Adhyaya 117

Verse 1

ऋषय ऊचुः । भट्टिकाख्या पुरा प्रोक्ता या त्वया सूतनन्दन । कस्मात्तस्याः शरीरान्ताद्दंष्ट्रा नागसमुद्भवाः

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਹੇ ਸੂਤ-ਨੰਦਨ! ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਭੱਟਿਕਾ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਨਾਗ-ਜਨਮੇ ਦੰਸ਼ ਕਿਉਂ ਉੱਪਜੇ?”

Verse 2

विशीर्णाः किं प्रभावश्च तपसः सूतनन्दन । किं वा मंत्रप्रभावश्च एतन्नः कौतुकं परम्

ਹੇ ਸੂਤ-ਨੰਦਨ! ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਟੁੱਟ-ਭੱਜ ਗਏ—ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਜਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ? ਇਹ ਸਾਡੀ ਪਰਮ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੈ; ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।

Verse 3

यन्मानुषशरीरेऽपि विशीर्णास्ता विषोल्बणाः । नागानां तु विशेषेण तस्मात्सर्वं प्रकीर्तय

ਜੋ ਵਿਸ਼-ਉਗਰ ਪੀੜਾਵਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵੀ ਚੀਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਰਾ ਵਰਤਾਂਤ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਓ।

Verse 4

।सूत उवाच । सा पुरा ब्राह्मणी बाल्ये वर्तमाना पितुर्गृहे । वैधव्येन समायुक्ता जाता कर्मविपाकतः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ, ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵੱਸਦੀ ਹੋਈ, ਕਰਮ-ਵਿਪਾਕ ਕਾਰਨ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ।

Verse 5

ततो बाल्येऽपि शुश्राव शास्त्राणि विविधानि च । देवयात्रां प्रचक्रेऽथ तीर्थे स्नाति समाहिता

ਫਿਰ ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸੁਣੇ। ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵ-ਯਾਤਰਾ (ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ) ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਚਿੱਤ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 6

तत्र केदारदेवं च गत्वा नित्यं समाहिता । प्रातरुत्थाय गीतं च भक्त्या चक्रे तदग्रतः

ਉੱਥੇ ਉਹ ਨਿੱਤ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਕੇਦਾਰਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਭਜਨ ਗਾਂਦੀ ਸੀ।

Verse 7

ततस्तद्गीतलौल्येन पातालात्समुपेत्य च । तक्षको वासुकिश्चैव द्विज रूपधरावुभौ

ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ ਦੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਖਿੱਚੇ ਹੋਏ ਤਕਸ਼ਕ ਅਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਆਏ; ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।

Verse 8

साऽपि तत्र महद्गीतं तानैः सर्वैरलंकृतम् । मूर्च्छनाभिः समोपेतं सप्तस्वरविराजितम्

ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਇਕ ਮਹਾਨ ਗੀਤ ਗਾਇਆ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਮੂਰਛਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।

Verse 9

यतिभिश्च तथा ग्रामैर्वर्णग्रामैः पृथ ग्विधैः । ततं च विततं चैव घनं सुषिरमेव च

ਯਤੀਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਣ-ਗ੍ਰਾਮਾਂ ਦੇ ਭੇਦਾਂ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੰਤ੍ਰੀ, ਅਵਨੱਧ (ਚਮੜੀ ਵਾਲੇ), ਘਨ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ਿਰ—ਸਭ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਪੂਰੀ ਸੀ।

Verse 10

तालकालक्रियामानवर्धमानादिकं च यत् । अविदग्धापि सा तेषां गीतांगानां द्विजांगना । केवलं कंठसंशुद्ध्या ताभ्यां तोषं समादधे

ਤਾਲ, ਕਾਲ, ਕ੍ਰਿਆ, ਮਾਨ, ਵਰਧਮਾਨ ਆਦਿ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਗੀਤ ਦੇ ਅੰਗ ਹਨ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਨਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨੇ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਕੰਠ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 12

