Adhyaya 15

Verse 1

। पञ्चदशोऽध्यायः । नारद उवाच । नारायणस्तदा देवो जटावल्कलधार्यथ । द्वितीयोऽनुचरस्तस्य ह्याययौ फलहस्तवान्

ਅਧਿਆਇ ਪੰਦਰਵਾਂ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵ ਨਾਰਾਯਣ ਜਟਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਲਕਲ-ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰ ਕੇ ਆਏ; ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸੇਵਕ ਵੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 2

तौ दृष्ट्वा स्मरदूती सा विललाप मृगेक्षणा । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्याः प्रोचतुस्तां च तावुभौ

ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਨੇਤ੍ਰੀ ਕੁਮਾਰੀ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਦੂਤੀ ਵਾਂਗ, ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲੇ।

Verse 3

भयं मा गच्छ कल्याणि त्वामावां त्रातुमागतौ । वने घोरे प्रविष्टासि कथं दुष्टनिषेविते

“ਡਰ ਨਾ, ਕਲਿਆਣੀ; ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਆਏ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਆਵਾਸ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਆ ਪਈ?”

Verse 4

एवमाश्वास्य तां तन्वीं राक्षसं प्राह माधवः । मुंचेमामधमाचार मृद्वंगीं चारुहासिनीम्

ਇਉਂ ਉਸ ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ ਮਾਧਵ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਛੱਡ ਦੇ ਇਸ ਨੂੰ, ਹੇ ਨੀਚ ਆਚਾਰ ਵਾਲੇ—ਇਸ ਕੋਮਲ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਹਾਸੀ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ।”

Verse 5

रेरे मूर्ख दुराचार किं कर्तुं त्वं व्यवस्थितः । सर्वस्वं लोकनेत्राणामाहारं कर्तुमुद्यतः

“ਰੇ ਰੇ, ਮੂਰਖ ਦੁਰਾਚਾਰੀ! ਤੂੰ ਕੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਸਰਵਸਵ—ਇਸ ਅਮੋਲ ਸੁੰਦਰਤਾ—ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਹੈਂ?”

Verse 6

भव पुण्यप्रभावेयं हंस्येतां मंडनं भुवः । अद्यलोकं निरालोकं कंदर्पं दर्पवर्जितम्

ਉਸ ਦੇ ਪੁੰਨ-ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾ ਇਹ ਅਲੰਕਾਰ ਤੈਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਅੱਜ ਉਹ ਲੋਕ ਨੂੰ ਨਿਰਾਨੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ ਅਤੇ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ-ਰਹਿਤ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ।

Verse 7

करिष्यस्यधुना त्वं च हत्वा वृंदारिकां वने । तस्मादिमां विमुंचाशु सुखप्रासाददेवताम्

ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿੰਦਾਰਿਕਾ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਕਰਤੱਬ ਕਰੇਂਗਾ! ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਛੱਡ ਦੇ—ਉਹ ਦੇਵੀ-ਸਮਾਨ ਨਾਰੀ ਹੈ, ਸੁਖ ਤੇ ਮੰਗਲ ਦਾ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਹੈ।

Verse 8

इति श्रुत्वा हरेर्वाक्यं राक्षसः कुपितोऽब्रवीत् । समर्थस्त्वं यदि तदा मोचयाद्यैव मत्करात्

ਹਰੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਖਸ਼ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ: “ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਲੈ!”

Verse 9

इत्युक्तमात्रे वचने माधवेन क्रुधेक्षितः । पपात भस्मसाद्भूतस्त्यक्त्वा वृंदां सुदूरतः

ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਮਾਧਵ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ-ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ; ਰਾਖਸ਼ ਭਸਮ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਛੁਟ ਗਈ—ਉਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਸੁੱਟੀ ਗਈ।

Verse 10

अथोवाच प्रमुग्धा सा मायया जगदीशितुः । कस्त्वं कारुण्यजलधिर्येनाहमिह रक्षिता

ਫਿਰ ਉਹ ਜਗਦੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੀ: “ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ—ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ—ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ?”

