Adhyaya 133

Verse 1

सूत उवाच । तथाऽन्यापि च तत्रास्ति देवता द्विजसत्तमाः । अजागृहेति विख्याता सर्वरोगक्षयावहा

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਉੱਥੇ ਇਕ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ‘ਅਜਾਗ੍ਰਿਹਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 2

अजापालो यदा राजा सर्वलोकहिते रतः । अजारूपाः प्रयांति स्म व्याधयः सकला द्विजाः । तदा रात्रौ समानीय तस्मिन्स्थाने दधाति सः

ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਅਜਾਪਾਲੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਤਦ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਬੱਕਰੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਸੇ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ (ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੰਦਾ) ਸੀ।

Verse 3

ततस्तदाश्रयात्स्थानमजागृहमिति स्मृतम् । सर्वैर्जनैर्धरा पृष्ठेदर्शनाद्व्याधिनाशनम्

ਇਸ ਲਈ, ਆਸਰੇ ਦਾ ਸਥਾਨ ਬਣ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਥਾਂ ‘ਅਜਾਗ੍ਰਿਹ’ (ਬੱਕਰੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ) ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਕੇਵਲ ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੀ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 4

तत्रैश्वर्यमभूत्पूर्वं यत्तद्ब्राह्मणसत्तमाः । अहं वः कीर्तयिष्यामि श्रोतव्यं सुसमाहितैः

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਉਸ ਥਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਈਸ਼ਵਰੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ—ਸੁਸਮਾਹਿਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

Verse 5

तत्रागतो द्विजः कश्चित्क्षेत्रे तापसरूपधृक् । तीर्थयात्राप्रसंगेन रात्रौ प्राप्तः श्रमान्वितः

ਉਥੇ ਇਕ ਦ੍ਵਿਜ ਆਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਥੱਕਿਆ-ਹਾਰਿਆ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 6

अजावृंदमथालोक्य निविष्टं सुसुखान्वितम् । रोमंथ कर्मसंयुक्तं विश्वस्तमकुतोभयम्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਥੇ ਬੜੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਜੁਗਾਲੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ; ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਨਿਡਰ।

Verse 7

स ज्ञात्वा मानुषेणात्र भवितव्यमसंशयम् । न शून्याः पशवो रात्रौ स्थास्यंति विजने वने

ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਬਿਨਾ ਰਖਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੇ।

Verse 8

ततः फूत्कृत्य फूकृत्य दिवं यावन्न संदधे । कश्चिद्वाचं प्रसुप्तश्च तावत्तत्रैव चिंतयन्

ਫਿਰ ਉਹ ਵਾਰੰਵਾਰ ਫੂਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਨੀਂਦ ਵੱਲ ਮਨ ਨਾ ਜੋੜਿਆ; ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੋਚਦਿਆਂ ਸੋਚਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਸੁੱਤ ਗਿਆ।

Verse 9

अवश्यं मानुषेणात्र पशूनां रक्षणाय च । आगंतव्यं कुतोऽप्याशु तस्मात्तिष्ठामि निर्भयः

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕਿਤੇ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਇੱਥੇ ਆਵੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕਦਾ ਹਾਂ।

Verse 10

एवं तस्य प्रसुप्तस्य गता सा रजनी ततः । ततस्त्वरितवत्तस्य सुश्रांतस्य द्विजोत्तमाः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਉਹ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ। ਫਿਰ—ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜੋ!—ਉਸ ਬਹੁਤ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਉੱਤੇ ਅਗਲੇ ਘਟਨਾ-ਚੱਕਰ ਤੁਰੰਤ ਆ ਪਏ।

Verse 11

अथ यावत्प्रभाते स प्रपश्यति निजां तनुम् । तावत्कुष्ठादिभी रोगैः समंतात्परिवारिताम्

ਫਿਰ ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੇ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਸਰੀਰ ਵੇਖਿਆ, ਤਦ ਉਹ ਕੋੜ੍ਹ ਆਦਿ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਇਆ।

Verse 12

अशक्तश्चलितुं स्थानादपि चैकं पदं क्वचित् । तेजो हीनोऽपि रौद्रेण चिन्तयामास वै ततः

ਉਹ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਿਲਣ ਜੋਗਾ ਨਾ ਰਿਹਾ—ਕਦੇ ਇਕ ਕਦਮ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਤੇਜ ਘਟ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਦ ਵੀ ਉਹ ਰੌਦ੍ਰ ਜਲਨ ਭਰੀ ਪੀੜ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 13

