Adhyaya 132

Verse 1

ऋषय ऊचुः त्वया सूतज तत्रस्थं याज्ञवल्क्यस्य कीर्तितम् । तीर्थं वररुचेश्चैव वैनायक्यं प्रविद्यते

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੂਤ-ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਸਥਿਤ ਯਾਜ਼੍ਞਵਲਕ੍ਯ ਦੇ ਤੀਰਥ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਵਰਰੁਚੀ ਦਾ ਤੀਰਥ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਨਾਲ ਹੀ ਵੈਨਾਇਕ (ਗਣਪਤੀ-ਸੰਬੰਧੀ) ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵੀ।

Verse 2

कात्यायनस्य न प्रोक्तं किञ्चित्तत्र महामते । किं वा तेन कृतं नैव किं वा ते विस्मृतिं गतम्

ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ! ਉੱਥੇ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਕੀ ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਜਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਤੋਂ ਵਿਸਰ ਗਈ ਹੈ?

Verse 3

तस्मादाचक्ष्व नः शीघ्रं यदि किंचिन्महात्मना । क्षेत्रेत्र निर्मितं तीर्थं सर्वसिद्धिप्रदायकम्

ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਦੱਸੋ—ਜੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ—ਜੋ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 4

सूत उवाच । तेन वास्तुपदंनाम तत्र तीर्थविनिर्मितम् । कात्यायनेन विप्रेण सर्वकामप्रदं नृणाम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ‘ਵਾਸਤੁਪਦ’ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨ ਨੇ—ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਫਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

चत्वारिंशत्त्रिभिर्युक्ता देवता यत्र पंच च । पूज्यंते पूजिताश्चापि सिद्धिं यच्छंति तत्क्षणात्

ਉੱਥੇ ਤਿੰਨਤਾਲੀ ਦੇਵਤਾ—ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਜ—ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ।

Verse 6

ऋषय ऊचुः । कस्मात्ता देवताः सूत पूज्यंते तत्र संस्थिताः । नामतश्च विभागेन कीर्तयस्व पृथक्पृथक्

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੂਤ! ਉੱਥੇ ਵੱਸਦੀਆਂ ਉਹ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਪੂਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ? ਨਾਮਾਂ ਅਤੇ ਵਰਗ-ਵੰਡ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਿਆਨ ਕਰੋ।

Verse 7

सूत उवाच । पूर्वं किंचिन्महद्भूतं निर्गतं धरणीतलात् । अपूर्वं रौद्रमत्युग्रं कृष्ण दंतं भयानकम्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ ਇਕ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਦਭੁਤ ਭੂਤ ਨਿਕਲਿਆ—ਅਪੂਰਵ, ਰੌਦ੍ਰ, ਅਤਿ ਉਗ੍ਰ, ਕਾਲੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਭਯਾਨਕ।

Verse 9

शंकुकर्णं कृशास्यं च ऊर्ध्वकेशं भयानकम् । देवानां नाशनार्थाय मानुषाणां विशेषतः । आकृष्टं दानवेंद्रेण मंत्रैः शुक्रप्रदर्शितैः । अवध्यं सर्वशस्त्राणामस्त्राणां च विशेषतः

ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਸ਼ੰਕੂ ਵਰਗੇ ਨੁਕੀਲੇ, ਚਿਹਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼, ਕੇਸ ਉੱਪਰ ਖੜ੍ਹੇ—ਅਤਿ ਭਯਾਨਕ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਚਾਰਯ ਵੱਲੋਂ ਦਿਖਾਏ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਕੇ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ, ਅਵਧ੍ਯ ਸੀ।

Verse 10

अथ देवाः समालोक्य तत्तादृक्सुभयावहम् । जघ्नुः शस्त्रैः शितैश्चित्रैः कोपेन महतान्विताः

ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਅਤਿ ਭਯਾਵਹ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਤਿੱਖੇ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 11

नैव शेकुस्तदंगेषु प्रहर्तुं यत्नमास्थिताः । भक्ष्यंते केवलं तेन शतशोऽथ सहस्रशः

ਉਹ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਸਫਲ ਨਾ ਹੋਏ; ਉਲਟ ਉਹ ਕੇਵਲ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਨਿਗਲੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ—ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ।

Verse 12

अथ ते यत्नमास्थाय सर्वे देवाः सवासवाः । ब्रह्माणमग्रतः कृत्वा तद्भूतमभिदुद्रुवुः

ਫਿਰ ਸਭ ਦੇਵਤਾ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਕੇ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਭੂਤ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।

Verse 13

ततः संगृह्य यत्नेन सर्वगात्रेषु सर्वतः । तच्च पंचगुणैर्देवैः पातितं धरणीतले

ਤਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ, ਪੰਜਗੁਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਟਕ ਦਿੱਤਾ।

Verse 14

उपविष्टास्ततस्तस्य सर्वे भूत्वा समंततः । प्रहारान्संप्रयच्छंति न लगंति च तस्य ते

ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਬੈਠ ਗਏ ਅਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।

