Adhyaya 150

Verse 1

सूत उवाच । शुक्रस्तस्य वचः श्रुत्वा चित्ते कृत्वा दयां ततः । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं गत्वा सिद्धिप्रदायकम्

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਧਾਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਿੱਧਿ-ਪ੍ਰਦਾਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 2

चकार विधिवद्धोमं स्वमांसेन हुताशने । मंत्रैराथर्वणै रौद्रैः कुण्डं कृत्वा त्रिकोणकम्

ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਮ ਕੀਤਾ; ਆਪਣਾ ਹੀ ਮਾਸ ਅਗਨਿ ਦੇ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਜਵਾਲਾਮਈ ਹੁਤਾਸ਼ਨ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ। ਭਿਆਨਕ ਆਥਰਵਣ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿਕੋਣ ਕੁੰਡ ਰਚਿਆ।

Verse 3

एवं संजुह्वतस्तस्य तेन वै विधिना तदा । यथा रुद्रेण संतुष्टा देवी केलीश्वरी तदा

ਜਦ ਉਹ ਉਸੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਦੇਵੀ ਕੇਲੀਸ਼ਵਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ—ਜਿਵੇਂ ਕਦੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਸੀ।

Verse 4

तं प्रोवाच समेत्याशु शुक्रं दैत्यपुरोहितम् । मा त्वं भार्गवशार्दूल कुरु मांसपरिक्षयम्

ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੂੰ ਬੋਲੀ: “ਹੇ ਭਾਰਗਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਆਪਣੇ ਮਾਸ ਦਾ ਨਾਸ ਨਾ ਕਰ।”

Verse 5

भाविताऽहं त्रिनेत्रेण तत्किं ब्रूहि करोमि ते

“ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਕਤੀ-ਸੰਪੰਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਦੱਸੋ—ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?”

Verse 6

शुक्र उवाच । यथा रुद्रस्य साहाय्यं त्वयात्र विहितं शुभे । अंधकस्याऽपि कर्तव्यं तथैवैष वरो मम

ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਧਕ ਲਈ ਵੀ ਕਰ। ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਵਰ ਹੈ।”

Verse 7

ये केचिद्दानवा युद्धे भक्षिताश्च विनाशिताः । अस्य सैन्यस्य ते सर्वे पुनर्जीवंतु सत्वरम्

ਇਸ ਸੈਨਾ ਦੇ ਜੋ ਵੀ ਦਾਨਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖਾਧੇ ਗਏ ਜਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ ਹਨ—ਉਹ ਸਭ ਤੁਰੰਤ ਫਿਰ ਜੀ ਉਠਣ।

Verse 8

देव्युवाच । जीवयिष्यामि तान्सर्वान्दानवान्निहतान्रणे । नवसंभक्षितान्विप्र प्रविष्टान्योगिनीमुखे

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਿਤ ਕਰ ਦਿਆਂਗੀ—ਉਹ ਵੀ ਜੋ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਭੱਖੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋਗਿਨੀ ਦੇ ਮੁਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

Verse 9

एवमुक्त्वा ददौ तस्मै सा देवी हर्षितानना । नाम्नाऽमृतवतीं विद्यां यया जीवंति ते मृताः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਅਮ੍ਰਿਤਵਤੀ’ ਨਾਮ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਬਖ਼ਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੀ ਜੀ ਉਠਦੇ ਹਨ।

Verse 10

ततः शुक्रः प्रहृष्टात्मा गत्वांधकमुवाच ह । सिद्धा केलीश्वरी देवी यथा शम्भोस्तथा मम

ਤਦ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਅੰਧਕ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: ‘ਕੇਲੀਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਅਚੂਕ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਲਈ ਹੈ, ਓਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਹੈ।’

Verse 11

तया दत्ता शुभा विद्या मम दैत्या मृताश्च ये । तान्सर्वांस्तत्प्रभावेन योजयिष्यामि जीविते

ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਵਿਦਿਆ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਹੈ—ਉਸ ਦੇ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿਆਂਗਾ।

Verse 12

त्वयाऽस्याः सततं भक्तिः कार्या दानव सत्तम । अष्टम्यां च विशेषेण चतुर्दश्यां च सर्वदा

ਹੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਦਾ ਭਗਤੀ ਕਰੀਂ; ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ, ਹਰ ਵੇਲੇ।

Verse 13

एषा सा परमा शक्तिर्यया व्याप्तमिदं जगत् । केवलं भक्तिसाध्या सा न दण्डेन कथंचन

ਇਹੀ ਉਹ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵਿਆਪਤ ਹੈ। ਉਹ ਕੇਵਲ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੰਡ ਜਾਂ ਬਲ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।

Verse 14

एवमुक्तस्तु शुक्रेण स तदा दानवाधिपः । तां देवीं पूजयामास भावभक्तिसमन्वितः

ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਭਾਵ-ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ।

Verse 15

स्तुत्वा च विविधैः स्तोत्रैस्ततः प्रोवाच सादरम् । तथान्या मातरः सर्वा यथाज्येष्ठं यथाक्रमम्

