Adhyaya 141

Verse 1

सूतौवाच । तथान्योऽपि हि तत्रास्ति देवो मिष्टान्नदायकः । यस्य संदर्शनादेव मिष्टान्नं लभते नरः

ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉੱਥੇ ਇਕ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਮਿੱਠੇ ਅੰਨ ਦਾ ਦਾਤਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 2

आसीत्पूर्वं नृपो नाम्ना वसुसेन इति स्मृतः । आनर्त्ताधिपतिः ख्यातो बृहत्कल्पे द्विजोत्तमाः

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਸੁਸੇਨ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਬ੍ਰਿਹਤਕਲਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਨਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਧਿਪਤੀ ਸੀ।

Verse 3

अत्यैश्वर्यसमायुक्तो गजवाजिरथान्वितः । जितारिपक्षस्तेजस्वी दाता भोगी जितेंद्रियः

ਉਹ ਅਤਿ ਐਸ਼ਵਰ੍ਯ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ। ਵੈਰੀ ਦਲਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਤੇਜਸਵੀ, ਦਾਨੀ, ਭੋਗ ਕਰਨ ਯੋਗ, ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 4

स संक्रांतौ व्यतीपाते ग्रहणे रवि सोमयोः । पर्वकालेषु चान्येषु विविधेषु सुभक्तितः

ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਵ੍ਯਤੀਪਾਤ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਵੇਲੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਪਰਵ-ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 5

प्रयच्छति द्विजातिभ्यो रत्नानि विविधानि च । इंद्रनीलमहानीलविद्रुमस्फटिकादि च

ਉਹ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰਤਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ—ਇੰਦ੍ਰਨੀਲ, ਮਹਾਨੀਲ, ਵਿਦ੍ਰੁਮ, ਸਫਟਿਕ ਆਦਿ।

Verse 6

माणिक्यमौक्तिकान्येव विद्रुमाणि विशेषतः । हस्त्यश्वरथयानानि वस्त्राणि विविधानि च

ਮਾਣਿਕ ਅਤੇ ਮੋਤੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਵਿਦ੍ਰੁਮ; ਨਾਲ ਹੀ ਸਵਾਰੀਆਂ—ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ—ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਵੀ ਉਹ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 7

न कस्यचित्प्रदद्यात्स सस्यं ब्राह्मणसत्तमाः । अतीव सुलभं मत्वा तथा तोयं विशेषतः

ਪਰ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ—ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੌਖਾ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝ ਕੇ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ।

Verse 8

ततो राज्यं चिरं कृत्वा दृष्ट्वा पुत्रोद्भवान्सुतान् । कालधर्ममनुप्राप्तः कस्मिंश्चित्कालपर्यये

ਫਿਰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਾਜ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ-ਚੱਕਰ ਦੇ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਉਹ ਕਾਲ-ਧਰਮ (ਮੌਤ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 9

ततश्च मंत्रिभिस्तस्य सत्यसेन इति स्मृतः । अभिषिक्तः सुतो राज्ये वीर्योदार्यसमन्वितः

ਤਦੋਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ—ਜੋ ਸਤ੍ਯਸੇਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ—ਰਾਜ-ਸਿੰਹਾਸਨ ਉੱਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ ਬਿਠਾਇਆ; ਉਹ ਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਉਦਾਰ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ।

Verse 10

वसुसेनोऽपि संप्राप्य स्वर्गं दानप्रभावतः । दिव्यांबरधरो भूत्वा दिव्यरत्नैर्विभूषितः

ਦਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਵਸੁਸੇਨ ਵੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਸੀ।

Verse 11

सेव्यमानोऽप्सरोभिश्च विमानवरमाश्रितः । बभ्राम सर्वलोकेषु स्वेच्छया क्षुत्समावृतः

ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ—ਪਰ ਭੁੱਖ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ।

Verse 12

पिपासाकुलचित्तश्च मुखेन परिशुष्यता । न कंचिद्ददृशे तत्र भुंजानमपरं दिवि

ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਮਨ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਸੁੱਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਂਦੇ ਜਾਂ ਪੀਂਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।

Verse 13

न च पानसमासक्तं न सस्यं सलिलं न च

ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਪਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਨਾ ਅਨਾਜ ਸੀ, ਨਾ ਭੋਜਨ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਜਲ।

Verse 14

ततो गत्वा सहस्राक्षमुवाच द्विजसत्तमाः । क्षुत्तृषावृतदेहस्तु लज्जयाऽधोमुखः स्थितः

ਤਦੋਂ ਉਹ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ (ਇੰਦਰ) ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੇ ਬਚਨ ਕਿਹਾ। ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ ਮੂੰਹ ਨੀਵਾਂ ਕਰਕੇ ਖੜਾ ਰਿਹਾ।

Verse 15

नैवात्र दृश्यते कश्चित्क्षुत्तृषापरिपीडितः । मां मुक्त्वा विबुधश्रेष्ठ तत्किमेतद्वदस्वमे

ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ—ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ। ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦੱਸੋ ਇਹ ਕੀ ਭੇਦ ਹੈ?

