Adhyaya 142

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति पुण्यं गणपतित्रयम् । स्वर्गदं मर्त्यदं पुण्यं तथान्यन्नरकापहम्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਵੀ ਇਕ ਪੁੰਨਮਈ ਗਣਪਤੀ-ਤ੍ਰਯ ਹੈ—ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪੁੰਨਦਾਇਕ—ਜੋ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ, ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਨਰਕ-ਪਤਨ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 2

हंतृ वै सर्वविघ्नानां पूजितं सुरदानवैः । सर्वकामप्रदं चैव विद्याकीर्तिविवर्धनम्

ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਭ ਵਿਘਨਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਪੂਜਿਤ। ਉਹ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਕੀਰਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । त्रिविधाः पुरुषाः सूत जायंतेत्र महीतले । उत्तमा मध्यमाश्चान्ये तथा चान्येऽधमाः स्थिताः

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸੂਤ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਕੁਝ ਉੱਤਮ, ਕੁਝ ਮੱਧਮ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਅਧਮ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।”

Verse 4

उत्तमाः प्रार्थयंति स्म मोक्षमेव हि केवलम् । गता यत्र निवर्तंते न कथंचिद्धरातले

ਉੱਤਮ ਜਨ ਕੇਵਲ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।

Verse 5

मध्यमाः स्वर्गमार्गं च दिव्यान्भोगान्मनोरमान् । अप्सरोभिः समं क्रीडां यज्ञाद्यैः कर्मभिः कृताम्

ਮੱਧਮ ਜਨ ਸਵਰਗ ਦੇ ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਦਿਵ੍ਯ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਕ੍ਰੀੜਾ—ਜੋ ਯਜ੍ਞ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਧੀ-ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 6

अधमा मर्त्यलोकेत्र रमंते विषयात्मकाः । विषकीटकवत्तत्र रतिं कृत्वा गरीयसीम्

ਨੀਚ ਜਨ ਮਰਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਰਮਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਕੀੜੇ, ਓਥੇ ਹੀ ਘਣੀ ਆਸਕਤੀ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 7

स्वर्गमोक्षौ परित्यज्य तत्कस्मान्मर्त्य इष्यते । येनासौ प्रार्थ्यते मर्त्यैर्मर्त्यदो गणनायकः

ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੋਖ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮਰਤ੍ਯ ਅਵਸਥਾ ਕਿਉਂ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਇਸੀ ਮਰਤ੍ਯਤਾ ਰਾਹੀਂ ਮਰਤ੍ਯ ਜਨ ਗਣਨਾਯਕ—ਮਰਤ੍ਯ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ—ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 8

केन संस्थापितास्ते च तस्मिन्क्षेत्रे गजाननाः । कस्मिन्काले च द्रष्टव्याः सर्वं विस्तरतो वद

ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗਜਾਨਨ ਦੇਵਤਾ ਕਿਸ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ? ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।

Verse 9

सूत उवाच । पूर्वं तप्त्वा तपस्तीव्रं मर्त्यलोके द्विजोत्तमाः । ततो गच्छंति संहृष्टाः स्वेच्छया त्रिदिवं प्रति । मोक्षमार्गं तथैवान्ये ध्यानाविष्कृतमानसाः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ! ਪਹਿਲਾਂ ਮਰਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੀਬਰ ਤਪ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਦਿਵ (ਸਵਰਗ) ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਕੁਝ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮਨ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ, ਮੋਖ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ।

Verse 10

ततः स्वर्गे समाकीर्णे कदाचिन्मनुजोत्तमैः । देवेषु क्षिप्यमाणेषु समंतात्तत्प्रभावतः

ਫਿਰ ਕਦੇ ਸਵਰਗ ਮਨੁਜੋਤਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਾ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਧੱਕੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ।

Verse 11

गत्वा स्वयं सहस्राक्षः सर्वैर्देवगणैः सह । प्रोवाच शंकरं गौर्या सार्धमेकासनस्थितम्

ਤਦੋਂ ਸਹਸ੍ਰਾਖ਼ (ਇੰਦਰ) ਆਪ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਨਾਲ ਇਕੋ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 12