Verse 15

आथर्वणेन सूक्तेन जातं चामृतबिंदुना । तद्भूतं प्रेषितं दैत्यैर्मुंडेन च तदंतिकम्

ਅਥਰਵਣੀ ਸੂਕਤ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਇਕ ਬੂੰਦ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਭੂਤ-ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ—ਮੁੰਡ ਨੇ—ਉਸੇ ਥਾਂ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 16

एवं वर्षसहस्रांतं तत्तथैव व्यवस्थितम् । न मुंचंति भयात्ते तु न हंतुं शक्नुवंति च

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ। ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਦੇ ਸਨ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦੇ ਸਨ।

Verse 17

तस्योदरे स्थितो ब्रह्मा शक्राद्या अमराश्च ये । चतुर्दिक्षु स्थिताः क्रुद्धा महद्यत्नेन संस्थिताः । ततस्ते दानवाः सर्वे मंत्रं चक्रुः परस्परम्

ਉਸ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਆਦਿ ਅਮਰ ਦੇਵ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਚਾਰੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜੇ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯਤਨ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੰਤ੍ਰਣਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 18

अस्य भूतस्य रौद्रस्य शुक्रसृष्टस्य तत्क्षणात् । एक एवात्र निर्दिष्ट उपायो देवसंक्षयः

ਇਸ ਰੌਦ੍ਰ ਭੂਤ ਲਈ, ਜੋ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਰਚਿਆ ਸੀ, ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਇਕ ਹੀ ਉਪਾਯ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ—ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ।

Verse 19

ततः शस्त्राणि तीक्ष्णानि दानवास्ते महाबलाः । मुंचंतो विविधान्नादान्समाजग्मुः सहस्रशः

ਤਦ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਦਾਨਵ ਤਿੱਖੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਸੁੱਟਦੇ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਯੁੱਧ-ਨਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 20

एतस्मिन्नंतरे विष्णुरागतस्तत्र तत्क्षणात् । आह भूतं तदा विष्णुर्वचसा ह्लादयन्निव

ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਤਦ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਉਸ ਭੂਤ ਨੂੰ ਐਸੇ ਬੋਲਿਆ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ।

Verse 21

यो यस्मिन्संस्थितो गात्रे देवस्तव समुद्भवे । तत्र पूजां समादाय तस्मात्त्वां तर्पयिष्यति

‘ਹੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਭੂਤ! ਤੇਰੇ ਜਿਸ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੇਵ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇਗਾ।’

Verse 22

नैवंविधा तु लोकेऽस्मिन्पूजा देवस्य संस्थिता । कस्यचिद्यादृशी तेऽद्य मया संप्रतिपादिता

‘ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਦੀ ਐਸੀ ਪੂਜਾ ਕਿਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਨਹੀਂ—ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾਈ ਹੈ।’

Verse 23

ततस्तेन प्रतिज्ञातमविकल्पेन चेतसा । एवं तेऽहं करिष्यामि परं मे वचनं शृणु

ਤਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਅਡੋਲ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ: ‘ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਰਾਂਗਾ; ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਅਗਲਾ ਬਚਨ ਸੁਣ।’

Verse 24

यदि कश्चिन्न मे पूजां करिष्यति कदाचन । कथंचिन्मानवः कश्चित्स मे भक्ष्यो भविष्यति

‘ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰਾ ਆਹਾਰ ਬਣੇਗਾ।’

Verse 25

सूत उवाच । बाढमित्येव च प्रोक्ते ततो देवेन चक्रिणा । तद्भूतं निश्चलं जातं हर्षेण महतान्वितम्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ‘ਤਥਾਸਤੁ’ ਕਿਹਾ, ਤਦ ਉਹ ਭੂਤ ਮਹਾਨ ਹर्ष ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 26

ततो देवाः समुत्थाय तत्त्यक्त्वा शस्त्रपाणयः । जघ्नुश्च निशितैः शस्त्रैः पलायनसमुत्सुकान् । लज्जाहीनान्गतामर्षान्दीनवाक्यप्रजल्पकान्

ਫਿਰ ਦੇਵਤਾ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ; ਹਥਿਆਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ ਜੋ ਭੱਜਣ ਨੂੰ ਤਤਪਰ ਸਨ—ਬੇਸ਼ਰਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਰਹਿਤ, ਅਤੇ ਦਇਆਜਨਕ ਬੋਲ ਬਕਦੇ ਹੋਏ।

Verse 27

ततः स्वस्थः स भूत्वा तु हरिर्दैत्यैर्निपातितैः । प्रोवाच पद्मजं नाम भूतस्यास्य कुरुष्व भोः

ਤਦ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਡਿੱਗ ਪੈਣ ਨਾਲ ਹਰਿ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਪਦਮਜ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: ‘ਹੇ ਮਹੋਦਯ, ਇਸ ਭੂਤ ਦਾ ਨਾਮ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ।’

