Adhyaya 121

Verse 2

सूत उवाच । देवानां तद्वचः श्रुत्वा ततः सा परमेश्वरी । प्रोवाच वाहनं किंचिद्देवा यच्छतु मे द्रुतम् । ततः सिंहं ददौ गौरी यानार्थं विकृताननम् । तमारुह्य प्रतस्थे सा ततो विंध्यं नगं प्रति

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਬੋਲੀ—“ਦੇਵਗਣ ਮੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਕੋਈ ਵਾਹਨ ਦਿਓ।” ਤਦ ਗੌਰੀ ਨੇ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਮੁਖ ਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਵਿਂਧ੍ਯ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਈ।

Verse 3

तस्यैकं शृंगमास्थाय रम्यं श्रेष्ठद्रुमान्वितम् । फलपुष्पसमाकीर्णं लतामंडपमंडितम्

ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ—ਉੱਤਮ ਵ੍ਰਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ—ਫਲਾਂ ਤੇ ਪੁਸ਼ਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੰਡਪਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਉਹ ਓਥੇ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।

Verse 4

ततस्तपोऽकरोत्साध्वी तीव्रव्रतपरायणा । संयम्येन्द्रियवर्गं स्वं ध्यायमाना महेश्वरम्

ਫਿਰ ਉਸ ਸਾਧਵੀ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ, ਕਠੋਰ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ; ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਉਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।

Verse 5

यथायथा तपोवृद्धिस्तस्याः सञ्जायते द्विजाः । तथा रूपं च कांतिश्च शरीरे प्रतिवर्धते

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ! ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਧਦੀ ਗਈ, ਤਿਵੇਂ ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਉੱਤੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਕਾਂਤੀ ਵੀ ਹੋਰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਤਿਵਰਧਿਤ ਹੁੰਦੀ ਗਈ।

Verse 6

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तास्तत्र दैत्येशकिंकराः । ते तां दृष्ट्वा व्रतोपेतामत्यद्भुतवपुर्ध राम् । गत्वा प्रोचुः स्वनाथस्य महिषस्य दुरात्मनः

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਥੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸੇਵਕ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਤ-ਧਾਰੀ, ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਦੇਹ-ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਥ—ਦੁਰਾਤਮਾ ਮਹਿਸ਼—ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸ ਆਏ।

Verse 7

चारा ऊचुः । भ्रममाणैर्धरापृष्ठे दृष्टाऽपूर्वा कुमारिका । विन्ध्याचलेऽद्य चास्माभिर्भुजैर्द्वादशभिर्युता । नानाशस्त्रधरैर्दीप्तैश्चर्मच्छादितगात्रका

ਚਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੱਠ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦਿਆਂ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਵਿਂਧਿਆਚਲ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਅਪੂਰਵ ਕੁਮਾਰੀ ਵੇਖੀ—ਬਾਰਾਂ ਭੁਜਾਂ ਵਾਲੀ, ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਚਰਮ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ।”

Verse 8

न देवी न च गन्धर्वी नासुरी नागकन्यका । तादृग्रूपा पुराऽस्माभिः काचिद्दृष्टा नितम्बिनी

ਉਹ ਨਾ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਨਾ ਗੰਧਰਵੀ-ਕੰਨਿਆ, ਨਾ ਅਸੁਰੀ, ਨਾ ਨਾਗ-ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ। ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਐਸੀ ਰੂਪਵਤੀ ਨਿਤੰਬਿਨੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ।

Verse 9

न विद्मो यन्निमित्तं सा तपश्चक्रे यशस्विनी । स्वर्गकामाऽर्थकामा वा पतिकामाथ वा विभो

ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਉਸ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਤਪ ਕੀਤਾ—ਕੀ ਸਵਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।

Verse 10

सूत उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा महिषो दानवाधिपः । कामदेव वशं प्राप्तः श्रवणादपि तत्क्षणात्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਮਹਿਸ਼ਾ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ—ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਸੇ ਪਲ।

Verse 11

ततस्तानग्रतः कृत्वा सैन्येन महता न्वितः । जगाम कौतुकाविष्टो यत्रास्ते सा तु कन्यका

ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਕੌਤੁਹਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਸ ਥਾਂ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕੰਨਿਆ ਵੱਸਦੀ ਸੀ।

Verse 12

यथा मृत्युकृते मन्दः शृगालः सिंहवल्लभाम् । वने सुप्तां सुविश्वस्तां सर्वथाप्य कुतोभयाम्

ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਮੂਰਖ ਗਿੱਦੜ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਤੇ ਨਿਡਰ ਸੁੱਤੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 13

तस्याः संदर्शनादेव ततः कामशरैर्हतः । स दानवप्रधानश्च तत्क्षणादेव सद्द्विजाः

ਹੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਉਸ ਦਾ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਢਹਿ ਪਿਆ।

Verse 14

अथ प्राह प्रियं वाक्यमेकाकी तत्पुरःस्थितः । धृत्वा दूरतरेसैन्यं तस्या रूपेण मोहितः

ਫਿਰ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ—ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖ ਕੇ—ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਬੋਲਣ ਲੱਗਾ।

Verse 15

विरुद्धं यौवनस्यैतद्व्रतं ते चारुहासिनि । तस्मादेतत्परित्यक्त्वा त्रैलोक्यस्वामिनी भव

“ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਹਾਸ ਵਾਲੀਏ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਵਰਤ ਯੌਵਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਵਾਮਿਨੀ ਬਣ।”

Verse 16

अहं हि महिषो नाम दानवेन्द्रो यदि श्रुतः । मया येन सहस्राक्षो द्वन्द्वयुद्धे विनिर्जितः

“ਮੈਂ ਹੀ ਮਹਿਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦਾ ਦਾਨਵੇਂਦ੍ਰ ਹਾਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇ—ਉਹੀ ਜਿਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਇਕਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ।”

Verse 22

अहं तव वधार्थाय निर्मिता विबुधोत्तमैः । तस्मात्त्वां नाशयिष्यामि स्मरेष्टं यद्धृदि स्थितम्

“ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਵਧ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗੀ—ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਹਰ ਪ੍ਰਿਯ ਕਾਮ ਸਮੇਤ।”

Verse 23

महिष उवाच । यद्येवं तद्वरारोहे युक्ता स्याच्च कुमारिका । प्रार्थनीया भवेदत्र सर्वेषां प्राणिनां यतः

ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕੁੱਲ੍ਹਿਆਂ ਵਾਲੀ, ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਕੁਆਰੀ ਹੋਣਾ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।'

Verse 24

स्वर्गार्थं क्रियते धर्मस्तपश्च वरवर्णिनि । येन भोगाः प्रभुञ्जंति ये दिव्या ये च मानुषाः

ਹੇ ਵਰਵਰਣਿਨੀ, ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਹੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੈਵੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਭੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 25

तस्माद्देहि ममात्मानं गांधर्वेण सुशोभने । विवाहेन यतोऽन्येषां स प्रधानः प्रकीर्तितः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਗੰਧਰਵ ਵਿਆਹ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 26

एवं प्रवदतस्तस्य सा देवी क्रोधमूर्छिता । तद्वक्त्रांतं समुद्दिश्य शरं चिक्षेप स क्षणात्

ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੋਨੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਇੱਕ ਤੀਰ ਛੱਡਿਆ।

Verse 27

विवेश वदनं तस्य वल्मीकं पन्नगो यथा । अथ तैर्मार्गगणैर्विद्धः स वक्त्रांतान्नदंस्ततः

ਉਹ ਤੀਰ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਖੁੱਡ ਵਿੱਚ ਵੜਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮਾਰਗ ਦੇ ਗਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਚੀਕਣ ਲੱਗਾ।

Verse 28

सुस्राव रुधिरं भूरि गैरिकं पर्वतो यथा । ततः कोपपरीतात्मा निवृत्त्याथ शनैः शनैः

ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਲਹੂ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਗੇਰੂ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ।

