Adhyaya 154

Verse 1

सूत उवाच । या नारी तत्र सत्कुण्डे स्नात्वा तां पार्वतीं पुनः । दृष्ट्वा स्नाति ततस्तीर्थे तस्मिन्रूपमये शुभे

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਨਾਰੀ ਉੱਥੇ ਉਸ ਉੱਤਮ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਪਾਰਵਤੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸ਼ੁਭ, ਰੂਪਮਈ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸਨਾਨ ਕਰੇ—

Verse 2

पुनश्च पार्वतीं पश्येच्छ्रद्धया परया युता । सद्यः सा मुच्यते कृत्स्नैराजन्ममरणांतिकैः

ਅਤੇ ਜੋ ਪਰਮ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਪਾਰਵਤੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੌਤ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 3

तत्रैवास्ति जयानाम पार्वत्याः किंकरी द्विजाः । तया तत्र कृतं कुण्डं गौरीकुण्डसमीपतः

ਹੇ ਦਵਿਜੋ! ਉੱਥੇ ਹੀ ਜਯਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਕਿੰਕਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਰਵਤੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸੇਵਿਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਗੌਰੀ-ਕੁੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁੰਡ ਬਣਾਇਆ।

Verse 4

या तत्र कुरुते स्नानं तृतीयादिवसेऽबला । सुतसौभाग्यसंपन्ना सा भवेत्पतिवल्लभा

ਜੋ ਅਬਲਾ ਉੱਥੇ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਆਦਿ ਤਿਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 5

तथान्यदपि तत्रास्ति विजयाकुण्डमुत्तमम् । तत्र स्नाताऽपि वंध्या स्त्री जायते पुत्रसंयुता

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਥੇ ਇਕ ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਕੁੰਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਜਯਾ-ਕੁੰਡ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬਾਂਝ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵੀ ਪੁੱਤਰ-ਸੰਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਧੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 6

न च पश्यति पुत्राणां कदाचिद्व्यसनं द्विजाः । न वियोगं न दुःखं च स्वप्नांते च कदाचन

ਹੇ ਦਵਿਜੋ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਪਤਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਨਾ ਵਿਛੋੜਾ, ਨਾ ਦੁੱਖ—ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।

Verse 7

काकवंध्याऽपि या नारी तत्र स्नानं समाचरेत् । सा पुत्रान्विविधांल्लब्ध्वा स्वर्गलोके महीयते

ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਕਾਕ-ਬਾਂਝ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 8

ऋषय ऊचुः । एतेषां सूत तीर्थानां तीर्थमस्ति सुसिद्धिदम् । क्वचित्किंञ्चिद्भवेत्सिद्धिर्यत्र स्नानाच्छरीरजा

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੂਤ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਐਸਾ ਤੀਰਥ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਮ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ? ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਨਾਨ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਸਿੱਧੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ?

Verse 9

सूत उवाच । सप्तविंशतिलिंगानि यानि संति द्विजोत्तमाः । तेषां मध्येऽभवत्सिद्धिरेकस्मिन्निखिला द्विजाः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ, ਸਤਾਈ ਲਿੰਗ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਹੀ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਸਮੂਹ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 10

एकस्य सत्त्वयुक्तस्य वीरव्रतयुतस्य च । आश्विनस्य चतुर्दश्यां कृष्णायां द्विजसत्तमाः

ਉਸ ਇਕ ਲਿੰਗ ਲਈ—ਜੋ ਸੱਤ੍ਵ-ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਵੀਰ-ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ—ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ—

Verse 11

अर्धरात्रे विधानेन तेषां पूजां करोति यः । प्रागुक्तं जपनं भक्त्या स क्रमात्साधकोत्तमः

ਜੋ ਕੋਈ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਜਪ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਕਰੇ—ਉਹ ਕ੍ਰਮਸ਼਼ ਸਾਧਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 12

अंगन्यासं विधायोच्चैः क्षुरिकासूक्तमुच्चरत् । तेषामग्रे पुनः सम्यक्पूजयित्वा च शंकरम्

ਅੰਗ-ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਖ਼ਸੁਰਿਕਾ-ਸੂਕਤ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ; ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਮੁੜ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ—

Verse 13

पृथगेकैकशो भक्त्या पूजयेद्दिक्पतींश्च वै

ਫਿਰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਕੇ, ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਪਤੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 14

अथाऽगत्य गणेशो वै विकरालो भयानकः । लंबोदरो वै नग्नश्च कृष्णदन्तसमुद्भवः

ਤਦ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਆਏ—ਵਿਕਰਾਲ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ; ਲੰਬੋਦਰ, ਨਗਨ, ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ।

Verse 15

खड्गहस्तोऽब्रवीद्युद्धं प्रकुरुष्व मया समम् । मुक्त्वैतत्कपटं भूमौ यदि वीरोऽसि सात्त्विकः

ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਖਡਗ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲਿਆ: “ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਮਾਨ ਯੁੱਧ ਕਰ। ਜੇ ਤੂੰ ਸਾਤ्तਵਿਕ ਵੀਰ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਪਟ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦੇ।”

Verse 16

ततस्तत्कर्षणाच्चापि यस्तेनाशु प्रताड्यते । स तेनैव शरीरेण नीयते तेन तत्पदम्

ਫਿਰ ਉਸ ਖਿੱਚਤਾਣ ਨਾਲ ਵੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਤੁਰੰਤ ਪਟਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਸੇ ਕਰਤਾਰ ਦੁਆਰਾ—ਉਸੇ ਦੇਹ ਸਮੇਤ—ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪਦ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 17

यत्र स्थाने जरामृत्युर्न शोकश्च कदाचन । तथा चित्रेश्वरीपीठे सिद्धिरेकस्य कीर्तिता

ਜਿਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਨ ਬੁਢਾਪਾ ਹੈ ਨ ਮੌਤ, ਨ ਕਦੇ ਸ਼ੋਕ; ਐਸੇ ਹੀ ਚਿਤ੍ਰੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਪੀਠ ਉੱਤੇ ਇਕੋ ਅਦੁੱਤੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 19

माघकृष्णचतुर्दश्यां यः पीठं तत्र पूजयेत् । आगमोक्तविधानेन सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜੋ ਕੋਈ ਉਥੇ ਉਸ ਪੀਠ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਆਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੇ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ—

Verse 20

सिद्धिमूल्ये न गृह्णातु कश्चिच्चेदस्ति सात्त्विकः । ततश्च याचते यश्च प्रगृह्णाति च सद्द्विजाः

ਸਿੱਧੀ ਦੇ ਬਦਲੇ ਕੋਈ ਮੁੱਲ ਨ ਲਵੇ—ਜੇ ਕੋਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਾਤ्तਵਿਕ ਹੈ। ਅਤੇ ਫਿਰ ਜੋ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ‘ਸੱਜਣ ਦ੍ਵਿਜ’ ਭੀ (ਇਸ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ)।

Verse 21

स तमादाय निर्याति यत्र देवो महेश्वरः । हाटकेश्वरजं लिंगं चित्रशर्मप्रतिष्ठितम्

ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਉੱਥੇ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦਾ ਲਿੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਚਿਤ੍ਰਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

Verse 22

तस्य स्थानस्य मध्यस्थो यस्तं पूजयते नरः । शिवरात्रौ निशीथे च पुष्पलक्षणभक्तितः । सुसिद्धिमाप्नुयात्तूर्णं स शरीरेण तत्क्षणात्

ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵਰਾਤ੍ਰੀ ਨੂੰ—ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੇ ਨਿਸ਼ੀਥ ਵੇਲੇ—ਸੱਚੀ ਭਕਤੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਤ ਫੁੱਲ ਅਰਪਣ ਕਰ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ, ਉਸੇ ਪਲ, ਦੇਹ ਸਮੇਤ ਉੱਤਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 23

सिद्धिस्थानानि सर्वाणि तस्मिन्क्षेत्रे स्थितानि वै । वीरव्रतप्रयुक्तानां मानवानां द्विजोत्तमाः

ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਜੋ ਵੀਰ-ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 24

ऋषय ऊचुः । तामसो यस्त्वया प्रोक्तः सिद्धिमार्गो महामते । अनर्हो ब्राह्मणेन्द्राणां श्रोत्रियाणां विशेषतः

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ, ਤੂੰ ਜੋ ਸਿੱਧੀ ਦਾ ਤਾਮਸਿਕ ਮਾਰਗ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਨਾਂ ਲਈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਲਈ—ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ।”

Verse 25

शुद्धान्तः करणैः सूत भूतहिंसाविवर्जितैः । यथा संप्राप्यते मोक्षो ब्राह्मणैः सुचिरादपि

ਹੇ ਸੂਤ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਵੇਂ—ਭਾਵੇਂ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇ—ਅੰਦਰਲੇ ਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਵਿਰਤ ਰਹਿ ਕੇ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 26

तत्त्वं ब्रूहि महाभाग मोक्षोपायं द्विजन्मनाम्

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਤੱਤ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਹੋ—ਦਵਿਜਾਂ ਲਈ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਉਪਾਯ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੋ।

Verse 27

सूत उवाच । रुद्रैर्दशभिः संयुक्तमानंदेश्वरकं तथा । स्नात्वा तदग्रतः कुण्डे शास्त्रदृष्टेन कर्मणा

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦਸ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਆਨੰਦੇਸ਼ਵਰਕ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਾਲੇ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰੇ।

