Adhyaya 134

Verse 1

ऋषय ऊचुः । यदा दक्षेण क्रुद्धेन पुरा शप्तो हिमद्युतिः । तत्सर्वं भवता प्रोक्तं सोमनाथकथानकम्

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜਦੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ (ਸੋਮ) ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—ਉਹ ਸਾਰਾ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਸੋਮਨਾਥ ਦੀ ਕਥਾ ਵਜੋਂ ਕਹਿ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ।”

Verse 2

सांप्रतं वद कामस्य यथा कुष्ठोऽभवत्पुरा । येन दोषेण शापश्च केन तस्य नियोजितः

ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਕੋੜ੍ਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ—ਕਿਹੜੇ ਅਪਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਲਾਇਆ?

Verse 3

शिलाखंडा च या देवी तथा सौभाग्यकूपिका । यथा तत्र समुत्पन्ना तथाऽस्माकं प्रकीर्तय

ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ ਕਿ ਦੇਵੀ ਸ਼ਿਲਾਖੰਡਾ ਅਤੇ ਸੌਭਾਗ੍ਯ-ਕੂਪਿਕਾ ਨਾਮ ਦਾ ਕੂਆਂ ਉੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਨੂੰ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।

Verse 4

सूत उवाच । पुरासीद्ब्राह्मणो नाम हारीत इति विश्रुतः । स तपस्तत्र संतेपे वानप्रस्थाश्रमे वसन्

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਹਾਰੀਤ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ। ਉਹ ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 5

तस्य भार्याऽभवत्साध्वी रूपौदार्यसमन्विता । त्रैलोक्यसुन्दरी साक्षाल्लक्ष्मीरिव मधुद्विषः

ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਾਧਵੀ ਸੀ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਉਦਾਰਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ। ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ, ਮਾਨੋ ਮਧੁ-ਵਿਧੰਸਕ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪਾਸ ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਪ ਹੀ ਹੋਵੇ।

Verse 6

ख्याता पूणकलानाम सर्वैः समुदितागुणैः । तां दृष्ट्वा पद्मजोऽप्याशु कामस्य वशगोऽभवत्

ਉਹ ਪੂਣਕਲਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤਾਂ ਪਦਮਜ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਵੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਕਾਮ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।

Verse 7

कदाचिदपि स प्राप्तस्तस्मिन्क्षेत्रे मनोभवः । सह रत्या तथा प्रीत्या कामेश्वरदिदृक्षया

ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਨੋਭਵ (ਕਾਮਦੇਵ) ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਰਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਮੇਤ, ਕਾਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।

Verse 8

एतस्मिन्नंतरे सापि स्नानार्थं तत्र चागता । कृत्वा वस्त्रपरित्यागं विवेश जलाशयम्

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਉੱਥੇ ਆ ਗਈ; ਵਸਤ੍ਰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਜਲਾਸ਼ਯ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ।

Verse 9

अथ तां कामदेवोपि समालोक्य शुभाननाम् । आत्मीयैरपि निर्विद्धो हृदये पुष्पसायकैः

ਫਿਰ ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁਸ਼ਪ-ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬੇਧਿਆ ਗਿਆ।

Verse 10

ततो रतिं परित्यक्त्वा प्रीतिं च शरपीडितः । विजनं कंचिदासाद्य प्रसुप्तः स तरोरधः

ਤਦ ਉਹ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਨਾਲ ਰਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਸੁੰਨੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਸੁੱਤ ਗਿਆ।

Verse 11

गात्रैः पुलकितैः सर्वैर्निःश्वासान्निःश्वसन्मुहुः । अग्निवर्णान्सुदीर्घांश्च बाष्प पूर्णविलोचनः

ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਰੋਮਾਂਚ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਏ; ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਹ ਭਰਦਾ, ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਲੰਮੇ ਤਪਤ ਸਾਹ ਛੱਡਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 12

तिष्ठन्स दर्शने तस्या एकदृष्ट्या व्यलोकयत् । योगीव सुसमाधिस्थो ध्यायंस्तद्ब्रह्म संस्थितम्

ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਇਕਟੱਕ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ; ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਯੋਗੀ ਗਹਿਰੀ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।

