Adhyaya 166

Verse 1

सूत उवाच । ऋचीकोऽपि समादाय पुरुषैराप्तकारिभिः । तानश्वान्प्रजगामाथ यत्र गाधिर्व्यवस्थितः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਿਚੀਕ ਮੁਨੀ ਵੀ ਯੋਗ ਸਹਾਇਕ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਸੰਭਾਲੇ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਗਾਧੀ ਰਾਜਾ ਠਹਿਰਿਆ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 2

तस्मै निवेदयामास कन्यार्थं तान्हयोत्तमान् । गाधिस्तु तान्प्रगृह्याथ योग्यान्वाजिमखस्य च

ਕਨਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਰਾਜੇ ਅੱਗੇ ਅਰਪਣ ਕੀਤੇ। ਤਦ ਗਾਧੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਲਈ ਭੀ ਯੋਗ ਸਮਝਿਆ।

Verse 3

एकैकं परमं तेषां स जगामाथ पार्थिवः । ततस्तां प्रददौ तस्मै कन्यां त्रैलोक्यसुन्दरीम्

ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਇਕ ਕਰਕੇ ਪਰਖਿਆ—ਹਰ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁੰਦਰ ਕਨਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

Verse 4

विप्राग्निसाक्षिसंभूतां गृह्योक्तविधिना न्वितः । ततो विवाहे निर्वृत्त ऋचीको मुनिसत्तमः

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਬਣਾ ਕੇ, ਗ੍ਰਿਹ੍ਯ-ਸੂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਆਹ ਸੰਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਰਿਚੀਕ ਮੁਨੀ—ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਉਸ ਵਿਵਾਹ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 5

तस्याः संवेशने चैव निष्कामः समपद्यत । अथाब्रवीन्निजां भार्यां निष्कामः संस्थितो मुनिः

ਸੰਯੋਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਉਹ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਤਦ ਨਿਸ਼ਕਾਮਤਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਉਹ ਮੁਨੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਬੋਲਾ।

Verse 6

अहं यास्यामि सुश्रोणि काननं तपसः कृते । त्वं प्रार्थय वरं कंचिद्येनाभीष्टं ददामि ते

ਹੇ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀ (ਸੁੰਦਰ ਕਟਿਭਾਗ ਵਾਲੀ), ਮੈਂ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਕਾਨਨ (ਜੰਗਲ) ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਤੂੰ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿਆਂ।

Verse 7

सा श्रुत्वा तस्य तद्वाक्यं निष्कामस्य प्रजल्पितम् । वाष्पपूर्णेक्षणा दीना जगाम जननीं प्रति

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਪਤੀ ਦੇ ਕਹੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ। ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਮਨ ਉਦਾਸ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 8

प्रोवाच वचनं तस्य सा निष्कामपते स्तदा । वरदानं तथा तेन यथोक्तं द्विजसत्तमाः

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣਾਏ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਵਚਨ ਵੀ ਦੱਸਿਆ—ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ।

Verse 9

अथ श्रुत्वैव सा माता यथा तज्जल्पितं तया । सुतया ब्राह्मणश्रेष्ठास्ततो वचनमब्रवीत्

ਫਿਰ ਮਾਂ ਨੇ ਧੀ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹਾ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ ਸੁਣ ਲਿਆ। ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ—ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ।

Verse 10

यद्ययं पुत्रि ते भर्ता वरं यच्छति वांछितम् । तत्प्रार्थय सुतं तस्माद्ब्राह्मण्येन समन्वितम्

ਹੇ ਧੀਏ, ਜੇ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਮੰਗ, ਜੋ ਸੱਚੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਧਰਮ-ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੋਵੇ।

Verse 11

मदर्थं चैकपुत्रं च निःशेषक्षात्त्रतेजसा । संयुक्तं याचय शुभे विपुत्राऽहं यतः स्थिता

ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਇੱਕ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕਰ, ਜੋ ਖੱਤਰੀ ਤੇਜ ਦੇ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ-ਹੀਣੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹਾਂ।

Verse 12

सा श्रुत्वा जननीवाक्यमृचीकं प्राप्य सुव्रता । अब्रवीज्जननी वाक्यं सर्वं विस्तरतो द्विजाः

ਮਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਸੁਵ੍ਰਤਾ ਨਾਰੀ ਰਿਚੀਕ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ, ਹੇ ਦਵਿਜੋ, ਮਾਂ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਸੀ ਉਹ ਸਭ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 13

स तस्याश्च वचः श्रुत्वा चकाराथ चरुद्वयम् । पुत्रेष्टिं विधिवत्कृत्वा नमस्कृत्य स्वयंभुवम्

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਚਰੂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਤ੍ਰੇਸ਼ਟੀ ਯਜ੍ਞ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਵਯੰਭੂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 14