ततस्तद्गीतलोभेन सर्वे तत्पुरवासिनः । प्रातरुत्थाय केदारं समागच्छंति कौतुकात् । कस्य चित्त्वथ कालस्य नागौ तौ स्वपुरं प्रति । निन्युर्बलात्समुद्यम्य सर्वलोकस्य पश्यतः

ਫਿਰ ਉਸ ਮਧੁਰ ਗਾਇਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਨਗਰ ਦੇ ਸਭ ਵਾਸੀ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਅਚੰਭੇ ਭਰੇ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਕੇਦਾਰ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਪਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦੋ ਨਾਗ ਸਭ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਲਪੂਰਵਕ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵੱਲ ਲੈ ਗਏ।

Verse 13

नागरूपं समाधाय रौद्रं जनविभीषणम् । भोगाग्र्येण च संवेष्ट्य पातालतलमभ्ययुः

ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਨਾਗ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦੇਵੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਤਲਾਂ ਵੱਲ ਉਤਰ ਗਿਆ।

Verse 14

अथ तां स्वगृहं नीत्वा प्रोचतुः कामपीडितौ । भवावाभ्यां विशालाक्षि भार्या धर्मपरायणा । एतदर्थं समानीता त्वं पाताले महीतलात्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਿਹ ਲੈ ਜਾ ਕੇ, ਕਾਮ-ਪੀੜਤ ਉਹ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਧਰਮ-ਪਰਾਇਣਾ, ਧਰਮ-ਨਿਸ਼ਠ ਪਤਨੀ ਹੋਵੇਂਗੀ। ਇਸੀ ਕਾਰਨ ਤੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ।”

Verse 15

भट्टिकोवाच । यत्त्वं तक्षक मां शांतामनपेक्षां रतोत्सवे । आनैषीरपहृत्याशु ब्राह्मणान्वय संभवाम्

ਭੱਟਿਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਤਕਸ਼ਕ! ਤੂੰ ਕਾਮ ਦੇ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ—ਸ਼ਾਂਤ, ਅਨਿਚ্ছੁਕ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਨੂੰ, ਤੁਰੰਤ ਅਪਹਰਣ ਕਰ ਲਿਆ।”

Verse 16

मानुषं रूपमास्थाय पुरा मां त्वं समाश्रितः । कामोपहृतचित्तात्मा तस्मान्मर्त्यो भविष्यसि

“ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਮਨੁੱਖ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ; ਤੇਰਾ ਚਿੱਤ ਤੇ ਆਤਮਾ ਕਾਮ ਨੇ ਹਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਮਰਤ੍ਯ, ਨਾਸਵੰਤ ਹੋਵੇਂਗਾ।”

Verse 17

यदि मां त्वं दुराचार धर्षयिष्यसि वीर्यतः । शतधा तव मूर्धाऽयं सद्य एव भविष्यति

ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ! ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਦੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸੌ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

Verse 18

तं श्रुत्वा सुमहाशापं तस्याः स भयविह्वलः । ततः प्रसादयामास कृतांजलिपुटः स्थितः

ਉਸ ਦਾ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਸਰਾਪ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗਾ।

Verse 19

मया त्वं कामसक्तेन समानीता सुमोहतः । तस्मात्कुरु प्रसादं मे शापस्यांतो यथा भवेत्

ਮੈਂ ਕਾਮ-ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਅਤੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਸਰਾਪ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਸਕੇ।

Verse 20

सूत उवाच । एवं प्रसादिता तेन तक्षकेण द्विजात्मजा । ततः प्रोवाच तं नागं बाष्पव्याकुललोचना

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਕਸ਼ਕ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਧੀ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਨਾਗ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 21

यदि मां मर्त्यलोके त्वं भूयो न यसि तक्षक । तत्र शापस्य पर्यंतं करिष्यामि न संशयः

ਹੇ ਤਕਸ਼ਕ! ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਦੁਬਾਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਸਰਾਪ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे ज्ञात्वा मानुषीं स्वगृहागताम् । तक्षकेण समानीतां कामोपहतचे तसा

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਇਕ ਮਨੁੱਖੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ—ਤਕਸ਼ਕ ਨੇ, ਕਾਮ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਲਿਆਇਆ ਸੀ—(ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਹਿਲ ਗਏ)।

