Adhyaya 152

Verse 1

ऋषय ऊचुः । असंख्यातानि तीर्थानि त्वयोक्ता न्यत्र सूतज । देवमानुषजातानि देवतायतनानि च । तथा वानरजातानि राक्षसस्थापितानि च

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸੂਤ-ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਤੀਰਥ ਕਹੇ ਹਨ—ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰ-ਵੰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਵੀ।

Verse 2

सूतपुत्र वदास्माकं यैर्दृष्टैः स्पर्शितैरपि । सर्वेषां लभ्यते पूर्णं फलं चेप्सितमत्र च

ਹੇ ਸੂਤ-ਪੁੱਤਰ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ: ਕਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਐਸੇ ਹਨ ਕਿ ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ—ਅਥਵਾ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਵੀ—ਸਭ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਫਲ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

Verse 3

सूत उवाच । सत्यमेतन्महाभागास्तत्र संख्या न विद्यते । तीर्थानां चैव लिंगानामाश्र माणां तथैव च

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ—ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ। ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ, ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਵੀ।

Verse 4

तत्र यः कुरुते स्नानं शंखतीर्थे समाहितः । एकादश्यां विशेषेण सर्वेषां लभते फलम्

ਉੱਥੇ ਜੋ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ ਸ਼ੰਖ-ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਉਹ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 5

यः पश्यति नरो भक्त्या तत्रैकादशरुद्रकम् । सिद्धेश्वरसमं तेन दृष्टाः सर्वे महेश्वराः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਏਕਾਦਸ਼-ਰੁਦ੍ਰਕ (ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰ) ਨੂੰ—ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਮਾਨ—ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਸਾਰੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 6

यः पश्यति वटादित्यं षष्ठ्यां चैत्रे विशेषतः । भास्कराकृत्स्नशो दृष्टास्तेन तत्रहि संस्थिताः

ਜੋ ਵਟਾਦਿਤ੍ਯ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਛੱਠ ਨੂੰ—ਉਸ ਨੇ ਮਾਨੋ ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੇਖ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਭ ਰੂਪ ਉੱਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹਨ।

Verse 7

माहित्थां पश्यति तथा ये देवीं श्रद्धयाविताः । तेन दुर्गाः समस्तास्ता वीक्षिता नात्र संशयः

ਜੋ ਭਕਤੀ-ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮਾਹਿਤਥਾ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸੇ ਕਰਤੱਬ ਨਾਲ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਸਭ ਪ੍ਰਕਟ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਿਆ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 8

यः पश्यति गणेशं च स्वर्गद्वारप्रदं नृणाम् । सर्वे विनायकास्तेन दृष्टाः स्युर्नात्र संशयः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਣੇਸ਼ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ—ਜੋ ਨਰਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਦੇ ਦੁਆਰ ਦਾ ਦਾਤਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਵਿਨਾਇਕਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 9

शर्मिष्ठास्थापितां गौरीं यो ज्येष्ठां तत्र पश्यति । तेन गौर्यः समस्तास्ता वीक्षिता द्विजसत्तमाः

ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਜੋ ਉੱਥੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠਾ ਗੌਰੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਗੌਰੀ ਦੇ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 10

चक्रपाणिं च यः पश्येत्प्रातरुत्थाय मानवः । वासुदेवा समस्ताश्च तेन तत्र निरीक्षिताः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਚਕ੍ਰਪਾਣੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਥਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 11

ऋषय ऊचुः । त्वयासूत तथाऽस्माकं चक्रपाणिश्च यः स्थितः । नाख्यातः स कथं तत्र विस्मृतः किं वदस्व नः । कस्मिन्काले विशेषेण स द्रष्टव्यो मनीषिभिः

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸੂਤ! ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਜੋ ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੱਸਦਾ ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ (ਚਕ੍ਰਪਾਣੀ) ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਅਣਕਿਹਾ ਰਹਿ ਗਿਆ—ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ। ਕਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੇਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ?”

