Adhyaya 144

Verse 1

सूत उवाच । सा गत्वा त्रिदिवं पश्चात्सहस्राक्षं सुरैर्युतम् । प्रोवाच भगवन्दिष्ट्या क्षोभितोऽसौ महामुनिः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਉਹ ਤ੍ਰਿਦਿਵ (ਸਵਰਗ) ਨੂੰ ਗਈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਕਹਿਆ—“ਹੇ ਭਗਵਨ, ਵਿਧੀਵਸ਼ ਉਹ ਮਹਾਮੁਨੀ ਖ਼ਰਾਬ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤੇਜਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।”

Verse 2

तपस्तस्य हतं कृत्स्नं यत्कृच्छ्रेण समाचितम् । तथा निस्तेजसत्वं च नीतस्त्वं सुखभाग्भव

“ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ—ਜੋ ਵੱਡੇ ਕਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਸੀ—ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਤੇਜਹੀਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੁਖ ਦਾ ਭੋਗੀ ਹੋ।”

Verse 3

एवमुक्त्वाऽथ सा रंभा शंसिता निखिलैः सुरैः । अमोघरेतसस्तस्य दध्रे गर्भं निजोदरे

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਰੰਭਾ—ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ—ਉਸ ਅਮੋਘ-ਵੀਰਯ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਅਚੂਕ ਬੀਜ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਉਦਰ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਧਾਰ ਲਿਆ।

Verse 4

जाबालिरपि कृत्वा च पश्चात्तापमनेकधा । भूयस्तु तपसि स्थित्वा स्थितस्तत्रैव चाश्रमे

ਜਾਬਾਲੀ ਨੇ ਵੀ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਮੁੜ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਓਥੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।

Verse 5

ततस्तु दशमे मासि संप्राप्ते सुषुवे शुभाम् । कन्यां सरोजपत्राक्षीं दिव्यलक्षणलक्षिताम्

ਫਿਰ ਦਸਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਆ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਵਾਲੀ ਧੀ ਜਣੀ—ਕਮਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ।

Verse 6

अथ तां मानुषोद्भूतां मत्वा तस्यैव चाश्रमम् । गत्वा मुमोच प्रत्यक्षं तस्यर्षेश्चेदमब्रवीत्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਉਸੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਗਈ; ਮੁਨੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 7

तव वीर्यसमुद्भूतामेनां मज्जठरोषिताम् । कन्यकां मुनिशार्दूल तस्मात्पालय सांप्रतम्

“ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ! ਇਹ ਕੁੜੀ ਤੇਰੇ ਵੀਰਯ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵਸੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਤੂੰ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।”

Verse 8

न स्वर्गे विद्यते वासो मानुषाणां कथंचन । एतस्मात्कारणात्तुभ्यं मया ब्रह्मन्समर्पिता

ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਭੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਣ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 9

एवमुक्त्वा ययौ रंभा सत्वरं त्रिदशालयम् । जाबालिरपि तां दृष्ट्वा कन्यकां स्नेहमाविशत्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਰੰਭਾ ਤੁਰੰਤ ਤ੍ਰਿਦੇਵਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ। ਜਾਬਾਲੀ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਲਈ ਕੋਮਲ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

Verse 10

ततस्तां कन्यकां कृत्वा सुष्ठु गुप्ते लतागृहे । रसैर्मिष्टफलोद्भूतैः पुपोष च दिवानिशम्

ਫਿਰ ਉਸ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੁਚੱਜੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲੁਕਾਏ ਕੁਟੀਆ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਫਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਦਿਨ ਰਾਤ ਉਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ।

Verse 11

सापि कन्या परां वृद्धिं शनैर्याति दिनेदिने । शुक्लपक्षं समासाद्य यथा चन्द्रकला दिवि

ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਵੀ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬਹੁਤ ਵਧਦੀ ਗਈ—ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਚੰਦ੍ਰਕਲਾ ਵਧਦੀ ਹੈ।

Verse 12

यथायथाथ सा याति वृद्धिं कमललोचना । तथातथास्य सुस्नेहो जाबालेरप्यवर्धत

ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ ਕੁੜੀ ਵਧਦੀ ਗਈ, ਤਿਵੇਂ ਤਿਵੇਂ ਜਾਬਾਲੀ ਦਾ ਉਸ ਲਈ ਸੁਕੋਮਲ ਸਨੇਹ ਵੀ ਵਧਦਾ ਗਿਆ।

Verse 13

सा शिशुत्वे मृगैः सार्द्धं पक्षिभिश्च सुशोभना । क्रीडां चक्रे सुविश्रब्धैर्वर्धयंती मुनेर्मुदम्

ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਬਾਲਿਕਾ ਹਿਰਨਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਨੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦਾ ਆਨੰਦ ਵਧਾਉਂਦੀ ਸੀ।

Verse 14

ततो बाल्यं परित्यक्त्वा वल्कलावृतगात्रिका । तस्यर्षेः सर्वकृत्येषु साहाय्यं प्रकरोति च

ਫਿਰ ਬਾਲਪਨ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਵਲਕਲ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇਹ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸਭ ਨਿੱਤਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ।

Verse 15

समित्कुशादि यत्किंचित्फलपुष्पसमन्वितम् । वनात्तदानयामास तस्य प्रीतिमवर्धयत्

ਸਮਿਧਾ, ਕੁਸ਼ਾ ਆਦਿ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ, ਫਲਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਜੰਗਲੋਂ ਲਿਆਉਂਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਸੀ।

Verse 16

ततः कतिपयाहस्य फलार्थं सा मृगेक्षणा । निदाघसमये दूरं स्वाश्रमात्प्रजगाम ह

ਫਿਰ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮ੍ਰਿਗਨੈਣੀ ਨਿਦਾਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਫਲਾਂ ਦੀ ਖਾਤਿਰ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਤੱਕ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 17

एतस्मिन्नंतरे तत्र विमानवरमाश्रितः । प्राप्तश्चित्रांगदोनाम गन्धर्वस्त्रिदिवौकसाम्

ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਨਾਮ ਦਾ ਗੰਧਰਵ, ਉੱਤਮ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਲੈ ਕੇ, ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 18

तेन सा विजने बाला पूर्णचन्द्रनिभानना । दृष्टा चांद्रमसी लेखा पतितेव धरातले

ਉਸ ਸੁੰਨੇ ਨਿਰਜਨ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਬਾਲਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖ ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਸੀ—ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਨੀ ਦੀ ਇਕ ਰੇਖਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੋਵੇ।

Verse 19

ततः कामपरीतांगः सोवतीर्य धरातलम् । विमानान्मधुरैर्वाक्यैस्तामुवाच कृतांजलिः

ਫਿਰ ਕਾਮ ਨਾਲ ਆਕ੍ਰਾਂਤ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਵਿਮਾਨ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ; ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 20

का त्वं कमलगर्भाभा निर्जनेऽथ महावने । भ्रमस्येकाकिनी बाले वनमध्ये सुलोचने

ਹੇ ਕਮਲ-ਗਰਭ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੀ, ਇਸ ਨਿਰਜਨ ਮਹਾਵਨ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਹੇ ਬਾਲੇ, ਹੇ ਸੁਲੋਚਨੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੀ ਕਿਉਂ ਭਟਕਦੀ ਹੈਂ?