ਵਿਭਿੰਨ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਤਾ-ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਜੇਠਾਪਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 16

अज्ञानाद्यन्मया देवि कृतः कोपस्तवोपरि । मर्षणीयस्तथा सोऽद्य दीनस्य प्रणतस्य च

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਜੋ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ—ਅੱਜ ਉਹ ਮਾਫ਼ ਹੋਵੇ; ਮੈਂ ਦਿਨ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨਾਗਤ ਹੋ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 17

श्रीदेव्युवाच । परितुष्टाऽस्मि ते वत्स प्रभावाद्भार्गवस्य च । वरं वरय तस्मात्त्वं न वृथा दर्शनं मम

ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਤਸ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ—ਭਾਰਗਵ (ਸ਼ੁਕ੍ਰ) ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇ ਪੁੰਨ ਕਰਕੇ ਵੀ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਵਰ ਮੰਗ; ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 18

अन्धक उवाच । अनेनैव तु रूपेण ये त्वां ध्यायंति देहिनः । पूजयंति च सद्भक्त्या संस्थाप्य प्रतिमां तव । तेषां सिद्धिः प्रदातव्या त्वया हृदयवांछिता

ਅੰਧਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵ ਇਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਕੇ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਹਿਰਦੇ-ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੀਂ।

Verse 19

देव्युवाच । यो मामनेन रूपेण स्थापयिष्यति मानवः । तस्य मोक्षं प्रदास्यामि पापस्यापि न संशयः

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਇਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇਗਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਖਸ਼ ਦਿਆਂਗੀ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਾਪੀ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 20

योऽष्टम्यां च चतुर्दश्यां मम पूजां करिष्यति । तस्मै स्वर्गं प्रदास्यामि पापस्यापि दनूत्तम

ਹੇ ਦਾਨਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਅਸ਼ਟਮੀ ਅਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦਿਆਂਗੀ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਾਪੀ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।

Verse 21

केवलं दर्शनं यश्च ध्यानं वा मे करिष्यति । तस्य राज्यं प्रदास्यामि भोगान्मानुषसंभवान्

ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਕੇਵਲ ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜ-ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ-ਜਨਮ ਦੇ ਭੋਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਾਂਗੀ।

Verse 22

एवमुक्त्वाऽथ सा देवी ततश्चादर्शनं गता । तैश्च मातृगणैः सार्धं पश्यतस्तस्य तत्क्षणात्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵੀ, ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ-ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਸੇ ਪਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ।

Verse 23

शक्रोऽपि दानवान्सर्वांस्तया संसिद्धया ततः । मृतान्संजीवयामास दैतेयान्नवभक्षितान्

ਫਿਰ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਸਿੱਧ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਸਭ ਦਾਨਵ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ—ਨਵੇਂ ਹੀ ਨਿਗਲੇ ਗਏ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ—ਜੀਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 24

तैः समेत्य स दैत्येन्द्रः प्रहृष्टेनांतरात्मना । तां पुरीं प्राप्य शक्रस्य राज्यं चक्रे दिवानिशम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਇੰਦਰ, ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਦਾ ਰਾਜ ਦਿਨ ਰਾਤ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 25

तां देवीं ध्यायमानस्तु पूजयानो दिवानिशम् । अष्टम्यां च चतुर्दश्यां विशेषेण महाबलः

ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ, ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਤੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਅਸ਼ਟਮੀ ਅਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ।

Verse 26

अथ तस्याः प्रभावं तं ज्ञात्वा व्याससमुद्भवः । स्थानेऽत्र स्थापयामास संसिद्धिं प परां गतः

ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਉਹ ਮਹਿਮਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਵਿਆਸ-ਜਨਮ ਨੇ ਇਸੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ (ਉਪਾਸਨਾ) ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 27

सूत उवाच एवं केलीश्वर देवी संजाता परमेश्वरी । तस्मात्स्थाप्या च पूज्या च ध्येया चैव विशेषतः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੇਲੀਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ, ਸਰਵੋਚ ਮਾਤਾ ਬਣੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਨੀ, ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 28

एवं देव्या नरो यश्च पठते वा शृणोति वा । वाच्यमानं स मुच्येत व्यसनेन गरीयसा

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵੀ ਦੀ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਇਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ—ਉਹ ਭਾਰੀ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਵਿਪਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 29

भ्रष्टराज्योऽथवा राजा यः शृणोत्यष्टमीदिने । स राज्यं लभते भूयो निखिलं हतकंटकम्

ਜੋ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਤੋਂ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਦਿਨ ਇਹ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੁੜ ਆਪਣਾ ਸਮੂਹ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਕੰਟਕਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਰਥਾਤ ਸਭ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ।

Verse 30

युद्धकाले च संप्राप्ते यश्चैतच्छृणुयान्नरः । स हत्वा शत्रुसंघातं विजयं च समाप्नुयात्

ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਯੁੱਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਪਰਾਜਿਤ ਕਰ ਕੇ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।