एकस्मिन्योजयामास ब्राह्म्यं तेजोऽखिलं च सः । क्षात्रं तेजस्तथान्यस्मिन्सकलं द्विजसत्तमाः

ਇੱਕ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇਜ ਦਾ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਤਾਪ ਭਰ ਦਿੱਤਾ; ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੱਤਰੀ ਤੇਜ ਭਰ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ।

Verse 15

भार्यायै प्रददौ पूर्वं ब्राह्म्यं च चरुमुत्त मम् । अब्रवीत्प्राशयित्वैनमश्वत्थालिंगनं कुरु

ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਉਹ ਉੱਤਮ ਚਰੂ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: ‘ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵਾਂਗ ਖਵਾਕੇ, ਅਸ਼ਵੱਥ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਅਲਿੰਗਨ ਕਰ।’

Verse 16

ततः प्राप्स्यसि सत्पुत्रं ब्राह्म्यतेजःसमन्वितम् । द्वितीयश्चरुको यश्च तं त्वं मात्रे निवे दय

ਤਦੋਂ ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਇਕ ਯੋਗ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗੀ। ਦੂਜਾ ਚਰੂ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰੀਂ।

Verse 17

अब्रवीच्च ततस्तां तु ऋचीको मुनिसत्तमः । त्वमेनं चरुकं प्राश्य न्यग्रोधालिंगनं कुरु

ਤਦੋਂ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਚੀਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ‘ਤੂੰ ਇਹ ਚਰੂ ਭੋਗ ਕੇ ਨਿਆਗਰੋਧ (ਬਰਗਦ) ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਅਲਿੰਗਨ ਕਰੀਂ।’

Verse 18

ततः प्राप्स्यसि सत्पुत्रं संयुक्तं क्षात्रतेजसा । निःशेषेण महाभागे न मे स्याद्वचनं वृथा

ਤਦੋਂ ਤੂੰ ਛਤ੍ਰੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਇਕ ਯੋਗ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗੀ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ—ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 19

एवमुक्त्वा ऋचीकस्तु स विसृज्य च तेजसी । सुहृष्टो ब्राह्मणश्रेष्ठः स्वयं च महितोऽभवत्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਰਿਚੀਕ ਨੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਤੇਜਸੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪ ਮਹਾਨ ਸਨਮਾਨਿਤ ਬਣਿਆ।

Verse 20

ते चैव तु गृहे गत्वा प्रहृष्टेनांतरात्मना । ऊचतुश्च मिथस्ते च सत्यमेतद्भविष्यति

ਫਿਰ ਉਹ ਘਰ ਨੂੰ ਗਏ, ਅੰਤਰ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ। ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: ‘ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਇਹ ਸੱਚ ਹੋ ਕੇ ਰਹੇਗਾ।’

Verse 21

ततो माता सुतां प्राह आत्मार्थे सकलो जनः । विशेषं कुरुते कृत्ये सामान्ये च व्यवस्थिते

ਤਦ ਮਾਤਾ ਨੇ ਧੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: ‘ਆਪਣੇ ਹੀ ਲਾਭ ਲਈ ਸਭ ਲੋਕ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੇਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਗੱਲ ਆਮ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ।’

Verse 22

तत्तवार्थं कृतोऽनेन यश्चरुश्चारुलोचने । यस्तस्मिन्विहितोऽनेन मन्त्रग्रामो भविष्यति । विशेषेण महाभागे सत्यमेतन्मयोदितम्

ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰੂ ਸੱਚੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਵਰਤਣ ਯੋਗ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਉਸ ਨੇ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਮੈਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ—ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਸੱਚਾ ਬਚਨ ਹੈ।

Verse 23

तस्माच्च चरुकं मह्यं त्वं गृहाण शुचिस्मिते । आत्मीयं मम यच्छस्व वृक्षाभ्यां च विपर्ययः । क्रियतां च महाभागे येन मे स्यात्सुतोत्तमः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਚਰੂ ਤੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ। ਜੋ ਤੇਰਾ ਆਪਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ; ਅਤੇ ਦੋਨਾਂ ਵ੍ਰਿੱਖਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਉਲਟ-ਫੇਰ/ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਇਹ ਕੰਮ ਐਸਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।

Verse 24

राज्यकर्मणि दक्षश्च शूरः परबलार्दनः । त्वदीयो द्विजमात्रोऽपि तव तुष्टिं करिष्यति

ਉਹ ਰਾਜਧਰਮ ਦੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਬਲਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਕੇਵਲ ਦਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਹੀ ਹੋਵੇ, ਤੱਥਾਪਿ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦੇਵੇਗਾ।

Verse 25

अथ सा विजने प्रोक्ता तया मात्रा यशस्विनी । अकरोद्व्यत्ययं वृक्षे चरौ च द्विजसत्तमाः