Verse 13

सापि कामं समालोक्य सानुरागं पुरः स्थितम् । जृंभाभंगकृतास्यं च वेपमानशरीरकम्

ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹਾ, ਪ੍ਰੇਮ-ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਦੇਖਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਜਿਵੇਂ ਜੰਭਾਈ ਵਿਚ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿੱਸਿਆ।

Verse 14

सापि तद्बाणनिर्भिन्ना साभिलाषा बभूव ह । कामं प्रति विशेषेण तस्य रूपेण मोहिता

ਉਹ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਹੋ ਕੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ; ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਮਦੇਵ ਵੱਲ, ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੋਹ-ਭਰਮ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈ।

Verse 15

अथ तस्माज्जलात्कृच्छ्राद्विनिष्क्रम्य शुचिस्मिता । तीरोपांतं समासाद्य स्थिता तद्दृष्टिगोचरे

ਫਿਰ ਉਹ ਕਠਿਨਾਈ ਨਾਲ ਉਸ ਜਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀ; ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਕਿਨਾਰੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ।

Verse 16

ततः कामः समुत्थाय शनैस्तदंतिकं ययौ । कृतांजलिपुटो भूत्वा ततः प्रोवाच सादरम्

ਤਦ ਕਾਮਦੇਵ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ; ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅੰਜਲੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।

Verse 17

का त्वमत्र विशालाक्षि प्राप्ता स्नातुं जलाशये । मम नाशाय चार्वंगि तस्माच्छृणु वचो मम

ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਇਸ ਜਲਾਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਕੌਣ ਆਈ ਹੈਂ? ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਬਾਤ ਸੁਣ।

Verse 18

अहं पुष्पशरो लोके प्रसिद्धश्चारुहासिनि । विडंबनां मया नीता देवा अपि निजैः शरैः

ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ‘ਪੁਸ਼ਪ-ਸ਼ਰ’ (ਕਾਮਦੇਵ) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਵਿਡੰਬਨਾ ਤੇ ਮੂਰਖਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 19

मद्बाणेनाहतो रुद्रः स्वशरीरे नितंबिनीम् । अर्द्धेन धारयामास त्यक्त्वा लज्जां सुदूरतः

ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਨਿਤੰਬਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਰੀਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਿਆ—ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਬਣਾ ਕੇ—ਅਤੇ ਲੱਜਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।

Verse 20

ब्रह्मा मच्छरनिर्भिन्नः स्वसुतां चकमे ततः । जनयामास तान्विप्रान्वालखिल्यांस्तथाविधान्

ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਬੇਧਿਆ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਧੀ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ; ਅਤੇ ਤਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਵਾਲਖਿਲ੍ਯ ਆਦਿ ਉਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

Verse 21

अहिल्यां चकमे शक्रो गौतमस्य प्रियां सतीम् । मद्बाणैः पीडितोऽतीव स्वर्गादेत्य धरातलम्

ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਗੌਤਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਿਯਾ ਪਤਨੀ ਅਹਿਲਿਆ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ; ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ।

Verse 22

एवं देवा अपि क्षुण्णा मच्छरैर्ये महत्तराः । किं पुनर्मानवाः सुभ्रूः कृमिप्रायाः सुचंचलाः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਕੁਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਭੌਂਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਨੁੱਖ ਤਾਂ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਵੱਧ—ਕੀੜੇ ਵਰਗੇ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵੋਂ ਚੰਚਲ—ਹੋਣਗੇ!

Verse 23

आकीटांतं जगत्सर्वमाब्रह्मांतं तथैव च । विडंबनां परां प्राप्तं मच्छरैश्चारुहासिनि

ਕੀੜਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੱਕ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵੀ, ਹੇ ਮਿੱਠੀ ਹਾਸੀ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਬਾਣਾਂ ਕਰਕੇ ਅਤਿ ਵਿਡੰਬਨਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 24

अहं पुनस्त्वया भीरु नीतोऽवस्थामिमां शुभे

ਪਰ ਮੈਂ, ਹੇ ਡਰਪੋਕੀ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਤੇਰੇ ਹੀ ਕਰਕੇ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।

