Adhyaya 123

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति शुक्लतीर्थमनुत्तमम् । दर्भैः संसूचितं श्वेतैर्यदद्यापि द्विजोत्तमाः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉੱਥੇ ਹੀ ਇਕ ਹੋਰ ਅਤੁੱਲ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੁਕਲਤੀਰਥ ਹੈ। ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ, ਅੱਜ ਤੱਕ ਵੀ ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਦਰਭ-ਘਾਹ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੈ।”

Verse 2

चमत्कारपुरे पूर्वमासीत्कश्चित्सुशल्यवित् । रजकः शुद्धकोनाम पुत्रपौत्रसमन्वितः

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇਕ ਸੁਸ਼ਲ੍ਯਵਿਤ ਕਲਾ-ਨਿਪੁਣ ਰਜਕ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੁੱਧਕ ਸੀ; ਉਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੌਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਮੇਤ ਸੀ।

Verse 3

स सर्वरजकानां च प्राधान्येन व्यवस्थितः । प्रधानब्राह्मणानां च करोत्यंबरशोधनम्

ਉਹ ਸਭ ਰਜਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪਦ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵੀ ਵਸਤ੍ਰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 4

कस्यचित्त्वथ कालस्य नीलीकुण्ड्यां समाहितः । प्राक्षिपद्ब्राह्मणेंद्राणां वासो विज्ञातवांश्चिरात्

ਫਿਰ ਇਕ ਸਮੇਂ, ਨੀਲੀਕੁੰਡੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੇਂਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ—ਇਹ ਗੱਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਸਮਝ ਆਈ।

Verse 5

अथासौ मन्दचित्तश्च स्वामाहूयकुटुम्बिनीम् । पुत्रांश्च वचनं प्राह रहस्ये भयविह्वलः

ਫਿਰ ਉਹ ਮਨੋਂ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦਿਆਂ ਇਹ ਗੁਪਤ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 6

निर्मूल्यानि सुवस्त्राणि ब्राह्मणानां महात्मनाम् । नीलीमध्ये विमोहेन प्रक्षिप्तानि बहूनि च

“ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਅਮੋਲ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ—ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਅਣਮੁੱਲੇ—ਮੇਰੀ ਮੋਹ-ਭੁੱਲ ਕਰਕੇ ਨੀਲੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਸੁੱਟੇ ਗਏ ਹਨ।”

Verse 7

वधबन्धादिकं कर्म ते करिष्यंत्यसंशयम् । तस्मादन्यत्र गच्छामो गृहीत्वा रजनीमिमाम्

“ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਹ ਮਾਰ-ਕੁੱਟ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਆਓ, ਇਸੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ (ਤੁਰੰਤ) ਹੋਰ ਥਾਂ ਚੱਲੀਏ।”

Verse 8

एवं स निश्चयं कृत्वा सारमादाय मंदिरात् । प्रस्थितो भार्यया सार्द्धं कांदिशीको द्विजोत्तमाः

ਇਉਂ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ, ਘਰੋਂ ਧਨ-ਸਾਮਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਕਾਂਦਿਸ਼ੀ ਦਾ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ।

Verse 9

तावत्तस्य सुता गत्वा स्वां सखीं दाशसंभवाम् । उवाच क्षम्यतां भद्रे यन्मया कुकृतं कृतम्

ਇਸ ਦਰਮਿਆਨ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਆਪਣੀ ਮੱਛੀਰੇ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਸਹੇਲੀ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ: “ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰੀਂ; ਜੋ ਕੁਕਰਮ ਮੈਂ ਕੀਤਾ, ਕਰ ਬੈਠੀ ਹਾਂ।”

Verse 10

अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि प्रक्रीडंत्या त्वया सह । प्रणयाद्बाल्यभावाच्च क्रोधाद्वाथ महेर्ष्यया

ਚਾਹੇ ਅਗਿਆਨ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ—ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਖੇਡਦਿਆਂ—ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਕੇ, ਬਾਲਪਣ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਈਰਖਾ ਕਰਕੇ…

Verse 11

अथ सा सहसा श्रुत्वा बाष्पपर्याकुलेक्षणा । उवाच किमिदं भद्रे यन्मामित्थं प्रभाषसे

ਉਹ ਇਹ ਬਚਨ ਅਚਾਨਕ ਸੁਣ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਆਈਆਂ ਤੇ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਬੋਲੀ: “ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਇਹ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈਂ?”

