Adhyaya 1

Verse 1

। ओंनमः पुरुषोत्तमाय । अथ स्कान्दे महापुराणे षष्ठनागरखण्डप्रारम्भः । व्यास उवाच । स धूर्जटि जटाजूटो जायतां विजयाय वः । यत्रैकपलितभ्रांतिं करोत्यद्यापि जाह्नवी

ਓਂ—ਪੁਰੁਸ਼ੋੱਤਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੁਣ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਭਾਗ-ਖੰਡ, ਨਾਗਰਖੰਡ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧੂর্জਟਿ, ਜਟਾਜੂਟ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਵ, ਤੁਹਾਡੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੋਵੇ; ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਇਕੋ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲ ਦੀ ਭ੍ਰਾਂਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 2

ऋषय ऊचुः । हरस्य पूज्यते लिंगं कस्मादतन्महामते । विशेषात्संपरित्यज्य शेषांगानि सुरासुरैः

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਮਤਿ! ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਲਿੰਗ ਕਿਉਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ—ਜਦ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

Verse 3

तस्मादेतन्महाबाहो यथावद्वक्तुमर्हसि । सांप्रतं सूत कार्त्स्न्येन परं कौतूहलं हि नः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਯਥਾਵਤ ਕਹਿਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਸੂਤ, ਸਾਨੂੰ ਪੂਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਦੀ ਪਰਮ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ।

Verse 4

सूत उवाच । प्रश्नभारो महानेष यो भवद्भिरुदाहृतः । कीर्तयिष्ये तथाप्येनं नमस्कृत्य स्वयंभुवे

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਤਾਂ ਵੀ, ਮੈਂ ਸਵਯੰਭੂ (ਸਵੈ-ਜਨਮੇ ਪ੍ਰਭੂ) ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 5

आनर्तविषये चास्ति वनं मुनिजनाश्रयम् । मनोज्ञं सर्वसत्त्वानां सर्वर्तुफलितद्रुमम्

ਆਨਰਤ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਨ ਹੈ ਜੋ ਮੁਨੀਆਂ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਯ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਨੋਹਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 6

तत्राश्रमपदं रम्यं सौम्यसत्त्वनिषेवितम् । अस्ति तापससंकीर्णं वेदध्वनिविराजितम्

ਉੱਥੇ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼੍ਰਮ-ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਸੌਮ੍ਯ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਹੈ; ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਪਾਠ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

Verse 7

अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च शीर्णपर्णाशिभिस्तथा । दन्तोलूखलिभिर्विप्रैः सेवितं चाश्मकुट्टकैः

ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵਨ ਕਠੋਰ ਵਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਸੀ—ਕੋਈ ਕੇਵਲ ਜਲ-ਆਹਾਰ, ਕੋਈ ਕੇਵਲ ਵਾਯੁ-ਆਹਾਰ; ਕੋਈ ਝੜੇ ਪੱਤੇ ਖਾਂਦੇ; ਕੋਈ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਓਖਲੀ ਵਾਂਗ ਵਰਤਦੇ; ਅਤੇ ਕੋਈ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਕੁੱਟੇ ਅੰਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾਉਂਦੇ।

Verse 8

स्नानहोमपरैश्चैव जपस्वाध्यायतत्परैः । वानप्रस्थैस्त्रिदण्डैश्च हंसैश्चापि कुटीचरैः

ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਜਪ ਅਤੇ ਸਵਾਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਸਨ; ਵਨਵਾਸੀ ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ, ਤ੍ਰਿਦੰਡ ਧਾਰੀ ਸੰਨਿਆਸੀ, ਹੰਸ-ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਕੁਟੀਚਰ ਤਪਸਵੀ ਵੀ।

Verse 9

स्नातकैर्यतिभिर्दान्तैस्तथा पंचाग्निसाधकैः । कस्यचित्त्वथ कालस्य भगवांस्त्रिपुरांतकः

ਉਹ ਸਥਾਨ ਸਨਾਤਕ ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ, ਦਮਿਤ ਯਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਗਨਿ ਸਾਧਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ ਭਗਵਾਨ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ—ਤਿੰਨ ਪੁਰਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ—(ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ)।

Verse 10

सतीवियोगसंतप्तो भ्रममाण इतस्ततः । तस्मिन्वने समायातः सौम्यसत्त्वनिषेविते

ਸਤੀਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤਪਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਭਟਕਦਾ, ਉਹ ਉਸ ਸੌਮ੍ਯ ਸੱਤਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਵਨ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 11