Verse 25

तस्माद्देहि महाभागे ममाद्य रतदक्षिणाम् । यावन्न यांति संत्यज्य मम प्राणाः कलेवरात्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਰਤੀ-ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਬਖ਼ਸ਼—ਪ੍ਰੇਮ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਦਾ ਦਾਨ—ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਇਸ ਦੇਹ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਣ।

Verse 26

सूत उवाच । सापि तद्वचनं श्रुत्वा पतिव्रतपरायणा । हन्यमाना विशेषेण तद्बाणैर्हृदये भृशम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ—ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ—ਉਹਨਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋਈ।

Verse 27

अनभिज्ञा च सा साध्वी कामधर्मस्य केवलम् । तापसैः सह संवृद्धा नान्यं जानाति किंचन

ਉਹ ਸਾਧਵੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਕਾਮ-ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਜਾਣ ਸੀ; ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ ਵਿਚ ਪਲੀ-ਵਧੀ, ਉਹ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ।

Verse 28

वक्तुं तद्विषये यच्च प्रोच्यते कामपीडितैः । अधोमुखाऽलिखद्भूमिमंगुष्ठेन स्थिता चिरम्

ਕਾਮ-ਪੀੜਤ ਲੋਕ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਮੁਖ ਨੀਵਾਂ ਕਰਕੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੜੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਖਿੱਚਦੀ ਰਹੀ।

Verse 29

एतस्मिन्नन्तरे भानुः प्राप्तश्चास्तं गिरिं प्रति । विहारसमये प्राप्त आहिताग्निर्निवेशने

ਇਸ ਦਰਮਿਆਨ ਸੂਰਜ ਅਸਤਾਚਲ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ-ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਆਹਿਤਾਗਨੀ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 30

हारीतोऽपि चिरं वीक्ष्य तन्मार्गं चाकृताशनः । ततः स चिंतयामास कस्मात्सा चात्र नागता

ਹਾਰੀਤ ਨੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਉਸ ਰਾਹ ਨੂੰ ਤੱਕਿਆ, ਭੋਜਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ; ਫਿਰ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: “ਉਹ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਈ?”

Verse 31

स्नात्वा तीर्थवरे तस्मिन्दृष्ट्वा तां चन्द्रकूपिकाम् । कामेश्वरं च देवेशं कामदं सुखदं नृणाम्

ਉਸ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਚੰਦਰਕੂਪਿਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਕਾਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ—ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੁਖ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਹੈ।

Verse 32

ततः शिष्यसमायुक्तो वीक्षमाण इतस्ततः । तं देशं समनुप्राप्तो यत्र तौ द्वावपि स्थितौ

ਤਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਨਿਹਾਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਥਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਖੜੇ ਸਨ।

Verse 33

आलपन्बहुधा कामो हन्यमानो निजैः शरैः । सापि चैव विशेषेण व्रीडयाऽधोमुखी स्थिता

ਕਾਮ ਨੇ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੱਢਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਲਾਜ-ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ, ਮੂੰਹ ਨੀਵਾਂ ਕਰਕੇ ਖੜੀ ਰਹੀ।

Verse 34

स गुल्मांतरितः सर्वं तच्छ्रुत्वा कामजल्पितम् । तस्याश्च तद्गतं भावं ततः कोपादुवाच सः

ਝਾੜੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਕਾਮ ਦੀ ਸਾਰੀ ਬਾਤਚੀਤ ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਸੇ ਵੱਲ ਲੱਗਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ।

Verse 35

यस्मात्पाप त्वया पत्नी ममैवं शरपीडिता । अनभिज्ञा तथा साध्वी पतिधर्मपरायणा । कुष्ठव्याधिसमायुक्तस्तस्माद्विप्रियदर्शनः

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਪਾਪੀ! ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਤੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਇਉਂ ਪੀੜਤ ਹੋਈ—ਜੋ ਅਣਜਾਣ, ਸਾਧਵੀ ਅਤੇ ਪਤਿਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਕੋੜ੍ਹ ਲੱਗੇਗਾ ਅਤੇ ਤੂੰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰਿਯ ਹੋਵੇਂਗਾ।”