Verse 12

सूत उवाच । अर्जुनेनैष विप्रेन्द्राः क्षेत्रेऽत्रैव प्रतिष्ठितः । शयने बोधने चैव प्रातरुत्थाय मानवः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਇਹ (ਚਕ੍ਰਪਾਣੀ) ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਇਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ। ਸੌਣ ਵੇਲੇ ਅਤੇ ਜਾਗਣ ਵੇਲੇ—ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਵੀ—ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।”

Verse 13

स्नानं कृत्वा सुभक्त्या च यः पश्येच्चक्रपाणिनम् । ब्रह्महत्यादिपापानि तस्य नश्यंति तत्क्षणात्

ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਜੋ ਕੋਈ ਚਕ੍ਰਪਾਣੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਆਦਿ ਪਾਪ ਉਸੇ ਛਿਨ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 14

भूभारोत्तारणार्थाय धर्मसंस्थापनाय च । ब्रह्मणावतारितौ विप्रा नरनारायणावुभौ

ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਉਤਾਰਣ ਲਈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ—ਦੋਵੇਂ—ਨੂੰ ਅਵਤਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਿਆ।

Verse 15

कृष्णार्जुनौ तदा मर्त्ये द्वापरांते द्विजोत्तमाः । अवतीर्णो धरापृष्ठे मिथः स्नेहानुगौ तदा । नरनारायणावेतौ स्वयमेव व्यवस्थितौ

ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਵਤਰੀਤ ਹੋਏ, ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨਰ-ਨਾਰਾਇਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹੋਏ।

Verse 16

यथा रक्षोविनाशाय रामो दशरथात्मजः । अवतीर्णो धरापृष्ठे तद्वत्कृष्णोऽपि चापरः

ਜਿਵੇਂ ਦਸ਼ਰਥ-ਨੰਦਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਵਤਰੀਤ ਹੋਏ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੋਰ ਅਵਤਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

Verse 17

यदा पार्थः समायातस्तीर्थयात्रां प्रति द्विजाः । युधिष्ठिरसमादेशाच्छक्रप्रस्थात्पुरोत्तमात्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜਦੋਂ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਾਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉੱਤਮ ਸ਼ਕ੍ਰਪ੍ਰਸਥ (ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ) ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।

Verse 19

द्रौपद्या सहितं दृष्ट्वा रहसि भ्रातरं द्विजम् । प्रोवाच प्रणतो भूत्वा विनयावनतोऽर्जुनः

ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।

Verse 20

युधिष्ठिर उवाच । गच्छार्जुन द्रुतं तत्र नीयन्ते यत्र तस्करैः । धेनवो द्विजवर्यस्य ता मोक्षय धनंजय

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਅਰਜੁਨ, ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਚੋਰ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀਆਂ ਧੇਨੂਆਂ ਨੂੰ ਹੰਕਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੇ ਧਨੰਜਯ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾ।”

Verse 21

तीर्थयात्रां ततो गच्छ यावद्द्वादशवत्सरान् । ततः पापविनिर्मुक्तः समेष्यसि ममांतिकम्

“ਫਿਰ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਪੋਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਮੁੜ ਆਵੇਂਗਾ।”

Verse 22

यः सदारं नरं पश्येदेकांतस्थं तु बुद्धिमान् । अपि चात्यंतपापः स्यात्किं पुनर्निजबांधवम्

ਜੋ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਪੁਰਖ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇਸਤ੍ਰੀ ਸਮੇਤ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖੇ, ਉਹ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਜੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਹੀ ਸਗਾ ਬਾਂਧਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਿੰਨਾ ਵੱਧ।

Verse 23

तस्मान्न वीक्षयेत्कञ्चिदेकांतस्थं सभार्यकम् । बांधवं च विशेषेण य इच्छेच्छुभमात्मनः

ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਤਮ-ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੇ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆ ਨਾ ਵੇਖੇ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਾਂਧਵ ਨੂੰ।

Verse 24

स तथेति प्रतिज्ञाय रथमारुह्य सत्वरम् । धनुरादाय बाणांश्च जगाम तदनन्तरम्

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,” ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਜ्ञਾ ਕਰਕੇ ਤੁਰੰਤ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਬਾਣ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 25

