Adhyaya 125

Verse 1

।सूत उवाच । ततः कर्णोत्पलातीर्थं विख्यातं चास्ति शोभनम् । यत्र स्नातो नरः सम्यङ्न वियोगमवाप्नुयात्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਕਰ੍ਣੋਤ੍ਪਲਾ ਤੀਰਥ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਵਿਛੋੜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ।

Verse 2

कथंचिदपि चेष्टेन धनेनालिजनेन च । पराक्रमेण धर्मेण कलत्रेण विशेषतः

ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨ ਨਾਲ, ਧਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ, ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪਤਨੀ ਨਾਲ—

Verse 3

सत्यसंध इति ख्यातः पुरासीत्पृथिवीपतिः । इक्ष्वाकुकुलसंभूतः सर्वरूपगुणैर्युतः

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ‘ਸਤ੍ਯਸੰਧ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਉਹ ਇਖ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ।

Verse 4

तस्य कर्णोत्पलानाम जाता कन्या सुशोभना । बहुपुत्रस्य चैका सा सर्वलक्षणलक्षिता

ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਕਾਣੋਤਪਲਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕਨਿਆ ਜਨਮੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਪਤਿਮਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹੀ ਇਕਲੌਤੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧੀ ਸੀ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ।

Verse 5

अथ तस्याः पिता नाम चक्रे द्वादशमे दिने । संमंत्र्य ब्राह्मणैः सार्धं भृत्यामात्यैर्मुहुर्मुहुः

ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਨਾਮਕਰਨ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਸਲਾਹ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 6

यस्मात्कर्णोत्पला चेयं जाता मम कुमारिका । तस्मात्कर्णोत्पलानाम जाता कन्या सुशोभना

‘ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਇਹ ਕੁਮਾਰੀ ਕਾਣੋਤਪਲਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਿਪਤਿਮਾਨ ਕੁੜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਣੋਤਪਲਾ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ।’

Verse 7

बहु पुत्रस्य चैका सा सर्वलक्षणलक्षिता । तस्मात्कर्णोत्पलानाम जायतां द्विजसत्तमाः

‘ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੇ ਅਨੇਕ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਪਰ ਇਹੀ ਇਕ ਮੇਰੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ “ਕਰਨੋਤਪਲਾ” ਰੱਖੋ।’

Verse 8

कृतनामाऽथ सा बाला वृद्धिं याति दिनेदिने । आह्लादकारिणी नित्यं कला चांद्रमसी यथा

ਨਾਮ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਬਾਲਿਕਾ ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਵਧਦੀ ਗਈ; ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ—ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਵਧਦੀ ਕਲਾ।

Verse 9

अथ सा क्रमशः प्राप्ता यौवनं बंधुलालिता । हस्ताद्धस्तं प्रगच्छंती सर्वेषां द्विजसत्तमाः

ਫਿਰ ਉਹ, ਸਗੇ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦੀ ਲਾਡਲੀ, ਕ੍ਰਮਸ਼ ਯੌਵਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ; ਅਤੇ ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਉਸ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਸਭਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਥੋਂ-ਹੱਥ ਫੈਲ ਗਈ।

Verse 10

अथ तां यौवनोपेतां दृष्ट्वा स पृथिवीपतिः । चिंतयामास चित्तेन कस्येमां प्रददाम्यहम्

ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਯੌਵਨ-ਯੁਕਤ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਤੀਪਤੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ: ‘ਮੈਂ ਇਸ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂ?’

Verse 11

न तस्याः सदृशः कश्चिद्वरोऽत्र धरणीतले । न स्वर्गे न च पाताले किं कृत्यं मेऽधुना भवेत्

‘ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਵਰ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ। ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਕੀ ਕਰਤਵ੍ਯ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ?’