Verse 23

ततस्तस्य कलत्राणि महेर्ष्यासंश्रितानि च । तस्या नाशार्थमाजग्मुः कोपरक्तेक्षणानि च

ਫਿਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ—ਜੋ ਈਰਖਾ ਕਰਕੇ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ—ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚੀਆਂ।

Verse 24

अथ तासां परिज्ञाय तक्षकः स विचेष्टितम् । वाञ्छञ्छापस्य पर्यंतं तत्पार्श्वाद्भयसंयुतः

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨੀਅਤ ਅਤੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਜਾਣ ਕੇ ਤਕਸ਼ਕ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਿਆ; ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸੇ ਸਿਮਟ ਗਿਆ।

Verse 25

वज्रां नामास्मरद्विद्यां तस्या गात्रं ततस्तया । योजयामास रक्षार्थं प्राप्ता चाथ भुजंगमी

ਉਸ ਨੇ ‘ਵਜ੍ਰਾ’ ਨਾਮ ਦੀ ਵਿਦਿਆ-ਮੰਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਜੋੜੀ; ਤਦ ਸੱਪਣੀ ਨੇੜੇ ਆ ਪਹੁੰਚੀ।

Verse 26

अदशत्तां ततः क्रुद्धा ब्राह्मणस्य सुतां सतीम् । सपत्नीं मन्यमानोच्चैः शीर्णदंष्ट्रा व्यजायत

ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਡੱਸ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੌਤਣ ਸਮਝ ਕੇ; ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਦੰਦ-ਵਿਸ਼ੇ ਟੁੱਟ ਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ।

Verse 27

अथ तामपि सा क्रुद्धा शशाप द्विजसंभवा । दृष्ट्वा सापत्न्यजैर्भावैर्वर्तमानां सहेर्ष्यया

ਤਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ-ਜਨਮੀ ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬੈਠੀ; ਸੌਤਣੀ ਦੇ ਈਰਖਾਲੂ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਵਰਤਾਵ ਵੇਖ ਕੇ।

Verse 28

यस्मात्त्वं दोषहीनां मां सदोषामिव मन्यसे । तस्माद्भव द्रुतं पापे मानुषी दुःखभागिनी

“ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ—ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੀ—ਦੋਸ਼ੀ ਸਮਝਦੀ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਾਪਣੇ, ਤੁਰੰਤ ਮਨੁੱਖੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਬਣ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਹੋ।”

Verse 29

अथ तां संगृहीत्वा स तक्षको नागसत्तमः । केदारायतने तस्मिन्नर्धरात्रे मुमोच ह

ਫਿਰ ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤਕਸ਼ਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਕੇਦਾਰਾਯਤਨ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਆਇਆ।

Verse 30

ततः प्रोवाच तां देवीं कृतां जलिपुटः स्थितः । शापांतं कुरु मे साध्वि स्वगृहं येन याम्यहम्

ਤਦ ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਧਵੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਬੋਲਾ: “ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਰੀ, ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕਾਂ।”

Verse 31

भट्टिकोवाच । सौराष्ट्रविषये राजा त्वं भविष्यसि पन्नग । भूमौ रैवतको नाम भोगानां भाजनं सदा

ਭੱਟਿਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਪੰਨਗ, ਤੂੰ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣੇਂਗਾ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ‘ਰੈਵਤਕ’ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਸਦਾ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਆਸਨ ਰਹੇਗਾ।”

Verse 32

ततश्चैव तनुं त्यक्त्वा क्षेत्रेष्वाश्रममध्यतः । संप्राप्स्यसि निजं स्थानं तत्क्षेत्रस्य प्रभावतः

ਫਿਰ ਤੂੰ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਮੱਧੋਂ, ਇਹ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਕੇ—ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ—ਆਪਣੇ ਨਿਜ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।

Verse 33

तक्षक उवाच । एषा मम प्रिया कांता त्वया शापेन योजिता । या सा भवतु मे भार्या मानुषत्वेऽपि वर्तिते

ਤਕਸ਼ਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਿਯ ਕਾਂਤਾ, ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ, ਤੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਬੱਝ ਗਈ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਈ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਹੀ ਭਾਰਿਆ ਬਣੇ।”