Verse 29

स्वसैन्यं त्वरितो भेजे कामेन च वशी कृतः । प्रोवाच सैनिकान्सर्वान्दुष्टा स्त्रीयं प्रगृह्यताम् । यथा न त्यजति प्राणान्प्रहारैर्जर्जरीकृता

ਕਾਮ-ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ: "ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਔਰਤ ਨੂੰ ਫੜ ਲਵੋ! ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰੋ, ਪਰ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਉਹ ਮਰ ਨਾ ਜਾਵੇ।"

Verse 30

एषा मम न सन्देहः प्रिया भार्या भविष्यति । यदि नो शस्त्रपातेन पंचत्वमुपयास्यति

"ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣੇਗੀ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸੱਟ ਨਾਲ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।"

Verse 32

एतस्मिन्नंतरे देवी सा दृष्ट्वा तानुपस्थितान् । युद्धाय कृतसंकल्पांस्तर्जतश्च मुहुर्मुहुः

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ ਅਤੇ ਝਿੜਕਿਆ।

Verse 33

ततस्तु लीलया देवी मुक्ता तीक्ष्णान्महाशरान् । तान्सर्वांस्ताडयामास सर्वमर्मसु तत्क्षणात्

ਫਿਰ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੇ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੀਰ ਛੱਡੇ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 34

अथ तीक्ष्णैः शरैर्दैत्या निहता दानवास्तथा । एके पंचत्वमापन्ना गताश्चान्य इतस्ततः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੱਢੇ ਹੋਏ ਦੈਤ੍ਯ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਕਈ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ, ਤੇ ਹੋਰ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਭੱਜ ਗਏ।

Verse 35

ततः सैन्यं समालोक्य तद्भग्नं च तया रणे । कोपाविष्टस्ततो दैत्यः स्वयं तां समुपाद्रवत्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸੈਨਾ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਤਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਦੈਤ੍ਯ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਝਪਟ ਪਿਆ।

Verse 36

यच्छञ्छृंगप्रहारांश्च तस्याः शतसहस्रशः । गर्जितं विदधच्चोग्रं शारदाभ्रसमं मुहुः

ਉਹ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੰਗਾਂ ਦੇ ਘਾਅ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਵਾਰੰ-ਵਾਰ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜਨਾ ਕਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦਾ ਘਣ।

Verse 37

एतस्मिन्नंतरे देवी साट्टहासकृतस्वना । त्रैलोक्यविवरं सर्वं यच्छब्देन प्रपूरितम्

ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਅੱਟਹਾਸ ਦੀ ਉੱਚੀ ਧੁਨੀ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਹਾਸੇ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੋਹ ਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 38

एवं तस्या हसंत्याश्च वक्त्रान्तादथ निर्ययुः । पुलिंदाः शबरा म्लेछास्तथान्येऽरण्यवासिनः

ਇਉਂ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੁਖ-ਅੰਦਰੋਂ ਪੁਲਿੰਦ, ਸ਼ਬਰ, ਮਲੇਛ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਰਣ੍ਯਵਾਸੀ ਲੋਕ ਨਿਕਲ ਆਏ।

Verse 39

शकाश्च यवनाश्चैव शतशश्तु वपुर्धरा । वर्म स्थगितगात्राश्च यमदूता इवापरे

ਫਿਰ ਸ਼ਕ ਅਤੇ ਯਵਨ ਵੀ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ—ਕਵਚਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ—ਮਾਨੋ ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਸੇਵਕ।

Verse 41

देव्युवाच । एतानस्य सुदुष्टस्य सैनिकान्बलगर्वितान् । सूदयध्वं द्रुतं वाक्यादस्मदीयाद्यथेच्छया

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉਸ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਟ ਦੇ ਇਹ ਬਲ-ਗਰਵਿਤ ਸੈਨਿਕ ਤੁਰੰਤ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸੰਘਾਰ ਦਿਓ; ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤੀ-ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ।”

Verse 42

अथ ते तद्वचः श्रुत्वा वल्गंतोऽसिधनुर्द्धराः । दैतेयबलमुद्दिश्य दुद्रुवुर्वेगमाश्रिताः