Verse 12

स एवं बहुधा ध्यात्वा तदर्थं पृथिवीपतिः । निश्चयं प्राकरोच्चित्ते प्रष्टव्योऽत्र पितामहः

ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ ਧਰਤੀਪਤੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ—“ਇਸ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”

Verse 13

मयाद्य विषये चास्मिन्स देवः प्रेरयिष्यति । तस्मै पुत्रीं प्रदास्यामि नान्यस्मै वै कथंचन

“ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਹੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਸੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣਗੇ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਦਰਸਾਉਣ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਿਆਂਗਾ—ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।”

Verse 14

स एवं निश्चयं कृत्वा तामादाय ततः परम् । ब्रह्मलोकं जगामाथ प्रष्टुं तस्याः कृते वरम्

ਇਉਂ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਯੋਗ ਵਰ ਦੀ ਬਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਸਕੇ।

Verse 15

अथ यावत्स संप्राप्तो ब्रह्मलोकं नरेश्वरः । तावत्संध्या समुत्पन्ना ब्राह्मी ब्राह्मणसत्तमाः

ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਨਰੇਸ਼ਵਰ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਓ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਸੰਧਿਆ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਸਾਂਝ ਦੀ ਸੰਧਿਆ—ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਈ।

Verse 16

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा सायंतनक्रियोत्सुकः । उपविष्टः समाधिस्थस्तत्कालं समपद्यत

ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸਾਂਝ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ; ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਨਿਯਤ ਵੇਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।

Verse 17

सत्यसंधोऽपि तं दृष्ट्वा समाधिस्थं पितामहम् । समाध्यंतं प्रतीक्षन्स उपविष्टः समीपतः

ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ; ਪਰ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਮਾਧੀ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਨੇੜੇ ਹੀ ਬੈਠ ਗਿਆ।

Verse 18

ततो विलोक्य चात्मानमात्मनि प्रपितामहः । पद्मे प्रवर्तिते सम्यगष्टपत्रे हृदि स्थिते

ਫਿਰ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਤਮ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ ਅਤੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਸੁੰਦਰ ਅੱਠ-ਪੰਖੁੜੀ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਸੁਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ।

Verse 19

कर्णिकामध्यगं दीप्तं बहुवर्णमतिस्थिरम् । आनंदाश्रुपरिक्लिन्नवदनः पुलकांकितः

ਉਸ ਕਮਲ ਦੀ ਕਰਨਿਕਾ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਦੇਖਿਆ—ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਤਿ ਅਡੋਲ। ਆਨੰਦ ਦੇ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਭਿੱਜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੇਹ ਰੋਮਾਂਚ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੋ ਗਈ।

Verse 20

तत आचम्य प्रक्षाल्य चरणौ सर्वतोदिशम् । अपश्यत्प्रणतः सर्वैर्ब्रह्मलोकनिवासिभिः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਚਮਨ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਜਲ ਪਿਆ ਅਤੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਧੋਇਆ। ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਸਭ ਉਸ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे राजा तामादाय शुभाननाम् । नमस्कृत्य तया सार्धं ततः प्रोवाच सादरम्

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਜਾ ਉਸ ਸ਼ੁਭ-ਮੁਖੀ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ; ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਦਰ-ਸਹਿਤ ਬੋਲਿਆ।

Verse 22

अहं देव समायातो मर्त्यलोकात्तवांतिकम् । सत्यसंधो महीपाल आनर्त भुवि विश्रुतः

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਮਰਤ੍ਯ ਲੋਕ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਯਸੰਧ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਨਰਤ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 23

इयं कर्णोत्पलानाम मम कन्या सुशोभना । अस्या भुवि मया लब्धो न समोऽत्र पतिः क्वचित्

ਇਹ ਮੇਰੀ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਦਿਪਤਿਮਾਨ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰ੍ਣੋਤ੍ਪਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਲਈ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਐਸਾ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇ।

Verse 24

सदृशस्तेन चायातस्तव पार्श्वे सुरोत्तम । तस्मान्मे ब्रूहि भर्त्तारमस्या येन ददाम्यहम्

ਅਤੇ ਹੁਣ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਯੋਗ ਇਕ ਪੁਰਖ ਤੇਰੇ ਸਨਮੁਖ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਭਰਤਾ ਕੌਣ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਕਰ ਦਿਆਂ।

Verse 25

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ततः प्रोवाच पद्मजः । विहस्य सर्वदेवानां समाजे द्विजसत्तमाः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਦ੍ਮਜ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਫਿਰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ—ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ—ਹੱਸਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 26