क्रीडंति नकुला यत्र सार्धं सर्पैःप्रहर्षिताः । पञ्चाननाश्च मातंगैर्वृषदंशास्तथाखुभिः । काकाः कौशिकसंघैश्च वैरभावविवर्जिताः

ਉਥੇ ਨਕੁਲ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਖੇਡਦੇ ਸਨ; ਸਿੰਘ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ; ਡੰਸਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਚੂਹਿਆਂ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਕਾਂ ਉੱਲੂਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਵੀ—ਸਭ ਵੈਰ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।

Verse 12

ततश्च भगवान्रुद्रो दृष्ट्वाश्रमपदं तदा । नग्नः कपालमादाय भिक्षार्थं प्रविवेश सः

ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ-ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਗਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਪਾਲ-ਪਾਤ੍ਰ ਧਾਰ ਕੇ, ਭਿੱਖਿਆ ਲਈ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

Verse 13

अथ तस्य समालोक्य रूपं गात्रसमुद्भवम् । अदृष्टपूर्वं तापस्यः सर्वाः कामवशं गताः

ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਅਦਭੁਤ, ਅਪੂਰਵ ਦੇਹ-ਸੌੰਦਰਯ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਪਸਿਨੀਆਂ ਕਾਮ-ਵਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ।

Verse 14

गृहकर्म परित्यज्य गुरुशुश्रूषणानि च । मिथः संभाषणं चक्रुः स्थानेस्थाने च ताः स्थिताः

ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।

Verse 15

एका सा कापि धन्या या चक्रे तस्यावगूहनम् । विश्रब्धा सर्वगात्रेषु तापसस्य महात्मनः

ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ—ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਧੰਨ ਮੰਨਦੀ—ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਤਾਪਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਜੱਫੀ ਪਾ ਬੈਠੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗ ਗਈ।

Verse 16

तथान्याः कौतुकाविष्टा धावंत्यः सर्वतोदिशम् । दृश्यंते तं समुद्दिश्य विस्तारितविलोचनाः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੀ ਕੌਤੁਹਲ ਨਾਲ ਆਵਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਈਆਂ; ਉਹ ਉਸੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕਰਕੇ ਉਤਾਵਲੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਸਨ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਸਤਾਰ ਕੇ ਤੱਕਦੀਆਂ।

Verse 17

काश्चिदर्द्धानुलिप्तांग्यः काश्चिदेकांजितेक्षणाः । अर्धसंयमितैः कैशैस्तथान्यास्त्यक्तबालकाः

ਕੁਝ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਅੰਗ ਅੱਧੇ ਹੀ ਲੇਪੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਅੰਜਨ ਨਾਲ ਰੇਖਿਤ ਸੀ। ਕੁਝ ਦੇ ਕੇਸ ਅੱਧੇ ਹੀ ਬੰਨੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਾਲਕ ਛੱਡ ਕੇ ਹੀ ਦੌੜ ਪਈਆਂ।

Verse 18

एवमालोक्यमानः स कामिनीभिर्महेश्वरः । बभ्राम राजमार्गेण भिक्षां देहीति कीर्तयन्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਹਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਰਾਜਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਿਆ, ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ—“ਭਿੱਖਿਆ ਦਿਓ!”

Verse 19

अथ ते मुनयो दृष्ट्वा तं तथा विगतांबरम् । कामोद्भवकरंस्त्रीणां प्रोचुः कोपारुणेक्षणाः

ਤਦ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਗਨ ਵੇਖ ਕੇ—ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ—ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।

Verse 20

यस्मात्पाप त्वयास्माकमाश्रमोऽयं विडंबितः । तस्माल्लिंगं पतत्वाशु तवैव वसुधातले

“ਕਿਉਂਕਿ, ਹੇ ਪਾਪੀ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਇਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦਾ ਉਪਹਾਸ ਤੇ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਰਾ ਲਿੰਗ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਵੇ!”

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे भूमौ लिंगं तस्य पपात तत् । भित्त्वाथ धरणीपृष्ठं पातालं प्रविवेश ह

ਉਸੇ ਖਿਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦਾ ਲਿੰਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 22

सोऽपि लिंगपरित्यक्तो लज्जायुक्तो महेश्वरः । गर्तां गुर्वीं समाश्रित्य भ्रूणरूपः समाविशत्

ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਅਤੇ ਲਾਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵੀ, ਇੱਕ ਗਹਿਰੀ ਖੱਡ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਭ੍ਰੂਣ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਿਆ।

Verse 23

अथ लिंगस्य पातेन त्रैलोक्यभयशंसिनः । उत्पाता दारुणास्तस्थुः सर्वत्र द्विजसत्तमाः

ਫਿਰ ਲਿੰਗ ਦੇ ਪਤਨ ਕਾਰਨ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭਯ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਉਤਪਾਤ ਹਰ ਥਾਂ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ!