Verse 21

कन्योवाच । अहं फलवतीनाम जाबालेर्दुहिता मुने । फलपुष्पार्थमायाता तदर्थमिह कानने

ਕਨਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਫਲਵਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਹਾਂ, ਜਾਬਾਲੀ ਦੀ ਧੀ। ਫਲ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖਾਤਿਰ ਮੈਂ ਇਸ ਕਾਨਨ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਈ ਹਾਂ।

Verse 22

चित्रांगद उवाच । कुमारब्रह्मचारी स श्रूयते मुनिसत्तमः । तत्कथं तस्य वामोरु त्वं जाता भार्यया विना

ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਮੁਨਿਸੱਤਮ ਤਾਂ ਕੁਮਾਰ-ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਜੰਘੇ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਪਤਨੀ ਬਿਨਾ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮੀ?

Verse 23

कन्योवाच । सत्यमेतन्महाभाग नास्ति दारपरिग्रहः । तस्यर्षेः किं तु संजाता यथा तन्मेऽवधारय

ਕੰਨਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ—ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥ ਨਹੀਂ ਧਾਰਿਆ। ਪਰ ਮੈਂ ਉਸੀ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਹੀ ਜਨਮੀ ਹਾਂ; ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੇ ਬਚਨੋਂ ਸਮਝ ਲਵੋ।”

Verse 24

रंभा नामाप्सरास्तेन पुरा दृष्टा सुरांगना । ततः कामपरीतेन सेविता च यथासुखम्

“ਰੰਭਾ ਨਾਮ ਦੀ ਅਪਸਰਾ, ਉਹ ਦੇਵ-ਕੰਨਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖੀ। ਫਿਰ ਕਾਮ ਨਾਲ ਆਵਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕੀਤਾ।”

Verse 25

ततस्तदुदराज्जाता देवलोके महत्तरे । तयापि चेह तस्यर्षेर्भूय एव नियोजिता

“ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਮੈਂ ਦੇਵਲੋਕ ਦੇ ਮਹਾਨ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ। ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਇੱਥੇ ਭੇਜਿਆ, ਉਸੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਕੇ।”

Verse 26

एवं स मे पिता जातो जाबालिर्मुनिसत्तमः । पोषिताऽहं ततस्तेन नानाफलसमुद्रवैः

“ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਬਾਲੀ ਮੁਨਿਸੱਤਮ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਬਣਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਭਰਪੂਰ ਭੰਡਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ-ਪੋਸਿਆ।”

Verse 27

ततः फलवती नाम कृतं तेन महात्मना । ममानुरूपमेतद्धि यन्मां त्वं परिपृच्छसि

“ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ‘ਫਲਵਤੀ’ ਰੱਖਿਆ। ਇਹ ਨਾਮ ਮੇਰੇ ਅਨੁਰੂਪ ਹੈ—ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ।”

Verse 28

चित्रांगद उवाच । तव रूपं समालोक्य कामस्याहं वशं गतः । तस्माद्भजस्व मां भीरु नो चेद्यास्यामि संक्षयम्

ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਕਾਮ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭੀਰੂ, ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵਾਂਗਾ।

Verse 29

अहं चित्रांगदोनाम गन्धर्वस्त्रिदिवौकसाम् । तीर्थयात्राकृते प्राप्तः क्षेत्रेऽस्मिञ्छ्रद्धयाऽन्वितः

ਮੈਂ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਨਾਮ ਦਾ ਗੰਧਰਵ ਹਾਂ, ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿਚੋਂ। ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ।

Verse 30

कन्योवाच । कुमारधर्मिणी चाहमद्यापि वशगा पितुः । कामधर्मं न जानामि चित्रांगद कथंचन

ਕੰਨਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਆਰੀ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ। ਹੇ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ, ਮੈਂ ਕਾਮ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ।

Verse 31

तस्मात्प्रार्थय मे तातं स मां तुभ्यं प्रदास्यति । अनुरूपाय योग्याय तरुणाय मनस्विनीम्

ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇਗਾ—ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਅਨੁਰੂਪ, ਯੋਗ੍ਯ ਅਤੇ ਜਵਾਨ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਮਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਾਰੀ ਹਾਂ।

Verse 32

ममापि रुचितं चित्ते तव वाक्यमिदं शुभम् । धन्याहं यदि ते कण्ठमालिंगामि यथेच्छया

ਤੇਰਾ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਮੇਰੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਵੀ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਧੰਨ ਹੋਵਾਂ ਮੈਂ, ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਰੇ ਗਲ ਨੂੰ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਸਕਾਂ।

Verse 33

चित्रांगद उवाच । न शक्नोमि महाभागे तावत्कालं प्रतीक्षितुम् । मां दहत्येष गात्रोत्थः सुमहान्कामपावकः

ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਇੰਨਾ ਸਮਾਂ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਠੀ ਕਾਮ-ਅਗਨੀ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਸਾੜ ਰਹੀ ਹੈ।”

Verse 34

तस्मात्कुरु प्रसादं मे रतिदानेन शोभने । को जानाति हि तच्चित्तं कीदृग्रूपं भविष्यति

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਰਤਿਦਾਨ ਕਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ। ਕੌਣ ਜਾਣੇ, ਜੇ ਇੱਛਾ ਰੋਕੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਵੇਗਾ।

Verse 35

कन्योवाच । एवं ते वर्तमानस्य मम तातः प्रकोपतः । दहिष्यति न संदेहः शापं दत्त्वा सुदारुणम्

ਕੰਨਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ।”

Verse 36

चित्रांगद उवाच । तव तातः स कालेन मां दहिष्यति मानदे । कामानलः पुनः सद्य एष भस्म करिष्यति

ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਾਨਨੀਯਾ, ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਕਾਮ-ਅਗਨੀ ਤਾਂ ਹੁਣੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ।”

Verse 37

एवमुक्त्वाऽथ तां बालां वेपमानां त्रपावतीम् । गृहीत्वा दक्षिणे पाणौ प्रविवेश सुरालयम्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕੰਬਦੀ ਤੇ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਸ ਬਾਲਾ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਆਲਯ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 38

तत्र तां रमयामास तदा कामप्रपीडितः । तत्कालजातरागांधां निर्लज्जत्वमुपागताम्

ਉੱਥੇ ਉਹ ਕਾਮ-ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਅਤੇ ਉਹ, ਉਸੇ ਪਲ ਉੱਠੇ ਰਾਗ ਨਾਲ ਅੰਧੀ ਹੋ ਕੇ, ਲੱਜਾ-ਹੀਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਈ।

Verse 39

एवं तस्याः समं तेन स्थिताया दिवसो गतः । निमेषवन्मुनिश्रेष्ठास्ततश्चास्तं गतो रविः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਠਹਿਰਦੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਦਿਨ ਮੁਨੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਪਲ ਭਰ ਵਾਂਗ ਲੰਘ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 40

एतस्मिन्नंतरे विप्रो जाबालिर्दुःख संयुतः । अनायातां सुतां ज्ञात्वा परिबभ्राम सर्वतः

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਬਾਲੀ, ਧੀ ਦੇ ਨਾ ਆਉਣ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਿਆ।

Verse 41

अहो सा दुहिता मह्यं किमु व्यालैः प्रभक्षिता । वृक्षं कंचित्समारूढा पतिता धरणी तले

“ਹਾਇ! ਮੇਰੀ ਉਹ ਧੀ ਨੂੰ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ? ਕਿਤੇ ਜੰਗਲੀ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਖਾ ਲਿਆ? ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ?”