Verse 11

शारीरं मानसं दुःखं सतापं तपसां निधे । त्वया मधुरया वाचा हृतं राक्षसनाशनात्

ਹੇ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਨਿਧਾਨ! ਮੇਰਾ ਸਰੀਰਕ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਦੁੱਖ, ਉਸ ਦੀ ਸੜਨ ਵਾਲੀ ਪੀੜਾ ਸਮੇਤ, ਤੇਰੀ ਮਿੱਠੀ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 12

तवाश्रमे तपः सौम्य करिष्यामि तपोधन

ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ, ਹੇ ਤਪੋਧਨ! ਤੇਰੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤਪਸਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 13

तापस उवाच । भरद्वाजात्मजश्चाहं देवशर्मेति विश्रुतः । विहाय भोगानखिलान्वनं घोरमुपागतः

ਤਾਪਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਭਰਦਵਾਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਦੇਵਸ਼ਰਮਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ। ਸਾਰੇ ਭੋਗ ਤਿਆਗ ਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਵਨ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹਾਂ।

Verse 14

अनेन बटुनासार्धं मम शिष्येण कामगाः । बहुशः संति चान्येऽपि मच्छिष्याः कामरूपिणः

ਇਸ ਮੇਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਾਮਗਾਮੀ ਜੀਵ ਹਨ; ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤੇ—ਮੇਰੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ—ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।

Verse 15

त्वं चेन्ममाश्रमे स्थित्वा चिकीर्षसि तपः शुभे । एहि राज्ञ्यपरं यामो वनं दूरस्थितं यतः

ਜੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਸ਼ੁਭ ਰਾਣੀ, ਮੇਰੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਤਪਸਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਆ—ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਚੱਲੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੂਰ ਇਕ ਵਨ ਸਥਿਤ ਹੈ।

Verse 16

इत्युक्त्वा राजपत्नीं तां ययौ प्राचीं दिशं हरिः । वनं प्रेतपिशाचाढ्यं मंदगत्या नराधिप

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਰਾਜਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਹਰਿ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ; ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਮੰਦ ਗਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਤੇ ਪਿਸਾਚਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।

Verse 17

वृंदारिकाश्रुपूर्णाक्षी तस्य पृष्ठानुगा ययौ । स्मरदूती च तत्पृष्ठे मां प्रतीक्षेति वादिनी

ਵ੍ਰਿੰਦਾਰਿਕਾ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀ। ਅਤੇ ਸਮਰਦੂਤੀ ਵੀ ਪਿੱਛੋਂ ਆਈ, ਕਹਿੰਦੀ, “ਮੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰੋ!”

Verse 18

अत्रांतरे दुराचारः कोपि पापाकृतिर्वने । जालं प्रसारयामास तद्यदा जीवपूरितम्

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਪਾਪ-ਸਰੂਪ ਮਨੁੱਖ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਜਾਲ ਫੈਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ—

Verse 19

ततः संकोचयामास तज्जालं पापनायकः । जालस्थांस्तु तदा जीवानुपाहृत्य मुमोच ह

ਤਦ ਉਸ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕ ਨੇ ਉਹ ਜਾਲ ਖਿੱਚ ਕੇ ਤੰਗ ਕੀਤਾ। ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ (ਜਾਲ) ਫਿਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

Verse 20

स च व्याधः स्त्रियौ दृष्ट्वा स्मरदूती जगाद ताम् । देवि मामत्तुमायाति करे गृह्णातु मां सखी

ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੋਨੋਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਮਰਦੂਤੀ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ: “ਦੇਵੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਸਖੀ, ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ ਨੂੰ ਕਹੋ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਵੇ!”

Verse 21

वृंदा तयोक्तं श्रुत्वैनं विकृतास्यं व्यलोकयत् । वीक्ष्यतं भयवातेन निर्धूता सिंधुजप्रिया

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਹੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ; ਡਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿੱਸਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਸਿੰਧੁ-ਜਨਮੇ ਪ੍ਰਿਯ ਦੀ ਪ੍ਰਿਆ ਡਰ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਕੰਬ ਉਠੀ।

Verse 22

दुद्राव विकलं शुभ्रं स्मरदूत्या समं वने । विद्रवंती समं सख्या तापसाश्रममागता

ਵਿਕਲ ਤੇ ਕੰਬਦੀ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਨਾਰੀ ਕਾਮ ਦੇ ਦੂਤ ਨਾਲ ਵਣ ਵਿੱਚ ਦੌੜ ਪਈ। ਸਖੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦੌੜਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।