Verse 24

शीर्यते गिरिशृङ्गाणि पतंत्युल्का दिवापि च । त्यजंति सागराः सर्वे मर्यादां च शनैः शनैः

ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਢਹਿ ਗਈਆਂ; ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੇ ਵੀ ਉਲਕਾਵਾਂ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਛੱਡਣ ਲੱਗ ਪਏ।

Verse 25

अथ देवगणाः सर्वे भयसंत्रस्तमानसाः । शक्रविष्णुमुखा जग्मुर्यत्र देवः पितामहः

ਤਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ ਭਯ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਕ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਆਦਿ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਸਨ, ਉੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 26

प्रोचुश्च प्रणताः स्तुत्वा स्तोत्रैः सुश्रुतिसंभवैः । त्रैलोक्ये सृष्टिरूपं यत्कमलासनसंस्थितम्

ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮੀ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤੀ-ਜਨਿਤ ਸਤੁਤੀਆਂ ਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ; ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸਰੂਪ ਜੋ ਕਮਲ-ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਵਿਹਾਜਮਾਨ ਹੈ (ਬ੍ਰਹਮਾ), ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ।

Verse 27

किमिदं किमिदं देव वर्तते ह्यधरोत्तरम् । त्रैलोक्यं सकलं येन व्याकुलत्वमुपागतम्

“ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਕੀ ਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵ! ਇਹ ਅਧਰ-ਉੱਤਰ, ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਾਰਾ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯ ਹੀ ਵਿਹਲ ਤੇ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।”

Verse 28

प्रलयस्येव चिह्नानि दृश्यंते पद्मसंभव । किं सांप्रतमकालेऽपि भविष्यति परिक्षयः

“ਹੇ ਪਦਮਸੰਭਵ! ਪ੍ਰਲਯ ਵਰਗੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੀ ਅਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ?”

Verse 29

सर्वेषां सुरमर्त्यानां दैत्यानां मन्त्रकोविदः । गतिर्भयार्तदेहानां सर्वलोकपितामहः

ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਰਤਿਆਂ ਸਭ ਦਾ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਭੀ, ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਕੋਵਿਦ ਹੈ; ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਦੇਹਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੀ ਆਸਰਾ ਤੇ ਗਤੀ ਹੈ।

Verse 30

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा देवानां चतुराननः । उवाच सुचिरं ध्यात्वा ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਚਤੁਰਾਨਨ ਨੇ ਲੰਮਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਭੇਦ ਜਾਣ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।

Verse 31

प्रलयस्य न कालोऽयं सांप्रतं सुरसत्तमाः । शृणुध्वं यन्निमित्तोत्था महोत्पाता भवन्त्यमी

ਹੇ ਦੇਵੋਤਮੋ, ਇਹ ਪ੍ਰਲਯ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ। ਸੁਣੋ—ਇਹ ਮਹਾਨ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਣ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਹਨ।

Verse 32

ऋषिभिः पातितं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः । शापेनानर्तके देशे कलत्रार्थे महात्मभिः

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਸ਼ੂਲਿਨ ਦਾ ਲਿੰਗ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ; ਮਹਾਤਮਾ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਅਨਰਤਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਪਤਨੀ-ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ।

Verse 33

तेनैतद्व्याकुलीभूतं त्रैलोक्यं सचराचरम् । तस्माद्गच्छामहे तत्र यत्र देवो महेश्वरः

ਉਸ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ—ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਆਓ ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਚਲੀਏ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹਨ।

Verse 34

येनास्मद्वचनाच्छीघ्रं तल्लिंगं निदधाति सः । नो चेद्भविष्यति व्यक्तमकाले चापि संक्षयः । त्रैलोक्यस्यापि कृत्स्नस्य सत्यमेतन्मयोदितम्

ਜੋ ਸਾਡੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਆਪਦਾ ਟਾਲ ਦੇਵੇਗਾ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਕਾਲ ਹੀ ਨਾਸ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਵੇਗਾ—ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦਾ। ਇਹ ਸੱਚ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 35

अथ देवगणाः सर्वे ब्रह्मविष्णुपुरःसराः । आदित्या वसवो रुद्रा विश्वेदेवास्तथाश्विनौ

ਤਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ—ਆਦਿਤ੍ਯ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼੍ਵਿਨ ਵੀ…