Verse 12

सख्युवाच । मम तातेन नीलायां प्रक्षिप्तान्यंबराणि च । ब्राह्मणानां महार्हाणि विभ्रमेण सुलोचने

ਸਖੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸੁਲੋਚਨੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਭੁੱਲ-ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਨੀਲਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਮਹਾਮੁੱਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ।”

Verse 13

तत्प्रभाते परिज्ञाय दंडं धास्यंति दारुणम् । एवं चित्ते समास्थाय तातः संप्रस्थितोऽधुना

“ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਦੰਡ ਦੇਣਗੇ। ਇਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਕੇ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹੁਣੇ ਹੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।”

Verse 14

अहं तवातिकं प्राप्ता दर्शनार्थमनिन्दिते । अनुज्ञाता प्रयास्यामि त्वया तस्मात्प्रमुच्यताम्

“ਹੇ ਅਨਿੰਦਿਤੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨੇੜੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਈ ਹਾਂ। ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂਗੀ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ (ਦੇਰੀ ਤੋਂ) ਮੁਕਤ ਕਰ ਦੇ।”

Verse 15

अथ सा तद्वचः श्रुत्वा प्रसन्नवदनाऽब्रवीत् । यद्येवं मा सरोजाक्षि कुत्रचित्संप्रयास्यसि

ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਨਾਲ ਬੋਲੀ: “ਜੇ ਐਸਾ ਹੈ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਤੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਦੂਰ ਨਾਂ ਜਾ।”

Verse 16

निवारय द्रुतं गत्वा तातं नो गम्यतामिति । अस्ति पूर्वोत्तरे भागे स्थानादस्माज्जलाशयः

“ਤੁਰੰਤ ਜਾ ਕੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰੋਕ; ਉਹ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਲਾਸ਼ਯ ਹੈ।”

Verse 19

ततः स विस्मयाविष्टः स्वयं सस्नौ कुतूहलात् । यावच्छुक्लत्वमापन्नस्तादृक्कृष्णवपुर्धरः

ਫਿਰ ਉਹ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੌਤੂਹਲ ਵਸ਼ ਆਪ ਹੀ ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ—ਜਦ ਤੱਕ ਕਾਲੇ ਵਰਣ ਵਾਲਾ ਉਹੀ ਦੇਹਧਾਰੀ ਸ਼ੁਕਲਤਾ (ਪਵਿਤ੍ਰ ਚਮਕ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 20

तस्मात्तत्रैव वस्त्राणि प्रक्षालयतु सत्वरम् । तातः स तव यास्यंति विशुद्धिं परमां शुभे

“ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਧੋ ਲਵੇ। ਤਦ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਪਰਮ ਵਿਸ਼ੁੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।”

Verse 21

अथ सा सत्वरं गत्वा निजतातस्य तद्वचः । सत्वरं कथयामास प्रहृष्टवदना सती

ਫਿਰ ਉਹ ਸਤੀ ਤੁਰੰਤ ਚਲ ਪਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਬਚਨ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੇ, ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 22

मम सख्या समादिष्टं नातिदूरे जलाशयः । तत्र श्वेतत्वमायाति सर्वं क्षिप्तं सितेतरम्

ਮੇਰੇ ਸਖੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨੇੜੇ ਹੀ ਇਕ ਜਲਾਸ਼ਯ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਵੇ—ਭਾਵੇਂ ਚਿੱਟਾ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਸਭ ਉੱਥੇ ਚਿੱਟਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 23

तस्मात्प्रक्षालय प्रातस्तत्र गत्वा जलाशये । वस्त्राण्यमूनि शुक्लत्वं संप्रयास्यंत्यसंशयम्

ਇਸ ਲਈ ਸਵੇਰੇ ਤੜਕੇ ਉੱਥੇ ਉਸ ਜਲਾਸ਼ਯ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਧੋ ਲੈ। ਇਹ ਕੱਪੜੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਚਿੱਟੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 24