Verse 23

सा तापसवने तस्मिन्ददर्शात्यंतमद्भुतम् । पक्षिणः कांचनीयांगान्नानाशब्दसमाकुलान्

ਉਸ ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖਿਆ—ਸੁਨਹਿਰੀ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ, ਅਨੇਕ ਧੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕੋਲਾਹਲ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸਥਾਨ ਭਰ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 24

सापश्यद्धेमपद्माढ्यां वापीं तु स्वर्णभूमिकाम् । क्षीरं वहंति सरितः स्रवंति मधु भूरुहः

ਉਸ ਨੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇਕ ਵਾਪੀ ਵੇਖੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਨਦੀਆਂ ਦੁੱਧ ਵਗਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮਧੁ ਟਪਕਦਾ ਸੀ।

Verse 25

शर्कराराशयस्तत्र मोदकानां च संचयाः । भक्ष्याणि स्वादुसर्वाणि बहून्याभरणानि च

ਉੱਥੇ ਸ਼ੱਕਰ ਦੇ ਢੇਰ ਸਨ ਅਤੇ ਮੋਦਕਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ; ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਗਹਿਣੇ ਵੀ ਪਏ ਸਨ।

Verse 26

बहुशस्त्राणि दिव्यानि नभसः संपतंति च । क्रीडंति हरयस्तृप्ता उत्पतंति पतंति च

ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਅਨੇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵੀ ਵਰ੍ਹੇ। ਤ੍ਰਿਪਤ ਸਿੰਘ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ—ਕਦੇ ਉੱਛਲਦੇ, ਕਦੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ।

Verse 27

मठेति सुंदरं वृंदा तं ददर्श तपस्विनम् । व्याघ्रचर्मासनगतं भासयंतं जगत्त्रयम्

“ਮਠ ਦੀ ਸੁੰਦਰਿ!” ਕਹਿ ਕੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੇ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਵਿਆਘ੍ਰਚਰਮ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ, ਜਗਤ-ਤ੍ਰਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਜਿਹਾ।

Verse 28

तमुवाच विभो पाहि पाहि पापर्द्धिकादथ । तपसा किं च धर्मेण मौनेन च जपेन च

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ—ਇਸ ਪਾਪੀ ਵਿਪੱਤੀ ਤੋਂ ਬਚਾਓ! ਜੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਤਪ, ਧਰਮ, ਮੌਨ ਜਾਂ ਜਪ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?”

Verse 29

भीतत्राणात्परं नान्यत्पुण्यमस्ति तपोधन । एवमुक्तवती भीता सालसांगी तपस्विनम्

“ਹੇ ਤਪ-ਧਨ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ।” ਇਉਂ ਡਰੀ ਹੋਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੇ, ਨੇੜੇ ਲੱਗ ਕੇ, ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

Verse 30

तावत्प्राप्तः सदुष्टात्मा सर्वजीवप्रबंधकः । वृंदादेवी भयत्रस्ता हरिकंठे समाश्लिषत्

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਇਕ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ—ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਨ ਵਾਲਾ। ਡਰੀ ਹੋਈ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਹਰਿ ਦੇ ਗਲ ਨਾਲ ਲਿਪਟ ਕੇ ਆਸਰਾ ਲਿਆ।

Verse 31

सुखस्पर्शं भुजाभ्यां सा शोकवल्लीव लिंगिता । तवालिंगनभावेन पुनरेव भविष्यति

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭੁਜਾਂ ਨਾਲ ਸੁਖਦਾਈ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਸ਼ੋਕ ਦੀ ਲਤਾ ਵਾਂਗ ਲਿਪਟ ਕੇ ਜੱਫੀ ਪਾਈ; ਪਰ ਤੇਰੇ ਆਲਿੰਗਨ-ਭਾਵ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।

Verse 32

शिरः सर्वांगसंपन्नं त्वद्भर्तुरधिकं गुणैः । अथ त्वं प्रमदे गच्छ पत्यर्थे चित्रशालिकाम्

“ਇਹ ਸਿਰ ਹਰ ਅੰਗੋਂ ਸੰਪੂਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਪਤੀ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਚਿਤ੍ਰਸ਼ਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਜਾ।”