किमिदं कारणं येन ममैषा संस्थिता तनुः । अकस्मादेव रोगोऽयं चलितुं नैव च क्षमः

“ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਕਾਰਣ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ? ਅਚਾਨਕ ਇਹ ਰੋਗ ਉੱਠ ਪਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਹਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।”

Verse 14

एवं चिन्तयमानस्य तस्य विप्रस्य तत्क्षणात् । द्वादशार्कप्रतीकाशः पुरुषः समुपागतः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਕੋਲ, ਉਸੇ ਪਲ, ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੁਰਖ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 15

तं यूथं कालयामास ततः संज्ञाभिराह्वयन् । पृथक्त्वेन समादाय यष्टिं सव्येन पाणिना

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਵੱਖਰਾ ਕਰ ਕੇ, ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲਾਠੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ।

Verse 16

अथापश्यत्स तं विप्रं व्याधिभिः सर्वतो वृतम् । अशक्तं चलितुं क्वापि ततः प्रोवाच सादरम्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਚੌਫੇਰੋਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਿਤੇ ਵੀ ਹਿਲਣ ਅਸਮਰਥ; ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।

Verse 17

कस्त्वमेवंविधः प्राप्तः स्थाने चात्र द्विजोत्तम । नास्ति राज्ये मम व्याधिः कस्यचित्कुत्रचित्स्फुटम्

ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਜੋ ਐਸੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈਂ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ? ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਗਟ ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।

Verse 18

अजोनाम नरेन्द्रोऽहं यदि ते श्रोत्रमागतः । व्याधींश्च च्छागरूपेण रक्षामि जनकारणात्

ਮੈਂ ਅਜੋ ਨਾਮ ਦਾ ਨਰੇਂਦ੍ਰ ਹਾਂ, ਜੇ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਤੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਵੇ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੈਂ ਬੱਕਰੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹਾਂ।

Verse 19

तस्माद्ब्रूहि शरीरस्थो यस्ते व्याधिर्व्यवस्थितः । येनाऽहं निग्रहं तस्य करोमि द्विजसत्तम

ਇਸ ਲਈ ਦੱਸ, ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਰੋਗ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਨਿਗ੍ਰਹ ਕਰ ਸਕਾਂ, ਹੇ ਦਵਿਜਸੱਤਮ।

Verse 20

ब्राह्मण उवाच । तीर्थयात्रापरोऽहं च भ्रमामि क्षितिमंडले । क्रमेणाऽत्र समायातः क्षेत्रेऽस्मिन्हाटकेश्वरे

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ। ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮੈਂ ਇੱਥੇ, ਇਸ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹਾਂ।

Verse 21

निशावक्त्रे नृपश्रेष्ठ वासः संचिंतितो मया । दृष्ट्वाऽमूंश्च पशून्भूप मानुषं भाव्यमेव हि

ਰਾਤ ਪੈਣ ਤੇ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਵੱਸਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਭੂਪ, ਮੈਂ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਦੇਖਭਾਲ ਹੇਠ ਹਨ।

Verse 22

ततश्चात्र प्रसुप्तोऽहं पशूनामंतिके नृप

ਤਦ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੁੱਤ ਗਿਆ।

Verse 23

अथ यावत्प्रभातेऽहं प्रपश्यामि निजां तनुम् । तावत्कुष्ठादिरोगैश्च समंतात्परिवारिताम्

ਫਿਰ ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਹੀ ਸਰੀਰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਕੋੜ੍ਹ ਆਦਿ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਚੌਫੇਰੋਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 24

नान्यत्किंचिन्नृपश्रेष्ठ कारणं वेद्मि तत्त्वतः । किमेतेन नृपश्रेष्ठ भूयोभूयः प्रजल्पता । बहुत्वात्कुरु तस्मान्मे यथा स्यान्नीरुजा तनुः

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੱਤਵਤಃ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਮੁੜ ਮੁੜ ਬੋਲਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਸਮਰਥਾ ਨਾਲ ਐਸਾ ਕਰ ਕਿ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਨਿਰੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 25

ततस्ते व्याधयः प्रोक्ता अजापालेन भूभुजा । केनाज्ञा खंडिता मेऽद्य को वध्यः सांप्रतं मम

ਤਦ ਅਜਾਪਾਲ ਨੇ ਰਾਜਾ—ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ—ਨੂੰ ਉਹ ਰੋਗ ਦੱਸੇ। ਰਾਜਾ ਬੋਲਾ: “ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਕਿਸ ਨੇ ਤੋੜਿਆ? ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕੌਣ ਦੰਡਯੋਗ ਹੈ?”

