Adhyaya 11

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । चमत्कारः कथं राजा मुक्तः कुष्ठेन सूतज । कथं तेन तपस्तप्तं कियत्कालं च भूभुजा

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸੂਤ-ਪੁੱਤਰ! ਰਾਜਾ ਕੋੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ—ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਰਿਆ? ਉਸ ਭੂਪ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਤਪ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ?”

Verse 2

कतमे ब्राह्मणास्ते वै शंखतीर्थं प्रदर्शितम् । यैस्तस्य रोगमुक्त्यर्थं दुःखितस्य महात्मनः

ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੰਖਤੀਰਥ ਵਿਖਾਇਆ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਦੁਖੀ ਮਹਾਤਮਾ ਉੱਤੇ ਕਰੁਣਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ?

Verse 3

कतमं शंखतीर्थं तत्कस्मिन्स्थाने व्यवस्थितम् । किंप्रभावं च निःशेषं सर्वं विस्तरतो वद

ਉਹ ਸ਼ੰਖਤੀਰਥ ਕਿਹੜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ? ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੈ? ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਃਸ਼ੇਸ਼, ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।

Verse 4

सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि कथामेतां मनोहराम् । सर्वपापहरां विप्राश्चमत्कारनृपोद्भवाम्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ (ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ), ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਮਨੋਹਰ ਕਥਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ—ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲੀ ਹੈ—ਅਤੇ ਜੋ ਅਦਭੁਤ ਰਾਜਾ ਚਮਤਕਾਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ।

Verse 5

स भ्रांतः सर्वतीर्थानि प्रभासाद्यानि कृत्स्नशः । तपस्वी नियताहारो भिक्षान्नकृतभोजनः

ਉਹ ਭਟਕਦਾ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਭਾਸ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁੰਮਿਆ। ਤਪਸਵੀ ਸੀ, ਆਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮੀ, ਅਤੇ ਭਿਖਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਅੰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 6

पृच्छमानो भिषग्मुख्यानौषधानि मुहुर्मुहुः । मंत्रान्मंत्रविदश्चैव रोगनाशाय नित्यतः

ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਔਖਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ, ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਵਿਦਾਂ ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਮੰਤ੍ਰ ਮੰਗਦਾ—ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਰੋਗ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ।

Verse 7

न लेभे किंचिदिष्टं वा स मंत्रं भेषजं च वा । तीर्थं वा नृपशार्दूलो येन स्याद्व्याधिसंक्षयः

ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਸਮਾਨ ਉਹ ਨ੍ਰਿਪ ਨੂੰ ਕੋਈ ਭੀ ਇੱਛਿਤ ਵਸਤੂ ਨਾ ਮਿਲੀ—ਨਾ ਮੰਤ੍ਰ, ਨਾ ਔਖਧੀ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਤੀਰਥ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਸਕੇ।

Verse 9

निवासमकरोत्तस्मिन्क्षेत्रे पुण्यतमे चिरम् । शीर्णपर्णफलाहारो भूमौ शेते सदा निशि । अन्य स्याऽन्यस्य वृक्षस्य मदाहंकारवर्जितः

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਅਤਿ ਪੁੰਨਮਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਾਸ ਕੀਤਾ। ਝੜੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾਂਦਾ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਂਦਾ, ਇਕ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦਾ, ਮਦ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ।

Verse 10

ततः कतिपयाहस्य भ्रममाणो महीपतिः । सोऽपश्यद्ब्राह्मणश्रेष्ठांस्तीर्थयात्राश्रयान्बहून्

ਫਿਰ ਕੁਝ ਦਿਨ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮਹੀਪਤੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੇਖੇ—ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀ।

Verse 11

इति श्रीस्कांदे महापुराणएकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शंखतीर्थोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णने चमत्कारभूपतिना व्राह्मणेभ्यो नगरदानवर्णनंनामैकादशोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ-ਖੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਤੀਰਥ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਵਰਣਨ ਅੰਦਰ, “ਚਮਤਕਾਰ ਭੂਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਗਰ-ਦਾਨ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਗਿਆਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 13

अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र दैवो वा मानुषोऽपि वा । भेषजं वाऽथ मंत्रो वा येन कुष्ठं प्रशाम्यति

“ਕੀ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਹੈ—ਦੈਵੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ? ਕੋਈ ਔਖਧੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਮੰਤ੍ਰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਕੋਢ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇ?”

