
ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਤੁਲਾ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸੰਧਿਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਲਿੰਗ-ਪ੍ਰਾਕਟਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਧੂੜ ਅਤੇ ਜਮਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਢੱਕ ਗਈ। ਲਿੰਗਾਂ ਦੇ ਲੁਕ ਜਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ‘ਖੇਮ’ (ਸੁਰੱਖਿਆ) ਮੁੜ ਬਣਿਆ; ਦਿੱਖ ਵਾਲੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਟਣ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਫੈਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁਗ-ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲਵ-ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਿਹਦਸ਼ਵ ਉੱਥੇ ਆਇਆ। ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੂਮੀ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਕਾਰੀਗਰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਡੂੰਘੀ ਖੁਦਾਈ ਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਅਨੇਕਾਂ ਚਤੁਰਮੁਖ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ; ਉਸ ਤੀਬਰ ਤੇਜ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦ ਕਾਰੀਗਰ ਤੁਰੰਤ ਮ੍ਰਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਤਦੋਂ ਤੋਂ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਸਰੋਵਰ ਜਾਂ ਕੂਆਂ ਖੋਦਦਾ ਹੈ—ਭੈ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ; ਇਹੀ ਸਥਾਨਕ ਮਨਾਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਡਰ ਦੀ ਯਾਦ ਬਣ ਗਈ।
Verse 1
सूत उवाच । अथ प्राप्ते दिनाधीशे तुलायां द्विजसत्तमाः । प्रेता लिंगोद्भवां भूमिं पूरयामासुरेव हि
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਤੁਲਾ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਤਦ ਲਿੰਗਾਂ ਦੇ ਉਦਭਵ ਵਾਲੀ ਉਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਤਾਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ ਭਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 2
यत्किंचित्तत्र संस्थं तु आद्यतीर्थं सुरालयम् । तत्सर्वं व्यन्तरैस्तैश्च पांसुभिः परिपूरितम्
ਉੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਸੀ—ਉਹ ਆਦਿ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਧਾਮ—ਉਹ ਸਭ ਉਹਨਾਂ ਵ੍ਯੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਧੂੜ-ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ ਕੇ ਘੁੱਟ ਗਿਆ।
Verse 3
ततः क्षेमं समुत्पन्नं क्षेत्रे तत्र द्विजोत्तमाः । अन्येषामपि लोकानां लिंगैस्तैर्लुप्तिमागतैः
ਫਿਰ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਲਿਆਣ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਪਰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਲਿੰਗ, ਨਜ਼ਰੋਂ ਲੁਕ ਕੇ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਗਏ।
Verse 4
कस्यचित्त्वथ कालस्य बृहदश्वो महीपतिः । शाल्वदेशात्समायातः कस्मिश्चिद्युगपर्यये
ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਿਹਦਸ਼ਵ ਕਿਸੇ ਯੁਗ-ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਵੇਲੇ ਸ਼ਾਲਵ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।
Verse 5
स दृष्ट्वा विपुलां भूमिं प्रासादैः परिवर्जिताम् । प्रासादार्थं मतिं चक्रे तत्र क्षेत्रे द्विजोत्तमाः
ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵੇਖਿਆ; ਤਾਂ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਸਾਦ (ਮੰਦਰ) ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ।
Verse 6
शिल्पिनश्च समाहूयानेकांस्तत्र सहस्रशः । शोधयामास तां भूमिमधस्ताद्बहुविस्तृताम्
ਉਸ ਨੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ—ਅਨੇਕਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ—ਉਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਤੱਕ ਖੋਦ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਲ ਤੱਕ, ਸਾਫ਼ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਵਾਇਆ।
Verse 7
भूमौ निखन्यमानायां ततो लिंगानि भूरिशः । चतुर्वक्त्राणि तान्येव यांति दृष्टेश्च गोचरम्
ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਖੋਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਦ ਅਨੇਕਾਂ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ; ਉਹੀ ਚਤੁਰਮੁਖ ਲਿੰਗ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਗੋਚਰ ਆ ਗਏ।
Verse 8
ततः स पार्थिवस्तैश्च लिंगैर्दृष्ट्वा वृतां भुवम् । तत्क्षणान्मृत्युमापन्नः शिल्पिभिश्च समन्वितः
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਉਹਨਾਂ ਲਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੌਫੇਰੇ ਢੱਕਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸੇ ਪਲ ਮਰ ਗਿਆ—ਉਸ ਨਾਲ ਆਏ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਸਮੇਤ।
Verse 9
ततःप्रभृति नो तत्र कश्चिन्मर्त्यो महीतले । प्रासादं कुरुते भीत्या तडागं कूपमेव च
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਥਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਮਰਤਯੁ ਪ੍ਰਾਣੀ ਡਰ ਕਰਕੇ ਨਾ ਮਹਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਤਲਾਬ, ਨਾ ਹੀ ਕੂਆਂ।
Verse 105
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्र माहात्म्ये राक्षसलिंगच्छेदनंनाम पञ्चोत्तरशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਛੇਵੇਂ ਭਾਗ ਨਾਗਰਖੰਡ ਦੇ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ-ਖੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅਧੀਨ “ਰਾਖਸ-ਲਿੰਗ-ਛੇਦਨ” ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।