Verse 36

त्वं भविष्यसि पापात्मन्मुक्तो दारैः स्वकैरपि । साऽपि चैव विशेषेण व्रीडयाऽधोमुखी स्थिता

“ਹੇ ਪਾਪਾਤਮਾ! ਤੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਿਛੁੜ ਜਾਵੇਂਗਾ।” ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਲਾਜ-ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ, ਮੂੰਹ ਨੀਵਾਂ ਕਰਕੇ ਖੜੀ ਰਹੀ।

Verse 37

एषापि च शिलाप्राया भविष्यति विचेतना । त्वां दृष्ट्वा या सरागाऽभून्निजधर्मबहिष्कृता

ਉਹ ਵੀ ਜੜ ਪੱਥਰ ਵਰਗੀ, ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਭਟਕ ਗਈ।

Verse 38

ततः प्रसादयामास तं कामः प्रणिपत्य च । न ज्ञातेयं मया विप्र तव भार्येति सुन्दरी

ਤਦ ਕਾਮ ਦੇਵ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: “ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸੁੰਦਰੀ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।”

Verse 39

तेन प्रोक्ता विरुद्धानि वाक्यानि विविधानि च । एतस्या नास्ति दोषोऽत्र मद्बाणैः पीडिता भृशम्

ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਅਨੇਕ ਵਿਰੋਧੀ ਤੇ ਅਣਉਚਿਤ ਬਚਨ ਕਹੇ ਗਏ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ—ਮੇਰੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋਈ ਹੈ।

Verse 40

सानुरागा परं जाता नोक्तं किंचिद्वचो मुने । तस्मान्नार्हसि शापं त्वं दातुमस्याः कथंचन

ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਗਹਿਰੇ ਅਨੁਰਾਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਵੀ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।

Verse 41

ममास्त्येषो ऽपराधोऽत्र तस्मान्मे निग्रहं कुरु । भूयोऽपि ब्राह्मणश्रेष्ठ अस्याः शापसमुद्भवम्

ਇੱਥੇ ਇਹ ਅਪਰਾਧ ਮੇਰਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕੋ ਤੇ ਦੰਡ ਦਿਓ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਫਲ ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਪਵੇ।

Verse 42

अपि रुद्रादयो देवा मद्बाणेभ्यो द्विजोत्तम । सोढुं शक्ता न ते यस्मात्तत्कथं स्यादियं शिला

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ! ਰੁਦ੍ਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਮੇਰੇ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ; ਫਿਰ ਇਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਕਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ?

Verse 43

तथात्र त्रिविधं पापं प्रवदंति मनीषिणः । मानसं वाचिकं चैव कर्मजं च तृतीयकम् । तदस्माकं द्विधा जातमेकं चास्या मुनीश्वर

ਇੱਥੇ ਮਨੀਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਾਪ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੈ—ਮਾਨਸਿਕ, ਵਾਚਿਕ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਕਰਮਜ। ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਪਜੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਕ ਉਸ ਵਿੱਚ।

Verse 44

भार्यायास्ते सुरूपायास्तस्मात्संपूर्णनिग्रहम् । करिष्यसि न ते भीतिः काचिदस्ति परत्रजा

ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰ ਭਾਰਿਆ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਉਸ (ਸ਼ਾਪ) ਦਾ ਪੂਰਨ ਨਿਗ੍ਰਹ ਕਰੇਂਗਾ; ਡਰ ਨਾ ਕਰ—ਇਸ ਕਾਰਨ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਭਯ ਨਹੀਂ।

Verse 45

मनस्तापाद्व्रजेत्पापं मानसं वाचिकं च यत् । तस्य प्रसादनेनैव यस्योपरि विजल्पितम्

ਮਨ ਦੇ ਤਾਪ (ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ) ਨਾਲ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਵਾਚਿਕ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਣਉਚਿਤ ਬੋਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਨਿਵਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 46

प्रायश्चित्तैर्यथोक्तैश्च कर्मजं पातकं व्रजेत् । धर्मशास्त्रैः परिप्रोक्तं यतः सर्वैर्महामुने