Verse 15

अथवा वित्थ नो यूयं त्यक्ष्यामीह कलेवरम् । प्रविश्याग्निं जलं वाऽपि भक्षयित्वाऽथ वा विषम्

ਜਾਂ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਅੱਗ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਖਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦੇਵਾਂਗਾ।

Verse 16

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे ते द्विजसत्तमाः । प्रोचुः कृपासमाविष्टास्ततस्तं पृथिवीश्वरम्

ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।

Verse 17

अस्ति पार्थिवशार्दूल स्थानादस्माददूरतः । शंखतीर्थमिति ख्यातं सर्वरोगक्षयावहम्

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਸਮਾਨ! ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ 'ਸ਼ੰਖਤੀਰਥ' ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 18

ये नरा व्याधिना ग्रस्ताः काणाश्चांधास्तथा जडाः । हीनांगाश्चाऽधिकांगाश्च कुरूपा विकृताननाः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਕਾਣੇ, ਅੰਨ੍ਹੇ ਅਤੇ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਬਦਸੂਰਤ ਅਤੇ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਹਨ—

Verse 19

तेऽपि चैत्रस्य कृष्णादौ स्नातास्तत्राकृताशनाः । भवंति नीरुजः सद्यश्चित्रासंस्थे निशाकरे

ਉਹ ਵੀ ਜੇਕਰ ਚੇਤ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਪੱਖ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ) ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਚਿੱਤਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਰੋਗ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 20

अस्माभिः शतशो दृष्टा द्वादशार्कसमप्रभाः । कामदेवसमाकारास्तेजोवीर्यसमायुताः

ਅਸੀਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅਜੇਹੇ ਪੁਰਖ ਵੇਖੇ ਹਨ ਜੋ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਸਨ; ਕਾਮਦੇਵ ਵਰਗੇ ਸੁੰਦਰ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਵੀਰਯ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ।

Verse 21

राजोवाच । शंखतीर्थं कथं ज्ञेयं मया ब्राह्मणसत्तमाः । कथं चैव समुत्पन्नं वदध्वं मम विस्तरात्

ਰਾਜਾ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਮੈਂ ਸ਼ੰਖਤੀਰਥ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਛਾਣਾਂ? ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ? ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਕਹੋ।”

Verse 22

ब्राह्मणा ऊत्रुः । आसीत्पूर्वं मुनिश्रेष्ठो लिखिताख्यो महीतले । शांडिल्यस्य मुनेः पुत्रस्तपोवीर्यसमन्वितः

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਤ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਸੀ—ਸ਼ਾਂਡਿਲ੍ਯ ਮੁਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਜੋ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਸੀ।”

Verse 23

अथ तस्यानुजो जज्ञे शंखाख्यो धर्मशास्त्रवित् । कन्दमूलफलाहारः सदैव तपसि स्थितः

ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਜਨਮਿਆ, ਸ਼ੰਖ ਨਾਮ ਦਾ, ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ; ਜੋ ਕੰਦ-ਮੂਲ ਤੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਆਹਾਰ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਸਦਾ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 24

कस्यचित्त्वथ कालस्य लिखितस्याऽश्रमं ययौ । शंखः स्वादुफलार्थाय पीडितोतिबुभुक्षया

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਸ਼ੰਖ, ਤੀਬਰ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਲਿਖਿਤ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਗਿਆ।

Verse 25

स शून्यमाश्रमं प्राप्य लिखितस्य महात्मनः । आत्मीयानीति मन्वानः फलानि जगृहे ततः

ਮਹਾਤਮਾ ਲਿਖਿਤ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹਨੂੰ ਸੁੰਨਿਆ ਵੇਖਿਆ; ‘ਇਹ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਨ’ ਐਸਾ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫਲ ਚੁੱਕ ਲਏ।

Verse 26

भक्षयामास भूरीणि पक्वानि मधुराणि च । एतस्मिन्नन्तरे प्राप्तो लिखितः शिष्यसंयुतः

ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤੇ ਪੱਕੇ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਫਲ ਖਾਧੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਤ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 27