Verse 34

एत त्कुरु प्रसादं मे दीनस्य परियाचतः । माऽस्या भवतु चान्येन पुरुषेण समागमः

“ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਵਰ ਦਿਓ—ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਇਸ ਦਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਨਾ ਹੋਵੇ।”

Verse 35

भट्टिकोवाच । आनर्ताधिपतेरेषा भवित्री दुहिता शुभा । ततः पाणिग्रहं प्राप्य भार्या तव भविष्यति

ਭੱਟਿਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਆਨਰਤ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮੇਗੀ। ਫਿਰ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣ (ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਵਿਵਾਹ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਭਾਰਿਆ ਬਣੇਗੀ।”

Verse 36

क्षेमंकरीति विख्याता रूपयौवनशालिनी । त्वया सार्धं बहून्भोगान्भुक्त्वाऽथ पृथिवीतले । परलोके पुनस्त्वां वै चानुयास्यति शोभना

“ਕ੍ਸ਼ੇਮੰਕਰੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਰੂਪ ਤੇ ਯੌਵਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਭੋਗ ਭੋਗੇਗੀ; ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨੀ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰੇਗੀ।”

Verse 37

सूत उवाच । एवं च स तया प्रोक्तः क्षम्यतामिति सादरम् । प्रणिपत्य जगामाऽथ निजं स्थानं प्रहर्षितः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਮੈਨੂੰ ਖਿਮਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।” ਫਿਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹರ್ಷ ਭਰਿਆ, ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 38

साऽपि प्राप्ते निशाशेषे केदारस्य पुरः स्थिता । पुनश्चक्रे च तद्गीतं श्रुतिसौख्यकरं परम्

ਅਤੇ ਜਦ ਰਾਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੀਤ ਗਈ, ਉਹ ਵੀ ਕੇਦਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਹੀ ਗੀਤ ਦੁਬਾਰਾ ਗਾਇਆ—ਜੋ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਪਰਮ ਸੁਖਦਾਇਕ ਸੀ।

Verse 39

अथ तस्य समायाताः केदारस्य दिदृक्षवः । पुनः केदारभक्त्याढ्या ब्राह्मणाः शतशः परम्

ਤਦ ਕੇਦਾਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਕੇਦਾਰ ਵੱਲ ਆਏ। ਫਿਰ ਕੇਦਾਰ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 40

ते तां दृष्ट्वा समायातां भट्टिंकां तां द्विजोद्भवाम् । विस्मयेन समायुक्ताः पप्रच्छुस्तदनंत रम्

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਆਈ ਭੱਟਿੰਕਾ ਨੂੰ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ—ਵੇਖਿਆ। ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਅੱਗੇ ਦੀ ਗੱਲ ਪੁੱਛੀ।

Verse 42

कस्मात्पुनः प्रमुक्ताऽसि सर्वं वद यथातथम् । अत्र नः कौतुकं जातं सुमहत्तव कारणात्

“ਤੂੰ ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਤ ਹੋਈ? ਜੋ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਵਾਪਰਿਆ, ਸਭ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ। ਤੇਰੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਜਾਗੀ ਹੈ।”

Verse 43

सूत उवाच । ततः सा कथयामास सर्वं तक्षकसंभवम् । वृत्तांतं नागसंभूतं शापानुग्रहजं तथा

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਤਕ੍ਸ਼ਕ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਕਹਿ ਸੁਣਾਈ—ਨਾਗ-ਜਨਿਤ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਪ ਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਘਟਨਾਵਲੀ ਵੀ।

Verse 44

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तं सर्वं तस्याः कुटुम्बकम् । रोरूयमाणं दुःखार्तं श्रुत्वा तां तत्र चागताम्

ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ—ਆਪ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ—ਉਸ ਥਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।

Verse 45

अथ सा जननी तस्या वाष्प पर्याकुलेक्षणा । सस्वजे तां तथा चान्याः सख्यः स्निग्धेन चेतसा