Verse 33

सा चित्रशालामित्युक्ता विवेश मुनिना तदा । दिव्यपर्यंकमारूढा गृह्य कांतस्य तच्छिरः

ਮੁਨੀ ਦੇ ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਤਦ ਚਿਤ੍ਰਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ। ਦਿਵ੍ਯ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾ ਉਹ ਸਿਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਿਆ।

Verse 34

चकाराधरपानं सा मीलिताक्ष्यतिलोलुपा । यावत्तावदभूद्राजन्रूपं जालंधराकृति

ਅੱਖਾਂ ਮੂੰਦ ਕੇ, ਅਤਿ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਈ ਉਹ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਤਨੇ ਹੀ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਾਲੰਧਰ-ਸਰੂਪ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਉੱਭਰ ਆਇਆ।

Verse 35

तत्कांतसदृशाकारस्तद्वक्षस्तद्वदुन्नतिः । तद्वाक्यस्तन्मनोभावस्तदासीज्जगदीश्वरः

ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵਰਗੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ—ਉਹੀ ਛਾਤੀ, ਉਹੀ ਉੱਚਾਈ, ਉਹੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਉਹੀ ਮਨੋਭਾਵ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਗਦੀਸ਼ਵਰ ਉਸੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 36

अथ संपूर्णकायं तं प्रियं वीक्ष्य जगाद सा । तव कुर्वे प्रियं स्वामिन्ब्रूहि त्वं स्वरणं च मे

ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਦੇਹ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ: “ਹੇ ਸੁਆਮੀ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਲੱਗੇ ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗੀ—ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਸਿਮਰਨ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਸੰਕਲਪ ਧਾਰਾਂ।”

Verse 37

वृंदावचनमाकर्ण्य प्राह मायासमुद्रजः । शृणु देवि यथा युद्धं वृत्तं शंभोर्मया सह

ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਾਇਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬੋਲਿਆ: “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸੁਣ—ਸ਼ੰਭੂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਰਿਆ।”

Verse 38

प्रिये रुद्रेण रौद्रेण छिन्नं चक्रेण मे शिरः । तावत्वत्सिद्धियोगाच्च त्वद्गतेन ममात्मना

“ਪ੍ਰਿਯੇ, ਰੌਦ੍ਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਿਆਨਕ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਤੇਰੀ ਸਿੱਧ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਤੇਰੇ ਹੀ ਅੰਦਰ ਲੀਨ ਰਹੀ, ਤੇਰੇ ਵੱਲ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।”

Verse 39

छिन्नं तदत्र चानीतं जीवितं तेंगसंगतः । प्रिये त्वं मद्वियोगेन बाले जातासि दुःखिता

“ਉਹ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ (ਸਿਰ) ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇਹ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੁੜ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਿਯ ਬਾਲਿਕਾ, ਮੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈਂ।”

Verse 40

क्षंतव्यं विप्रियं मह्यं यत्त्वां त्यक्त्वा रणं गतः । इत्यादि वचनैस्तेन वृंदा संस्मारिता तदा

“ਮੇਰੀ ਓਰੋਂ ਜੋ ਅਪ੍ਰਿਯ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮਾਫ਼ ਕਰੀਂ—ਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਣ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।” ਐਸੇ ਆਦਿ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਤਦ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਇਆ।

Verse 41

तांबूलैश्च विनोदैश्च वस्त्रालंकरणैः शुभैः । अथ वृंदारिका देवी सर्वभोगसमन्विता

ਤਾਂਬੂਲ, ਵਿਨੋਦ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਭੋਗ-ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੋ ਗਈ।

Verse 42

प्रियं गाढं समालिंग्य चुचुंब रतिलोलुपा । मोक्षादप्यधिकं सौख्यं वृंदा मोहनसंभवम्

ਰਤਿ-ਲੋਭੀ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯ ਨੂੰ ਘੁੱਟ ਕੇ ਲਪੇਟਿਆ ਅਤੇ ਚੁੰਮਿਆ; ਉਸ ਮੋਹਕ ਸੰਯੋਗ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮੋਖ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਸੁਖ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ।