Verse 28

ब्रह्मोवाच । अनेन तव वाक्यस्य प्रोक्तं वाक्यं हरे यतः । वास्त्वेतदिति यस्माच्च तस्माद्वास्तु भविष्यति

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਹਰਿ! ਤੇਰੇ ਇਸ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਜੋ ਵਾਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ—‘ਇਹ ਵਾਸਤੁ ਹੈ’—ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ‘ਵਾਸਤੁ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 29

एवमुक्त्वा हृषीकेश आहूय विश्वकर्मणे । विधानं कथयामास पूजार्थं विस्तरान्वितम्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਲਈ ਅਨੁਸਰਣਯੋਗ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਸਮੇਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾਇਆ।

Verse 30

एतस्मिन्नंतरे प्राह याज्ञवल्क्यसुतः सुधीः । विश्वकर्माणमाहूय प्रथमं द्विजसत्तमाः

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਯਾਜ਼्ञਵਲਕ੍ਯ ਦੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ; ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।

Verse 31

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे ममाश्रमपदं कुरु । अनेनैव विधानेन प्रोक्तेन तु महामते

“ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਸ਼੍ਰਮ-ਨਿਵਾਸ ਬਣਾਓ; ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ, ਇਸੇ ਹੀ ਪ੍ਰਕਟ ਕੀਤੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ।”

Verse 32

ततोहं सकलं बुद्ध्वा वृद्धिं नेष्यामि भूतले । बालावबोधनार्थाय तस्मादागच्छ सत्वरम्

“ਫਿਰ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਝ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਆ ਜਾਓ।”

Verse 33

ततः संप्रेषयामास तं ब्रह्मापि तदंतिकम् । विश्वकर्माणमाहूय स्वसुतस्य हिते स्थितः

ਤਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਥਾਂ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ; ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹਿਤ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਕੇ ਕਰਤੱਬ ਕੀਤਾ।

Verse 34

विश्वकर्मापि तत्रैत्य वास्तुपूजां यथोदिताम् । चकार ब्रह्मणा प्रोक्तां यादृशीं सकलां ततः

ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵੀ ਉੱਥੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ, ਓਹੀ ਪੂਰੀ ਵਾਸਤੁ-ਪੂਜਾ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

Verse 35

कात्यायनोऽपि तां सर्वां दृष्ट्वा चक्रे सहस्रशः । तदा विश्वहितार्थाय शालाकर्मादि पूर्विकाम्

ਕਾਤ੍ਯਾਯਨ ਨੇ ਵੀ ਉਹ ਸਾਰੀ ਵਿਧੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਦੋਂ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਲਈ, ਸ਼ਾਲਾ-ਕਰਮ ਆਦਿ ਪੂਰਵਕ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 36

एवं वास्तुपदं जातं तस्मिन्क्षेत्रे द्विजोत्तमाः । अस्मिन्क्षेत्रे नरः पापात्स्पृष्टो मुच्येत कर्मणा

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਸਤੁ-ਪਦ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ—ਭਾਵੇਂ ਪਾਪ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਹੋਵੇ—ਨਿਯਤ ਕਰਮ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 37

तथा न प्राप्नुयाद्दोषं गृहजातं कथंचन । शिल्पोत्थं कुपदोत्थं च कुवास्तुजमथापि च

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਘਰ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਸ਼ਿਲਪ ਦੀ ਖਾਮੀ ਤੋਂ ਹੋਵੇ, ਅਸ਼ੁਭ ਪਦ (ਲੇਆਉਟ) ਤੋਂ, ਜਾਂ ਅਣਉਚਿਤ ਵਾਸਤੁ ਤੋਂ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਵੇ।

Verse 38

वैशाखस्य तृतीयायां शुक्लायां रोहिणीषु च । तत्पदं निहितं तत्र वास्तोस्तेन महात्मना

ਵੈਸਾਖ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤੀਜੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਰੋਹਿਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਪ੍ਰਬਲ ਸੀ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਉੱਥੇ ਵਾਸਤੁ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ‘ਪਦ’ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 39

तस्मिन्नपि च यः पूजां तेनैव विधिना नरः । तस्य यः कुरुते सम्यक्स भूपत्वमवाप्नुयात्

ਉੱਥੇ ਵੀ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸੇ ਹੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਭਾਏ, ਉਹ ਰਾਜਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 40

गृहं दोषान्वितं प्राप्य शिल्पादिभिरुपद्रुतम् । तस्योपसंगमं प्राप्य समृद्धिं याति तद्दिने

ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਘਰ, ਜੋ ਸ਼ਿਲਪ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ, ਉਸ (ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਸਤੁ-ਪਦ/ਕ੍ਰਿਆ) ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਉਸੇ ਦਿਨ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 132

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागर खण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये वास्तुपदोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम द्वात्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰ ਖੰਡ ਦੇ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ-ਖੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘ਵਾਸਤੁ-ਪਦ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਬੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।