स गृहीतफलं दृष्ट्वा शंखं प्रोवाच कोपतः

ਫਲ ਲਏ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਸ਼ੰਖ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।

Verse 28

अदत्तानि मया पाप फलानि हृतवानसि । कस्मात्त्वं चौर्यरूपेण नानुबन्धमवेक्षसे

‘ਹੇ ਪਾਪੀ! ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਨਾ ਦਿੱਤੇ ਫਲ ਤੂੰ ਚੁਰਾ ਲਏ ਹਨ। ਤੂੰ ਚੋਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਿਹੜਾ ਫਲ-ਪਰਿਣਾਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ?’

Verse 29

शंख उवाच । सत्यमेतद्द्विजश्रेष्ठ यत्त्वया परिकीर्तितम् । फलानि प्रगृहीतानि विजनेऽत्र तवाश्रमे

ਸ਼ੰਖ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਸੁੰਨੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਡੇ ਇਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਹੀ ਫਲ ਲਏ ਸਨ।’

Verse 30

तस्मात्कुरु यथार्हं मे निग्रहं चौर्यसंभवम् । इह लोकः परश्चैव येन मे स्यात्सुखावहः

ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਸ ਚੋਰੀ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਅਪਰਾਧ ਅਨੁਸਾਰ ਯੋਗ ਦੰਡ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਲਾਗੂ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮੰਗਲਮਯ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਣ।

Verse 31

ततः स हस्तमादाय हस्ते शंखस्य तत्क्षणात् । चकर्त कोपमाविष्टो वार्यमाणोऽपि तापसैः

ਤਦ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਆਵਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੰਖ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਪਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਤਪਸਵੀ ਰੋਕਦੇ ਰਹੇ, ਤੱਥਾਪਿ ਉਹ ਨਾ ਰੁਕਿਆ।

Verse 32

छिन्नहस्तोऽपि शंखस्तु तपश्चक्रे सुदारुणम् । विशेषेण समासाद्य स्वाश्रमे भूय एव तु

ਹੱਥ ਕੱਟਿਆ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਸ਼ੰਖ ਨੇ ਅਤਿ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਫਿਰ ਤਪਸਿਆ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।

Verse 33

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य कालेन केन चित् । प्रोवाच दर्शनं गत्वा तं च शंखमुनीश्वरम्

ਕਾਲਾਂਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦੇਵ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ, ਦਰਸ਼ਨ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਸ਼ੰਖ ਨਾਲ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 34

महेश्वर उवाच । भोभो मुने महासत्त्व दुष्करं कृतवानसि । वरं गृहाण मत्तस्त्वं मनसा समभीप्सितम्

ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਸੱਤਵ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਦੁਰਲਭ ਕਾਰਜ ਕਰ ਵਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਵਰ ਮੰਗ—ਜੋ ਤੇਰਾ ਮਨ ਸੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 35

शंख उवाच । यदि तुष्टोसि मे देव वरं चेद्यच्छसि प्रभो । स्यातां मे तादृशौ हस्तौ भूयोऽपि सुरसत्तम

ਸ਼ੰਖ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇਵ! ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਅਤੇ ਵਰ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਹੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੇ ਹੀ ਹੱਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ।

Verse 36

तथेदं मम नामांकं तीर्थं स्यात्सुरसत्तम । विख्यातं सर्वलोकेषु सर्वपापहरं नृणाम्

ਹੇ ਸੁਰਸੱਤਮ! ਇਹ ਤੀਰਥ ਮੇਰੇ ਹੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ ਹੋਵੇ; ਇਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਲਵੇਗਾ।

Verse 37

हीनांगो वाधिकांगो वा व्याधिना ग्रस्त एव च । अत्र स्नानं करोत्याशु स भूयः स्यात्पुनर्नवः

ਕੋਈ ਅੰਗਹੀਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਾਧੂ ਅੰਗ ਵਾਲਾ, ਜਾਂ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਵੇ—ਜੋ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਫਿਰ ਨਵਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।