Verse 43

मेने नारायणो देवो लक्ष्मीप्रेमरसाधिकम् । वृंदां वियोगजं दुःखं विनोदयति माधवे

ਦੇਵ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ, “ਇਹ ਮਾਧੁਰ੍ਯ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਰਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅਧਿਕ ਹੈ।” ਇਸ ਲਈ ਮਾਧਵ ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇ ਵਿਯੋਗ-ਜਨਿਤ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ।

Verse 44

तत्क्रीडाचारुविलसद्वापिका राजहंसके । तद्रूपभावात्कृष्णोऽसौ पद्मायां विगतस्पृहः

ਉਸ ਮਨੋਹਰ ਵਾਪਿਕਾ-ਸਰੋਵਰ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰੀੜਾ ਰਾਜਹੰਸ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਪਦਮਾ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਵੱਲੋਂ ਨਿਸ਼ਸਪ੍ਰਿਹ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 45

अभूद्वृंदावने तस्मिंस्तुलसीरूप धारिणी । वृंदांगस्वेदतो भूम्यां प्रादुर्भूताति पावनी

ਉਸ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੁਲਸੀ-ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ; ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਤਿ ਪਾਵਨੀ ਤੁਲਸੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।

Verse 46

वृंदांग संगजं चेदमनुभूय सुंखं हरिः । दिनानि कतिचिन्मेने शिवकार्यं जगत्पतिः

ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇ ਅੰਗ-ਸਪਰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਇਸ ਸੁਖ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਕੇ, ਜਗਤਪਤੀ ਹਰਿ ਨੇ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ, ਜਿਵੇਂ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਟਾਲਿਆ।

Verse 47

एकदा सुरतस्यांते सा स्वकंठे तपस्विनम् । वृंदा ददर्श संलग्नं द्विभुजं पुरुषोत्तमम्

ਇੱਕ ਵਾਰ ਰਤੀ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਗਲ ਨਾਲ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਦੋ-ਭੁਜਾ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੀ।

Verse 48

तं दृष्ट्वा प्राह सा कंठाद्विमुच्य भुजबंधनम् । कथं तापसरूपेण त्वं मां मोहितुमागतः

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਗਲ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦਾ ਬੰਧਨ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: “ਤੂੰ ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਨ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ ਹੈਂ?”

Verse 49

निशम्य वचनं तस्याः सांत्वयन्प्राह तां हरिः । शृणु वृंदारिके त्वं मां विद्धि लक्ष्मीमनोहरम्

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰਿ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: “ਸੁਣ, ਹੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਰਿਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਜਾਣ ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਭੀ ਮੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।”

Verse 50

तव भर्ता हरं जेतुं गौरीमानयितुं गतः । अहं शिवः शिवश्चाहं पृथक्त्वे न व्यवस्थितौ

“ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਹਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ; ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਸੀਂ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨਹੀਂ।”

Verse 51

जालंधरो हतः संख्ये भज मामधुनानघे । नारद उवाच । इति विष्णोर्वचः श्रुत्वा विषण्णवदनाभवत् । ततो वृंदारिका राजन्कुपिता प्रत्युवाच ह

“ਜਾਲੰਧਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੇ, ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।” ਨਾਰਦ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਮਲਿਨ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਵ੍ਰਿੰਦਾਰਿਕਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 52

रणे बद्धोऽसि येन त्वं जीवन्मुक्तः पितुर्गिरा । विविधैः सत्कृतो रत्नैर्युक्तं तस्य हृता वधूः

ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ—ਭਾਵੇਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਤੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਛੁੱਟ ਗਿਆ—ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਵਹੁਟੀ ਵੀ ਛੀਨ ਲਈ ਗਈ।

Verse 53

पतिर्धर्मस्य यो नित्यं परदाररतः कथम् । ईश्वरोऽपि कृतं भुंक्ते कर्मेत्याहुर्मनीषिणः

ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮ ਦਾ ਪਤੀ (ਰੱਖਿਆਕਾਰ) ਹੈ, ਉਹ ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵੱਲ ਕਿਵੇਂ ਰੁਝ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਕਰਮ-ਨਿਯਮ ਹੈ।

Verse 54

अहं मोहं यथानीता त्वया माया तपस्विना । तथा तव वधूं माया तपस्वीकोऽपि नेष्यति

ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ—ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਵੇਸ ਧਾਰ ਕੇ ਵੀ—ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮਾਇਆ ਤੇਰੀ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਵੀ ਲੈ ਜਾਵੇਗੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਤਪਸਿਆਵਾਨ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।