यदि पृच्छसि मे भूप कन्याधर्मपतिं प्रति । तन्नैषा कस्यचिद्देया सांप्रतं शृणु कारणम्

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਧਰਮਸੰਗਤ ਪਤੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਜਾਣ ਲੈ—ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ। ਹੁਣ ਕਾਰਣ ਸੁਣ।

Verse 27

आत्मश्रेणिप्रसूताय वयोज्येष्ठाय भूपते । कन्या देया च धर्माय यशसे कुलवृद्धये

ਹੇ ਭੂਪਤੇ! ਧਰਮ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਕੁਲ-ਵ੍ਰਿਧੀ ਲਈ ਧੀ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਉਸੇ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉੱਚੀ ਤੇ ਯੋਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਰਿਪੱਕ ਹੋਵੇ।

Verse 28

सेयं तव सुता मर्त्ये ज्येष्ठभावं समाश्रिता । सर्वेषां भूमिपालानां यत्तत्त्वं कारणं शृणु

ਤੇਰੀ ਇਹ ਧੀ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜੇਠੇਪਣ ਦਾ ਪਦ ਧਾਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਸੱਚਾ ਤੱਤ—ਉਹ ਕਾਰਣ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਭੂਪਾਲਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 29

ममांतिकं प्रपन्नस्य तव जातं युगत्रयम् । अतीता भूतले मर्त्या ये दृष्टाः प्राक्त्वया नृप

ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਤਿੰਨ ਯੁਗ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ! ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਮਰਤ ਲੋਕ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

Verse 30

अन्या सृष्टिः समुत्पन्ना सांप्रतं धरणीतले । न त्वं जानासि माहात्म्यान्मम लोकसमुद्भवात्

ਹੁਣ ਧਰਤੀ-ਤਲ ਉੱਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੋਂ—ਉਸ ਅਲੌਕਿਕ ਉਤਪੱਤੀ ਤੋਂ—ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈਂ।

Verse 31

न देवा मानुषीं भार्यां कुर्वन्ति च कथंचन । श्लेष्ममूत्रपुरीषाणां संस्थानं या विगर्हिता

ਦੇਵਤਾ ਕਿਸੇ ਭੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਦੇਹ-ਸੰਘਟਨ ਨਿੰਦਿਤ ਹੈ—ਕਫ਼, ਮੂਤਰ ਅਤੇ ਮਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ਵਾਲਾ।

Verse 32

तस्मादत्रैव तिष्ठ त्वं सुतया सहितो नृप । हस्त्यश्वादि च यत्किंचित्तत्सर्वं ते क्षयं गतम्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹੁ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਮੇਤ। ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਜੋ ਕੁਝ ਸੀ—ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਆਦਿ—ਉਹ ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਕੇ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

Verse 33

पुत्राः पौत्रास्तथा भृत्या ये चान्ये बांधवास्तव । ते सर्वे निधनं प्राप्ता ये चान्ये भवतेक्षिताः

ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੋਤਰੇ, ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਵੀ ਤੇਰੇ ਸਾਕ-ਸੰਬੰਧੀ ਸਨ—ਉਹ ਸਭ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਨਿਧਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

Verse 34

स तथेति प्रतिज्ञाय स्थितः पार्थिवसत्तमः । यावत्तावत्सुदुःखार्ता रुदतीसाऽब्रवीत्सुता

‘ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,’ ਕਹਿ ਕੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਰਾਜਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਘੋਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਰੋਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਬੋਲ ਪਈ।

Verse 35

नाहं तात वसिष्यामि स्थानेस्मिन्ब्रह्मसंभवे । सखीजनपरित्यक्ता बंधुवर्गविनाकृता

ਹੇ ਤਾਤਾ, ਮੈਂ ਇਸ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਵੱਸਾਂਗੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸੰਭਵ। ਮੈਂ ਸਖੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜੀ ਹੋਈ ਹਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਵਰਗ ਤੋਂ ਵੰਝੀ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ।

Verse 36

तस्माद्यास्यामि तत्रैव यत्र सा जननी मम । ताश्च सख्यः कृतानंदा याभिः संक्रीडितं मया

ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਸਖੀਆਂ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਦੇ ਆਨੰਦ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।

Verse 37

भर्त्रा विनाकृता नाहं नयिष्ये कालसंस्थितिम् । तस्मात्तत्र द्रुतं गच्छ यत्र मे जननी स्थिता

ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੰਜੀ ਹੋਈ ਮੈਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਨਿਯਤ ਗਤੀ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਚਲਾਵਾਂਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

Verse 38

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स्नेहार्द्रेण स चेतसा । तामादाय ततः प्राप्तः स्वं देशं पार्थिवोत्तमः

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪਰਤ ਆਇਆ।

Verse 39

यावत्पश्यति तावत्स स्थलस्थाने जलाशयान् । जलस्थानेषु संजाताः स्थलसंघाः सुदुर्गमाः

ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਵੇਖ ਸਕਿਆ, ਓਥੇ ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਹੋਣੀ ਸੀ ਉੱਥੇ ਜਲਾਸ਼ਯ ਸਨ; ਅਤੇ ਜਲ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਢੇਰ ਉੱਠ ਆਏ, ਜੋ ਲੰਘਣੇ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਸਨ।

Verse 40

अन्ये लोकास्तथा धर्मास्तेषां मध्ये व्यवस्थिताः । पृच्छन्नपि न जानाति संबंधं केनचित्सह

ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਹੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹੀ ਧਰਮ-ਰੀਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਸਨ। ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਸਮਝ ਨਾ ਸਕਿਆ।

Verse 41

तथा मर्त्यानिलस्पृष्टन्द्यतत्त्कणात्स महीपतिः । सा च कन्या जराग्रस्ता संजाता श्वेतमूर्द्धजा

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਮਰਤਿਆ ਪਵਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਈ, ਉਸ ਦੇ ਕੇਸ ਚਿੱਟੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 42

वलिभिः पूर्णितांगी च शीर्णदंता कुचच्युता । अमनोज्ञा विरूपांगी चिपिटाक्षी द्विजोत्तमाः

ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਝੁਰੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਦੰਦ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਛਾਤੀਆਂ ਲਟਕ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ! ਉਹ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰਿਯ, ਬਦਸੂਰਤ ਅਤੇ ਚਿਪਟੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

Verse 43

सोपि राजा तथाभूतो वेपमानः पदेपदे । पप्रच्छ भूपतिः कोत्र देशः कोयं पुरं च किम्

ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੈਰ-ਪੈਰ 'ਤੇ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ: "ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ? ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਨਗਰ ਹੈ?"

Verse 44

अथ प्रोचुर्जनास्तस्य देश आनर्त इत्ययम् । अयं भूपोत्र विख्यातः सुधर्मज्ञो बृहद्बलः

ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਆਨਰਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।"

Verse 46

यत्रैते मुनयः शांता दांताश्चाष्टगुणे रताः । तपरता महाभागाः स्नानजप्ययपरायणाः

ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸੰਜਮੀ ਮੁਨੀ ਅੱਠ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਜਪ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 47

ततः स तु समाकर्ण्य रुरोद कृतनिःस्वनः । स्वसुतां तां समालिंग्य दुःखशोकसमन्वितः

ਫਿਰ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਰੋਣ ਲੱਗਾ। ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ ਉਹ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

Verse 48

तौ च वृद्धतमौ दृष्ट्वा रुदतौ कृपयान्विताः । सर्वे लोकाः समाजग्मुः पप्रच्छुश्च सुदुःखिताः

ਉਹ ਦੋਵੇਂ—ਅਤਿ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ—ਰੋਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰੇ ਲੋਕ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਘੋਰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ।

Verse 49

एतत्प्राप्तिपुरंनाम एषा साभ्रमती नदी । गर्तातीर्थमिदं पुण्यमेतस्याः परिकीर्तितम्

ਇਹ ਸਥਾਨ ‘ਪ੍ਰਾਪਤਿਪੁਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ‘ਸਾਭ੍ਰਮਤੀ’ ਨਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ‘ਗਰਤਾਤੀਰਥ’ ਨਾਮਕ ਪੁੰਨਮਈ ਤੀਰਥ ਦਾ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 50