Verse 42

किं वा जलाशयं कंचित्प्राप्य गाधमजानती । निमग्ना तत्र सा बाला संप्रविष्टा जलार्थिनी

“ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਕਿਸੇ ਤਾਲਾਬ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾ ਜਾਣਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਨਿੱਕੀ ਕੁੜੀ ਉੱਥੇ ਡੁੱਬ ਗਈ—ਪਾਣੀ ਲਈ ਅੰਦਰ ਉਤਰ ਕੇ?”

Verse 43

एवं स प्रलपन्विप्रो बभ्राम गहने वने । कुशकण्टकविद्धांगः क्षुत्पिपासासमाकुलः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਿਆ; ਕੁਸ਼ਾ-ਘਾਹ ਅਤੇ ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਅੰਗ-ਅੰਗ ਛਿਦਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ।

Verse 44

यंयं शृणोति शब्दं स मृगपक्षिसमुद्भवम् । रजन्यां तत्र निर्याति मत्वा फलवतीं च ताम्

ਜੋ ਜੋ ਧੁਨੀ ਉਹ ਸੁਣਦਾ—ਹਿਰਣਾਂ ਜਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਤੋਂ ਉਠੀ—ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਉੱਥੇ ਦੌੜ ਪੈਂਦਾ, ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਅਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦਾ।

Verse 45

अथ क्रमात्समायातो हरहर्म्यं स सन्मुनिः । यत्र चित्रांगदोपेता सा संतिष्ठति कन्यका

ਫਿਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਸਤਮੁਨੀ ਹਰ ਦੇ ਮਹਲ ਤੱਕ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਖੜੀ ਸੀ।

Verse 46

निःशंका जल्पमाना च रागवाक्यान्यनेकशः । अनर्हाणि कुमारीणां ब्रह्मजानां विशेषतः

ਉਹ ਨਿਸ਼ੰਕ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਦੀ ਰਹੀ, ਰਾਗ-ਭਰੇ ਬਚਨ ਅਨੇਕ ਵਾਰ ਉਚਾਰਦੀ; ਐਸੇ ਬਚਨ ਕੁਆਰੀਆਂ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਜਨਮੀਆਂ ਲਈ।

Verse 47

ततः स सुचिरं श्रुत्वा दूरस्थो विस्मयान्वितः । कुमार्याश्चेष्टितं दृष्ट्वा कोपसंरक्तलोचनः

ਤਦ ਉਹ ਦੂਰ ਖੜਾ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ, ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ; ਕੁੜੀ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।

Verse 48

अथ दुद्राव वेगेन गृह्य काष्ठसमुच्चयम् । द्वाभ्यामेव विनाशाय भर्त्समानो मुहुर्मुहुः

ਫਿਰ ਉਹ ਲੱਕੜਾਂ ਦਾ ਗੁੱਛਾ ਫੜ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ; ਉਸਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਝਿੜਕਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇਣ ਲੱਗਾ।

Verse 49

धिग्धिक्पापसमाचारे कौमार्यं दूषितं त्वया । लांछनं च समानीतं मम लोकत्रयेऽपि च

ਲਾਹਨਤ ਹੈ ਤੇਰੇ 'ਤੇ, ਹੇ ਪਾਪਣ! ਤੂੰ ਕੰਨਿਆਦਾਨ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਲੰਕ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।

Verse 50

नितरां पतिमासाद्य कर्मणानेन चाधमे । तस्मादनेन पापेन युक्तां त्वां नाशयाम्यहम्

ਇਸ ਨੀਚ ਕਰਮ ਦੁਆਰਾ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਪਾਪ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।

Verse 51

एवमुक्त्वा प्रहारं स यावत्क्षिपति सन्मुनिः । तावच्चित्रांगदो नष्टो व्योममार्गेण सत्वरम्

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹੱਥ ਚੁੱਕਿਆ, ਚਿੱਤਰਾਂਗਦ ਤੁਰੰਤ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜ ਗਿਆ।

Verse 52

विवस्त्रा सापि तत्रैव खिन्नांगी कामसेवया । न शशाक क्वचिद्गंतुं समुत्थाय ततः क्षितौ

ਉਹ ਵੀ ਉੱਥੇ ਨਿਰਵਸਤਰ ਰਹਿ ਗਈ, ਕਾਮ-ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਭੋਗ ਕਾਰਨ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ।

Verse 53

ततः काष्ठप्रहारोघैर्हत्वा तां पतितां क्षितौ । मृतामिति परिज्ञाय स क्रोधपरिवारितः

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਉਹ ਮਰ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਿਹਾ।

Verse 54

ततश्चित्रांगदस्यापि ददौ शापं सुदारुणम् । स दृष्ट्वाऽकाशमार्गेण गच्छमानं भयातुरम्

ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ।

Verse 55

य एष कन्यकां मह्यं धर्षयित्वा समुत्पतेत् । स पतत्वचिरात्पापश्छिन्नपक्ष इवांडजः

“ਇਹ ਪਾਪੀ - ਜਿਸਨੇ ਮੇਰੀ ਕੰਨਿਆ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਕਰਕੇ ਉੱਡਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ - ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਪਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਖੰਭ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਪੰਛੀ।”

Verse 56

कुष्ठव्याधिसमायुक्तश्चलितुं नैव च क्षमः । एतस्मिन्नन्तरे भूमौ स पपात नभस्तलात्

ਕੋੜ੍ਹ ਦੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਹਿੱਲਣ-ਜੁੱਲਣ ਤੋਂ ਵੀ ਅਸਮਰੱਥ, ਉਹ ਉਸੇ ਪਲ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆ ਡਿੱਗਿਆ।

Verse 57

कुष्ठव्याधिसमायुक्तः स च चित्रांगदो युवा । ततस्तं स मुनिः प्राह काष्ठोद्यतकरः क्रुधा

ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਨੂੰ, ਜੋ ਕੋੜ੍ਹ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਤਦ ਮੁਨੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਡੰਡਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕਿਹਾ।

Verse 58

कस्त्वं पापसमाचार येन मे धर्षिता बलात् । कुमारी तन्नयाम्येष त्वामद्य यम शासनम्

ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਪਾਪੀ ਆਚਰਨ ਵਾਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਨਾਲ ਧਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ? ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਦੰਡ-ਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲ ਭੇਜਾਂਗਾ।

Verse 59

चित्रांगद उवाच । अहं चित्रांगदोनाम गन्धर्वस्त्रिदिवौकसाम् । तीर्थयात्राप्रसंगेन क्षेत्रेऽस्मिन्समुपागतः

ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਨਾਮ ਦਾ ਗੰਧਰਵ ਹਾਂ, ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ। ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹਾਂ।

Verse 60

ततस्तु कन्यकां दृष्ट्वा कामदेववशं गतः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।

Verse 61

ततः सेवितवानत्र लताहर्म्ये जनच्युते । तस्मात्कुरु क्षमां मह्यं दीनस्य प्रणतस्य च

ਫਿਰ ਇੱਥੇ, ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਓਝਲ ਲਤਾ-ਢੱਕੇ ਹਾਰਮ੍ਯ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਖ਼ਿਮਾ ਕਰ—ਮੈਂ ਦਿਨ ਹਾਂ ਅਤੇ ਨਮ੍ਰ ਹੋ ਕੇ ਝੁਕਦਾ ਹਾਂ।

Verse 62

यथा व्याधेर्भवेन्नाशो यथा स्याद्गगने गतिः । भूयोऽपि त्वत्प्रसादेन स्वल्पः कोपो हि साधुषु

ਜਿਵੇਂ ਰੋਗ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਥੋੜ੍ਹਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 63