इन्द्र उवाच । तपःप्रभावसंसिद्धैर्मानवैः परमेश्वर । अस्माकं व्याप्यते सर्वं महिमानं गृहादिकम्

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ! ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖਾਂ ਕਰਕੇ ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਮਹਿਮਾ—ਸਾਡੇ ਧਾਮ ਆਦਿ—ਵਿਆਪਿਆ ਤੇ ਹੜਪਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

Verse 13

तस्मात्कृत्वा प्रसादं नः कंचिच्चिंतय सांप्रतम् । उपायं येन तिष्ठामः सौख्येनात्र शिवालये

ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਹੁਣੇ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਸੋਚੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਇਸ ਸ਼ਿਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਰਹੀਏ।

Verse 14

अथ श्रुत्वा विरूपाक्षस्तेषां तद्वचनं द्विजाः । पार्वत्याः पार्श्वसंस्थाया मुखचन्द्रं समैक्षयत्

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ! ਵਿਰੂਪਾਖ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਬੈਠੀ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗੇ ਮੁਖ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ।

Verse 15

निजगात्रं ततो देवी सुसंमर्द्य मुहुर्मुहुः । मलमाहृत्य तं कृत्स्नं चक्रे नागमुखं ततः

ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਸ਼ਰੀਰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮਲਿਆ; ਜੋ ਮਲ (ਖੁਰਚਣ) ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਸਾਰੇ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਨਾਗ-ਮੁਖ ਵਾਲਾ ਇਕ ਸੱਤ ਬਣਾਇਆ।

Verse 16

चतुर्हस्तं महाकायं लंबोदरसमन्वितम् । सुकौतुककरं तेषां सर्वेषां च दिवौकसाम्

ਉਹ ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਕਾਇਆ ਵਾਲਾ, ਲੰਬੋਦਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਦੇਵਲੋਕ-ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਅਚੰਭਾ ਜਗਾਇਆ।

Verse 17

ततः स विनयादाह देवीं शिखरवासिनीम् । यदर्थमंब सृष्टोऽहं तत्कार्यं वद मा चिरम्

ਤਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿਖਰ-ਵਾਸਿਨੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਾਤਾ, ਮੈਂ ਕਿਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ? ਮੇਰਾ ਕਰਤੱਬ ਦੱਸੋ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ।”

Verse 18

त्रैलोक्ये त्वत्प्रसादेन नासाध्यं विद्यते मम

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸਾਧ ਨਹੀਂ।

Verse 19

श्रीदेव्युवाच । मर्त्यलोके नरा ये च स्वर्गमोक्षपराः सदा । तेषां विघ्नं त्वया कार्यं शुभकृत्येषु चैव हि

ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜੋ ਨਰ ਸਦਾ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੇ ਪਰਾਇਣ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰੀਂ।

Verse 20

सरितां पतयस्त्रिंशच्छंकवः सप्तसप्ततिः । महासरोजषष्टिश्च निखर्वाणां च विंशतिः

ਸਰਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਤੀਹ ਪਤੀ ਸਨ; ਸਤੱਤਰ ਸ਼ੰਕਵ; ਸੱਠ ਮਹਾਸਰੋਜ; ਅਤੇ ਵੀਹ ਨਿਖਰਵ ਵੀ ਸਨ।

Verse 21

अर्बुदायुतसंयुक्ताः कोट्यो नवतिपञ्च च । लक्षाश्च पंचपंचाशत्सहस्राः पंचविंशतिः । शतानि नवषष्टिश्च गणाश्चान्येऽत्र संस्थिताः

ਇੱਥੇ ਅਰਬੁਦ ਅਤੇ ਅਯੁਤ ਸਮੇਤ ਪਚਾਨਵੇਂ ਕੋਟੀਆਂ, ਪਚਪੰਜ ਲੱਖ, ਪਚੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਉਨਹੱਤਰ ਸੈਂਕੜੇ—ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਣ ਵੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 22

येषां नदी स्मृतः पूर्वो महाकालस्तथा परः । ते सर्वे वशगास्तुभ्यं प्रभवंतु गणोत्तमाः

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਪਹਿਲਾ ਆਸਰਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਕਾਲ ਪਰਮ ਅੰਤ, ਉਹ ਸਭ ਉੱਤਮ ਗਣ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ, ਹੇ ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 23