ਤਦ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਧੁੰਦਲੀਆਂ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ; ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ—ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ—ਨੇ ਵੀ ਸਨੇਹ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਅਲਿੰਗਨ ਕੀਤਾ।

Verse 46

ततो निन्युर्गृहं स्वं च शृण्वंतश्च मुहुर्मुहुः । नागलोकोद्भवां वार्तां विस्य याविष्टचेतसः

ਫਿਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਏ ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਾਗ-ਲੋਕ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਵਾਰਤਾ ਸੁਣਦੇ ਰਹੇ; ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 47

अथ तत्र पुरे पौराः सर्वे प्रोचुः परस्परम् । अयुक्तं कृतमेतेन ब्राह्मणेन दुरात्मना

ਫਿਰ ਉਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: “ਇਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਅਯੋਗ ਕਰਤੂਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।”

Verse 48

यदानीता सुतरुणी परहर्म्योषिता तया । अन्येषामपि विप्राणां संति नार्यो ह्यनेकशः

ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਅਤਿ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਇਆ ਹੈ—ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਰਾਏ ਘਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਨੇਕ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਹਨ।

Verse 49

तरुण्यो रूपवत्यश्च वैधव्येन समन्विताः । तासामपि च सर्वासामेष न्यायो भविष्यति । योनिसंकरजो नूनं तस्मान्निर्वास्यतामिति

ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਨਿਆਇ ‘ਮਿਸਾਲ’ ਬਣ ਕੇ ਨਿਯਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਹ ਯੋਨਿਸੰਕਰ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਕਾਲਿਆ ਜਾਵੇ—ਇਉਂ ਉਹ ਬੋਲੇ।

Verse 50

एकीभूय ततः सर्वे ब्राह्मणं तं द्विजोत्तमाः । सामपूर्वमिदं वाक्यं प्रोचुः शास्त्र समुद्भवम्

ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦ੍ਵਿਜ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਂਤਵਨਾ ਭਰੇ ਬਚਨ ਕਹੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ-ਉਤਪੰਨ ਇਹ ਵਾਕ ਉਚਾਰਿਆ।

Verse 51

एषा तव सुता विप्र तरुणी रूपसंयुता । सानुरागेण नागेण पाताले च समाहृता

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਧੀ ਹੈ—ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ। ਕਾਮ-ਰਾਗ ਨਾਲ ਭਰੇ ਇਕ ਨਾਗ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।

Verse 52

तद्वक्ष्यति प्रमुक्ताहं निर्दोषा तेन रागिणा । न श्रद्धां याति लोकोऽयं शुद्धैषा समुदाहृता

ਉਹ ਕਹੇਗੀ: ‘ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ—ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਰਾਗੀ ਨੇ (ਮੈਨੂੰ ਫਸਾਇਆ)।’ ਪਰ ਇਹ ਲੋਕ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 53

तस्माच्छुद्धिं द्विजेद्राणां प्रयच्छतु द्विजोत्तम । येनान्येषामपि प्राज्ञ विनश्यंति न योषितः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਦਵਿਜਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਉਪਾਯ ਬਖ਼ਸ਼ੋ, ਤਾਂ ਜੋ—ਹੇ ਪ੍ਰਾਜ্ঞ—ਹੋਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ੰਕਾ ਤੇ ਅਪਵਾਦ ਨਾਲ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਣ।

Verse 54

बाढमित्येव स प्रोक्त्वा ततस्तां विजने सुताम् । पप्रच्छ यदि ते दोषः कश्चिदस्ति प्रकीर्तय

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਠੀਕ ਹੈ,” ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: “ਜੇ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਸਾਫ਼ ਦੱਸ।”

Verse 55

नो चेत्प्रयच्छ संशुद्धिं ब्राह्मणानां प्रतुष्टये

ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਸੱਲੀ ਲਈ ਪੂਰਨ ਸ਼ੁੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।

Verse 56

भट्टिकोवाच । युक्तमुक्तं त्वया तात तथान्यैरपि च द्विजैः । युक्ता स्याद्योषितः शुद्धिर्द्वारातिक्रमणादपि

ਭੱਟਿਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਜੋ ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਤਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਹੱਦ ਲੰਘਣ ਨਾਲ ਵੀ ਯੋਗ ਮੰਨੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।”

Verse 57

किं पुनः परदेशं च गताया रागिणा सह । तस्मादहं न संदेहः प्रातः स्नाता हुताशनम्

“ਫਿਰ ਤਾਂ ਕਿੰਨਾ ਵੱਧ,” ਉਹ ਬੋਲੀ, “ਜੋ ਕਿਸੇ ਰਾਗੀ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰਦੇਸ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ: ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਤਹਕਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਜਾਵਾਂਗੀ।”

Verse 58

प्रविश्य सर्वविप्राणां शुद्धिं दास्याम्य संशयम् । अहमत्र च पानं च यच्चान्यदपि किंचन । प्राशयिष्यामि संप्राप्य शुद्धिं चैव हुताशनात्

ਵਿਧੀ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਭ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ਾਂਗਾ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਪਾਨੀਯ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ ਅਰਪਣ ਕਰਾਂਗਾ; ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਵੀ ਕਰਾਵਾਂਗਾ।

Verse 59

एवमुक्तस्तया सोऽथ हर्षेण महतान्वितः । प्रातरुत्थाय दारूणि पुरबाह्ये न्ययोजयत्

ਉਸ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਹರ್ಷ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਨਗਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲੱਕੜਾਂ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 60

भट्टिकाऽपि ततः स्नात्वा शुक्लांबरधरा शुचिः । सर्वैः परिजनैः सार्धं तथा निज कुटुंबकैः

ਫਿਰ ਭੱਟਿਕਾ ਵੀ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਈ, ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਨਾਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠੀ ਚੱਲ ਪਈ।

Verse 61

प्रसन्नवदना हृष्टा विष्णुध्यानपरायणा । जगाम तत्र यत्रास्ते सुमहान्दारुपर्वतः

ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਅਤੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ਟ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਣੁ-ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਲੱਕੜਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਢੇਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਸੀ।

Verse 62

ततो वह्निं समाधाय स्वयं तत्र द्विजोत्तमाः । प्रदक्षिणात्रयं कृत्वा प्राह चैव कृतांजलिः

ਤਦ ਉੱਥੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕੀਤੀ। ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।

Verse 63

यदि मेऽस्ति क्वचिद्दोषः कामजोऽल्पोऽपि गात्रके । कृतो वाऽपि बलात्तेन तक्षकेण दुरात्मना

ਜੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਹੋਵੇ—ਕਾਮਨਾ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਅਤਿ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ—ਜਾਂ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਤਕਸ਼ਕ ਨੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ…

Verse 64

अन्येनापि च केनापि भविष्यत्यथवा परः । तस्मात्प्रदहतु क्षिप्रं समिद्धोऽयं हुताशनः

ਜੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਲੋਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਤੁਰੰਤ (ਇਸ ਦੇਹ ਨੂੰ) ਭਸਮ ਕਰ ਦੇਵੇ।

Verse 65

एवमुक्त्वाऽथ सा साध्वी प्रविष्टा निजहर्म्यवत् । सुसमिद्धो हुतो वह्निर्जातो जलमयः क्षणात्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸਾਧਵੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ। ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਅਤੇ ਆਹੁਤੀ ਪਾਈ ਅਗਨੀ ਵੀ ਇਕ ਖਿਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਲ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਗਈ।

Verse 66

पपाताऽथ महावृष्टिः कुसुमानां नभस्तलात्

ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼ ਮੰਡਲ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਵਰਖਾ ਵਰਸੀ।

Verse 67

देवदूतो विमानस्थ इदं वाक्यमुवाच ह । शुद्धासि त्वं महाभागे चारित्रै र्निजगात्रजैः

ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਦੇਵਦੂਤ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: “ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਚਰਨ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈਂ।”

Verse 68

न त्वया सदृशी चान्या काचिन्नारी भविष्यति । तिस्रः कोट्योर्धकोटी च यानि लोमानि मानुषे । प्रभवंति महाभागे सर्वगात्रेषु सर्वदा