रजक उवाच । नैतत्संपत्स्यते पुत्रि यन्नीलस्य परिक्षयः । वस्त्रलग्नस्य जायेत यतः प्रोक्तं पुरातनैः

ਰਜਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧੀਏ, ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਬਣੇਗੀ ਕਿ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਜਮਿਆ ਨੀਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਰਾਤਨਾਂ ਨੇ ਐਸਾ ਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ।

Verse 25

वज्रलेपस्य मूर्खस्य नारीणां कर्कटस्य च । एको ग्रहस्तु मीनानां नीलीमद्यपयोस्तथा

ਸਖ਼ਤ ਪਰਤ, ਮੂਰਖ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੈਂਕੜੇ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ਇਕੋ ਹੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਵੀ, ਅਤੇ ਨੀਲ, ਮਦਿਰਾ ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਵੀ।

Verse 26

कन्योवाच । तत्र ह्यागम्यतां तावद्वस्त्रणयादाय यत्नतः । तोयाच्छुद्धिं प्रयास्यंति तदाऽगंतव्यमेव हि

ਕੁੜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਚੱਲੀਏ, ਕੱਪੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲੈ ਚੱਲੀਏ। ਉਸ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪਾ ਲੈਣਗੇ—ਇਸ ਲਈ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖਣਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 27

भूयोऽपि मंदिरे वाऽथ तस्मात्स्थानाद्दिगंतरम् । गंतव्यं सकलैरेव ममैतद्धृदि संस्थितम्

ਫਿਰ ਭੀ—ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਦਿਗੰਤਰ—ਸਭ ਨੇ ਹੀ ਜਾਣਾ ਹੈ; ਇਹ ਨਿਸਚੈ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਵੱਸਿਆ ਹੈ।

Verse 28

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा साधुसाध्विति तेऽसकृत् । प्रोच्य बांधवभृत्याश्च रात्रावेव प्रजग्मिरे

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਬਾਰੰਬਾਰ ਬੋਲੇ, “ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ!” ਫਿਰ ਸਾਕ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕੇ, ਉਹ ਉਸੇ ਰਾਤ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।

Verse 29

दाशकन्यां पुरः कृत्वा संशयं परमं गताः । विभवेन समायुक्ता निजेन द्विजसत्तमाः

ਮੱਛੀਰੇ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜ ਮਹਾਨ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਧਨ-ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸਜਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ।

Verse 30

ततः सा दर्शयामास दाशकन्या जलाशयम् । बहुवीरुधसंछन्नं दुष्प्रवेशं च देहिनाम्

ਤਦ ਉਸ ਮੱਛੀਰੇ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਲਾਸ਼ਯ ਵਿਖਾਇਆ—ਅਨੇਕ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਲਈ ਅੰਦਰ ਜਾਣਾ ਔਖਾ।

Verse 31

ततः स रजकस्तत्र वस्त्राण्यादाय सर्वशः । प्रविष्टः सलिले तस्मिन्क्षालयामास वै द्विजाः

ਤਦ ਉਹ ਧੋਬੀ ਉੱਥੇ ਸਭ ਪਾਸੋਂ ਕੱਪੜੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਸ ਜਲ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਗਿਆ ਅਤੇ, ਹੇ ਦਵਿਜੋ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 32

अथ तानि सुवस्त्राणि मेचकाभानि तत्क्षणात् । जातानि स्फटिकाभानि तत्क्षणादेव कृत्स्नशः

ਤਦ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ, ਜੋ ਨੀਲੇ-ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ, ਉਸੇ ਖਿਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਫਟਿਕ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸਟਲ-ਸਮਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ।

Verse 33

ततस्तुष्टिसमायुक्तः साधुसाध्विति चाऽब्रवीत् । समालिंग्य सुतां प्राह दाशकन्यां च सादरम्

ਫਿਰ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਬੋਲਿਆ, “ਸਾਧੁ! ਸਾਧੁ!” ਅਤੇ ਧੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਮੱਛੀਰੇ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 34