आधिपत्यं मया दत्तं तव वत्स कुरुष्व तत् । सर्वेषां गणवृंदानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

“ਹੇ ਵਤਸ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਧਿਪਤਿਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰ। ਸਭ ਗਣ-ਵ੍ਰਿੰਦਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਪਤੀ ਹੋ ਕੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਰਹੁ।”

Verse 24

एवमुक्त्वाथ सा देवी समानीयौषधीभृतान् । हेमकुंभान्सुतीर्थांभः परिपूर्णान्महोदयान्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸੁਵਰਨ ਕੁੰਭ ਮੰਗਵਾਏ—ਅਤਿ ਸ਼ੁਭ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ—ਜੋ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਕਿਨਾਰੇ ਤੱਕ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 25

तस्याभिषेचनं चक्रे स्वयमेव सुरेश्वरी । गीतवाद्यविनोदेन नृत्यमंगलजैः स्वनैः

ਸੁਰੇਸ਼ਵਰੀ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਸੇਕ ਕੀਤਾ; ਗੀਤ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ-ਮੰਗਲ ਤੋਂ ਉੱਠਦੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਧੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ।

Verse 26

त्रयस्त्रिंशत्स्मृताः कोटयो देवानां याः स्थिता दिवि । ताः सर्वास्तत्र चागत्य तस्य चक्रुश्च मंगलम्

ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਤੇਤੀ ਕਰੋੜ ਦੇਵਤਾ—ਉਹ ਸਭ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਮੰਗਲ ਕਰਮ ਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਕੀਤੇ।

Verse 27

अथ तस्य ददौ तुष्टो भगवान्वृषभध्वजः । कुठारं निशितं हस्ते सदा वै श्रेष्ठमायुधम्

ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧਵਜ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿੱਖਾ ਕੁਹਾੜਾ ਦਿੱਤਾ—ਸਦਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਸਤ੍ਰ।

Verse 28

पात्रं मोदकसंपूर्णमक्षयं चैव पार्वती । भोजनार्थे महाभागा मातृस्नेहपरायणा

ਫਿਰ ਮਹਾਭਾਗਾ ਪਾਰਵਤੀ, ਮਾਤ੍ਰ-ਸਨੇਹ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਭੋਜਨ ਲਈ ਮੋਦਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਅਖੁੱਟ ਪਾਤ੍ਰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਗਈ।

Verse 29

मूषकं कार्तिकेयस्तु वाहनार्थं प्रहर्षितः । भ्रातरं मन्यमानस्तु बन्धुस्नेहेन संयुतः

ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਬੰਧੂ-ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਰਾ ਸਮਝਦਿਆਂ ਸਵਾਰੀ ਲਈ ਇੱਕ ਮੂਸ਼ਕ ਦੇ ਗਿਆ।

Verse 30

ज्ञानं दिव्यं ददौ ब्रह्मा तस्मै हृष्टेन चेतसा । अतीतानागतं चैव वर्तमानं च यद्भवेत्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ਟ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਗਿਆਨ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ—ਜੋ ਬੀਤ ਗਿਆ, ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 31

प्रज्ञां विष्णुः सहस्राक्षः सौभाग्यं चोत्तमं महत् । सौभाग्यं कामदेवस्तु कुबेरो विभवादिकम्

ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਪ੍ਰਜ્ઞਾ-ਬੁੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ; ਸਹਸ੍ਰਾਖ਼ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਸੁਭਾਗ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਮਨੋਹਰਤਾ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਕੁਬੇਰ ਨੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਧਨ-ਵਿਭਵ ਆਦਿਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ।

Verse 32

प्रतापं भगवान्सूर्यः कांतिमग्र्यां निशाकरः

ਭਗਵਾਨ ਸੂਰਜ ਨੇ ਪ੍ਰਤਾਪ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ ਬਖ਼ਸ਼ੀ; ਨਿਸ਼ਾਕਰ ਚੰਦਰਮਾ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਾਂਤੀ—ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਚਮਕ—ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।

Verse 33

तथान्ये विबुधाः सर्वे ददुरिष्टानि भूरिशः । आत्मीयानि प्रतुष्ट्यर्थं देव्या देवस्य च प्रभोः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਵਿਬੁਧ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਨਪਸੰਦ ਦਾਨ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦਿੱਤੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਦੇਵ—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।