येन मार्गेण ता गावो नीयन्ते तस्करैर्बलात् । तिरस्कृत्य द्विजान्सर्वाञ्छितशस्त्रधरैर्द्विजाः

ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਚੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਹੰਕਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ—ਖਿੱਚੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰਧਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਭ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕਰਕੇ ਧੱਕ ਕੇ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—ਉਸੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ (ਉਹ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ)।

Verse 26

अथ हत्वा क्षणाच्चौरान्गाः सर्वाः स्वयमाहृताः । स्वाः स्वा निवेदयामास ब्राह्मणानां महात्मनाम्

ਫਿਰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਇਆ। ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਗਾਂ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ।

Verse 27

ततस्तीर्थान्यनेकानि स दृष्ट्वायतनानि च । क्षेत्रेऽत्रैव समायातः स्नानार्थं पांडुनन्दनः

ਤਦੋਂ ਉਹ ਅਨੇਕ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਆਯਤਨਾਂ (ਧਾਮਾਂ) ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਂਡੁਨੰਦਨ ਇਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ-ਕਰਮ ਲਈ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 28

तेन पूर्वमपि प्रायस्तत्क्षेत्रमवलोकितम् । दुर्योधनसमायुक्तो यदा तत्र समागतः

ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਅਕਸਰ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਏ ਸਨ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨਾਲ ਸਹਿਤ ਉੱਥੇ ਆਇਆ, ਤਦ ਉਹ ਮੁੜ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 29

अथ संपूजयामास यल्लिंगं स्थापितं पुरा । अर्जुनेश्वर संज्ञं तु पुष्पधूपानुलेपनैः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ‘ਅਰਜੁਨੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ—ਫੁੱਲਾਂ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪਾਂ ਨਾਲ।

Verse 30

अन्येषां कौरवेन्द्राणां पांडवानां विशेषतः

ਅਤੇ ਇਹ ਕਰਮ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਕੌਰਵ-ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਵੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਨਿਮਿੱਤ ਕੀਤਾ।

Verse 31

अथ संचिंतयामास मनसा पांडुनंदनः । अहं नरः स्वयं साक्षात्कृष्णो नारायणः स्वयम्

ਫਿਰ ਪਾਂਡੁਨੰਦਨ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ: “ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਨਰ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪ ਹੀ ਨਾਰਾਇਣ ਹਨ।”

Verse 32

तस्मादत्र करिष्यामि चक्रपाणिं सुरेश्वरम् । प्रासादो मानवश्चैव यादृङ्नास्ति धरातले

ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਚਕ੍ਰਪਾਣੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕਰਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਐਸਾ ਮੰਦਰ-ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਬਣਾਵਾਂਗਾ ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ।

Verse 33

कल्पांतेऽपि न नाशः स्यादस्य क्षेत्रस्य कर्हिचित् । प्रासादोऽपि तथाप्येवमत्र क्षेत्रे भविष्यति

ਕਲਪਾਂਤ ਵੇਲੇ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਾਸਾਦ-ਮੰਦਰ ਵੀ ਇਸ ਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇਗਾ।

Verse 34

एवं स निश्चयं कृत्वा स्वचित्ते पांडवानुजः । प्रासादं निर्ममे पश्चाद्वैष्णवं द्विजसत्तमाः

ਇਉਂ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ—ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ—ਫਿਰ ਇੱਕ ਵੈਸ਼ਣਵ ਮੰਦਰ-ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਬਣਾਇਆ।

Verse 35

ततो विप्रान्समाहूय चमत्कारपुरोद्भवान् । प्रतिष्ठां कारयामास मतं तेषां समाश्रितः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਚਮਤਕਾਰ-ਪੁਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ-ਵਿਧੀ ਕਰਵਾਈ।

Verse 36

दत्त्वा दानान्यनेकानि शासनानि बहूनि च । अन्यच्च प्रददौ पश्चात्स तेषां तुष्टिदायकम्