Verse 55

इति शप्तस्तथा विष्णुर्जगामादृश्यतां क्षणात् । सा चित्रशालापर्यंकः स च तेऽथप्लवंगमाः

ਇਉਂ ਸ਼ਾਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਚਿੱਤਰਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਪਲੰਗ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ—ਫਿਰ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 56

नष्टं सर्वं हरौ याते वनं शून्यं विलोक्य सा । वृंदा प्राह सखीं प्राप्य जिह्मं तद्विष्णुना कृतम्

ਹਰੀ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸੁੰਨਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਸਖੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਬੋਲੀ: “ਇਹ ਟੇਢਾ ਕਰਤੱਬ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।”

Verse 57

त्यक्तं पुरं गतं राज्यं कांतः संदेहतां गतः । अहं वने विदित्वैतत्क्व यामि विधिनिर्मिता

ਨਗਰ ਤਿਆਗਿਆ ਗਿਆ, ਰਾਜ ਭੀ ਲੁੱਟ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸੰਦੇਹ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਵਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ—ਵਿਧੀ ਦੀ ਬਣਾਈ—ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?

Verse 58

मनोरथानां विषयमभून्मे प्रियदर्शनम् । प्राह निःश्वस्य चैवोष्णं राज्ञी वृंदातिदुःखिता

ਜਿਸ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਮੇਰੇ ਮਨੋਰਥਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਹੁਣ ਪੀੜਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਰਾਣੀ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਗਰਮ ਸਾਹ ਭਰਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ।

Verse 59

मम प्राप्तं हि मरणं त्वया हि स्मरदूतिके । इत्युक्ता सा तया प्राह मम त्वं प्राणरूपिणी

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਕਾਮ ਦੀ ਦੂਤੀਏ, ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਮੌਤ ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੂਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਰੂਪ ਹੈਂ।”

Verse 60

तस्यास्तथोक्तमाकर्ण्य इतिकर्त्तव्यतां ततः । वने निश्चित्य सा वृंदा गत्वा तत्र महत्सरः

ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੇ ਫਿਰ ਕਰਤੱਬ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ। ਵਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਠਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਦੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸਰੋਵਰ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 61

विहाय दुःखमकरोद्गात्रक्षालनमंबुना । तीरे पद्मासनं बद्ध्वा कृत्वा निर्विषयं मनः

ਦੁੱਖ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਜਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਧੋਏ। ਤਟ ਉੱਤੇ ਪਦਮਾਸਨ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਯਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 62

शोषयामास देहं स्वं विष्णुसंगेन दूषितम् । तपश्चचारसात्युग्रं निराहारा सखीसमम्

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਹ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ-ਸੰਗ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਮੰਨ ਕੇ। ਸਖੀ ਸਮੇਤ ਨਿਰਾਹਾਰ ਰਹਿ ਕੇ ਅਤਿ ਉਗ੍ਰ ਤਪ ਕੀਤਾ।

Verse 63

गंधर्वलोकतो वृंदामथागत्याप्सरोगणः । प्राह याहीति कल्याणि स्वर्गं मा त्यज विग्रहम्

ਫਿਰ ਗੰਧਰਵ ਲੋਕ ਤੋਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਆ; ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾ, ਦੇਹ ਨਾ ਤਿਆਗ।”

Verse 64

गांधर्वं शस्त्रमेतत्त्रिभुवनविजयं श्रीपतिस्तोषमग्र्यं । नीतो येनेह वृंदे त्यजसि कथमिदं तद्वपुः प्राप्तकामम् । कांतं ते विद्धि शूलिप्रवरशरहतं पुण्यलाभस्य भूषास्वर्गस्य त्वं । भवाद्य द्रुतममरवनं चंडिभद्रे भज त्वम्

“ਇਹ ਗਾਂਧਰਵ ਮੰਤ੍ਰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਹੇ ਵ੍ਰਿੰਦੇ, ਇਸੀ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ—ਫਿਰ ਇਹ ਸਫਲ ਦੇਹ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਗੇਂ? ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕਿ ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਧਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਚੰਡਿਭਦ੍ਰੇ, ਤੁਰੰਤ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਉਪਵਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾ।”