Verse 26

व्याधय ऊचुः । मा कोपं कुरु भूपाल कृत्येऽस्मिंस्त्वं कथंचन । यस्मादेष द्विजो विष्टः सांप्रतं व्याधिभिस्त्रिभिः

ਰੋਗ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਭੂਪਾਲ, ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾ ਕਰ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਵਿਜ ਹੁਣ ਤਿੰਨ ਰੋਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਵਿਸ਼ਟ (ਘੇਰਿਆ) ਹੋਇਆ ਹੈ।”

Verse 27

राजयक्ष्मा च कुष्ठं च पामा च द्विजसत्तम । एते संसर्गजा दोषास्त्रयोऽद्यापि प्रकीर्तिताः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸੱਤਮ! ਰਾਜਯਕਸ਼ਮਾ, ਕੋੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪਾਮਾ—ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਦੋਸ਼ ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 28

एतेषां प्रथमौ यौ द्वौ निवृत्तिरहितौ स्मृतौ । औषधैश्चैव मंत्रैश्च शेषा नाशं व्रजंति च

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਰੋਗ ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਰਥਾਤ ਦੂਰ ਕਰਨੇ ਔਖੇ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ; ਪਰ ਬਾਕੀ ਇਕ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 29

आभ्यां च ब्रह्मशापोस्ति येन नास्ति निवर्तनम् । तस्मादत्र नृपश्रेष्ठ कुरु यत्ते क्षमं भवेत्

ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼ਾਪ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇੱਥੇ ਜੋ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਤੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਰ।

Verse 30

एतेन ब्राह्मणेनैते स्पृष्टा राजंस्त्रयोपि च । तस्मात्तावत्तनुं चास्याविशतां तावसंशयम्

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਤਨੇ ਹੀ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ ਹਨ।

Verse 32

यत्र स्थानं चिरं तत्र मेदिन्यां विहितं नृप । पुरीषं च समाविद्धा तेनैषा मेदिनी द्रुतम्

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ! ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੰਮਾ ਠਹਿਰਾਉ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਭੂਮੀ ਤੁਰੰਤ ਮਲੀਨ ਹੋ ਗਈ; ਮਲ-ਮੂਤਰ ਨਾਲ ਵੀ ਲਿਪਟ ਕੇ ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਈ।

Verse 33

कालांतरेपि ये मर्त्या भूम्यामस्यां समागताः । भूमेः स्पर्शं करिष्यंति ते भविष्यंति चेदृशाः

ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੋ ਮਰਤਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਉਣਗੇ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਭੂਮੀ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਨਗੇ, ਉਹ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

Verse 34

वयं शेषा महाराज व्याधयो ये व्यवस्थिताः । त्वया मुक्त्वा भविष्यामो मन्त्रौषधवशानुगाः

“ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਸੀਂ ਉਹ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹਾਂ ਜੋ ਇੱਥੇ ਅਜੇ ਵੀ ਟਿਕੀਆਂ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਔਖਧੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ।”

Verse 35

नैतौ पुनस्तु दुर्ग्राह्यौ ब्रह्मशाप समुद्भवौ

“ਪਰ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ।”

Verse 36

तच्छ्रुत्वा पार्थिवः सोऽपि तस्मिन्स्थाने व्यवस्थितः । तं ब्राह्मणं पुनः प्राह न भेतव्यं त्वया द्विज

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਵੀ ਉਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਿਆ ਰਹਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਤੈਨੂੰ ਡਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।”

Verse 37

अहं त्वां रक्षयिष्यामि व्याधेरस्मात्सुदारुणात् । अत्र तस्मात्प्रतीक्षस्व कञ्चित्कालं ममाज्ञया

“ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਰੋਗ ਤੋਂ ਬਚਾਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਠਹਿਰ ਕੇ ਉਡੀਕ ਕਰ।”

Verse 38

एवमुक्त्वा ततश्चक्रे तदर्थं सुमहत्तपः । आराधयन्प्रभक्त्या च सम्यक्तां क्षेत्रदेवताम्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸੀ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਖੇਤਰ-ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 39

मुंडेनाथर्वशीर्षेण दिवारात्रमतंद्रितः । क्षेत्रपालोत्थसूक्तेन वास्तुसूक्तेन च द्विजाः

ਮੁੰਡਕ ਅਤੇ ਅਥਰਵਸ਼ੀਰਸ਼ ਦੇ ਪਾਠ ਨਾਲ, ਦਿਨ ਰਾਤ ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ, ਅਤੇ ਖੇਤਰਪਾਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਸੂਕਤ ਤੇ ਵਾਸਤੁ-ਸੂਕਤ ਨਾਲ ਵੀ—ਹੇ ਦਵਿਜੋ—(ਉਸ ਨੇ ਕਰਮ ਕੀਤਾ)।