Verse 36

प्रजग्मुस्त्वरितास्तत्र यत्र देवो महेश्वरः । गर्तामध्यगतः सुप्तो लज्जया परया वृतः

ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਦੌੜੇ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸਨ—ਗੜ੍ਹੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪਏ ਸੁੱਤੇ, ਪਰਮ ਲੱਜਾ ਦੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ।

Verse 37

देवा ऊचुः । नमस्ते देवदेवेश भक्तानामभयप्रद । नमस्ते जगदाधार शशिराजितशेखर

ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ-ਈਸ਼! ਭਕਤਾਂ ਨੂੰ ਅਭਯ ਦੇਣ ਵਾਲੇ। ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਤੇ ਚੰਦਰ-ਰਾਜ ਸਜਿਆ ਹੈ।

Verse 38

त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वमापस्त्वं मही विभो । त्वया सृष्टमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

ਤੂੰ ਹੀ ਯਜ੍ਞ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਵਸ਼ਟਕਾਰ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਜਲ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਧਰਤੀ, ਹੇ ਵਿਭੂ। ਤੇਰੇ ਹੀ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸਭ ਰਚਿਆ ਗਿਆ—ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਚਲ-ਅਚਲ ਸਮੇਤ।

Verse 39

त्वं पासि च सुरश्रेष्ठ तथा नाशं नयिष्यसि । त्वं विष्णुस्त्वं चतुर्वक्त्रस्त्वं चंद्रस्त्वं दिवाकरः

ਤੂੰ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਅੰਤ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਵਿਸ਼ਣੁ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਚਤੁਰਵਕਤ੍ਰ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਚੰਦਰਮਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਦਿਵਾਕਰ (ਸੂਰਜ) ਹੈਂ।

Verse 40

त्वया विना महादेव न किंचिदिह विद्यते । अपि कृत्वा महत्पापं नरो देव धरातले

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਦੇਵ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਂ ਪਾਪ ਵੀ ਕਰ ਬੈਠੇ ਤਾਂ ਵੀ—

Verse 41

तव नामापि संकीर्त्य प्रयाति त्रिदिवालयम् । महादेव महादेव महादेवेति कीर्तनात्

ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਭੀ ਸੰਕੀਰਤਨ ਕਰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਜੀਵ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ‘ਮਹਾਦੇਵ, ਮਹਾਦੇਵ, ਮਹਾਦੇਵ’ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ।

Verse 42

कोटयो ब्रह्महत्यानामगम्यागमकोटयः । सद्यः प्रलयमायांति महादेवेति कीर्तनात्

ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ, ਅਤੇ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਅਗਮ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕਰੋੜਾਂ—‘ਮਹਾਦੇਵ’ ਦੇ ਕੀਰਤਨ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 43

विप्रो यथा मनुष्याणां नदीनां वा महार्णवः । तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਸਾਗਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੂੰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਆਧਿਪਤ੍ਯ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈਂ।

Verse 44

नक्षत्राणां यथा चंद्रः प्रदीप्तानां दिवाकरः । तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

ਜਿਵੇਂ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੂੰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਆਧਿਪਤ੍ਯ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈਂ।

Verse 45

धातूनां कांचनं यद्वद्गंधर्वाणां च नारदः । तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

ਜਿਵੇਂ ਧਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੂੰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਆਧਿਪਤ੍ਯ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈਂ।

Verse 46

ओषधीनां यथा सस्यं नगानां हेमपर्वतः । तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

ਜਿਵੇਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਵਿਚ ਅੰਨ-ਧਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਸੁਵਰਨ ਪਰਬਤ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੂੰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਪਤਿ-ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈਂ।

Verse 47

तस्मात्कुरु प्रसादं नः सर्वेषां च नृणां विभो । संधारय पुनर्लिंगं स्वकीयं सुरसत्तम

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਭੋ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ। ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਆਪਣਾ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿੰਗ ਮੁੜ ਧਾਰਨ ਕਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ।

Verse 48

नोचेज्जगत्त्रयं देव नूनं नाशममुपेष्यति । यद्येतद्भूतले लिङ्गं पतति स्थास्यति प्रभो

ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਹੇ ਦੇਵ, ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ—ਜੇ ਇਹ ਲਿੰਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ।

Verse 49

सूत उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा भगवान्बृषभध्वजः । प्रोवाच प्रणतान्सर्वांस्तान्देवान्व्रीडयान्वितः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ—ਜਿਸ ਦਾ ਧਵਜ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਹੈ—ਲੱਜਾ-ਭਾਵ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।