Verse 16

एष मे स्वर्गरूपेण नरकः समुपस्थितः । किमेतैर्भूषणैर्वस्त्रैर्विमानादिभिरेव च

ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਸਵਰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਰਕ ਹੀ ਆ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਅਤੇ ਵਿਮਾਨ ਆਦਿਕ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?

Verse 17

क्षुधा संपीड्यमानस्य स्वर्गमेतच्छचीपते । अग्नितुल्यं समुद्दिष्टं मम चित्तेऽपि वर्तते

ਹੇ ਸ਼ਚੀਪਤੇ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਕੁਚਲੇ ਹੋਏ ਲਈ ਇਹ ‘ਸਵਰਗ’ ਵੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹੀ ਦਾਹ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 18

तस्मात्कुरु प्रसादं मे यथा क्षुन्न प्रबाधते । नोचेत्क्षिप सुरश्रेष्ठ रौरवे नरके द्रुतम्

ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਭੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਸਤਾਵੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਹੇ ਸੁਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿਓ।

Verse 19

इंद्रौवाच । अनर्होसि महीपाल नरकस्य त्वमेव हि । त्वया दानानि दत्तानि संख्याहीनानि सर्वदा

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਨਰਕ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਤੇਰੇ ਦਾਨ ਸਦਾ ਮਾਪ ਤੇ ਪੂਰਨਤਾ ਤੋਂ ਘਾਟੇ ਰਹੇ।

Verse 21

तोयं सान्नं सदा दद्यादन्नं चैव सदक्षिणम् । य इच्छेच्छाश्वतीं तृप्तिमिह लोके परत्र च

ਜੋ ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਦੀਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਜਲ, ਪਕਿਆ ਅੰਨ, ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਸਮੇਤ ਅੰਨ-ਦਾਨ ਕਰੇ।

Verse 22

तस्मात्त्वं हि क्षुधाविष्टः स्वर्गे चैव महीपते । भूषितो भूषणैः श्रेष्ठैर्विमानवरमाश्रितः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ—ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੈਂ।

Verse 23

राजोवाच । अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र देवौ वा मानुषोऽपि वा । क्षुत्पिपासेऽतितीव्रे मे विनाशं येन गच्छतः

ਰਾਜਾ ਬੋਲੇ: ਕੀ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਹੈ—ਦੇਵਤਾ ਵੱਲੋਂ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਵੀ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਅਤਿ ਤੀਵ੍ਰ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ?

Verse 24

इन्द्र उवाच । यदि कश्चित्सुतस्तुभ्यं विप्रेभ्यः सततं जलम् । ददाति च सदा सस्यं तत्ते तृप्तिः प्रजायते

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਜਲ ਦਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਸਦਾ ਅਨਾਜ/ਭੋਜਨ ਵੀ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 25

नान्यथा पार्थिवश्रेष्ठ एकस्मिन्नपि वासरे । अदत्तस्य तव प्राप्तिः सत्यमेतन्मयोदितम्

ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਹੋਰਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਇਕ ਦਿਨ ਵੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਦਾਨ ਨਾ ਦੇਵੇਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੱਚ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ।

Verse 26

सोऽपि भूमिपतेः पुत्रस्तव यच्छति नोदकम् । न च सस्यं द्विजातिभ्यस्त्वन्मार्गमनुसंचरन्

ਹੇ ਭੂਮਿਪਤੇ, ਤੇਰਾ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਹੀ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਨਾ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ-ਭੋਜਨ।

Verse 27

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो नारदो मुनिसत्तमः । ब्रह्मलोकात्स्थितौ यत्र तौ भूमिपसुरेश्वरौ

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਰਦ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਤੋਂ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਸ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੋਵੇਂ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 28

ततः शक्रः समुत्थाय तस्मै तुष्टिसमन्वितः । अर्घं दत्त्वा विधानेन सादरं चेदमब्रवीत्

ਤਦ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।

Verse 29

कुतः प्राप्तोऽसि विप्रेंद्र प्रस्थितः क्व च सांप्रतम् । केन कार्येण चेद्गुह्यं न तेऽस्ति वद सांप्रतम्

“ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ ਅਤੇ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਜ ਲਈ? ਜੇ ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਗੁਪਤ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।”

Verse 30

नारद उवाच । ब्रह्मलोकादहं प्राप्तः प्रस्थितस्तु धरातले । तीर्थयात्राकृते शक्र नान्यदस्तीह कारणम्