Verse 38

भगवानुवाच । एतत्तीर्थं तु विख्यातं तव नाम्ना भविष्यति । अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र देहिनां पापनाशनम्

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਤੀਰਥ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ। ਅੱਜ ਤੋਂ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ, ਇਹ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 39

हीनांगो वाधिकांगो वा योऽत्र स्नानं करिष्यति । चैत्रे शुक्ले निराहारश्चित्रासंस्थे निशाकरे । सुवर्णांगः स तेजस्वी भविष्यति न संशयः

ਜੋ ਕੋਈ ਅੰਗਹੀਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਾਧੂ ਅੰਗ ਵਾਲਾ, ਜੇ ਉਹ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ—ਚੈਤਰ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਨਿਰਾਹਾਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਜਦ ਚੰਦਰਮਾ ਚਿਤ੍ਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਸੁਵਰਨ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 40

सकामो यदि विप्रेंद्र ध्यायमानः सुरूपताम् । निष्कामो वा परं स्थानं गमि ष्यति शिवात्मकम्

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਨ! ਜੇ ਕੋਈ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ-ਸਵਰੂਪ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।

Verse 41

अत्र श्राद्धे कृते ब्रह्मंश्चतुर्दश्यां निशाकरे । चित्रास्थिते प्रयास्यंति पितरस्तृप्तिमुत्तमाम्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਇੱਥੇ ਜਦੋਂ ਚੌਦਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ, ਚਿਤ੍ਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਹੋਣ ਵੇਲੇ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 42

अद्यैव विप्रशार्दूल चैत्रशुक्लांत उत्तमः । अपराह्णे निशानाथश्चित्रायोगं प्रयास्यति

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ! ਅੱਜ ਹੀ ਚੈਤਰ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੇ ਉੱਤਮ ਅੰਤ ਸਮੇਂ, ਅਪਰਾਹਣ ਵਿੱਚ, ਰਾਤ ਦਾ ਨਾਥ ਚੰਦਰਮਾ ਚਿਤ੍ਰਾ-ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ।

Verse 43

तत्रोपवासयुक्तस्य सम्यक्स्नातस्य तत्क्षणात् । स्यातां हस्तौ सुरूपाढ्यौ यथा पूर्वं तथा हि तौ

ਉੱਥੇ ਜੋ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਪਲ ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨ, ਓਹੋ ਹੀ ਮੁੜ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 44

एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः । शंखोऽपि कुतपे काले तत्र स्नानमथाकरोत्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਫਿਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸ਼ੰਖ ਨੇ ਵੀ ਉਚਿਤ ਕੁਟਪ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਉਸੇ ਥਾਂ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 45

ततश्च तत्क्षणाज्जातौ हस्तौ तस्य यथा पुरा । रक्तोत्पलनिभौ कांतौ मत्स्यचिह्नेन चिह्नितौ

ਤਦੋਂ ਉਸੇ ਪਲ ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮੁੜ ਉਪਜੇ—ਲਾਲ ਕਮਲਾਂ ਵਰਗੇ ਸੁੰਦਰ, ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ।

Verse 46

ब्राह्मणा ऊचुः । एवं तद्धरणीपृष्ठे तीर्थं जातं नृपोत्तम । प्रभावाद्देवदेवस्य चंद्रांकस्य शुभावहम्

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪৃষ্ঠ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ—ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਚੰਦਰਾਂਕ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ।”

Verse 47

तस्मात्त्वमपि राजेंद्र तत्र स्नानं समाचर । चैत्रे शुक्लचतुर्दश्यां चित्रासंस्थे निशाकरे

“ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ! ਤੂੰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰ—ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਚਿਤ੍ਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋਵੇ।”

Verse 48

भविष्यसि न संदेहः सर्वरोगविवर्जितः । वयं ते दर्शयिष्यामः प्राप्ते काले यथोदिते

“ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਕਿਹਾ ਹੋਇਆ ਸਮਾਂ ਆਵੇਗਾ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦਿਖਾਵਾਂਗੇ।”

Verse 49

सूत उवाच । ततः कतिपयाहेन चैत्रकृष्णादिरागतः । चित्रासंस्थे निशानाथे संप्राप्ता च चतुर्दशी

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਫਿਰ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਚੈਤਰ ਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਆ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਚਿਤ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ ਵੀ ਆ ਪਹੁੰਚੀ।”