ਅਨੇਕ ਦਾਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਨ-ਪੱਤਰ ਤੇ ਦਾਨ-ਪੱਤਰ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਵੀ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ—ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ।

Verse 37

ततः प्रोवाच तान्सर्वान्कृतांजलिपुटः स्थितः । नरोऽहं ब्राह्मणाज्जातः पाण्डोर्भूमिं प्रपेदिवान्

ਤਦ ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਨਰ ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ; ਅਤੇ ਪਾਂਡੁ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ।”

Verse 38

मानुषेणैव रूपेण त्यक्त्वा तां बदरीं शुभाम् । प्रसिद्ध्यर्थं मया चात्र प्रासादोऽयं विनि र्मितः । मन्नाम्ना नरसंज्ञश्च श्रद्धापूतेन चेतसा

“ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਬਦਰੀ ਧਾਮ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਸਾਦ (ਮੰਦਰ) ਬਣਵਾਇਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ‘ਨਰ’ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ।”

Verse 39

तस्मादेष भवद्भिश्च चक्रपाणिरिति द्विजाः । कीर्तनीयः सदा येन मम नाम प्रकाश्य ताम्

“ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦਵਿਜੋ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ‘ਚਕ੍ਰਪਾਣੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕਰੋ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

Verse 40

विष्णुलोके ध्वनिर्याति यावच्चंद्रदिवाकरौ

“ਇਸ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਵਿਸ਼ਣੁ ਲੋਕ ਤੱਕ ਗੂੰਜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।”

Verse 41

तथा महोत्सवः कार्यः शयने बोधने हरेः । चैत्रमासे विशेषेण संप्राप्ते विष्णुवासरे

“ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰੀ ਦੇ ਸ਼ਯਨ ਅਤੇ ਬੋਧਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਹੋਤਸਵ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦਾ ਵਾਰ (ਵੀਰਵਾਰ) ਆਵੇ।”

Verse 42

एतेषु त्रिषु लोकेषु त्यक्त्वेमां बदरीमहम् । पूजामस्य करिष्यामि स्वयं विष्णोर्द्विजोत्तमाः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਦਰੀ ਧਾਮ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਇਸ ਰੂਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 43

यस्तत्र दिवसे मर्त्यः पूजामस्य विधा स्यति । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स यास्यति

ਜੋ ਮਰਤ੍ਯ ਉਸ ਦਿਨ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।

Verse 44

तथा ये वासुदेवस्य क्षेत्रे केचिद्व्यवस्थिताः । तेषां प्रदर्शनं श्रेयो नित्यं दृष्ट्वा च लप्स्यते

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਨਿੱਤ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਸਦਾ ਆਤਮਿਕ ਕਲਿਆਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 45

सूत उवाच । बाढमित्येव तैरुक्तो दाशार्हः पांडुनंदनः । तेषां तद्भारमावेश्य प्रशांतेनांतरात्मना । ययौ तीर्थानि चान्यानि कृतकृत्यस्ततः परम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ‘ਠੀਕ ਹੈ’ ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੋਇਆ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ, ਪਾਂਡੁ-ਨੰਦਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈ। ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਕਰਤਵ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਫਿਰ ਉਹ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 46

एवं तत्र स्थितो देवश्चक्रपाणिवपुर्द्धरः । स्वयमेव हृषीकेशो जंतूनां पापनाशनः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਚਕ੍ਰਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ ਸਥਿਰ ਰਹੇ—ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਆਪ ਹੀ—ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।

Verse 47

अद्याऽपि च कला विष्णोः प्राप्ते चैकादशीत्रये । पूर्वोक्तेन विधानेन तस्माच्छ्रद्धासमन्वितैः । सदैव पूजनीयश्च वन्दनीयो विशेषतः

ਅੱਜ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਦਯਮਾਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਤ੍ਰਿਯਾ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਭਗਤ ਸਦਾ ਇੱਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ।

Verse 152

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये चक्रपाणिमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विपञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਅੰਦਰ—ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਦੇ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤੀਰਥਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘ਚਕ੍ਰਪਾਣੀ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਬਵੰਜਾ (152ਵਾਂ) ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।