Verse 34

एवं लब्धवरः सोऽथ गणनाथो द्विजोत्तमाः । देवकृत्यपरो नित्यं चक्रे विघ्नानि भूतले

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਗਣਾਂ ਦਾ ਨਾਥ—ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜੋ—ਸਦਾ ਦੇਵ-ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਧਰਤੀ-ਤਲ ਉੱਤੇ ਵਿਘਨ ਰਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 35

धर्मार्थं यतमानानां मोक्षाय सुकृताय च । ततो भूमितलेऽभ्येत्य गणेशस्तत्र यः स्मृतः

ਧਰਮ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਮੋਖਸ਼ ਅਤੇ ਪੁੰਨ-ਕਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਗਣੇਸ਼ ਧਰਤੀ-ਤਲ ਉੱਤੇ ਉਤਰ ਆਏ; ਉਥੇ ਹੀ ਉਹ ਸਦਾ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 36

वैमानिकैः समभ्येत्य स्थापितस्तत्र स द्विजाः । येन स्वर्गार्थिनो लोकाः पूजां तस्य प्रचक्रिरे । प्रथमं सर्वकृत्येषु विघ्ननाशाय तत्पराः

ਦੇਵਲੋਕ ਦੇ ਵੈਮਾਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਆ ਕੇ, ਹੇ ਦਵਿਜੋ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਹਰ ਕਾਰਜ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ, ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਤਤਪਰ ਰਹੇ।

Verse 37

एतस्मिन्नेव काले च चमत्कारपुरोद्भवैः । ब्राह्मणैर्ब्रह्मविज्ञानतत्परैर्मोक्षहेतुभिः । ईशानः स्थापितस्तत्र मोक्षदो य उदाहृतः

ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਣ ਲਈ ਉੱਦਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਈਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ—ਜੋ ਮੋਖਸ਼ਦਾਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 38

स्वर्गं वाञ्छद्भिरेवान्यैः स्वर्गद्वारप्रदस्तथा । हेरंबः स्थापितस्तत्र सत्यनामा यथोदितः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਹੇਰੰਬ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ—ਸਵਰਗ ਦੇ ਦੁਆਰ ਦਾ ਦਾਤਾ—ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।

Verse 39

तथान्यैर्मर्त्यदो नाम गणैशस्तत्र यः स्थितः । येन स्वर्गाच्च्युता यांति न कदा नरकादिकम् । तिर्यक्त्वं वा कृमित्वं वा स्थावरत्वमथापि वा

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ‘ਮਰਤ੍ਯਦ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਣ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ ਵੀ ਕਦੇ ਨਰਕ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ—ਨਾ ਪਸ਼ੂ-ਜਨਮ, ਨਾ ਕੀੜੇ ਦਾ ਭਾਵ, ਨਾ ਹੀ ਸਥਾਵਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 40

एतस्मात्कारणात्तत्र क्षेत्रे पुण्ये द्विजोत्तमाः । हेरम्बो मर्त्यदो जातः स्वर्गिणां मर्त्यदः सदा

ਇਸ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ, ਉਸ ਪੁੰਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੇਰੰਬ ‘ਮਰਤ੍ਯਦ’ ਬਣਿਆ—ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਦਾ ‘ਮਰਤ੍ਯਦ’ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 41

एतद्वः सर्वमाख्यातं पुण्यं हेरंबसंभवम् । आख्यानं सर्वविघ्नानि यन्निहन्ति श्रुतं नृणाम्

हेरंब (गणेश) दे प्रकट होण दी ईह पवित्र कथा तुहानूं सुनाई गई है। इसनूं सुणन वाले मनुष्यां दे सारे विघ्न दूर हो जांदे हन।

Verse 42

एतन्माघचतुर्थां यः शुक्लायां पूजयेन्नरः । न तस्य वत्सरं यावद्विघ्नं सञ्जायते क्वचित्

जो मनुष्य माघ महीने दी शुक्ल पक्ष दी चतुर्थी नूं पूजा करदा है, उसनूं पूरा साल कोई वी विघ्न नहीं आउंदा।