किं ते नष्टः प्रियः कश्चित्किं वा जातो धनक्षयः । पराभूतोसि वा किं त्वं केनापि वद मा चिरम्

ਕੀ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ? ਜਾਂ ਧਨ ਦੀ ਹਾਨੀ ਹੋਈ ਹੈ? ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਪਰਾਜਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਦੱਸ—ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ।

Verse 51

धर्मज्ञो दुष्टहंता च साधूनां पालने रतः । राजा बृहद्बलोस्माकं येन ते कुरुते सुखम्

ਸਾਡਾ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਿਹਦਬਲ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੇਰਾ ਸੁਖ-ਕੁਸ਼ਲ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 54

ततो भूयः समायातो यावत्पश्यामि भूतलम् । तावद्विलोमतां प्राप्तं सर्वं नो वेद्मि किञ्चन

ਫਿਰ ਮੈਂ ਮੁੜ ਆਇਆ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਦ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ; ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।

Verse 55

तच्छ्रुत्वा ते जना गत्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । बृहद्बलाय तत्सर्वमाचख्युस्तुष्टिसंयुताः

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਲੋਕ ਚਲੇ ਗਏ; ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਖਿੱਲ ਗਈਆਂ। ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਹਦਬਲ ਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।

Verse 56

सोऽपि तत्सर्वमाकर्ण्य ततः शीघ्रतरं गतः । पद्भ्यामेव स्थितो यत्र सत्यसन्धो महीपतिः

ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣ ਕੇ ਹੋਰ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਰੁਖ ਕੀਤਾ—ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰੱਖਿਆਕਰਤਾ ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਯਸੰਧ ਪੈਦਲ ਖੜਾ ਸੀ।

Verse 57

ततस्तं प्रणिपत्योच्चैः कृतांजलिपुटः स्थितः । स्वागतं ते महीपाल भूयः सुस्वागतं च ते

ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ: “ਸੁਆਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ! ਮੁੜ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਸੁਆਗਤ ਹੈ।”

Verse 58

इदं राज्यं निजं भूयो मया भृत्येन सादरम् । कुरुष्व स्वेच्छया देहि दानानि विविधानि च

ਇਹ ਰਾਜ ਮੁੜ ਤੁਹਾਡਾ ਹੀ ਹੈ—ਮੈਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਕਰੋ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦਾਨ ਵੀ ਦਿਓ।

Verse 59

ततस्तं च समालिंग्य शिरस्याधाय चासकृत् । उवाचाश्रुपरिक्लिन्नवदनो गद्गदाक्षरम्

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਵਾਰੰਵਾਰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ। ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਗਲ੍ਹ ਭਰ ਆਈ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੋਲਿਆ।

Verse 62

बृहद्बल उवाच । पारंपर्येण राजेंद्र मयैतत्सकलं श्रुतम् । सत्यसंधो महीपालः कन्यामादाय निर्गतः

ਬ੍ਰਿਹਦਬਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਸਤ੍ਯਸੰਧ ਰਾਜਾ ਕੁੰਵਾਰੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 63

कुत्रचिन्न समायातः स भूयोऽपि पुरोत्तमे । ततस्तत्सचिवै राज्यं प्रतिपाल्य चिरं नृप । अभिषिक्तस्ततः पुत्रः सुहयोनाम विश्रुतः

ਪਰ ਉਹ ਫਿਰ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਉੱਤਮ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਇਆ। ਤਦ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਉਸ ਦੇ ਸਚਿਵਾਂ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਿਆ; ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਸੁਹਯਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ—ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੋਇਆ।

Verse 64

तस्याहं क्रमशो जातः सप्तसप्ततिमो विभो । पुरुषस्तव वंशस्य समुद्भूतो महापतिः

ਉਸ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮੈਂ ਜਨਮਿਆ—ਹੇ ਵਿਭੋ—ਸਤੱਤਰਵਾਂ। ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਿਆ।

Verse 65

तस्मादत्रैव कल्याणे स्थानेऽस्मिन्मेध्यतां गते । गर्तातीर्थे कुरु विभो तपस्त्वमनया सह