जाबालिरुवाच । ईदृग्रूपधरस्त्वं हि मम वाक्याद्भविष्यसि । एषापि मत्सुता पापा वस्त्रहीना सदेदृशी

ਜਾਬਾਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਤੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਐਸਾ ਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰੇਂਗਾ। ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਇਹ ਪਾਪੀ ਧੀ ਵੀ ਇਉਂ ਹੀ ਰਹੇਗੀ—ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਇਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ।”

Verse 64

भविष्यति न संदेहो जीवयिष्यति चेत्क्वचित् । यद्येषा धास्यति क्वापि वस्त्रं गात्रे निजे क्वचित्

“ਇਹੀ ਹੋਵੇਗਾ—ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਜੇ ਉਹ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜੀਉਂਦੀ ਰਹਿ ਸਕੇ। ਅਤੇ ਜੇ ਕਦੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਲਵੇ…”

Verse 65

तन्नूनं च शिरोऽप्यस्याः फलिष्यति न संशयः । एवमुक्त्वा विकोपश्च स जगाम निजाश्रमम्

“ਤਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੀ ਕੱਟਿਆ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 66

चित्रांगदोऽपि तत्रैव तया सार्धं तथा स्थितः । कस्यचित्त्वथ कालस्य तत्र क्षेत्रे समाययौ

ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ (ਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਆਗਮਨ) ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 67

चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां भगवाञ्छशिशेखरः । गन्तुं चित्रेश्वरे पीठे गणै रौद्रैः समावृतः । योगिनीभिः प्रचण्डाभिः सार्धं प्राप्ते निशामुखे

ਚੈਤਰ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ, ਭਗਵਾਨ ਚੰਦ੍ਰਸ਼ੇਖਰ (ਸ਼ਿਵ) ਰੌਦ੍ਰ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਭਿਆਨਕ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਤ ਪੈਣ ਤੇ ਚਿਤ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪੀਠ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 68

अथ प्राप्ते निशार्धे तु योगिन्यस्ताः सुदारुणाः । महामांसं महामांसमित्यूचुर्भक्षणाय वै

ਫਿਰ ਜਦ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਆ ਪਹੁੰਚੀ, ਉਹ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਭੋਜਨ ਲਈ ਚੀਕ ਪਈਆਂ—“ਮਹਾਮਾਂਸ! ਮਹਾਮਾਂਸ!”

Verse 69

नृत्यमानाः पुरस्तस्य देवदेवस्य शूलिनः । सस्पर्धा गणमुख्यैस्तैर्नर्तमानैः समंततः

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨੱਚਦਿਆਂ, ਮੁੱਖ ਗਣ ਵੀ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਨੱਚੇ—ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਹੋੜ ਕਰਦੇ।

Verse 70

यस्तत्र समये तासां महामांसं प्रयच्छति । मंत्रपूतं स संसिद्धिं समवाप्नोति वांछिताम्

ਜੋ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਮਾਂਸ ਦੀ ਭੇਟ—ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੀ—ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ, ਉਹ ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 71

मद्यं मांसं तथा चान्यन्नैवेद्यं वा फलादिकम् । तस्य सिद्धिः समादिष्टा यथा स्वहृदये स्थिता

ਮਦਿਰਾ, ਮਾਂਸ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਭੇਟ—ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਜਿਵੇਂ ਫਲ ਆਦਿ—ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਯ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 72

एतस्मिन्नंतरे कन्या सा जाबालिसमुद्भवा । स च चित्रांगदस्तत्र गत्वा प्रोवाच सादरम्

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਬਾਲੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਉਹ ਕੰਨਿਆ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਬੋਲਿਆ।

Verse 73

अस्मदीयमिदं मांसं योगिन्यो हर्षसंयुताः । भक्षयन्तु यथासौख्यं स्वयमेव प्रकल्पितम्

ਸਾਡੇ ਹੀ ਇਸ ਮਾਸ ਨੂੰ, ਹर्ष ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਯੋਗਿਨੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਖ ਹੋਵੇ ਤਿਵੇਂ ਭੋਜਨ ਕਰਨ; ਇਹ ਅਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 74

अथ तं पुरुषं दृष्ट्वा कुष्ठव्याधिसमावृतम् । विवस्त्रां कन्यकां तां च सर्वास्ता विस्मयान्विताः

ਫਿਰ ਉਸ ਕੋੜ੍ਹ-ਰੋਗ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਨੰਗੀ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।

Verse 75

ते च सर्वे गणा रौद्राः स च देवस्त्रिलोचनः । पप्रच्छ कौतुकाविष्टस्तत्र चित्रांगदं प्रभुः

ਉਹ ਸਭ ਰੌਦ੍ਰ ਗਣ ਅਤੇ ਉਹ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ—ਕੌਤੁਕ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ—ਉਥੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 76

कस्त्वं धैर्यसमायुक्तो महत्सत्त्वे व्यवस्थितः । यः प्रयच्छसि जीवं त्वं कीटस्यापि सुवल्लभम्

ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਮਹਾਨ ਸਤ੍ਵ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈਂ—ਜੋ ਕੀੜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਜੀਵਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?

Verse 77

केयं च वसनैंर्हीना त्वया सार्धं गतव्यथा । प्रयच्छति निजं देहं यद्देयं नैव कस्यचित्

ਅਤੇ ਇਹ ਕੌਣ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੈ ਜੋ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਿਰਵਿਆਕੁਲ ਆਈ ਹੈ—ਜੋ ਆਪਣਾ ਹੀ ਦੇਹ ਅਰਪਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇਣਯੋਗ ਨਹੀਂ?

Verse 78

सूत उवाच । ततः स कथयामास सर्वमात्मविचेष्टितम् । यथा कन्यासमं संगः कृतः शापश्च सन्मुनेः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ, ਸਭ ਕਹਿ ਸੁਣਾਇਆ—ਕਿਵੇਂ ਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸੰਗ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਸਤ੍ਯ ਮੁਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੋਇਆ।

Verse 79

ततश्चित्रांगदं दृष्ट्वा स गन्धर्वं दिवौकसाम् । तथारूपं कृपाविष्टस्ततः प्रोवाच शंकरः

ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼ਵਾਸੀ ਗੰਧਰਵ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਨੂੰ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ ਤਦ ਬੋਲੇ।

Verse 80

मम संदर्शनं प्राप्य न मृत्युर्जायते क्वचित् । न वृथा दर्शनं चैतत्तस्मात्प्रार्थय सादरम्

“ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਮੌਤ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮੰਗ।”

Verse 81

चित्रांगद उवाच । व्याधिनाऽहं सुनिर्विण्णस्तेन देवात्र चागतः । येन व्याधिक्षयो भावी देहनाशेन शंकर

ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਰੋਗ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਲਾਂਤ ਤੇ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਕਿਹੜੇ ਉਪਾਏ ਨਾਲ ਰੋਗ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਵੇ—ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦੇਹ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ?”