Verse 50

ततस्ते ब्राह्मणा भूपं समादाय च तत्क्षणात् । शंखतीर्थं समुद्दिश्य गतास्तस्य हितैषिणः

ਤਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਭੂਪ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੰਖ-ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚਲ ਪਏ।

Verse 51

ततः स मनसि ध्यात्वा कुष्ठव्याधिपरिक्षयम् । स्नानं चक्रे यथान्यायं श्रद्धया परया युतः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋੜ੍ਹ ਰੋਗ ਦੇ ਪੂਰਨ ਨਾਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਪਰਮ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 52

ततः कुष्ठविनिर्मुक्तो द्वादशार्कसमप्रभः । निष्क्रांतः सलिलात्तस्माद्धर्षेण महतान्वितः

ਫਿਰ ਕੋੜ੍ਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ ਜਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹರ್ಷ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

Verse 53

ततः प्रणम्य तान्सर्वान्ब्राह्मणान्वेदपारगान् । कृतांजलिपुटो भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਵੇਦ-ਪਾਰੰਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।

Verse 54

प्रसादेन हि युष्माकं मुक्तोऽहं ब्राह्मणोत्तमाः । कुष्ठव्याधेर्महाकालं गर्हितोस्म्येव देहिनाम्

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋਤਮੋ! ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕੋੜ੍ਹ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ—ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਦੁੱਖ ਮੈਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਹਿਆ, ਜੋ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਿਤ ਹੈ।”

Verse 55

तस्मान्नाहं करिष्यामि राज्यं ब्राह्मणसत्तमाः । तीर्थेऽत्रैवाधुना नित्यं चरिष्यामि महत्तपः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਰਾਜਪਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸੇ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਤੋਂ ਨਿੱਤ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 56

एतद्राज्यं च देशं च हस्त्यश्वादि तथापरम् । यत्किंचिद्विद्यते मह्यं तद्गृह्णंतु द्विजोत्तमाः

ਇਹ ਰਾਜ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼, ਹਾਥੀ-ਘੋੜੇ ਆਦਿ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੇਰਾ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਦਵਿਜ-ਉੱਤਮ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ।

Verse 57

ममैवानुग्रहार्थाय दयां कृत्वा बृहत्तराम् । दीनस्य भक्तियुक्तस्य विरक्तस्य विशेषतः

ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਹੋਵੇ—ਇਸ ਲਈ ਵੱਡੀ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਦਿਨ, ਭਕਤੀਯੁਕਤ ਅਤੇ ਵਿਰਕਤ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।

Verse 58

ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं रक्षितुं शक्ता राज्यं पार्थिवसत्तम । तत्किं तेन गृहीतेन येन स्याद्राज्यविप्लवः

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਸੀਂ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਲੈਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋਵੇ?

Verse 59

जामदग्न्येन रामेण पुरा दत्ता वसुन्धरा । त्रिःसप्त क्षत्रियैर्हीनां कृत्वास्माकं नृपोत्तम

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ-ਉੱਤਮ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਜਾਮਦਗਨ੍ਯ ਰਾਮ (ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ) ਨੇ ਧਰਤੀ ਸਾਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੱਤ ਵਾਰ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰਕੇ।

Verse 60

सा भूयोपि हृताऽस्माकं क्षत्रियैर्बलवत्तरैः । तिरस्कृत्य द्विजान्सर्वांल्लीलयापि मुहुर्मुहुः

ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਇਹ ਧਨ-ਵਸਤੂ ਵਧੇਰੇ ਬਲਵਾਨ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੇ ਛੀਨ ਲਈ; ਅਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ, ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਸਾਰੇ ਦਵਿਜਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 61

राजोवाच । अहं वः प्रकरिष्यामि रक्षां ब्राह्मणसत्तमाः । तपस्थितोऽपि कार्येऽत्र न भीः कार्या कथंचन

ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਾਂਗਾ। ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਵਾਂ, ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਭੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਰ ਨਾ ਕਰੋ।

Verse 62

ब्राह्मणा ऊचुः । अवश्यं यदि ते श्रद्धा विद्यते दानसंभवा । क्षेत्रेऽत्रापि महापुण्ये कृत्वा देहि पुरोत्तमम्