ਪਰ ਕਰਮਜ ਪਾਤਕ ਯਥੋਕਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੇ।

Verse 47

हारीत उवाच । अन्यत्र विषये तस्याः पातकं कामदेवते । एतस्य तव धर्मस्य प्राधान्यं मनसः स्मृतम्

ਹਾਰੀਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਕਾਮਦੇਵ! ਇਕ ਹੋਰ ਪੱਖੋਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਾਪ-ਦੋਸ਼ ਹੈ; ਪਰ ਇਸ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਤੂੰ ਕਿਹਾ, ਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਹੀ ਨਿਰਣਾਇਕ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।”

Verse 48

तस्मादेवंविधा चेयं सदा स्थास्यति चाधम । किं पुनः कुरु यत्कृत्यं नाहं वक्ष्यामि किंचन

“ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਅਧਮ! ਉਹ ਸਦਾ ਐਸੇ ਹੀ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹੇਗੀ। ਹੋਰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ? ਜੋ ਕਰਤਵ ਹੈ ਕਰ; ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਾਂਗਾ।”

Verse 49

प्रथमं मनसा सर्वं चिंत्यते तदनंतरम् । ततः प्रजल्पते वाचा क्रियते कर्मणा ततः

“ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

Verse 50

प्रमाणं हि मनस्तस्मात्सर्वकृत्येषु सर्वदा । एतस्मात्कारणात्पूर्णो मयाऽस्या निग्रहः कृतः

“ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਮਨ ਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਤੇ ਨਿਰਣਾਇਕ ਮਾਪ ਹੈ। ਇਸੀ ਕਾਰਣ ਮੈਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਨਿਗ੍ਰਹ ਲਾਇਆ ਹੈ।”

Verse 51

सूत उवाच । एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठो हारीतः स्वाश्रमं ययौ । सापि पूर्णकला जाता शिलारूपा च तत्क्षणात्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਰੀਤ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਪਲ ਪੂਰਨ ਕਲਾ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਪੱਥਰ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।”

Verse 52

कामदेवोऽपि कुष्ठेन ग्रस्तो रौद्रेण च द्विजाः । शीर्णनासांघ्रिपाणिश्च नेत्राणामप्रियोऽभवत्

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ! ਕਾਮਦੇਵ ਭੀ ਭਿਆਨਕ ਕੋਢ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਨੱਕ, ਪੈਰ ਤੇ ਹੱਥ ਸੜ-ਗਲ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰਿਯ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 53

अथ कामे निरुत्साहे संजाते द्विजसत्तमाः । व्याधिग्रस्ते जगत्यस्मिन्सृष्टिरोधो व्यजायत

ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜੋ! ਜਦ ਕਾਮ ਨਿਰੁਤਸਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਜਗਤ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਰੋਕ ਪੈ ਗਿਆ।

Verse 54

केवलं क्षीयते लोको नैव वृद्धिं प्रगच्छति । स्वेदजा येऽपि जीवाः स्युस्तेपि याताः परिक्षयम्

ਲੋਕ ਕੇਵਲ ਘਟਦਾ ਗਿਆ, ਵਧਿਆ ਨਹੀਂ। ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਜੀਵ ਭੀ ਪੂਰਨ ਨਾਸ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 55

एतस्मिन्नंतरे देवाः सर्वे चिंतासमाकुलाः । किमिदं क्षीयते लोको जलस्थैः स्थलजैः सह

ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਏ: ‘ਜਲਚਰਾਂ ਤੇ ਥਲਚਰਾਂ ਸਮੇਤ ਇਹ ਲੋਕ ਇਉਂ ਕਿਉਂ ਘਟਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?’

Verse 56

न दृश्यते क्वचिद्बालः कोऽपि कश्चित्कथंचन । न च गर्भवती नारी कच्चित्क्षेमं स्मरस्य च

ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਬਾਲਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ—ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਗਰਭਵਤੀ ਹੈ। ਕੀ ਸਮਰ (ਕਾਮਦੇਵ) ਦਾ ਕੁਸ਼ਲ ਹੈ?