Verse 82

तस्मात्कुरु क्षयं व्याधेर्यदि यच्छसि मे वरम् । खेचरत्वं पुनर्देहि येन स्वर्गं व्रजाम्यहम्

“ਇਸ ਲਈ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਰੋਗ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿਓ। ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਖੇਚਰਤਾ—ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਮਨ ਕਰਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ—ਬਖ਼ਸ਼ੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾ ਸਕਾਂ।”

Verse 83

श्रीशंकर उवाच । त्वं स्थापयात्र मल्लिंगं पीठे गन्धर्वसत्तम । ततश्चाराधय प्रीत्या यावद्वर्षमुपस्थितम्

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇੱਥੇ ਪੀਠ ਉੱਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ। ਫਿਰ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰ, ਜਦ ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਵਰ੍ਹਾ ਪੂਰਾ ਨ ਹੋ ਜਾਵੇ।”

Verse 84

यथायथा सुपूजां त्वं मल्लिंगस्य करिष्यसि । दिनेदिने तथा व्याधेस्तव नाशो भविष्यति

“ਜਿੰਨੀ ਜਿੰਨੀ ਤੂੰ ਉਸ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਪੂਜਾ ਕਰੇਂਗਾ, ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਓਸੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 85

ततस्तु खे गतिं प्राप्य पुनः स्वर्गं प्रयास्यसि । मत्प्रसादान्न सन्देहः सत्यमेतन्मयोदितम्

“ਫਿਰ ਤੂੰ ਆਕਾਸ਼-ਮਾਰਗ ਦੀ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ।”

Verse 86

एषापि कन्यका यस्मात्प्रविष्टा पीठमध्यतः । तस्मात्फलवतीनाम योगिनी सम्भविष्यति

“ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੁੜੀ ਪੀਠ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਫਲਵਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਯੋਗਿਨੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗੀ।”

Verse 87

अनेनैव तु रूपेण नग्नत्वेन व्यवस्थिता । मुख्यामवाप्स्यते पूजां वांछितं च प्रदास्यति । पूजकानां स्थितं चित्ते शतसंख्यगुणं तदा

“ਉਹ ਇਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ—ਨਗਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ—ਸਥਿਤ ਰਹੇਗੀ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਇੱਛਿਤ ਵਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਤਦ ਪੂਜਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੰਕਲਪ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਸੌ ਗੁਣਾ ਹੋ ਕੇ ਸਿਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।”

Verse 88

एतां संपूजयेन्मर्त्यः पीठमेतत्ततः परम् । पूजयिष्यति तस्येष्टा सिद्धिरेवं भविष्यति

ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਵਿਧੀ-ਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਪੀਠ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਧਾਰ ਸਮਝ ਕੇ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ। ਜੋ ਭਗਤ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀ ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 89

एवमुक्त्वा ततः साऽथ हर्षेण महताऽन्विता । योगिनीवृंदमध्यस्था नृत्यं चक्रे ततः परम्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵੀ ਮਹਾਨ ਹರ್ಷ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਈ। ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਪਰਮ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕੀਤਾ।

Verse 90

एवं बभूव सा तत्र योगिनी च वरांगना । तथा चक्रे परं नृत्यं यथा तुष्टो महेश्वरः

ਉਥੇ ਉਹ ਯੋਗਿਨੀ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਵਰਾਂਗਨਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਐਸਾ ਪਰਮ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 91

ततः प्रोवाच तां हृष्टः सर्वयोगिनिसंनिधौ । अनेन तव नृत्येन गीतेन च विशेषतः

ਫਿਰ ਹ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦੀ ਸਨਿਧੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਤੇਰੇ ਇਸ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਗੀਤ ਨਾਲ…”

Verse 92

परितुष्टोस्मि ते वत्से तस्माच्छृणु वचो मम । निशीथेऽद्य दिने प्राप्ते यस्ते पूजां करिष्यति

“ਹੇ ਵਤਸੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਬਾਤ ਸੁਣ। ਅੱਜ ਹੀ ਜਦੋਂ ਨਿਸ਼ੀਥ—ਅੱਧੀ ਰਾਤ—ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਕੋਈ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ…”

Verse 93

सुरा मांसान्नसत्कारैर्मंत्रैरागमसंभवैः । स भविष्यति तत्कालं शापानुग्रहशक्तिमान्

ਸ਼ਰਾਬ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਅੰਨ ਦੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ, ਸਤਕਾਰ ਅਤੇ ਆਗਮਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਪਾਸਕ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਅਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 94

बंधनं मोहनं चापि शत्रोरुच्चाटनं तथा । करिष्यति न सन्देहो वशीकरणमेव च

ਉਹ ਬੰਧਨ, ਮੋਹਨ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਦਾ ਉੱਚਾਟਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਰੇਗਾ; ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਸੰਦੇਹ ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਵੀ ਸਾਧ ਲਵੇਗਾ।

Verse 95

त्रिकोणं कुण्डमास्थाय दिशां पालान्प्रपूजयेत् । क्षेत्रपालं च सर्वास्ता देवता गमनोद्भवाः

ਤ੍ਰਿਕੋਣ ਕੁੰਡ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਪਾਲਕਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਖੇਤਰਪਾਲ ਦੀ ਵੀ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਜੋ ਯਜ੍ਞ-ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 96

तथा चत्वरपूजां च प्रकृत्वा विधिपूर्वकम् । पश्चात्त्वां पूजयित्वा च होमं यश्च करिष्यति

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚਤ੍ਵਰ-ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਕੋਈ ਹੋਮ ਕਰੇਗਾ…

Verse 97

शत्रुवामपदोत्थेन स्पृष्टेन रजसाऽथवा । गुग्गुलेन सहस्रांतं स्तंभनं च करिष्यति

ਵੈਰੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਉਠੀ, ਛੁਹੀ ਹੋਈ ਧੂੜ ਨਾਲ—ਜਾਂ ਗੁੱਗਲ ਨਾਲ—ਉਹ ਸਤੰਭਨ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ (ਜਪ/ਆਹੁਤੀਆਂ) ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗਾ।

Verse 98

यश्च शत्रुं हृदि स्थाप्य शत्रूद्वर्तनसंभवम् । मलं धात्रीफलैः सार्धं मोहनं स करिष्यति

ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ, ਵੈਰੀ-ਸੰਬੰਧੀ ਉਦਵਰਤਨ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਮੈਲ ਨੂੰ ਧਾਤ੍ਰੀ (ਆਂਵਲਾ) ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵਰਤੇ, ਉਹ ਮੋਹਨ—ਭ੍ਰਮਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰਕਰਮ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 99

यः शत्रोः स्नानजं तोयं गृहीत्वा चाथ कर्दमम् । शिवनिर्माल्यसंयुक्तं जुह्वयिष्यति पावके

ਜੋ ਵੈਰੀ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕੀਚੜ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਿਰਮਾਲ੍ਯ (ਪੂਜਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸ਼ੇਸ਼) ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਾਵਕ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਇਸ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 100

तवाग्रे स नरो नूनं शत्रुमुच्चाटयिष्यति । एषोपि तव संगेन तव चित्रांगदः प्रियः । संप्राप्स्यति च सत्पूजामनुषंगात्त्वदुद्भवात्

ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਉੱਚਾਟਿਤ ਕਰ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਇਹ ਪ੍ਰਿਯ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਵੀ—ਤੇਰੇ ਸੰਗ ਨਾਲ—ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਅਨੁਸੰਗ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰਯੋਗ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।

Verse 101

फलवत्युवाच । यदि देव प्रसन्नो मे तथान्यमपि सद्वरम्

ਫਲਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵ! ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਵਰ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।”

Verse 102

हृदिस्थं देहि मे सौख्यं येन संजायतेऽखिलम् । पिता ममैष जाबालिर्निर्मुक्तो वसनैः सदा

ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਅੰਦਰਲਾ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਸੁਖ ਬਖ਼ਸ਼ੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਮੰਗਲ ਉਪਜਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਇਹ ਪਿਤਾ ਜਾਬਾਲੀ—ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਯੋਗ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 103