ਤੇਰੇ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ! ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਉੱਗਣ ਵਾਲੇ ਰੋਮ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਕਰੋੜ ਹਨ।

Verse 69

तेषां मध्ये न ते साध्वि पापमेकमपि क्वचित् । तस्माच्छीघ्रं ग्रहं गच्छ निजं बांधवसंयुता

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸਾਧਵੀ, ਤੇਰਾ ਇਕ ਵੀ ਪਾਪ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਗੇ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਸਮੇਤ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾ।

Verse 70

कुरु कृत्यानि पुण्यानि समाराधय केशवम् । एतच्चैव चितेः स्थानं त्वदीयं जलपूरितम्

ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕਰ, ਧਰਮਿਕ ਕਰਤੱਬ ਨਿਭਾ, ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ। ਇਹੀ ਚਿਤਾ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ—ਜਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 71

तव नाम्ना सुविख्यातं तीर्थं लोके भविष्यति । येऽत्र स्नानं करिष्यंति शयने बोधने हरेः

ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੋ ਇੱਥੇ ਹਰੀ ਦੇ ਸ਼ਯਨ ਅਤੇ ਬੋਧਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਨਾਨ ਕਰਨਗੇ…

Verse 72

ते यास्यंति परां सिद्धिं दुष्प्राप्या याऽमरैरपि । उक्त्वैवं विरता वाणी देवदूतसमुद्भवा

…ਉਹ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਦੂਤ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਵਾਣੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ।

Verse 73

भट्टिका तु ततो हृष्टा प्रणम्य जनकं निजम् । नाहं गृहं गमिष्यामि किं करिष्याम्यहं गृहे

ਤਦੋਂ ਭੱਟਿਕਾ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ; ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਬੋਲੀ: “ਮੈਂ ਘਰ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?”

Verse 74

अत्रैवाराधयिष्यामि निजतीर्थे सदाऽच्यु तम् । तथा तपः करिष्यामि भिक्षान्नकृतभोजना

“ਇਥੇ ਹੀ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੀਰਥ ਤੇ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਅਚ੍ਯੁਤ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਾਂਗੀ। ਅਤੇ ਇਥੇ ਹੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗੀ—ਭਿਖਿਆ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂਗੀ, ਭਿਖਿਆ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਅੰਨ ਹੀ ਭੋਜਨ ਬਣਾਵਾਂਗੀ।”

Verse 75

तस्मात्तात गृहं गच्छ स्थिताऽहं चाग्र संश्रये

“ਇਸ ਲਈ, ਪਿਆਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਓ। ਮੈਂ ਇਥੇ ਹੀ ਰਹਾਂਗੀ, ਇਸ ਸਰਵੋਤਮ ਆਸ਼੍ਰਯ-ਸਥਾਨ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ।”

Verse 76

ततः स जनकस्तस्यास्ते वाऽपि पुरवासिनः । संप्रहृष्टा गृहं जग्मुः शंसतस्तां पृथक्पृथक्

ਤਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਭੀ ਮਨੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਹਰ ਕੋਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ (ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਅਤੇ ਆਚਰਨ ਦੀ) ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।

Verse 77

तया त्रैविक्रमी तत्र प्रतिमा प्राग्विनिर्मिता । पश्चान्माहेश्वरं लिंगं कृत्वा प्रासादमुत्तमम्

ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬਣਵਾਈ। ਫਿਰ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਾਸਾਦ-ਮੰਦਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ।

Verse 78

ततः परं तपश्चक्रे भिक्षान्नकृतभोजना । शस्यमाना जनैः सर्वैश्चमत्कारपुरोद्भवैः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਭਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅੰਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾਇਆ; ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਚਕਿਤ ਹੋਏ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।

Verse 79

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । यथा तस्या दृढं कायमभेद्यं संस्थितं सदा

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋਤਮੋ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸਦਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਅਭੇਦ ਅਤੇ ਅਜਿੱਤ ਰਹਿਆ।

Verse 80

सा च पश्यति चात्मानं जलमध्यगतां शुभा

ਉਹ ਸ਼ੁਭਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੋਈ ਦੇਖਿਆ।