Verse 41

अथ नक्तावसानेन तस्य होमस्य चोत्थिता । भित्त्वा धरातलं देवी मन्त्राकृष्टा विनिर्गता

ਫਿਰ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਸ ਹੋਮ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਦੇਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਉੱਠੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ।

Verse 42

देवता तस्य क्षेत्रस्य ततः प्रोवाच तं नृपम्

ਤਦ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ।

Verse 43

एकाहं तव भूपाल होमस्यास्य प्रभावतः । विनिर्गता धरापृष्ठात्क्षेत्रस्यास्याधिपा स्मृता

“ਹੇ ਭੂਪਾਲ! ਇਸ ਹੋਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਕ ਹੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਅਧਿਪਤਿ ਦੇਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ।”

Verse 44

तस्माद्वद महाभाग यत्ते कृत्यं करोम्यहम् । परां तुष्टिमनुप्राप्ता तस्माद्ब्रूहि यदीप्सितम्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਦੱਸੋ—ਤੁਹਾਡਾ ਕਿਹੜਾ ਕਰਤੱਬ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਹਾਂ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਹੋ।

Verse 45

राजोवाच । अत्र स्थाने सदा स्थेयं त्वया देवि विशेषतः । व्याधिसंसर्गजो दोषो भूमेरस्या यथा व्रजेत्

ਰਾਜਾ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਇਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਦਾ—ਵੱਸਦੀ ਰਹੀਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਸੰਸਰਗ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਦੋਸ਼ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 46

अद्यप्रभृति देवेशि तथा नीतिर्विधीयताम् । नो चेदस्याः प्रसंगेन प्रभविष्यंति मानवाः

ਅੱਜ ਤੋਂ, ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼ੀ, ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਨਿਯਮ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਵੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪੀੜਤ ਤੇ ਪਰਾਭਵਿਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

Verse 47

व्याधिग्रस्ता यथा विप्रो योऽयं संदृश्यते पुरः । मयात्र व्याधयः कालं चिरं संस्थापिता यतः । भविष्यति च मे दोषो नो चेद्देवि न संशयः

ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੋਗ-ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਇੱਥੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਟਿਕਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੇ ਇਸ ਦਾ ਉਪਾਅ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਆਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 48

तथायं ब्राह्मणो रोगात्त्वत्प्रसादात्सुरेश्वरि । मुक्तो भवतु मेदिन्यामत्र स्थेयं सदा त्वया

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰੀ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਸਦਾ ਵੱਸਦੀ ਰਹੀਂ।

Verse 49

क्षेत्रदेवतोवाच । एतत्स्थानं मया सर्वं व्याधिदोषविवर्जितम् । विहितं सर्वदैवात्र स्थास्येऽहमिह सर्वदा

ਖੇਤਰ-ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਸਾਰਾ ਸਥਾਨ ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹੇ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਨਿਵਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 50

सांप्रतं योऽत्र मे स्थाने व्याधिग्रस्तः समेष्यति । पूजयिष्यति मां भक्त्या नीरोगः स भविष्यति

“ਅੱਜ ਤੋਂ ਜੋ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਆਵੇ ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਉਹ ਨਿਰੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।”

Verse 51

तस्मादद्य द्विजेंद्रोऽयं मां पूजयतु सादरम् । भक्त्या परमया युक्तः शुचिर्भूत्वा समाहितः

“ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਇਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੈਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜੇ—ਉੱਚਤਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਏਕਾਗ੍ਰ ਕਰ ਕੇ।”

Verse 52

अत्र क्षेत्रे पराऽन्यास्ति विख्याता चंद्रकूपिका तस्यां स्नातु यथान्यायं नित्यमेव महीपते

“ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਹੈ—ਚੰਦਰ-ਕੂਪਿਕਾ (ਚੰਦ ਦਾ ਕੂਆਂ)। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”

Verse 53

दक्षशापप्रशप्तेन या चंद्रेण पुरा कृता । स्वस्नानार्थं क्षयव्याधिप्रग्रस्तेन महात्मना

“ਉਹ ਕੂਪਿਕਾ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਚੰਦਰ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ—ਦਕਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਸ਼ਪਤ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਖ਼ੁਦ ਸਨਾਨ ਲਈ, ਖ਼ਸ਼ਯ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਚਿਆ ਸੀ।”