ਇਸ ਲਈ, ਇਸੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ—ਜੋ ਹੁਣ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਯਜ੍ਞਾਦਿ ਕਰਮਾਂ ਯੋਗ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ—ਹੇ ਵਿਭੋ, ਇਸ ਇਸਤਰੀ ਸਮੇਤ ਗਰਤਾ-ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰ।

Verse 66

येन ते चरणौ नित्यं प्रणिपत्य त्रिसंधिजम् । श्रेयः प्राप्नोम्यसंदिग्धं प्रसादः क्रियतामिति

ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਦਿਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੰਧੀਆਂ ਵੇਲੇ ਨਿੱਤ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਲਿਆਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ—ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ-ਪ੍ਰਸਾਦ ਕਰ, (ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ)।

Verse 67

सत्यसंध उवाच । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे मयासीत्स्थापितं पुरा । लिंगं वृषभनाथस्य तावदस्ति सुपुत्रक

ਸਤ੍ਯਸੰਧ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵೃಷਭਨਾਥ ਦਾ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ।

Verse 68

तत्तस्याराधनं नित्यं करिष्यामि दिवानिशम् । तस्मात्प्रापय मां तत्र अनया सुतया सह

ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਨਿੱਤ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਭਗਤੀ-ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਧੀ ਸਮੇਤ ਮੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇ।

Verse 69

एवं तयोः प्रवदतोरन्योन्यं भूमिपालयोः । गर्त्तातीर्थात्समायाता ब्राह्मणाः कौतुकान्विताः । श्रुत्वा भूमिपतिं प्राप्तं चिरंतनगुरुं शुभम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਭੂਪਾਲ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਗਰੱਤਾ-ਤੀਰਥ ਤੋਂ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ—ਉਹ ਸ਼ੁਭ, ਚਿਰੰਤਨ ਗੁਰੂ—ਉਹ ਸਭ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 70

ततः स पार्थिवस्तेषां दत्त्वार्घं प्रांजलिः स्थितः । प्रोवाच स्वर्गवृत्तांतमास्यतामिति सादरम्

ਤਦ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਰਘ੍ਯ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿਆ। ਫਿਰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: “ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਬੈਠੋ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।”

Verse 71

अथ ते ब्राह्मणाः सर्वे यथाज्येष्ठं यथासुखम् । उपविष्टा नरेंद्रस्य चतुर्दिक्षु सुविस्मिताः । पप्रच्छुस्तं च भूपालं वार्तां ब्रह्मगृहोद्भवाम्

ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੇਠੇਪਣ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਸੁਖ ਅਨੁਸਾਰ ਬੈਠ ਗਏ, ਚਾਰੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਬਹੁਤ ਵਿਸਮਿਤ ਹੋ ਕੇ। ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੂਪਾਲ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਧਾਮ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਖ਼ਬਰ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 72

यथा स तत्र निर्यात आगतश्च यथा पुरा । आलापाः पद्मयोनेश्च यथा जातास्त्वनेकशः

(ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ) ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਕਿਵੇਂ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਿਵੇਂ ਮੁੜ ਆਇਆ; ਅਤੇ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਕਿੰਨੀਆਂ ਗੱਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ ਹੋਈਆਂ।

Verse 73

ततः कथांतमासाद्य सत्यसंधो महीपतिः । किंचिदासाद्य तं प्राह समीपस्थं बृहद्बलम्

ਫਿਰ ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸਤ੍ਯ-ਸੰਕਲਪ ਮਹੀਪਤਿ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ, ਕੋਲ ਖੜੇ ਬ੍ਰਿਹਦਬਲ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ।

Verse 74

मया इष्टं मखैश्चित्रैरनेकैर्भूरिदक्षिणैः । दानानि च विचित्राणि येषां संख्या न विद्यते

“ਮੈਂ ਅਨੇਕ ਸੁੰਦਰ ਯਜ੍ਞ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਦਿੱਤੀ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦਾਨ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹਨ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ।”

Verse 75

एकदाहं गतः पुत्र चमत्कारपुरोत्तमे । दृष्टं मया पुरं तच्च समंताद्ब्राह्मणैवृतम्

“ਇੱਕ ਵਾਰ, ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਚਮਤਕਾਰ ਨਾਮਕ ਉੱਤਮ ਨਗਰ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਹ ਪੁਰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।”