ਫਿਰ ਉਹ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਸਮੇਤ ਵ੍ਰਿੱਖ ਅਤੇ ਚਰੂ ਸੰਬੰਧੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

Verse 26

ततः पुंस वने स्नाते ते शुभे चारुलोचने । दधाते गर्भमेवाथ भर्तुः संयोगतः क्षणात्

ਤਦੋਂ, ਹੇ ਸ਼ੁਭ ਚਾਰੁਲੋਚਨੇ, ਜਦ ਪੁਰਖ ਨੇ ਵਨ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਪਤੀ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਕਰਕੇ ਉਸੇ ਖ਼ਸ਼ਣ ਹੀ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈ।

Verse 27

ततस्तु गर्भमासाद्य सा च त्रैलोक्यसुन्दरी । क्षात्त्रेण तेजसा युक्ता तत्क्षणात्समपद्यत । मनो राज्ये ततश्चक्रे हस्त्यश्वारोहणोद्भवे

ਪਰ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਸੁੰਦਰੀ ਤਤਕਾਲ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਯ-ਸਮ ਤੇਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਰਾਜਭਾਵ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵੱਲ।

Verse 28

युद्धवार्त्तास्तथा चक्रे देवासुरगणोद्भवाः । शृणोति च तथा नित्यं विलासेषु मनो दधे । अनुष्ठानं ततश्चक्रे मनोराज्यसमुद्भवम्

ਉਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਦੀਆਂ ਵਾਰਤਾਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਦਲਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਨਿੱਤ ਐਸੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਵਿਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਧਰਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਸੀ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਆਰੰਭ ਕੀਤੇ।

Verse 29

पितुर्गृहात्समानीय जात्यानश्वांस्तथा गजान् । रक्तानि चैव वस्त्राणि काश्मीराद्यं विलेपनम्

ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰੋਂ ਉੱਤਮ ਨਸਲ ਦੇ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਮੰਗਵਾ ਲਿਆਈ; ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਵੀ, ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (ਕੇਸਰ) ਆਦਿ ਦੇ ਲੇਪ-ਸਿੰਗਾਰ ਦੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਵੀ।

Verse 30

तद्दृष्ट्वा चेष्टितं तस्या राज्यार्हं बहुभोगधृक् । ब्राह्मणार्हैः परित्यक्तं समाचारैश्च कृत्स्नशः

ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵੇਖ ਕੇ—ਜੋ ਰਾਜਯੋਗ੍ਯ ਸੀ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ—ਉਸ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਯੋਗ੍ਯ ਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਚੱਜੇ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਛੁੜ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

Verse 31

अब्रवीच्च ततः क्रुद्धो धिक्पापे किमिदं कृतम् । व्यत्ययो विहितो नूनं चरुकस्य नगस्य च

ਤਦ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ: “ਧਿਕਾਰ ਹੈ, ਪਾਪਣੀ! ਇਹ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰ ਬੈਠੀ? ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਚਰੂ ਅਤੇ ਨਾਗ (ਵ੍ਰਿਕਸ਼) ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਉਲਟਾ ਵਿਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।”

Verse 32

क्षत्रियार्हं द्विजाचारैः सकलैः परिवर्जितम्

“ਇਹ ਲੱਛਣ ਤਾਂ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਯ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ) ਦੇ ਸਾਰੇ ਆਚਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।”

Verse 33

चीरवल्कलसंत्यक्तं स्नानजाप्यविवर्जितम् । संयुक्तं विविधैर्गन्धैर्मृगनाभिपुरःसरैः

“ਇਹ ਚੀਰ-ਵਲਕਲ (ਖੁਰਦਰੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਛਾਲ-ਵਸਤ੍ਰ) ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਨਾਨ ਤੇ ਜਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ। ਇਹ ਅਨੇਕ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਮ੍ਰਿਗਨਾਭੀ (ਕਸਤੂਰੀ) ਦੀ ਹੈ।”

Verse 34

तव माता शमस्था सा जपहोमपरायणा । तीर्थयात्रापरा चैव वेदश्रवणलालसा

“ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਸ਼ਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ; ਉਹ ਜਪ ਅਤੇ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹੈ। ਉਹ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਸ਼੍ਰਵਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।”

Verse 35

तस्मात्ते क्षत्रियः पुत्रो भविष्यति न संशयः

“ਇਸ ਲਈ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਯ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”

Verse 36

मातुश्च ब्राह्मणश्रेष्ठो ब्रह्मचर्यकथापरः । भविष्यति सुतश्चिह्नैर्गर्भलक्षणसंभवैः

ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ—ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਚ ਰਤ; ਗਰਭ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 37

यस्मादुदीरितः पूर्वं श्लोकोऽयं शास्त्रचिन्तकैः । यादृशा दोहदाः सन्ति सगर्भाणां च योषिताम्

ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਗਰਭਵਤੀ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਠਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋਹਦਾਂ—ਇੱਛਾਵਾਂ—ਕਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 38

तादृगेव स्वभावेन तासां पुत्रोऽत्र जायते । सैवमुक्ता भयत्रस्ता वेपमाना कृतांजलिः

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਸੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਸਹਮੀ, ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੀ ਰਹੀ।

Verse 39

बाष्पपूर्णेक्षणा दीना वाक्यमेतदुवाच ह । सत्यमेतत्प्रभो वाक्यं यत्त्वया समुदाहृतम्

ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਬਚਨ ਸੱਚ ਹੈ—ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਉਚਾਰਿਆ ਹੈ।”

Verse 40

अतीतानागतं वेत्ति विना लिंगैर्भवानिह । तस्मात्कुरु प्रसादं मे यथा स्याद्ब्राह्मणः सुतः । क्षत्रियस्य तु पुत्रस्य भवान्नार्हः कथंचन

ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਬਿਨਾ ਬਾਹਰੀ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਵੀ ਭੂਤ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ; ਪਰ ਕਸ਼ਤਰੀ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਕਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।

Verse 41

ऋचीक उवाच । यत्किंचिद्ब्रह्मतेजः स्यात्तन्न्यस्तं ते चरौ मया । क्षात्त्रं तेजश्च ते मातुर्व्यत्ययं च कथंचन । करोमि वाधमो लोके शास्त्र स्य च व्यतिक्रमम्

਋ਚੀਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਜਿਤਨਾ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਤੇਜ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰੂ (ਯਜ੍ਞ-ਆਹੁਤੀ) ਵਿੱਚ ਨ੍ਯਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਖੱਤ੍ਰੀਯ ਤੇਜ—ਉਸ ਦਾ ਕੁਝ ਉਲਟਾ-ਫੇਰ—ਮੈਂ ਕਰ ਬੈਠਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਨਿੰਦਣਯ ਹੋਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਾਂਗਾ।’

Verse 42

पत्न्युवाच । यद्येवं भृगुशार्दूल मम पौत्रोऽत्र यो भवेत् । क्षात्त्रं तेजोऽखिलं तस्य गात्रे भूया त्त्वयाऽहृतम्

ਪਤਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਜੇ ਐਸਾ ਹੈ, ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੁ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਵੰਸ਼-ਰੇਖਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪੌਤ੍ਰ ਜਨਮੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰਾ ਖੱਤ੍ਰੀਯ ਤੇਜ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਖਿੱਚ ਕੇ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੋ।’

Verse 43

पुत्रस्तु ब्राह्मणश्रेष्ठो भूयादभ्यधिकस्तव

‘ਪਰ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋਵੇ—ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ।’

Verse 44

ऋचीक उवाच । एवं भवतु मद्वाक्यात्पुत्रस्ते ब्राह्मणः शुभे । पौत्रः सुदुर्द्धरः संख्ये संयुक्तः क्षात्त्रतेजसा

਋ਚੀਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ। ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਪੌਤ੍ਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਤਿ-ਦੁਰਧਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਖੱਤ੍ਰੀਯ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ।’

Verse 45

ततः सत्यं वरं लब्ध्वा प्रसन्नवदना सती । मातुर्निवेदयामास तत्सर्वं कांत जल्पितम्

ਤਦ ਉਹ ਸਤੀ ਸੱਚਾ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯ ਦੇ ਕਹੇ ਹੋਏ ਸਭ ਬਚਨ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਸੁਣਾ ਆਈ।

Verse 46

ततः सा दशमे मासि संप्राप्ते गुरुदैवते । नक्षत्रे जनयामास पुत्रं बालार्कसन्निभम्

ਫਿਰ ਦਸਵੇਂ ਮਹੀਨੇ, ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ (ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ) ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਕਸ਼ਤਰ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਉਗਦੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ।

Verse 47

ब्राह्म्या लक्ष्म्या समोपेतं निधानं तपसां शुचि । जमदग्निरिति ख्यातो योऽसौ त्रैलोक्यविश्रुतः । तस्य पुत्रोभवत्ख्यातो रामोनाम महायशाः

ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਪਵਿੱਤਰ, ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ—ਉਹ ਜਮਦਗਨੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਖਿਆਤ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਯਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਹੋਇਆ।

Verse 48

एकविंशतिदा येन धरा निःक्षत्रिया कृता । क्षात्त्रतेजःप्रभावेन पितामहप्रसादतः

ਉਸ ਨੇ ਇਕੀ ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ‘ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ’ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—ਕਸ਼ਤਰੀ ਤੇਜ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ।

Verse 166

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्या संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये परशुरामोत्पत्तिवर्णनंनाम षट्षष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ—ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ, “ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ 166ਵਾਂ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।