Verse 28

संसिद्धिमाप्नुयान्मर्त्यो दुर्लभां त्रिदशैरपि । माघमासे नरः स्नात्वा विश्वामित्रह्रदे नरः

ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਪੂਰਨ ਸਿੱਧੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਹ੍ਰਦ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 29

प्रत्यूषे तिलपात्रं च ब्राह्मणाय निवेदयेत् । सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्म लोके महीयते

ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 30

यद्यपि स्याद्दुराचारः सर्वाशी सर्वविक्रयी । सुपर्णाख्यस्य देवस्य पुरतः श्रद्धयाऽन्वितः

ਭਾਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਹੋਵੇ—ਹਰ ਕੁਝ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਹਰ ਕੁਝ ਵੇਚਦਾ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਵੀ ਸੁਪਰਨ ਨਾਮਕ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋਵੇ।

Verse 31

प्रायोपवेशनं कृत्वा ह्युपवासपरो नरः । यस्त्यजेन्मानवः प्राणान्न स भूयोऽभिजायते

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਨ ਦਾ ਵਰਤ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।

Verse 32

एवं सिद्धित्रयं प्रोक्तं ब्राह्मणानां हितावहम् । सात्त्विकं ब्राह्मणश्रेष्ठाः शंसितं त्रिदशैरपि

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਇਹ ਸਾਤ੍ਤਵਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੈ।

Verse 33

अन्यानि तत्र तीर्थानि देवतायतनानि च । तानि स्वर्गप्रदान्याहुर्मुनयः शंसितव्रताः

ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਵੀ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਹਨ। ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੁਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।

Verse 34

एतद्वः सर्वमाख्यातं क्षेत्रमाहात्म्यमुत्तमम् । हाटकेश्वरदेवस्य सर्वपातकनाशनम्

ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿ ਸੁਣਾਇਆ—ਸ਼੍ਰੀ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਉੱਤਮ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 35

योऽत्र सर्वेषु तीर्थेषु स्नात्वा पश्यति भक्तितः । सर्वाण्यायतनान्येव स पापोऽपि विमुच्यते

ਜੋ ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਭ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਪਾਪੋਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 36

एतत्खंडं पुराणस्य प्रथमं परिकीर्तितम् । कार्तिकेयप्रणीतस्य सर्वपापहरं शुभम्

ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਇਹ ਖੰਡ ਪਹਿਲਾ ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ, ਮੰਗਲਮਯ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 37

यश्चैतत्कीर्तयेद्भक्त्या शृणुयाद्वा समाहितः । इह भुक्त्वा सुविपुलान्भोगान्याति त्रिविष्टपम्

ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਕਥਾ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰੇ ਜਾਂ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਭੋਗ ਭੋਗ ਕੇ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸੁਰਗ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 38

सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वदानैश्च यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति शृण्वञ्छ्रद्धासमन्वितः

ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਯਾਤਰਾ-ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸਭ ਦਾਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਜੋ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 39

श्रुत्वा पुराणमेतद्धि जन्मकोटिसमुद्भवात् । पातकाद्विप्रमुच्येत कुलानामुद्धरेच्छतम्

ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕਰੋੜਾਂ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੌ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 40

ततो व्यासः पूजनीयो वस्त्रदानादिभूषणैः । गोभूहिरण्यनिर्वापैर्दानैश्च विविधैरपि

ਇਸ ਲਈ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਆਦਿ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਗਾਂ, ਭੂਮੀ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਿਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਭਿੰਨ ਦਾਨਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਵੀ।

Verse 41

तेन संपूजितो व्यासः कृष्णद्वैपायनः मनुः । साक्षात्सत्यवतीपुत्रो येन व्यासः सुपूजितः

ਉਸੇ ਵਿਧੀ ਦੇ ਪੂਜਨ ਨਾਲ ਵਿਆਸ ਜੀ ਯਥਾਵਤ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਪੁੱਤਰ; ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਵਿਆਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਪੂਜਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 42

एकमप्यक्षरं यस्तु गुरुः शिष्ये निवेदयेत् । पृथिव्यां नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा ह्यनृणी भवेत्

ਗੁਰੂ ਜੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਨੂੰ ਇਕ ਅੱਖਰ ਵੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਐਸਾ ਕੋਈ ਧਨ ਨਹੀਂ ਕਿ ਦੇ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 43

एतत्पवित्रमायुष्यं धन्यं स्व स्त्ययनं महत् । यच्छ्रुत्वा सर्वदुःखेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

ਇਹ ਕਥਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਆਯੁ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਮੰਗਲਮਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਮਹਾਨ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 154

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वर क्षेत्रमाहात्म्ये चित्रेश्वरीपीठक्षेत्रमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुःपंचाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਭਾਗ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ—ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ—“ਚਿਤ੍ਰੇਸ਼ਵਰੀਪੀਠ ਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਅਧਿਆਇ 154 ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।