सुवस्त्राणि द्विजेंद्राणामर्पयामो यथाक्रमम्

“ਆਓ, ਯਥਾਕ੍ਰਮ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਅਰਪਣ ਕਰੀਏ।”

Verse 35

ततः स स्वगृहं गत्वा तानि वस्त्राणि कृत्स्नशः । यथाक्रमेण संहृष्टः प्रददौ द्विजसत्तमाः

ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਸਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ, ਹ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਯਥਾਕ੍ਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

Verse 36

अथ ते ब्राह्मणा दृष्ट्वा तां शुद्धिं वस्त्रसंभवाम् । तं च श्वेतीकृतं चेदृग्रजकं विस्मयान्विताः

ਤਦ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਉਸ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਧੋਬੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਵਲ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।

Verse 37

पप्रच्छुः किमिदं चित्रं वस्त्रमूर्धजसंभवम् । अनौपम्यं च संजातं वदस्व यदि मन्यसे

ਉਹ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, “ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ—ਕੇਸਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਵਸਤ੍ਰ? ਅਤੁੱਲ ਅਦਭੁਤ ਘਟਿਆ ਹੈ; ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਯੋਗ ਸਮਝੋ ਤਾਂ ਦੱਸੋ।”

Verse 38

रजक उवाच । एतानि विप्रा वस्त्राणि मया क्षिप्तानि मोहतः । नीलीमध्ये सुवस्त्राणि विनष्टानि च कृत्स्नशः

ਧੋਬੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਹ ਵਸਤ੍ਰ ਨੀਲ ਦੇ ਹੌਦ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਕੱਪੜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ।”

Verse 39

ततो भयं महद्भूतं कुटुम्बेन समन्वितः । चलितो रजनीवक्त्रे दिगंते ब्राह्मणोत्तमाः

ਫਿਰ ਵੱਡਾ ਡਰ ਉੱਠਿਆ; ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਉਹ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਦੂਰਲੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਕੋਨੇ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋਤਮੋ।

Verse 40

अथैषा तनयाऽस्माकं गता निजसखीं प्रति । दाशात्मजां सुदुःखार्ता पुनर्दर्शनलालसा

ਤਦ ਸਾਡੀ ਧੀ, ਘੋਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਮੁੜ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਸਖੀ ਕੋਲ ਗਈ—ਮਛੇਰੇ ਦੀ ਧੀ ਕੋਲ।

Verse 41

तया सर्वमभिप्रायं ज्ञात्वा मे दुःखहेतुकम् । ततः संदर्शयामास स्थिताग्रे स्वजलाशयम्

ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਕਾਰਣ ਸਮੇਤ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਅਭਿਪ੍ਰਾਯ ਜਾਣ ਲਿਆ; ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਸਥਿਤ ਆਪਣਾ ਜਲਾਸ਼ਯ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 42

तस्मिन्प्रक्षिप्तमात्राणि वस्त्राणीमानि तत्क्षणात् । ईदृग्वर्णानि जातानि विस्मयस्य हि कारणम्

ਉਸ ਜਲ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਵਸਤ੍ਰ ਕੇਵਲ ਸੁੱਟੇ ਗਏ, ਉਸੇ ਖ਼ਿਨ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਐਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ—ਇਹ ਤਾਂ ਵਿਸਮਯ ਦਾ ਹੀ ਕਾਰਣ ਸੀ।

Verse 43

तथा मे मूर्धजाः कृष्णास्तत्र स्नातस्य तत्क्षणात् । परं शुक्लत्वमापन्ना एतत्प्रोक्तं मया स्फुटम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਕੇਸ—ਭਾਵੇਂ ਕਾਲੇ ਸਨ—ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸੇ ਖ਼ਿਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਟੇ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਸਾਫ਼ ਕਹੀ ਹੈ।

Verse 44

एवं ते ब्राह्मणाः श्रुत्वा कौतूहलसमन्विताः । तत्र जग्मुः परीक्षार्थं विक्षिप्य तदनंतरम्

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੌਤੂਹਲ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ; ਪਰਖ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਉੱਥੇ ਗਏ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਪਏ।

Verse 45

कृष्णद्रव्याणि भूरीणि केशादीनि सहस्रशः । सर्वं तच्छुक्लतां याति त्यक्त्वा वर्णं मलीमसम्