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੋਲੇ: ਜੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦਾਨ-ਜਨਿਤ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਮਹਾ-ਪੁਣ੍ਯ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਰ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਨਗਰ-ਵਸਾਹਟ ਬਣਵਾ ਕੇ ਦਾਨ ਕਰ।

Verse 63

सर्वेषां ब्राह्मणेंद्राणां प्राकारपरिखान्वितम् । सुखेन येन तिष्ठामः स्नात्वा तीर्थैः पृथग्विधैः । गृहस्थधर्मिणः सर्वे स्वाध्यायनिरता सदा

ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਇੰਦਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਐਸਾ ਨਗਰ ਹੋਵੇ ਜੋ ਪ੍ਰਾਕਾਰ ਅਤੇ ਪਰਿਖਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਵੱਸ ਸਕੀਏ—ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ-ਧਰਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਦਾ ਸਵਾਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਰਤ।

Verse 64

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा स महीपालस्तथेत्युक्त्वा प्रहर्षितः । नगरं कल्पयामास स्थाने तत्र महत्तमम्

ਸੂਤ ਬੋਲੇ: ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਮਹੀਪਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ‘ਤਥਾਸਤੁ’ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਨਗਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ।

Verse 65

प्राकारेण सुतुंगेन परिखाद्येन सर्वतः । आयामव्यासतश्चैव क्रोशमात्रं मनोहरम्

ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਾਕਾਰ-ਦੀਵਾਰ ਅਤੇ ਚੌਫੇਰੇ ਪਰਿਖਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇਕ ਕ੍ਰੋਸ਼ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ, ਉਹ ਨਗਰ ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ ਸੀ।

Verse 66

त्रिकचत्वरसंशुद्धं शोभितं सर्वतो ध्वजैः । प्रासादैः प्रोन्नतैः कान्तैः समंतात्सुधया वृतैः

ਤਿੰਨ ਤੇ ਚਾਰ ਚੌਕਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ-ਸੰਗਮ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਚੌਫੇਰੇ ਧੁਜਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਚੂਨੇ ਦੀ ਲੇਪ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਉੱਚੇ, ਕਾਂਤਿਮਾਨ ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੌਣਕਮਈ ਸੀ।

Verse 67

मत्तवारणकोपेतैर्बहुभिर्भूभिरेव च । संपूर्णं सत्यकामाद्यैः साधुलोकप्रशंसितैः

ਉਹ ਨਗਰ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਤ ਅਨੇਕ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ; ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਕਾਮ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਸਾਧੂ-ਜਨ ਸਮਾਜ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਸੀ।

Verse 68

ततो गृहाणि सर्वाणि पूरयित्वा स भूमिपः । सुवर्णमणिमुक्तादिपदार्थैरपरैरपि

ਫਿਰ ਉਸ ਭੂਪ ਨੇ ਸਭ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨਾ, ਮਣੀ, ਮੋਤੀ ਆਦਿ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਕੀਮਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 69

ब्राह्मणेभ्यः कुलीनेभ्यो वेदविद्भ्यो विशेषतः । श्रोत्रियेभ्यश्च दांतेभ्यः स तु श्रद्धासमन्वितः

ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਲੀਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ—ਵੇਦ-ਵਿਦ੍ਵਾਨਾਂ ਨੂੰ—ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਾਂ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਜਿਤ, ਦਾਂਤ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ (ਦਾਨ) ਦਿੱਤਾ।

Verse 70

यथाज्येष्ठं यथाश्रेष्ठं प्रक्षाल्य चरणौ ततः । शास्त्रोक्तेन विधानेन प्रददौ द्विजसत्तमाः

ਫਿਰ ਜੇਠੇਪਣ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋ ਕੇ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੇ ਵਿਧਾਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਨੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉੱਤਮ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 97

ततश्च पार्थिवश्रेष्ठो वैराग्यं परमं गतः । एकाकी यतचित्तात्मा सर्वसत्त्वविराजिते

ਤਦੋਂ ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਮ ਵੈਰਾਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਇਕੱਲਾ ਵੱਸਦਾ, ਮਨ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।