Verse 57

ततस्तं व्याधिना ग्रस्तं ज्ञात्वात्र क्षेत्रसंश्रयम् । आजग्मुस्त्वरिताः सर्वे व्याकुलेनांतरात्मना

ਤਦੋਂ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਉਹ ਰੋਗ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹੈ, ਸਭੇ ਜਣੇ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਦੌੜ ਪਏ, ਅੰਦਰੋਂ ਮਨ ਬਹੁਤ ਵਿਹਲ ਹੋਇਆ।

Verse 58

कामेश्वरपुरस्थं च तं दृष्ट्वा कुसुमायुधम् । अत्यंतविकृताकारं चिंतयानं महेश्वरम्

ਕਾਮੇਸ਼ਵਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕुसੁਮਾਯੁਧ (ਕਾਮ) ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਅਤਿ ਵਿਗੜੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਤੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।

Verse 59

ततः प्रोचुः सुदुःखार्ताः किमिदं कुसुमायुध । निरुत्साहः समुत्पन्नः कुष्ठव्याधिसमाकुलः

ਫਿਰ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਕुसੁਮਾਯੁਧ! ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਤੇਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮਿਟ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਕੋੜ੍ਹ ਦੀ ਵਿਆਧਿ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ।”

Verse 60

ततश्चाधोमुखो जातो लज्जया परया वृतः । प्रोवाच शापजं सर्वं हारीतस्य विचेष्टितम्

ਤਦ ਉਹ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੈ—ਹਾਰੀਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੁਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ।

Verse 61

तत्तस्याराधनात्सर्वं संक्षयं यात्यसंशयम्

ਉਸ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 62

तस्मादेतां शिलारूपां त्वमाराधय चित्तज । येन कुष्ठः क्षयं याति ततस्तेजोऽभिवर्धते

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਚਿੱਤਜ (ਕਾਮਦੇਵ), ਤੂੰ ਇਸ ਸ਼ਿਲਾ-ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰ; ਇਸ ਨਾਲ ਕੋੜ੍ਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੇਰਾ ਤੇਜ ਮੁੜ ਵਧੇਗਾ।

Verse 63

जगति स्यान्महासृष्टिर्देवकृत्यं कृतं भवेत् । न तेऽस्ति कायजं पापं यतो मुक्त्वा प्रवाचिकम्

ਤਦ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕਰਤੱਵ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਦੇਹ-ਜਨਿਤ ਪਾਪ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਵਚਨ-ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।

Verse 64

अत्र कुण्डे त्वदीयेऽन्यो यः स्नात्वा श्रद्धयान्वितः । एनां पापविनिर्मुक्तां शिलां वै मानवः स्पृशेत्

ਇਸ ਤੇਰੇ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਪਾਪ-ਮੁਕਤ ਸ਼ਿਲਾ ਨੂੰ ਛੂਹੇ—

Verse 65

कुष्ठव्याधिसमोपेतः कायोत्थेनापि कर्मणा । सोऽपि व्याधिविनिर्मुक्तो भविष्यति गतज्वरः

—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੇਹ-ਜਨਿਤ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਕੋੜ੍ਹ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜ्वर ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 66

एतत्सौभाग्यकूपं च लोके ख्यातं जलाशयम् । भविष्यति न संदेहः सर्वरोगक्षयावहम्

ਇਹ ਜਲਾਸ਼ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ‘ਸੌਭਾਗ੍ਯ-ਕੂਪ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣੇਗਾ।

Verse 67

दद्रूणि दुर्विभूतानि तथान्याश्च विचर्चिकाः । अत्र स्नातस्य यास्यंति दृष्ट्वैतां सद्य एव हि

ਦਾਦਰੂ (ਰਿੰਗਵਰਮ), ਹਠੀਲੇ ਫੋੜੇ-ਫੁੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਵੀ—ਜੋ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤੀਰਥ-ਰੂਪ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਰੰਤ।

Verse 68

एवमुक्त्वाथ ते देवाः प्रजग्मुस्त्रिदशालयम् । कामदेवोऽपि तत्रस्थस्तस्याः पूजामथ व्यधात्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਕਾਮਦੇਵ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 69

ततश्च समतिक्रांते मासमात्रे द्विजोत्तमाः । तादृग्रूपः स संजातो यादृगासीत्पुरा स्मरः