अहं यथा तथात्रैव संतिष्ठतु दिवानिशम् । येन संतापमायाति पश्यन्मम विरोधिनीम्

ਉਸਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦਿਓ, ਦਿਨ ਰਾਤ, ਮੇਰੀ ਜੋ ਵੀ ਹਾਲਤ ਹੋਵੇ - ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਈਰਖਾ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਜਾਵੇ।

Verse 104

क्रीडां ब्राह्मणवंशस्य मद्यमांससमुद्भवाम् । मद्यगन्धं समाघ्राति मांसं पश्यति संस्कृतम् । मां स्वच्छंदरतां नित्यं दुःखं याति दिनेदिने

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੰਸ਼ ਲਈ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਮਾਸ ਦੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਦੇਖੇ; ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਬਦਬੂ ਸੁੰਘੇ ਅਤੇ ਪਕਾਇਆ ਮਾਸ ਦੇਖੇ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਿਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ ਰੋਜ਼ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ।

Verse 105

श्रीभगवानुवाच । एवं भविष्यति प्रोक्तं संजातं चाधुना शुभे । अहं यास्यामि कैलासं त्वं तिष्ठात्र यथोदिता

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਹੈ - ਅਤੇ ਹੇ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾ ਵਾਲੀ, ਇਹ ਹੁਣ ਹੋ ਵੀ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਕੈਲਾਸ਼ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।"

Verse 106

सूत उवाच । एवं स भगवान्प्रोक्त्वा गतश्चादर्शनं हरः । योगिन्यश्चैव ताः सर्वाः स्वेस्वे स्थाने व्यवस्थिताः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਅਦਿੱਖ ਹੋ ਗਏ। ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਰਹੀਆਂ।"

Verse 107

चित्रांगदोपि तत्रैव कृत्वा प्रासादमुत्तमम् । लिंगं संस्थापयामास देवदेवस्य शूलिनः

ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਨੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੰਦਰ ਬਣਵਾਇਆ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 108

ततश्चाराधयामास दिवारात्रमतंद्रितः

ਤਦੋਂ ਉਹ ਅਤੁੱਟ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ, ਦਿਨ ਰਾਤ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 109

ततः संवत्सरस्यांते व्याधिमुक्तः सुरूपधृक् । विमानवरमारूढो जगाम त्रिदशालयम् । सोऽपि जाबालिनामाथ विवस्त्र समपद्यत

ਫਿਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਹ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਿਆ। ਉੱਤਮ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਾਬਾਲੀ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੰਗੇਪਣ (ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਦੁਰਦਸ਼ਾ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 110

जनहास्यकरो लोके स्थितस्तत्रैव सर्वदा । पश्यमानो विकारांस्तान्दुःखितः स्वसुतोद्भवान्

ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹਾਸੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣ ਕੇ ਉਹ ਓਥੇ ਹੀ ਸਦਾ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਉਹ ਵਿਕਾਰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 111

ततश्च गर्हयामास स्त्रीणां जन्म महामुनिः । तस्मिन्पीठे समासाद्य दुःखेन महताऽन्वितः

ਫਿਰ ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੇ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਜਨਮ ਨੂੰ ਹੀ ਨਿੰਦਿਆ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪੀਠ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ।

Verse 112

अहो पापात्मनां पुंसां संभविष्यंति योषितः । यासामीदृक्समाचारो द्विजवंशोद्भवास्वपि

“ਹਾਏ! ਪਾਪੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀਆਂ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਚਾਰ ਐਸਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ!”

Verse 113

सकृदेव मया संगः कृतो नार्या समन्वितः । आजन्ममरणं यावत्पापं प्राप्तं यथेदृशम्

ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਤੱਥਾਪਿ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮਰਨ ਤਕ ਮੈਨੂੰ ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਪਾਪ ਲੱਗਿਆ ਹੈ।

Verse 114

ये पुनस्तासु संसक्ताः सदैव पुरुषाधमाः । का तेषां जायते लोके गतिर्वेद्मि न चिंतयन्

ਅਤੇ ਜੋ ਨੀਚ ਪੁਰਖ ਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਗਤੀ ਪਾਂਦੇ ਹਨ? ਮੈਂ ਸੋਚਣ ਦੀ ਵੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

Verse 115

एवं तस्य ब्रुवाणस्य योगिन्यस्ताः क्रुधान्विताः । तमूचुर्ब्राह्मणं तत्र घृणया परिवारितम्

ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਘ੍ਰਿਣਾ ਨਾਲ ਘੇਰ ਕੇ ਉਥੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ।

Verse 116

योगिन्य ऊचुः । मा निंदां कुरु मूढात्मंस्त्वं स्त्रीणां योगमाश्रितः । एतच्चराचरं विश्वं स्त्रीभिः संधार्यते यतः

ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੂੜ ਆਤਮਾ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰ; ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਯੋਗ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਚਰ-ਅਚਰ ਵਿਸ਼ਵ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਧਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 117

याभिः संजनितः शेषः कूर्मश्च तदनंतरम् । याभ्यां संधार्यते पृथ्वी यस्यां विश्वं प्रतिष्ठितम्

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੇਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੂਰਮ ਵੀ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਧਾਰਿਤ ਹੈ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ।

Verse 118

धन्येयं ते सुता मूढ या प्राप्ता योगमुत्तमम् । प्राप्ता च परमं स्थानं स्तोकैरेवात्र वासरैः

ਹੇ ਮੂੜ੍ਹ! ਤੇਰੀ ਧੀ ਧੰਨ ਹੈ; ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਮ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਵਾਸ ਨਾਲ ਹੀ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ।

Verse 119

त्वं पुनर्मूर्खतां प्राप्तश्छांदसं मार्गमास्थितः । अविद्यया समायुक्तः संसारेऽत्र भ्रमिष्यसि

ਪਰ ਤੂੰ ਫਿਰ ਮੂਰਖਤਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਛਾਂਦਸ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ; ਅਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਤੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ-ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਟਕਦਾ ਰਹੇਂਗਾ।

Verse 120

मुनिरुवाच । स्त्रियो निंद्यतमाः सर्वाः सर्वावस्थासु दुःखदाः । इहलोके परे चैव ताभ्यः सौख्यं न लभ्यते

ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹਨ; ਹਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।”

Verse 121

यदर्थं निहतः शुम्भो निशुम्भश्च महासुरः । रावणो दण्डभूपश्च तथान्येऽपि सहस्रशः

ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਮਹਾਸੁਰ ਸ਼ੁੰਭ ਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੰਡ ਵੀ ਦੰਡਿਤ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ—ਉਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇਸ ਤੀਰਥ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 122

प्राप्य तादृग्द्विजं कांतं गौतमं स्त्रीस्वभावतः । अहिल्या शक्रमासाद्य चकमे शीलवर्जिता

ਇੰਨੇ ਯੋਗ੍ਯ ਤੇ ਪ੍ਰਿਯ ਦ੍ਵਿਜ—ਗੌਤਮ—ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਵੀ, ਸਤ੍ਰੀ-ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਕਾਰਣ, ਅਹਲਿਆ ਨੇ ਸ਼ੀਲ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।

Verse 123

कन्योवाच । यच्च निंदसि मूढात्मन्संति निंद्याश्च योषितः । तद्वदस्व मया सार्धं येन त्वां बोधयाम्यहम्

ਕੰਨਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੂੜ੍ਹ-ਆਤਮਾ, ਤੂੰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਕੁਝ ਯੋਸ਼ਿਤਾਂ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹਨ। ਉਹ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਵੱਲ ਜਗਾ ਦਿਆਂ।