Verse 76

जपस्वाध्यायसंपन्नैरग्निहोत्रपरायणैः । गृहस्थधर्मसंपन्नैर्लोकद्वयफलान्वितैः

“ਉਹ ਨਗਰ ਜਪ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਅਧ੍ਯਯਨ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ; ਗ੍ਰਿਹਸਥ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ—ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।”

Verse 77

ततश्च चिंतितं चित्ते स वन्यो मम पूर्वजः । येनैषोपार्जिता कीर्तिः शाश्वती क्षयवर्जिता

ਤਦ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਿਆ—‘ਮੇਰਾ ਉਹ ਪੂਰਵਜ ਸੱਚਮੁੱਚ ਧਰਮੀ ਤੇ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਕੀਰਤੀ ਕਮਾਈ, ਜੋ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।’

Verse 78

तस्मादहमपि स्थाप्य पुरमीदृक्समुच्छ्रितम् । ब्राह्मणेभ्यः प्रदास्यामि तत्कीर्तिपरिवृद्धये

ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਵੀ ਐਸਾ ਉੱਚਾ ਨਗਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਕੀਰਤੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 79

एवं चितयमानस्य मम नित्यं महीपते । अवांतरेण संजातं ब्रह्मलोकप्रयाणकम्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦ ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿੱਤ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਤਦ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਅਵਸਰ ਉਪਜਿਆ।

Verse 80

एतदेकं हि मे चित्ते पश्चात्तापकरं स्थितम् । नान्यत्किंचिन्महीपाल कृतकृत्यस्य सर्वतः

ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇਹੀ ਇਕ ਪਛਤਾਵੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਰਹਿ ਗਿਆ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਅਧੂਰਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਸੀ।

Verse 81

तस्मात्प्रार्थय विप्रेंद्रान्कांश्चिदेषां महात्मनाम् । येन यच्छामि सुस्थानं कृत्वा तेभ्यस्तवाज्ञया

ਇਸ ਲਈ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੁਯੋਗ ਨਿਵਾਸ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰ ਸਕਾਂ।

Verse 82

ततः स प्रार्थयामास तदर्थं ब्राह्मणोत्तमान् । ममोपरि दयां कृत्वा क्रियतां भोः परिग्रहः

ਤਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: “ਹੇ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।”

Verse 83

अस्य भूपस्य सद्भक्त्या यच्छतः पुरमुत्तमम् । अहं वः पालयिष्यामि सर्वे मद्वंशजाश्च ते

“ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਾਜਾ ਸੱਚੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉੱਤਮ ਨਗਰ ਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਾਰਸ ਬਣੋਗੇ।”

Verse 84

ततः कांश्चित्सुकृच्छ्रेण समानीय बृहद्बलः । राज्ञे निवेदयामास एतेभ्यो दीयतामिति

ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਹਦਬਲ ਨੇ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤਾ: “ਇਹ (ਲੋਕਾਂ) ਨੂੰ ਇਹ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।”

Verse 85

ततः प्रक्षाल्य सर्वेषां पादान्स पृथिवीपतिः । सत्यसंधो ददौ तेभ्यः पुरार्थं भूमिमुत्तमाम्

ਤਦੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਆਸੰਧ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ, ਨਗਰ ਵਸਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਭੂਮੀ ਦਾਨ ਕੀਤੀ।

Verse 86

बृहद्बलस्य चादेशं ददौ संप्रस्थितः स्वयम् । त्वयैतद्योग्यतां नेयं पुरं परपुरंजय

ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਹਦਬਲ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ: “ਹੇ ਸ਼ਤਰੂ-ਨਗਰ-ਜੈਤਾ, ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨਗਰ ਨੂੰ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਸੁਚੱਜੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ।”

Verse 87

गत्वा च स तया सार्धं तत्क्षेत्रं हाटकेश्वरम् । तल्लिंगं प्राप्य संहृष्टश्चिरं तेपे तपस्ततः

ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਉਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 88

सापि कर्णोत्पला प्राप्य किंचित्पुण्यं जलाशयम् । तपस्तेपे प्रतिष्ठाप्य गौरीं श्रद्धासमन्विता