ਫਿਰ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਜਦੋਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਬੀਤ ਗਿਆ, ਉਹ ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਹਾ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਸਮਰ (ਕਾਮ) ਸੀ।

Verse 70

ततश्चायतनं तस्याः कृत्वा श्रद्धासमन्वितः । जगाम वांछितं देशं सृष्ट्यर्थं यत्नमास्थितः

ਫਿਰ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦਾ ਆਯਤਨ (ਮੰਦਰ) ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਯਤਨ ਧਾਰ ਕੇ ਮਨਚਾਹੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 71

सापि नम्रमुखी तादृक्तेन शप्ता तथैव च । संजाता खण्डकाकारा तेन खण्डशिला स्मृता

ਉਹ ਵੀ—ਮੁਖ ਨਿਵਾ ਕੇ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਪਤ ਹੋਈ; ਅਤੇ ਉਹ ਖੰਡ-ਖੰਡ ਜਿਹੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ‘ਖੰਡਸ਼ਿਲਾ’ (ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਸ਼ਿਲਾ) ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 72

यस्तां पूजयते भक्त्या त्रयोदश्यां तथैव च । नापवादो भवेत्तस्य परदारसमुद्भवः

ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ/ਪੁਰਖ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।

Verse 73

कामिन्याश्च विशेषेण प्राहैतच्छंकरात्मजः । कार्तिकेयो द्विजश्रेष्ठाः सत्यमेतन्मयोदितम्

ਇਹ ਗੱਲ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਮਨਾ ਤੇ ਤਰਸ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ੰਕਰ-ਪੁੱਤਰ ਕਾਰ্তਿਕੇਯ ਨੇ ਕਹੀ ਹੈ। ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਜੋ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਹੈ ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ।

Verse 74

तथा कामेश्वरं देवं कामदेवप्रतिष्ठितम् । त्रयोदश्यां समाराध्य सर्वान्कामानवाप्नुयात्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਾਮਦੇਵ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਦੇਵ ਕਾਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਭ ਕਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 75

रतिप्रीतिसमायुक्तः स्थितस्तत्र स्मरस्तथा । मूर्तो ब्राह्मणशार्दूलाः श्रेष्ठं प्रासादमाश्रितः

ਉੱਥੇ ਸਮਰ ਵੀ ਰਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ; ਅਤੇ ਸਾਕਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼ਾਰਦੂਲੋ, ਉਸ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਾਸਾਦ-ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ।

Verse 76

विरूपो दुर्भगो यो वा त्रयोदश्यां समाहितः । यस्तं कुंकुमजैः पुष्पैः संपूजयति मानवः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਗੜੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੁਭਾਗਾ—ਜੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਕੁੰਕੁਮ-ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ,

Verse 77

स सौभाग्यसमायुक्तो रूपवांश्च प्रजायते । या नारी पतिना त्यक्ता सपत्नीजनसंवृता

ਉਹ ਸੁਭਾਗ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਨਾਰੀ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਸੌਤਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ—

Verse 78

तं देवं सुकलत्राढ्यं तथैव परिपूजयेत् । त्रयोदश्यां द्विजश्रेष्ठाः केसरैः कुंकुमोद्भवैः

ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੁਕਲਤ੍ਰਾ (ਸ਼ੁਭ ਸਹਚਰੀ) ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕੇਸਰ ਅਤੇ ਕੁੰਕੁਮ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਚੂਰਨ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ।

Verse 79

सा सौभाग्यवती विप्रा जायते च प्रजावती । धनधान्यसमृद्धा च दुःखशोकविवर्जिता । दोषैः सर्वैर्विनिर्मुक्ता शंसिता धरणीतले

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਸੁਭਾਗਵਤੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨਵਤੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧਨ ਅਤੇ ਧਾਨ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਦੁੱਖ-ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 134

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये खंडशिलासौभाग्यकूपिकोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनं नाम चतुस्त्रिंशदुत्तरशततमोध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ—ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ, “ਖੰਡਸ਼ਿਲਾ ਅਤੇ ਸੌਭਾਗ੍ਯ-ਕੂਪਿਕਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ 134ਵਾਂ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।