Verse 54

तथा खण्डशिलानाम देवता चात्र तिष्ठति । सौभाग्यकूपिकास्नानं कृत्वा तां च प्रपश्यतु

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਥੇ ਖੰਡ-ਸ਼ਿਲਾ ਨਾਮ ਦੀ ਦੇਵੀ ਵੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਸੌਭਾਗ੍ਯ-ਕੂਪਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 55

या कृता कामदेवेन कुष्ठग्रस्तेन वै पुरा । स्नपनार्थं च कुष्ठस्य विनाशाय च सादरम्

ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕੂਪਿਕਾ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਕੋਢ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ—ਸਨਾਨ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਢ ਦੇ ਪੂਰਨ ਨਾਸ ਲਈ ਭਕਤੀ-ਸਹਿਤ।

Verse 57

सूत उवाच । ततः स ब्राह्मणः प्राप्य सुपुण्यां चन्द्रकूपिकाम् । स्नानं कृत्वा च तां देवीं पूजयामास भक्तितः । यावन्मासं ततो मुक्तः सत्वरं राजयक्ष्मणा

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤਿ-ਪੁਣ੍ਯਮਈ ਚੰਦਰ-ਕੂਪਿਕਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਉਹ ਰਾਜਯਕਸ਼ਮਾ (ਖਪਤ) ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 58

ततः सौभाग्यकूपीं तां दृष्ट्वा कामविनिर्मिताम् । तथा स्नानं विधायाथ पश्यन्खंडशिलां च ताम्

ਫਿਰ ਕਾਮਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਉਸ ਸੌਭਾਗ੍ਯ-ਕੂਪੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਵੀ ਵਿਧੀ-ਸਹਿਤ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਖੰਡ-ਸ਼ਿਲਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ।

Verse 59

तद्वन्मासेन निर्मुक्तः कुष्ठेन द्विजसत्तमाः । तस्या देव्याः प्रभावेन कूपिकायां विशेषतः

ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੋਢ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ—ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਕੂਪਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ।

Verse 60

ततश्चाप्सरसां कुंडे स्नात्वैकं रविवासरम् । पामया संपरित्यक्तो बुद्ध्येव विषयात्मकः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਐਕ ਐਤਵਾਰ ਅਪਸਰਾਸਾ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ; ਤਦ ਪਾਮਾ ਰੋਗ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਹੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਮਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 61

ततः स ब्राह्मणो जातो द्वादशार्कसमप्रभः । तोषेण महता युक्तो दत्ताशीस्तस्य भूपतेः

ਤਦ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠਿਆ। ਮਹਾਨ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ।

Verse 62

प्रययौ वांछितं देशमनुज्ञातश्च भूभुजा । देवतायां प्रणामं च ताभ्यां कृत्वा पुनःपुनः

ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨਚਾਹੇ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 63

सोपि राजा सदोषांस्तानजारूपान्विलोक्य च । स्वस्यैव ब्राह्मणं दृष्ट्वा तं तथा संप्रहर्षितः

ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੋਸ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਬਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਧਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 64

स्वयं च प्रययौ तत्र यत्रस्थो हाटकेश्वरः । तेनैव च शरीरेण निजकांतासमन्वितः

ਅਤੇ ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਉਸੇ ਹੀ ਦੇਹ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯ ਰਾਣੀ ਸਮੇਤ।

Verse 65

अजागृहे स्थिता यस्मात्सा देवी क्षेत्रदेवता । अजागृहा ततः ख्याता सर्वत्रैव द्विजोत्तमाः

ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੇਵੀ—ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵਤਾ—ਅਜਾਗ੍ਰਿਹ (ਬੱਕਰੀ-ਘਰ) ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਥਾਨ ਹਰ ਥਾਂ ‘ਅਜਾਗ੍ਰਿਹਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ।

Verse 66

अद्यापि यक्ष्मणा ग्रस्तो यस्तां पूजयते नरः । तैनैव विधिना सम्यक्स नीरोगो द्रुतं भवेत्

ਅੱਜ ਵੀ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਯਕ੍ਸ਼ਮਾ (ਖਪਤ) ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਉਸੇ ਨਿਯਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨੀਰੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 96

तथा चाप्सरसां कुण्डमत्रास्ति नृपसत्तम । तत्र स्नात्वा रवेरह्नि ततः पामा प्रशाम्यति

ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦਾ ਕੁੰਡ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿਨ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਮਾ (ਚਮੜੀ ਦਾ ਰੋਗ) ਫਿਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 133

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽजागृहोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयस्त्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤੀ-ਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਭਾਗ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ ‘ਅਜਾਗ੍ਰਿਹ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਤੇ ਤੈਂਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।