ਉਸ ਦਾ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰੇ ਉਹ ਯੋਧੇ ਲਲਕਾਰਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵੱਲ ਮਹਾਵੇਗ ਨਾਲ ਦੌੜ ਪਏ।

Verse 43

ततस्तेषां महद्युद्धं मिथो जज्ञे सुदारुणम् । नात्मीयं न परं तत्र केनचिज्ज्ञा यते क्वचित्

ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਗਿਆ; ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਪਲ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਕੌਣ ਆਪਣਾ ਹੈ ਤੇ ਕੌਣ ਪਰਾਇਆ।

Verse 44

अथ ते दानवाः सर्वे योधैर्देवीसमुद्भवैः । भग्ना व्यापादिताश्चान्ये प्रहारैर्जर्जरीकृताः

ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਯੋਧਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਹੋ ਗਏ; ਕੁਝ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਰੰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲੇ ਤੇ ਟੁੱਟੇ-ਫੁੱਟੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 45

ततो भग्नं बलं दृष्ट्वा महिषः क्रोधमूर्छितः । तामुवाच क्रुधा देवीं वचनैः परुषाक्षरैः

ਤਦੋਂ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮੂੜ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਤੇ ਚੁਭਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।

Verse 46

आः पापे स्त्रीति मत्वाद्य न हतासि मया युधि । तस्मात्पश्य प्रहारं मे तत्त्वं बुध्यसि नान्यथा

“ਅਹੋ ਪਾਪਣੇ! ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ‘ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤ’ ਸਮਝ ਕੇ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਹਾਰ ਵੇਖ—ਤੂੰ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣ ਲਵੇਂਗੀ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ।”

Verse 47

एवमुक्त्वा विशेषेण प्रहारान्स विचिक्षिपे । विषाणाभ्यां महावेगो भर्त्सयानो मुहुर्मुहुः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਹਾਰ ਵਾਰੰਵਾਰ ਸੁੱਟੇ। ਮਹਾਨ ਵੇਗ ਵਾਲਾ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਧਮਕਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਵੱਜਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 48

ततोऽभ्याशगतं दृष्ट्वा सा देवी दानवं च तम् । आरुरोहाथ वेगेन पृष्ठिदेशेन कोपतः

ਫਿਰ ਉਸ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਈ ਉਹ ਦੇਵੀ ਮਹਾਨ ਵੇਗ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠੀ।

Verse 49

ततश्चुक्रोश दैत्योऽसौ व्योममार्गं समाश्रितः । पृष्ठ्यास्तलेन निर्भिन्नो रुधिरौघपरिप्लुतः

ਤਦ ਉਹ ਦੈਤ ਚੀਖ ਪਿਆ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਦੇਵੀ ਦੇ ਪਿੱਠ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਛਿਦਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਰਕਤ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਲਥਪਥ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 50

एतस्मिन्नंतरे सिंहः स तस्या ज्योतिसंभवः । जग्राह पश्चिमे भागे दंष्ट्राग्रैर्निशितैः क्रुधा

ਉਸੇ ਖਿਨ, ਉਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸਿੰਘ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੱਖੀਆਂ ਦਾਢਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇਲੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜਕੜ ਲਿਆ।

Verse 51

ततो निश्चलतां प्राप्तः पादाक्रांतश्च दानवः । अकरोद्भैरवान्नादान्न शक्तश्चलितुं पदम्

ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪੈਰ ਹੇਠਾਂ ਦਬਿਆ ਦਾਨਵ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਭੈਰਵ ਵਰਗੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਗੱਜਾਂ ਮਾਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਇਕ ਕਦਮ ਵੀ ਹਿਲ ਨਾ ਸਕਿਆ।

Verse 52

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ताः सर्वे देवाः सवासवाः । व्योमस्थास्तां तदा प्रोचुर्देवीं हर्षसमन्विताः

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰ ਕੇ, ਹर्ष ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 53

एतस्य शिरसश्छेदं शीघ्रं कुरु सुरेश्वरि । खङ्गेनानेन तीक्ष्णेन यावन्नो याति चान्यतः

“ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਇਸ ਤਿੱਖੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਸਿਰ ਤੁਰੰਤ ਕੱਟ ਦੇ—ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਇਹ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਭੱਜ ਜਾਵੇ।”

Verse 54

सा श्रुत्वा वचनं तेषां देवी कोपसमन्विता । खड्गं व्यापारयामास कंठे तस्यातिपीवरे

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਿਕ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮੋਟੀ ਗਰਦਨ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀ।

Verse 55

स तेन खड्गघातेन कंठः पीनोऽपि निष्ठुरः । द्विधा जज्ञेऽथ दैत्यस्य दधत्तुष्टिं दिवौकसाम्

ਉਸ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਘਾਅ ਨਾਲ ਦੈਤ ਦੀ ਗਰਦਨ—ਭਾਵੇਂ ਮੋਟੀ ਤੇ ਕਠੋਰ ਸੀ—ਦੋ ਭਾਗ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਦੇਵਲੋਕ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੋਈ।

Verse 56

द्वादशार्कप्रतीकाशो वक्त्रांतश्चर्मखड्गधृक् । भर्त्सयंस्तां महादेवीं खड्गोद्यतकरां तदा । खड्गं व्यापारयन्गात्रे तस्या बालार्कसन्निभम्

ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲਾ, ਢਾਲ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਤਦ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ—ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕੇ ਖੜੀ ਸੀ—ਗਾਲਾਂ ਕੱਢੀਆਂ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧਾਰ ਉਸ ਦੇ ਦੇਹ ਉੱਤੇ ਚਲਾਈ, ਜੋ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦੀ ਸੀ।

Verse 57

ततः केशेषु चाधाय यावत्तस्यापि चिक्षिपे । प्रहारं गात्रनाशाय तावदूचे स दानवः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ (ਦੇਵੀ) ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਘਾਅ ਮਾਰਨ ਹੀ ਲੱਗਾ, ਤਦ ਉਹ ਦਾਨਵ ਬੋਲਿਆ।

Verse 58

दानव उवाच । जय देवि जयाचिंत्ये जय सर्वसुरेश्वरि । जय सर्वगते देवि जय सर्वजनप्रिये

ਦਾਨਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ! ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਅਚਿੰਤ੍ਯੇ! ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਧੀਸ਼ਵਰੀ! ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਦੇਵੀ! ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯੇ!

Verse 59

जय कामप्रदे नित्यं जय त्रैलोक्यसुन्दरि । जय त्रैलोक्य रक्षार्थमुद्यते ह्यकुतोभये

ਜੈ ਹੋਵੇ ਸਦਾ, ਹੇ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ! ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ! ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ—ਹੇ ਨਿਰਭਯੇ!

Verse 60

जय देवि कृतानंदे जय दैत्यविनाशिनि । जय क्लेशच्छिदे कांते जयाभक्तविमोहदे

ਜੈ ਹੋ ਦੇਵੀ ਕ੍ਰਿਤਾਨੰਦੇ, ਜੈ ਦੈਤ੍ਯ-ਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀ। ਜੈ ਕਲੇਸ਼-ਛੇਦਿਨੀ ਕਾਂਤੇ, ਜੈ ਅਭਕਤਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ!

Verse 62

तस्मात्कुरु प्रसादं मे प्राणान्रक्ष दयां कुरु । प्रणतस्य सुदीनस्य हीनस्य च विशेषतः

ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਦਇਆ ਕਰ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੇ, ਅਤਿ ਦਿਨ, ਅਤੇ ਹੀਨ ਪਏ ਹੋਏ ਉੱਤੇ।

Verse 63

अहं दुर्वाससा शप्तो हिरण्याक्षसुतो बली । महिषत्वं समानीतस्त्वया देवी विमोक्षितः

ਮੈਂ ਬਲੀ ਹਾਂ, ਹਿਰਣ੍ਯਾਖ੍ਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ। ਮਹਿਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ।

Verse 64

तस्माद्दर्पः प्रमुक्तोऽद्य मया दानवसंभवः । किंकरत्वं प्रयास्यामि सांप्रतं ते सुरेश्वरि

ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਦਾਨਵ-ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਅਹੰਕਾਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰੀ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਬਣ ਕੇ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 65

जय सर्वगते देवि सर्वदुष्टविनाशिनि

ਜੈ ਹੋ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਦੇਵੀ, ਹਰ ਇਕ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ!