ਅਣਗਿਣਤ ਕਾਲੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ—ਕੇਸ ਆਦਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ—ਉੱਥੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣਾ ਮੈਲਾ, ਕਾਲਾ ਰੰਗ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸ਼ੁਕਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 46

ततो वृद्धतया ये च विशेषाच्छ्वेतमूर्धजाः । ते सस्नुः श्रद्धया युक्तास्तरुणाश्चापि धर्मिणः

ਫਿਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਬੁਢਾਪੇ ਕਰਕੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਸਨ, ਉਹ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਅਤੇ ਧਰਮੀ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 47

ततः शुक्लत्वमापन्नास्तेजोवीर्यसमन्विताः । भवंति तत्प्रभावेन प्रयांति च परां गतिम्

ਤਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ੁਕਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਤੇਜ ਤੇ ਵੀਰਯ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਬਣੇ; ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 48

अथ तद्वासवो दृष्ट्वा शुक्लतीर्थं प्रमुक्तिदम् । पूरयामास रजसा मानुषोत्थभयेन च

ਫਿਰ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਸ਼ੁਕਲਤੀਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਧੂੜ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 49

अद्यापि तत्र यत्किंचिज्जायतेऽथ तृणादिकम् । तत्सर्वं शुक्लतामेति तत्तोयस्य प्रभावतः

ਅੱਜ ਵੀ ਉੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉੱਗਦਾ ਹੈ—ਘਾਹ ਆਦਿ ਵੀ—ਸਭ ਉਸ ਜਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਚਿੱਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 50

श्वैतैस्तैस्तारयेत्सर्वान्पितॄन्नरकगानपि

ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਭੇਟਾਂ/ਉਪਾਏਆਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ—ਨਰਕਗਾਮੀ ਵੀ—ਤਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 51

तत्तीर्थोत्थां मृदं गात्रे योजयित्वा नरोत्तमः । स्नानं करोति तीर्थानां सर्वेषां लभते फलम्

ਉਸ ਤੀਰਥ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਦੇਹ ਉੱਤੇ ਲਗਾ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਨਰ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 52

यस्तैर्दर्भैर्नरो भक्त्या तिलैश्चारण्यसंभवैः । करोति तर्पणं विप्राः स प्रीणाति पितामहान्

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਰਭਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਅਰਣ੍ਯ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 53

अथाश्वमेधात्संप्राप्यं गयाश्राद्धेन यत्फलम् । नीलसंज्ञगवोत्सर्गे तथात्रापि द्विजोत्तमाः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਅਤੇ ਗਯਾ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧ ਤੋਂ ਜੋ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਇੱਥੇ ‘ਨੀਲਾ’ ਨਾਮਕ ਗਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗਵੋਤਸਰ੍ਗ (ਦਾਨ-ਮੁਕਤੀ) ਨਾਲ ਭੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 54

ऋषय ऊचुः । शुक्लतीर्थं कथं जातं तत्र त्वं सूतनंदन । विस्तरेण समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੂਤਨੰਦਨ, ਉੱਥੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਤੀਰਥ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ? ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ; ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਕੌਤੂਹਲ ਹੈ।

Verse 55

सूत उवाच । श्वेतद्वीपः समानीतो विष्णुना प्रभविष्णुना । तत्क्षेत्रे कलिभीतेन यथा शौक्ल्यं न संत्यजेत्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਰਵ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼੍ਣੂ ਨੇ ਸ਼੍ਵੇਤਦ੍ਵੀਪ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਲਿ ਦੇ ਭਯ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲਤਾ (ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ) ਕਦੇ ਨ ਛੁੱਟੇ।

Verse 56

कलिकालेन संस्पृष्टः श्वेतद्वीपोऽपि श्यामताम् । न प्रयाति द्विजश्रेष्ठास्ततस्तत्र निवेशितः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠੋ, ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਭੀ ਸ਼੍ਵੇਤਦ੍ਵੀਪ ਕਦੇ ਸ਼ਿਆਮਤਾ (ਕਾਲਾਪਨ) ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।