ਉਹ ਵੀ—ਕਰਣੋਤਪਲਾ—ਇੱਕ ਪੁੰਨਮਈ ਜਲਾਸ਼ਯ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਗੌਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।

Verse 89

एतस्मिन्नंतरे राजा कालधर्ममुपागतः । आनर्ताधिपतिर्युद्धे हतः पुत्रैः समन्वितः

ਇਸ ਦਰਮਿਆਨ ਰਾਜਾ ਕਾਲਧਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਅਰਥਾਤ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਆਨਰਤ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।

Verse 90

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे गर्तातीर्थसमुद्भवाः । सत्यसंधं समभ्येत्य प्रोचुर्दुःखसमन्विताः

ਤਦ ਗਰਤਾ-ਤੀਰਥ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਤ੍ਯਸੰਧ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਬੋਲ ਪਏ।

Verse 91

परिग्रहः कृतोऽस्माभिः केवलं पृथिवीपते । न च किंचित्फलं जातं वृत्तिजं नः पुरोद्भवम्

“ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਅਸੀਂ ਕੇਵਲ ਨਾਮ ਮਾਤਰ ਲਈ ਹੀ ਇਹ ਪਰਿਗ੍ਰਹਿ (ਦਾਨ-ਗ੍ਰਹਿਣ) ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ; ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਲੀ ਉਸ ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਿਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।”

Verse 92

तस्मात्कुरु स्थितिं त्वं च स्वधर्मपरिवृद्धये । येन तद्वर्तनोपायो ह्यस्माकं नृपसत्तम

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਲਈ ਤੂੰ ਪੱਕੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਾਇਮ ਕਰ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਲਈ ਜੀਵਿਕਾ ਅਤੇ ਯਥਾਵਤ ਪਰੰਪਰਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਉਪਾਯ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ।

Verse 93

सत्यसंध उवाच । आनर्त्ताधिपतिश्चाहं सत्यसंध इति स्मृतः । मम कर्णोत्पलानाम सुतेयं दयिता सदा । सोहमस्याः प्रदानार्थं ब्रह्मलोकमितो गतः । प्रष्टुं पितामहं देवं स्थितस्तत्र मुहूर्तवत्

ਸਤ੍ਯਸੰਧ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਆਨਰਤ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹਾਂ, ਅਤੇ ‘ਸਤ੍ਯਸੰਧ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਕਰ੍ਣੋਤ੍ਪਲਾ ਨਾਮ ਦੀ ਧੀ ਸਦਾ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕ ਗਿਆ, ਪਿਤਾਮਹ ਦੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲਈ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਮਾਨੋ ਕੇਵਲ ਇਕ ਮੁਹੂਰਤ ਹੀ ਠਹਿਰਿਆ।

Verse 94

सत्यसन्ध उवाच । संन्यस्तोऽहं द्विजश्रेष्ठा वृत्तिं कर्तुं न च क्षमः । यदि मे स्यात्पुमान्कश्चिदन्वयेऽपि न संशयः

ਸਤ੍ਯਸੰਧ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਮੈਂ ਸੰਨਿਆਸ ਧਾਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਸੰਸਾਰੀ ਜੀਵਿਕਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੁਰੁਸ਼ ਵਾਰਿਸ ਹੁੰਦਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 95

तस्माद्व्रजथ हर्म्यं स्वं प्रसादः क्रियतां मम । अभाग्यैर्भवदीयैश्च हतो राजा बृहद्बलः

ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਓ; ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਅਭਾਗਤਾ ਅਤੇ ਦੁર્ભਾਗੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਿਹਦ੍ਬਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 96

एवमुक्ताश्च ते विप्रा मत्वा तथ्यं च तद्वचः । स्वस्थानं त्वरिता जग्मुः सोऽपि चक्रे तपश्चिरम्

ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨ ਕੇ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਉਹ (ਸਤ੍ਯਸੰਧ) ਵੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 125

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सत्यसन्धनृपतिवृत्तान्तवर्णनंनाम पंचविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ-ਖੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ ‘ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਯਸੰਧਾ ਦੇ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਪੱਚੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।