Verse 66

इति तस्य वचः श्रुत्वा कृपणं सा सुरेश्वरी । कृपाविष्टाऽब्रवीद्वाक्यं ततो व्योमस्थितान्सुरान्

ਉਸ ਦੇ ਕਰੁਣ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਦਇਆ ਨਾਲ ਆਵਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 67

किं करोमि दया जाता ममैनं प्रति हे सुराः । तस्मान्नाहं हनिष्यामि दानवं दीनजल्पकम्

ਹੇ ਦੇਵੋ! ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦਇਆ ਜਾਗ ਪਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਦਿਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਾਂਗੀ।

Verse 68

विमुखं खड्गशस्त्रं च तवास्मीति प्रवादिनम् । अपि मे पितृहंतारं न हन्यां रिपुमाहवे

ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਵੀ ‘ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਹਾਂ’ ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਾਂਗੀ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਘਾਤਕ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।

Verse 69

देवा ऊचुः । न चेदसि च देवेशि त्वमेनं दानवाधमम् । नाशयिष्यति तत्कृत्स्नं त्रैलोक्यं सचराचरम्

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵેશੀ! ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਨੀਚ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।

Verse 70

एष व्यर्थःश्रमः सर्वस्तथास्माकं भविष्यति । तव संभूतिसंभूतस्तव क्लेशस्तथाऽखिलः

ਤਦ ਸਾਡਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਯਤਨ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਕਲੇਸ਼ ਵੀ ਮੁੜ ਉੱਠਣਗੇ—ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਫਿਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜੇ ਹੋਏ।

Verse 71

देव्युवाच । नाहमेनं हनिष्यामि त्यजिष्यामि तथाऽमराः । एनं कचग्रहं कृत्वा धारयिष्यामि सर्वदा

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਅਮਰੋ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰਾਂਗੀ, ਨਾ ਹੀ ਤਿਆਗਾਂਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਇਉਂ ਹੀ ਧਾਰਨ ਕਰਾਂਗੀ।

Verse 72

देवा ऊचुः । साधुसाधु महाभागे युक्तमुक्तं त्वया वचः । एतद्धि युज्यते कर्तुं कालेऽस्मिंस्त्रिदशेश्वरि

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ! ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਯੋਗ ਅਤੇ ਸੁਚਿੰਤਿਤ ਹਨ। ਹੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼ਵਰੀ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਹੀ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਹੈ।

Verse 73

सांप्रतं मर्त्यलोके त्वं रूपमेतत्समाश्रिता । शस्त्रोद्यतकरा रौद्रा महिषोपरि संस्थिता

ਹੁਣ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਇਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ—ਰੌਦ੍ਰ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਠੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਮਹਿਸ਼ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ।

Verse 74

अवाप्स्यसि परां पूजां दुर्लभा ममरैरपि । यस्त्वामेतेन रूपेण संस्थितां पूजयिष्यति

ਤੂੰ ਪਰਮ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗੀ—ਜੋ ਅਮਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਭਗਤ ਤੈਨੂੰ ਇਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਜਾਣ ਕੇ ਪੂਜੇਗਾ।

Verse 75

त्वमस्य संगतो भावि विख्याता विंध्यवासिनी । किं ते वा बहुनोक्तेन शृणु संक्षेपतो वचः

ਤੂੰ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਵੇਂਗੀ ਅਤੇ ਵਿਂਧ੍ਯਵਾਸਿਨੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਂਗੀ। ਪਰ ਬਹੁਤ ਕਹਿਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਬਚਨ ਸੁਣ।

Verse 76

अस्मदीयं परं तथ्यं सर्वलोकहितावहम् । पार्थिवानां त्वदायत्तं बलं देवि भविष्यति

ਸਾਡਾ ਇਹ ਪਰਮ ਸਤ੍ਯ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਹੈ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 77