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਹੀ ਕਾਰਨ—ਇਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ।”

Verse 31

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा स नृपो हृष्टस्तमुवाच मुनीश्वरम् । प्रसादः क्रियतां मह्यं दीनस्य मुनिपुंगव

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ—ਮੈਂ ਦीन ਤੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।”

Verse 32

त्वया भूमितले वाच्यो मम पुत्रो महीपतिः । आनर्त्ताधिपतिः ख्यातः सत्यसेन इति प्रभो

“ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ—ਜੋ ਆਨਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ—‘ਸੱਤ੍ਯਸੇਨ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰੀਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।”

Verse 33

तव तातो मया दृष्टः शक्रस्य सदनं प्रति । क्षुत्पिपासापरीतांगो दीनात्मा देवमध्यगः

“ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਦੇਹ, ਦਿਨ ਆਤਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਸੀ।”

Verse 34

तस्मात्पुत्रोऽसि चेन्मह्यं त्वं सत्यं परिरक्षसि । तन्मन्नाम्ना प्रयच्छोच्चैः सस्यानि सलिलानि च

“ਇਸ ਲਈ, ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਦਾਤ ਦੇ—ਅੰਨ-ਧਾਨ ਵੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵੀ।”

Verse 35

स तथेति प्रतिज्ञाय नारदो मुनिसत्तमः । अनुज्ञाप्य सहस्राक्षं प्रस्थितो भूतलं प्रति

ਨਾਰਦ ਮੁਨਿਸੱਤਮ ਨੇ “ਤਥਾਸਤੁ” ਕਹਿ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ; ਸਹਸ੍ਰਾਖ਼ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਅਨੁਮਤੀ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਲੋਕ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 36

ततः क्रमेण तीर्थानि भ्रममाणः स सद्द्विजः । आनर्त्तविषयं प्राप्य सत्यसेनमुपाद्रवत्

ਫਿਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਸੱਦ੍ਦ੍ਵਿਜ਼ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਨਰੱਤ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸਤ੍ਯਸੇਨ ਕੋਲ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 37

अथ संपूजितस्तेन सम्यग्भूपतिना मुनिः । पितुः संदेशमाचख्यौ विजने तस्य सादरम्

ਤਦ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਮੁਨੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਮੁਨੀ ਨੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸੁਣਾਇਆ।

Verse 38

तच्छ्रुत्वा शोकसंतप्तः सत्यसेनो महीपतिः । तं विसृज्य मुनिश्रेष्ठं पूजयित्वा विधानतः

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹੀਪਤਿ ਸਤ੍ਯਸੇਨ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਤਪਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ।

Verse 39

ततो जनकमुद्दिश्य मिष्टान्नेन सुभक्तितः । सहस्रं ब्राह्मणेंद्राणां भोजयामास नित्यशः

ਫਿਰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਨਿੱਤ ਹੀ ਸੁਆਦਲੇ ਅੰਨ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਇੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 40

प्रपादानं तथा चक्रे ग्रीष्मकाले विशेषतः । त्यक्त्वान्याः सकला याश्च क्रिया धर्मसमुद्भवाः

ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਗ੍ਰੀਖਮ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਪਾ (ਪਾਣੀ ਦੇ ਛਬੀਲ/ਪਿਆਉ) ਬਣਵਾਏ। ਹੋਰ ਸਭ ਧਰਮਜਨਿਤ ਕਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਇਸ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਰਹਿਆ।

Verse 41

एवं तस्य महीपस्य वर्तमानस्य च द्विजाः । अनावृष्टिरभूद्रौद्रा सर्वसस्यक्षयावहा

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ! ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰਾਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਅਨਾਵ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਅਨਾਜ-ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ।

Verse 42

यावद्द्वादशवर्षाणि न जलं त्रिदशाधिपः । मुमोच धरणीपृष्ठे सर्वे लोकाः क्षुधार्दिताः

ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਜਲ ਨਹੀਂ ਵਰਸਾਇਆ; ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪਦੇ ਰਹੇ।

Verse 43

अत्राभावात्ततो भूयो न सस्यं संप्रयच्छति । ब्राह्मणेभ्यः समुद्दिश्य पितरं स्वं यथा पुरा

ਇੱਥੇ ਵਰਖਾ ਦੇ ਅਭਾਵ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਫਿਰ ਫਸਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਿਤ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਸਮਝ ਕੇ।

Verse 44

ततः स क्षुत्परीतांगः पिता तस्य महीपतेः । स्वप्ने प्रोवाच तं पुत्रमतीव मलिनांबरः

ਤਦ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪਿਤਾ—ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮੈਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲਾ—ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।

