Adhyaya 146

Verse 1

ऋषय ऊचुः । आदित्यानां च सर्वेषां वसुरुद्रादिकाश्विनाम् । प्रत्येकशः समाचक्ष्व नामानि त्वं महामते

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ, ਸਾਰੇ ਆਦਿਤ੍ਯਾਂ, ਵਸੂਆਂ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਾਨੂੰ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।

Verse 2

सूत उवाच । वृषध्वजश्च शर्वश्च मृगव्याधस्तृतीयकः । अजैकपादहिर्बुध्न्यः पिनाकी षष्ठ एव हि

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ, ਸ਼ਰਵ, ਮ੍ਰਿਗਵ੍ਯਾਧ (ਤੀਜਾ), ਅਜੈਕਪਾਦ, ਅਹਿਰਬੁਧ੍ਨ੍ਯ ਅਤੇ ਪਿਨਾਕੀ—ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਇੱਥੇ ਉਚਾਰੇ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਨਾਮ ਹਨ।

Verse 3

दहनश्चेश्वरश्चैव कपाली नवमस्तथा । वृषाकपिस्तु दशमो रुद्रस्त्र्यंबक एव च

“ਦਹਨ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ; ਕਪਾਲੀ ਨੌਵਾਂ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਕਪਿ ਦਸਵਾਂ; ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਵੀ।”

Verse 4

धुरो ध्रुवश्च सोमश्च मखश्चैवानिलोऽनलः । प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोऽष्टौ प्रकीर्तिताः

“ਧੁਰ, ਧ੍ਰੁਵ, ਸੋਮ, ਮਖ, ਅਨਿਲ, ਅਨਲ, ਪ੍ਰਤਿਊਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸ—ਇਹ ਅੱਠ ਵਸੂਆਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।”

Verse 5

वरुणश्च तथा सूर्यो भानुः ख्यातश्च तापनः । इंद्रश्चैवार्यमा चैव धाता चैव भगस्तथा

“ਵਰੁਣ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਯ, ਭਾਨੁ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਾਪਨ; ਇੰਦਰ; ਅਰ੍ਯਮਾ; ਧਾਤਾ; ਅਤੇ ਭਗ ਵੀ।”

Verse 6

गभस्तिर्धर्मराजश्च स्वर्णरेता दिवाकरः । मित्रश्च वासुदेवश्च द्वादशैते च भास्कराः

“ਗਭਸ੍ਤਿ, ਧਰਮਰਾਜ, ਸ੍ਵਰ੍ਣਰੇਤਾ, ਦਿਵਾਕਰ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ—ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰ੍ਯ-ਦੇਵਤਾ) ਹਨ।”

Verse 7

नासत्यश्चैव दस्रश्च ख्यातावेतौ तथाश्विनौ । देववैद्यौ महाभागौ त्वाष्ट्रीगर्भसमुद्भवौ

ਨਾਸਤ੍ਯ ਅਤੇ ਦਸ੍ਰ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ; ਦੇਵ-ਵੈਦ੍ਯ, ਮਹਾ-ਭਾਗ੍ਯਵਾਨ, ਤ੍ਵਾਸ਼ਟ੍ਰੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ।

Verse 8

त्रयस्त्रिंशत्समाख्याता एते ये सुरनायकाः । क्षेत्रेऽत्रैवास्थिता नित्यं दानवानां वधाय च

ਇਹੀ ਉਹ ਦੇਵ-ਨਾਇਕ ਹਨ ਜੋ ‘ਤੇਤੀਹ’ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਹ ਇਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਲਈ ਭੀ।

Verse 9

यस्तान्संपूजयेद्भक्त्या पुरुषः संयतेंद्रियः । यथोक्तदिवसे प्राप्ते नापमृत्युः प्रजायते

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਕਰਕੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਦਿਨ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

Verse 10

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां रुद्राः पूज्या विचक्षणैः । तस्मिन्क्षेत्रे विशेषेण वांछद्भिः परमं पदम्

ਅੱਠਵੀਂ ਅਤੇ ਚੌਦਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਵਿਵੇਕੀ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਪਰਮ ਪਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

Verse 11

दशम्यां वसवः पूज्यास्तथाष्टम्यां विशेषतः । स्वर्गं समीहमानैश्च विलासैर्विविधैस्तथा

ਦਸਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਵਸੂਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅੱਠਵੀਂ ਨੂੰ ਵੀ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਸਵਰਗ ਦੀ ਆਕਾਂਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਨਾਨਾ ਭੇਟਾਂ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਉਤਸਵੀ ਵਿਧੀਆਂ ਸਮੇਤ।

Verse 12

सप्तम्यामथ षष्ठ्यां च पूजनीया दिवाकराः । ये वांछन्ति नराः सत्त्वं परिपंथिविवर्जितम्

ਸੱਤਮੀ ਅਤੇ ਛੱਠੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਸੂਰ੍ਯਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਡੋਲ ਤੇਜ-ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜੀਵਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 13

देववैद्यौ तथा पूज्यौ द्वादश्यां व्याधिसंक्षयम् । ये वांछन्ति सदा मर्त्या नीरुजा सम्भवंति ते

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਦੋ ਦਿਵ੍ਯ ਵੈਦ੍ਯਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ; ਜੋ ਮਰਤ੍ਯ ਸਦਾ ਇਹ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਰੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 146

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽमरेश्वरकुण्डमाहात्म्यवर्णनं नाम षट्चत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੱਠੇ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ ‘ਅਮਰੇਸ਼ਵਰ ਕੁੰਡ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ 146ਵਾਂ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।