Verse 124

न तेऽस्ति हृदये बुद्धिर्न लज्जा न दया मुने । किमंत्यजोऽपि तत्कर्म कुरुते यत्त्वया कृतम्

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ ਨਹੀਂ—ਨਾ ਲੱਜਾ, ਨਾ ਦਇਆ। ਜੋ ਕਰਤੂਤ ਤੂੰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਂ ਅੰਤਯਜ ਵੀ ਨਾ ਕਰੇ।

Verse 125

अहं तावत्प्रहारेण त्वया व्यापादिताऽधम । स्त्रीहत्योद्भवपापस्य न चिन्ता विधृता हृदि

ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮਾਰੀ ਗਈ ਹਾਂ, ਹੇ ਅਧਮ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਹਤਿਆ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ ਪਾਪ ਦੀ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।

Verse 126

विशेषेण सुतायाश्च कोपाविष्टेन चेतसा । गच्छंति पातकान्यत्र प्रायश्चित्तैः पृथग्विधैः

ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸੰਬੰਧੀ ਉੱਠਦੇ ਹਨ।

Verse 127

स्त्रीवधोत्थं पुनर्याति यदि तत्त्वं प्रकीर्तय । एतन्मे न च दुःखं स्याद्यद्धतास्मि द्विजाधम

ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੱਤਵ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰੇਂ, ਤਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਵਧ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਪਾਪ ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਕ ਦ੍ਵਿਜ-ਅਧਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੀ ਗਈ।

Verse 128

यच्छप्ता नग्नसद्भावं नीता तत्पातकं च ते । कल्पांतेऽपि सुदुर्बुद्धे न संयास्यति कुत्रचित्

ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੈਨੂੰ ਨਗਨਤਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਧੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਪਾਪ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਕੁਬੁੱਧੀ ਦੁਰਾਤਮਾ, ਕਲਪਾਂਤ ਤੱਕ ਵੀ ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਿਤੇ ਭੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 129

तस्माद्भुंक्ष्व सुदुःखार्तः स्थितोऽत्रैव मया सह । न भूयो निंदसि प्रायो न च व्यापादयिष्यसि

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਘੋਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰ। ਤੂੰ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਂਗਾ, ਨਾਹ ਹੀ ਮੁੜ ਹਿੰਸਾ ਕਰੇਂਗਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਵੇਂਗਾ।

Verse 130

अनिंद्या योषितः सर्वा नैता दुष्यंति कर्हिचित् । मासिमासि रजो ह्यासां दुष्कृतान्यपकर्षति

ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਕਦੇ ਭੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਮਹੀਨੇ ਦਰ ਮਹੀਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਜੋਸ੍ਰਾਵ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਰਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 131

मुनि रुवाच । स्त्रियः पापसमाचारा नैताः शुध्यंति कर्हिचित् । परकांते रतिर्यासामंत्यजत्वं प्रयच्छति

ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਆਚਰਨ ਪਾਪਮਈ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਭੀ ਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਤੀ ਪਰਾਏ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਚੰਡਾਲਤਾ—ਬਹਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਦਸ਼ਾ—ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 132

कन्योवाच । मा मैवं वद मूढात्मन्नमेध्या इति योषितः । अत्र श्लोकः पुरा गीतो मनुना तं निबोध मे

ਕੰਨਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੂੜ੍ਹ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਐਸਾ ਨਾ ਬੋਲ—ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ‘ਅਸ਼ੁੱਧ’ ਨਾ ਆਖ। ਇੱਥੇ ਮਨੂ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸ਼ਲੋਕ ਗਾਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ ਅਤੇ ਸਮਝ।

Verse 133

ब्राह्मणाः पादतो मेध्या गावो मेध्यास्तु पृष्ठतः । अजाश्वा मुखतो मेध्या स्त्रियो मेध्याश्च सर्वतः

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੈਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ; ਗਾਂ ਪਿੱਠ ਵੱਲੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਬੱਕਰੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 134

मुनिरुवाच । ब्राह्मणाः सर्वतो मेध्या गावो मेध्याश्च सर्वतः । अजाश्वा मुखतो मेध्या न मेध्याश्च स्त्रियः क्वचित्

ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਗਾਂ ਵੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਬੱਕਰੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ; ਪਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਕਦੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਕਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ।

Verse 135

कन्योवाच । तस्य चिंतामणिर्हस्ते तस्य कल्पद्रुमो गृहे । कुबेरः किंकरस्तस्य यस्य स्यात्कामिनी गृहे

ਕੰਨਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਪ੍ਰਿਯਤਮਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਲਪਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਖੜਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਕੁਬੇਰ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਸੇਵਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 136

मुनिरुवाच । तस्यापदोऽखिला दुःखं दुःखं तस्याखिलं गृहे । नरकः सर्वतस्तस्य यस्य स्यात्कामिनीगृहे

ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਕਾਮ-ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਆਫ਼ਤ ਦੁੱਖ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਹੀ ਦੁੱਖ ਹੈ। ਨਰਕ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 137

कन्योवाच । यानि कान्यत्र सौख्यानि भोगस्थानानि यानि च । धर्मार्थकामजातानि तानि स्त्रीभ्यो भवंति हि

ਕੰਨਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਥੇ ਜੋ ਵੀ ਸੁਖ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਭੋਗ ਦੇ ਸਥਾਨ ਹਨ—ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਉਹ ਸਭ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 138

मुनिरुवाच । यानि कानि सुदुःखानि क्लेशानि यानि देहिनाम् यानि कष्टान्यनिष्टानि स्त्रीभ्यस्तानि भवंति च

ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਜੋ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਤੇ ਅਨਿਛਿਤ ਵਿਪਤਾਂ ਹਨ—ਉਹ ਵੀ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 139

कन्योवाच । धर्मार्थकाममोक्षान्स्त्री चतुरोऽपि चतसृभिः । वह्निप्रदक्षिणाभिस्तान्विवाहेऽपि प्रदर्शयेत्

ਕੰਨਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਾਰ ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥ—ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼—ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 140

मुनिरुवाच । संसारभ्रमणं नारी प्रथमेऽपि समागमे । वह्निप्रदक्षिणान्यायव्याजेनैव प्रदर्शयेत्

ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਟਕਣ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 141

कन्योवाच । के नाम न विरज्यंति ज्ञानाढ्या अपि मानवाः । कर्णांतलग्ननेत्रांतां दृष्ट्वा पीन पयोधराम्

ਕੰਨਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਵਿਰਕਤ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ—ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ—ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੀਣੇ ਪਯੋਧਰਾਂ ਵਾਲੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਾਨੋ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ?

Verse 142

मुनिरुवाच । के नाम न विनश्यंति मूढज्ञाना नितंबिनीम् । रम्यबुद्ध्योपसर्पंति ये ज्वालाः शलभा इव

ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕੌਣ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ‘ਗਿਆਨ’ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਸਮਝ ਕੇ ਨਿਤੰਬਿਨੀ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਤੰਗੇ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪੈਂਦੇ ਹਨ?