Verse 45

त्वया पुत्रेण पुत्राहं क्षुत्पिपासासमाकुलः । स्वर्गस्थोऽपि हि तिष्ठामि तस्मादन्नं प्रयच्छ वै । मन्नाम्ना तोयसंयुक्तं यदि त्वं मत्समुद्भवः

ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹਾਂ; ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਲ ਸਮੇਤ ਅੰਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ।

Verse 46

ततः शोकसमायुक्तः स नृपः स्वप्नदर्शनात् । अन्नाभावात्समं मंत्रं मंत्रिभिः स तदाकरोत्

ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਅੰਨ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮੰਤ੍ਰਣਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗਾ।

Verse 47

अहमाराधयिष्यामि सस्यार्थे वृषभध्वजम् । राज्ये रक्षा विधातव्या भवद्भिः सादरं सदा

ਰਾਜਾ ਬੋਲਾ: ‘ਫਸਲ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੈਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧਵਜ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਆਦਰ ਨਾਲ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੋ।’

Verse 48

ततोऽत्रैव समागत्य स्थापयित्वा महेश्वरम् । सम्यगाराधयामास व्रतैश्च नियमैस्तथा

ਫਿਰ ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੀ ਆ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਵ੍ਰਤਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਯਥਾਵਿਧੀ ਉਸ ਦੀ ਭਲੀਭਾਂਤ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 49

अथ तस्य गतस्तुष्टिं वर्षांते भगवाञ्छिवः । अब्रवीद्वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्व यथेप्सितम्

ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਬੋਲੇ: ‘ਮੈਂ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ; ਜੋ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਮੰਗ ਲੈ।’

Verse 51

तथा संजायता वृष्टिः समस्ते धरणीतले । येन सस्यानि जायंते सलिलानि च सांप्रतम्

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਰਖਾ ਹੋਈ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਸਲਾਂ ਉੱਗ ਪਈਆਂ ਅਤੇ ਜਲ ਵੀ ਹੁਣ ਮੁੜ ਪ੍ਰਚੁਰ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 52

जायतां मम तातस्य स्वर्गस्थस्य महात्मनः । प्रसादात्तव संतृप्तिरक्षया सुरसत्तम

ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਜੋ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਅਖੁੱਟ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਰਹੇ।

Verse 53

श्रीभगवानुवाच । भविता न चिराद्वृष्टिः प्रभूता धरणीतले । भविष्यंति तथान्नानि यानि कानि महीतले

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਲਦੀ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਚੁਰ ਵਰਖਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਅੰਨ ਤੇ ਭੋਜਨ ਉਪਜਣਗੇ।

Verse 54

तस्मात्त्वं गच्छ राजेंद्र स्वगृहं प्रति सांप्रतम् । मम वाक्यादसंदिग्धमेतदेव भविष्यति

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਜਾ। ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਾਲ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 55

तच्चैतन्मामकं लिंगं यत्त्वया स्थापितं नृप । प्रातरुत्थाय यः कश्चित्सम्यक्तद्वीक्षयिष्यति

ਅਤੇ ਇਹ ਮੇਰਾ ਲਿੰਗ, ਜੋ ਤੂੰ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ—ਜੋ ਕੋਈ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇਗਾ—

Verse 56

मिष्टान्नममृतस्वादु स हि नूनमवाप्स्यति । मम वाक्यान्नृपश्रेष्ठ सदा जन्मनिजन्मनि

ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਮ ਸੁਆਦ ਵਾਲਾ ਮਿੱਠਾ ਅੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 57

स एवं भगवानुक्त्वा ततश्चादर्शनं गतः । सोऽपि राजा निजं स्थानं हर्षेण महतान्वितः । आजगाम चकाराथ राज्यं निहतकंटकम्

ਇਉਂ ਭਗਵਾਨ ਕਹਿ ਕੇ ਫਿਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਵੀ ਮਹਾਨ ਹರ್ಷ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪਰਤ ਆਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਾਂਟਿਆਂ (ਕਲੇਸ਼ਾਂ) ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਾਜ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ।

Verse 58

सूत उवाच । अद्यापि कलिकालेऽत्र संप्राप्ते दारुणे युगे । यस्तं मिष्टान्नदं पश्येत्प्रातरुत्थाय भक्तितः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਯੁਗ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕੋਈ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਮਿੱਠਾਨ੍ਨਦਾਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ—

Verse 59

स मिष्टान्नमवाप्नोति यदि कामयते द्विजाः । निष्कामो वा समभ्येति स्थानं देवस्य शूलिनः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਜੇ ਉਹ ਇੱਛਾ ਕਰੇ ਤਾਂ ਮਿੱਠਾ ਅੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਜੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 141

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये मिष्टान्नदेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकचत्वारिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ-ਖੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ “ਮਿੱਠਾਨ੍ਨਦੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ 141ਵਾਂ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।