Verse 65

श्रुत्वा शास्त्रं वधूनां जलधिजदयिता वाक्यमाह प्रहस्य । स्वर्गादाहृत्य मुक्तात्रिदशपति वधूश्चातिवीरेण पत्या । आदौ पात्रं सुखानामहममरजिता प्रेयसा तद्वियुक्तानिर्दुष्टा तद्य । तिष्ये प्रियममृतगतं प्राप्नुयां येन चैव

ਦੇਵ-ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਮੁਦ੍ਰਜਨਿਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਹੱਸ ਕੇ ਬੋਲੀ: “ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਇੰਦਰ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵੀ ਅਤਿ ਵੀਰ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਪਾਤਰ ਸੀ, ਅਮਰਾਂ ਤੋਂ ਅਜਿਤ; ਪਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਇਉਂ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹਾਂਗੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯ ਨੂੰ ਪਾ ਸਕਾਂ।”

Verse 66

इत्युक्त्वा ससखी वृंदा विससर्जाप्सरोगणान् । तत्प्रीतिपाशबद्धास्ता नित्यमायांति यांति च

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਖੀ ਸਮੇਤ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਬੱਝੀਆਂ ਉਹ ਸਦਾ ਆਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ।

Verse 67

योगाभ्यासेन वृंदाथ दग्ध्वा ज्ञानाग्निना गुणान् । विषयेभ्यः समाहृत्य मनः प्राप ततः परम्

ਫਿਰ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੇ ਯੋਗ-ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਗ ਦੁਆਰਾ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।

Verse 68

दृष्ट्वा वृंदारिकां तत्र महांतश्चाप्सरोगणाः । तुष्टुवुर्नभसस्तुष्टा ववृषुः पुष्पवृष्टिभिः

ਉੱਥੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਰਿਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਨ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਰਗਾ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।

Verse 69

शुष्ककाष्ठचयं कृत्वा तत्र वृंदाकलेवरम् । निधायाग्निं च प्रज्वाल्य स्मरदूती विवेश तम्

ਉੱਥੇ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਢੇਰ ਬਣਾ ਕੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ। ਅੱਗ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਕਰ ਕੇ ਕਾਮਦੇਵ (ਸਮਰ) ਦੀ ਦੂਤੀ ਉਸ ਜਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ।

Verse 70

दग्धं वृंदांगरजसां बिंबं तद्गोलकात्मकम् । कृत्वा तद्भस्मनः शेषं मंदाकिन्यां विचिक्षिपुः

ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਸੜੀ ਹੋਈ ਰਾਖ ਦੇ ਰੇਣੂਆਂ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੋਲਾਕਾਰ ਬਿੰਬ ਬਣਾਇਆ। ਅਤੇ ਜੋ ਭਸਮ ਬਚੀ, ਉਹ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਵਿੱਚ ਵਿਖੇਰ ਦਿੱਤੀ।

Verse 71

यत्र वृंदा परित्यज्य देहं ब्रह्मपथं गता । आसीद्वृंदावनं तत्र गोवर्द्धनसमीपतः

ਜਿੱਥੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਪਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉੱਥੇ ਗੋਵਰਧਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 72

देव्योऽथ स्वर्गमेत्य त्रिदशपतिवधूसत्त्वसंपत्तिमाहुर्देवीभ्यस्तन्निशम्य प्रमुदितमनसो निर्जराद्याश्च सर्वे । शत्रोर्दैत्यस्य हित्वा प्रबलतरभयं भीमभेर्यो निजघ्नुः श्रुत्वा तत्रासनस्थः । परिजननिवहोवापशोभां शुभस्य

ਫਿਰ ਦੇਵੀਆਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀਆਂ ਦਿਵਯ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਰਤਾਂਤ ਸੁਣਾਇਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਰਜਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਵੈਰੀ ਦੈਤ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਡਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੀਮ ਭੇਰੀਆਂ ਵਜਾਈਆਂ। ਉਹ ਕੋਲਾਹਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਆਸਨਸਥ ਉਹਨੇ ਸੇਵਕ-ਸਮੂਹ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ੋਭਾ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।