युद्धकाले समुत्पन्ने भक्तानां नात्र संशयः । प्रस्थानं वा प्रवेशं च यः करिष्यति मानवः

ਜਦ ਯੁੱਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲੇ ਜਾਂ (ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ) ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ…

Verse 78

त्वां स्मृत्वा प्रणिपत्याथ पूजयित्वा विशेषतः । तस्य संपत्स्यते सिद्धिः सर्वकृत्येषु सर्वदा । इह कापुरुषस्यापि किं पुनः सुभटस्य च

ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਵੇਲੇ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇੱਥੇ ਡਰਪੋਕ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਫਲ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਸੂਰਮੇ ਯੋਧੇ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਵੱਧ!

Verse 79

आश्विनस्य सिते पक्षे नवम्यां चाष्टमीदिने । पूजयिष्यति यो मर्त्त्यस्त्वां सद्भक्तिसमन्वितः

ਆਸ਼ਵਿਨ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ—ਨਵਮੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਦਿਨ—ਜੋ ਮਰਤ੍ਯ ਸੱਚੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ…

Verse 80

तस्य संवत्सरं यावत्समग्रं सुरसुन्दरि । न भविष्यति वै रोगो न भयं न पराभवः । नापमृत्युर्न चौरादि समुद्भूत उपद्रवः

ਹੇ ਦੇਵ-ਸੁੰਦਰੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਨਾ ਰੋਗ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਾ ਡਰ, ਨਾ ਪਰਾਜਯ; ਨਾ ਅਕਾਲ ਮੌਤ, ਨਾ ਚੋਰ ਆਦਿ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ ਉਪਦ੍ਰਵ।

Verse 82

तत्र गत्वा चिरात्प्राप्य स्वं राज्यं पाकशासनः । पालयामास संहृष्टस्त्रैलोक्यं हतकटकम्

ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਇੰਦਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲੱਗਾ; ਵੈਰੀ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ।

Verse 83

लोकाश्च सुखसंपन्नाः सर्वे जाता स्ततः परम् । यज्ञभागभुजो देवा भूयो जाता जगत्त्रये

ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਭਾਗ ਭੋਗਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਤਿੰਨਾਂ ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਏ।

Verse 84

ततः परं च सा देवी त्रैलोक्ये ख्यातिमागता । सर्वक्षेत्रेषु तीर्थेषु स्थानेषु च विशेषतः

ਤਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਦੇਵੀ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ; ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰਾਂ, ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਧਾਮਾਂ ਵਿੱਚ।

Verse 85

एतस्मिन्नंतरे जातः सुरथोनाम भूपतिः । आनर्तस्तेन सद्भक्त्या क्षेत्रेऽत्रैव विनिर्मिता

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁਰਥਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਭੂਪਤੀ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਨਰਤ ਨਾਮ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਨਿਵਾਸ/ਸਥਾਪਨਾ ਬਣੀ।

Verse 86

यस्तां पश्यति सद्भक्त्या चैत्राष्टम्यां सितेऽहनि । स पुमान्वत्सरं यावत्कृतार्थः स्यान्न संशयः

ਜੋ ਕੋਈ ਚੈਤਰ ਮਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਅੱਠਮੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੇ ਇੱਕ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 91

।सूत उवाच । एवमुक्त्वाथ ते देवास्तां देवीं हर्षसंयुताः । अनुज्ञातास्तया जग्मुः स्वां पुरीममरावतीम्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਹर्ष ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਅਨੁਮਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਅਮਰਾਵਤੀ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 121

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये महिषासुरपराजय कात्यायनीमाहात्म्यवर्णनंनाम एकविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਛੇਵੇਂ ਗ੍ਰੰਥ ਨਾਗਰਖੰਡ ਦੇ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ-ਖੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ “ਮਹਿਸਾਸੁਰ-ਪਰਾਜਯ ਅਤੇ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮ ਅਧਿਆਇ ੧੨੧ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।