Verse 143

कन्योवाच । निर्मुखौ च कठोरौ च प्रोद्धतौ च मनोरमौ । स्त्रीस्तनौ सेवते धन्यो मधुमांसे विशेषतः

ਕੁਆਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਠੋਰ ਤੇ ਉੱਠੇ ਹੋਏ, ਮੁਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪਰ ਮਨੋਹਰ—ਧੰਨ ਹੈ ਉਹ ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਸਤਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬਸੰਤ-ਰਿਤੁ ਵਿੱਚ।

Verse 144

मुनिरुवाच । आभोगिनौ मंडलिनौ तत्क्षणान्मुक्तकंचुकौ । वरमाशीविषौ स्पृष्टौ न तु पत्न्याः पयोधरौ

ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਲ ਵਿੱਚ ਕਵਚ ਛੱਡ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਫਣੀਏ, ਕੁੰਡਲਾਕਾਰ ਦੋ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਵੀ ਚੰਗਾ ਹੈ—ਪਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਸਤਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਨਹੀਂ।

Verse 145

कन्योवाच । न चासां रचनामात्रं केवलं रम्यमंगिभिः । परिष्वंगोऽपि रामाणां सौख्याय पुलकाय च

ਕੁਆਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਹੀ ਰਮਣੀਯ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ; ਪ੍ਰੇਮਿਕਾਵਾਂ ਦਾ ਪਰਿਸ਼ਵੰਗ ਵੀ ਸੁਖ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਚ (ਰੋਮਾਂਚਿਤਤਾ) ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 146

मुनिरुवाच । न चासां रचनामात्रं रम्यं स्यात्पापदं दृशः । वपुः स्पृष्टं विनाशाय स्त्रीणां प्रेत्य नरकाय च

ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਰਮਣੀਯ ਨਹੀਂ; ਨੇਤਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਪਾਪ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਦੇਹ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਅਤੇ ਮਰਨੋਂ ਬਾਅਦ ਨਰਕ ਵੱਲ ਵੀ।

Verse 147

कन्योवाच । को नाम न सुखी लोके को नाम सुकृती न च । स्पृहणीयतमः को न स्त्रीजनो यस्य रज्यते

ਕੁਆਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ? ਕੌਣ ਪੁੰਨਵਾਨ ਨਹੀਂ? ਕੌਣ ਸਭ ਤੋਂ ਈਰਖਾਯੋਗ ਨਹੀਂ—ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ?

Verse 148

मुनिरुवाच । को न मुक्तिं व्रजेत्तत्र को न शस्यतरो भवेत् । को न स्यात्क्षेमसंयुक्तः स्त्रीजने यो न रज्यते

ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉੱਥੇ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਕੌਣ ਨਾ ਵਧੇਗਾ? ਕੌਣ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨੀਯ ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ? ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਰੰਗਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕੌਣ ਕਲਿਆਣ ਤੇ ਖੇਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ?

Verse 149

कन्योवाच । संसारांतः प्रसुप्तस्य कीटस्यापि प्ररोचते । स्त्रीशरीरं नरस्यात्र किं पुनर्न विवेकिनः

ਕੰਨਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕੀਚੜ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਕੀੜਾ ਵੀ ਕੁਝ ਰੁਚਿਕਰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਦੇਹ ਨਰ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਵੇਕ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ।

Verse 150

मुनिरुवाच । अमेध्यजा तस्य यथा तथा तद्रोचनं कृमेः । तथा संसारसूतस्य स्त्रीशरीरं च कामिनः

ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਵੇਂ ਮੈਲ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਕੀੜਾ ਉਸੇ ਮੈਲ ਨੂੰ ਰੁਚਿਕਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਤੰਤੂਆਂ ਨਾਲ ਬੁਣਿਆ ਕਾਮੀ ਨਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲੱਭਦਾ ਹੈ।

Verse 151

कन्योवाच । सौख्यस्थानं नृणां किंचिद्वेधसा ऽन्यदपश्यता । शाश्वतं चिंतयित्वाथ स्त्रीरत्नमिदमाहृतम्

ਕੰਨਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵੇਧਾ (ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ) ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸੁਖ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਾ ਵੇਖਿਆ; ਫਿਰ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਰਤਨ—ਨਾਰੀਤਵ—ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।

Verse 152

मुनिरुवाच । बंधनं जगतः किंचिद्वेधसाऽन्यदपश्यता । स्त्रीरूपेण ततः कोपि पाशोऽयं स्त्रीमयः कृतः

ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵੇਧਾ ਨੇ ਜਗਤ ਲਈ ਬੰਧਨ ਦਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਵੇਖਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਾਸਾ ਰਚਿਆ—ਇਹ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਦਾ ਫੰਦਾ, ਇਸਤ੍ਰੀਮਯ ਰੱਸਾ।

Verse 153

सूत उवाच । एवं स मुनिशार्दूलस्तयातीव समागमे । निरुत्तरीकृतो यावत्ततः प्राह निजां सुताम्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ ਨਿਰੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ।

Verse 154

मुनिरुवाच । त्वया सह न संवादो मया कार्योऽधुना क्वचित् । या त्वं बालापि मामेवं निषेधयसि सर्वतः

ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਵੀ ਹੋਰ ਸੰਵਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਬਾਲਿਕਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇਉਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈਂ।

Verse 155

तस्माद्धन्यतरं मन्ये अहमात्मानमद्य वै । यस्य मे त्वं सुता ईदृगीदृक्छास्त्रविचक्षणा

ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਧੰਨ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਧੀ ਹੈਂ—ਇੰਨੀ ਵਿਵੇਕਵਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਬੋਧ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ।

Verse 156

तस्मान्न मे महाभागे कोपः स्वल्पोऽपि विद्यते । तस्माद्यथेच्छया क्रीडां कुरु योगिनिमध्यगा

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰ—ਹੇ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੀ।

Verse 157

ततः सा लज्जिता दृष्ट्वा पितरं स्नेहवत्सलम् । प्रणिपत्य पुनःप्राह योगिनीमध्यसंस्थिता

ਤਦ ਉਹ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵੇਖ ਕੇ ਲੱਜਿਤ ਹੋਈ; ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ।

Verse 158

अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानात्त्वं निषिद्धो मया प्रभो । क्षंतव्यं सकलं मेऽद्य वालिकाया विशेषतः

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਅਗਿਆਨਤਾ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਕਾਰਨ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਇੱਕ ਬਾਲਿਕਾ ਹਾਂ।

Verse 159

अत्र पीठे समागत्य प्रथमं ते द्विजोत्तमाः । पूजां सर्वे करिष्यंति मानवा भक्तितत्पराः । पश्चाच्च सर्वपीठस्य यास्यंति च परां गतिम्

ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪੀਠ 'ਤੇ ਆ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 160

एवं सा तत्र संजाता जाबालिमुनिसंभवा । जाबालिश्च मुनिश्रेष्ठस्तथा चित्रांगदेश्वरः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਬਾਲੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਾਬਾਲੀ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦੇਸ਼ਵਰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨ।

Verse 161

त्रयाणामपि यस्तेषां पूजां मर्त्यः समाचरेत् । दिवसेदिवसे तत्र स सिद्धिं समवाप्नुयात्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਧੀ (ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਫਲਤਾ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 162

नासाध्यं विद्यते किंचित्तावदत्र धरातले । पूज्यते भूमिपालाद्यैर्भोगान्दिव्यांस्तथा लभेत्

ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੈਵੀ ਸੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 163

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स मुनिः सा च कन्यका । पूजनीया विशेषेण स देवोऽथ महेश्वरः

ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸ ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਭੀ।

Verse 164

एतद्वः सर्वमाख्यातमाख्यानं सर्वकामदम् । पठतां शृण्वतां चैव इहलोके परत्र च

ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ—ਇਹ ਕਥਾ ਜੋ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।