Verse 50

मया सतीवियोगार्तियुक्तेन सुरसत्तम । लिंगमेतत्परित्यक्तं शापव्याजाद्द्विजन्मनाम्

ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਤੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਲਿੰਗ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ—ਦੁਇਜਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਕਰਕੇ।

Verse 51

कोऽलं पातयितुं लिंगं ममैतद्भुवनत्रये । देवो वा ब्राह्मणो वापि वेत्थ यूयमपि स्फुटम्

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਮੇਰੇ ਇਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਡਿਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਦੇਵ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ? ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਫ਼ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।

Verse 52

तस्मान्नैव धरिष्यामि लिंगमेतद्धरातलात् । किमनेन करिष्यामि भार्यया परिवर्जितः

ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਧਰਾਤਲ ਤੋਂ ਇਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਥਾਂਮਾਂਗਾ। ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰਾਂ?

Verse 53

देवा ऊचुः । तव कांता सती नाम या मृता प्राक्सुरोत्तम । सा जाता मेनकागर्भे गौरी नाम हिमाचलात्

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸਤੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਗਈ ਸੀ, ਮੇਨਕਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜਨਮੀ ਹੈ—ਹਿਮਾਚਲ ਦੀ ਧੀ ਗੌਰੀ ਨਾਮ ਨਾਲ।

Verse 54

भविष्यति पुनर्भार्या तवैव त्रिपुरांतक । तस्माल्लिंगं समादाय कुरु क्षेमं दिवौकसाम्

ਹੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ! ਉਹ ਮੁੜ ਤੇਰੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਬਣੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਸੁਰਲੋਕ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਕਰ।

Verse 55

देवदेव उवाच । अद्यप्रभृति मे लिंगं यदि देवा द्विजातयः । पूजयंति प्रयत्नेन तर्हीदं धारयाम्यहम्

ਦੇਵਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅੱਜ ਤੋਂ ਜੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਵਿਜ (ਦੁਜਾਤੀ) ਮੇਰੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 56

ब्रह्मोवाच । अहं तव स्वयं लिंगं पूजयिष्यामि शंकर । तथान्ये विबुधाः सर्वे किं पुनर्भुवि मानवाः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ! ਮੈਂ ਆਪ ਤੇਰੇ ਹੀ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਕਰਨਗੇ—ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਤਾਂ ਕਿੰਨਾ ਵੱਧ ਕਰਨਗੇ!

Verse 57

ततः प्रविश्य पातालं देवैः सार्धं पितामहः । स्वयमेवाकरोत्पूजां तस्य लिंगस्य भक्तितः

ਤਦ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਆਪ ਹੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 58

तस्मादनंतरं विष्णुः श्रद्धापूतेन चेतसा । तथान्ये विबुधाः सर्वे शक्राद्याः श्रद्धयान्विताः

ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਆਦਿ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾ-ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ।

Verse 59

ततस्तुष्टो महादेवः पितामहमिदं वचः । प्रोवाच वासुदेवं च विनयावनतं स्थितम्

ਤਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ, ਅਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਨੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਨਤਮਸਤਕ ਖੜਾ ਸੀ।

Verse 60

भवद्भ्यां परितुष्टोऽस्मि तस्मान्मत्तः प्रगृह्यताम् । वरमिष्टं महाभागौ यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

“ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਆਪਣਾ ਇੱਛਿਤ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੋ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਵੇ।”

Verse 61

तावूचतुः । यदि तुष्टोसि देवेश त्रिभागेन समाश्रयम् । आवाभ्यां देहि लिंगेन येनैकत्राश्रयो भवेत्

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬੋਲੇ: “ਜੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਾਂ ਲਿੰਗ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਂਝਾ ਆਸਰਾ ਸਾਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡਾ ਇਕੋ, ਏਕਤ੍ਰ ਸ਼ਰਨ-ਸਥਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇ।”

Verse 62

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय लिंगमादाय च प्रभुः । स्थाने नियोजयामास सर्वदेवाधिपूजितम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ‘ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ’ ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਉਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।”

Verse 63

ततो हाटकमादाय तदाकारं पितामहः । कृत्वा लिंगं स्वयं तत्र स्थापयामास हर्षितः

ਫਿਰ ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਸੋਨਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਸੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਲਿੰਗ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 64

प्रोवाच चाथ भो विप्राः साधुनादेन नादयन् । लोकत्रयं समस्तानां शृण्वतां त्रिदिवौकसाम्

ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ (ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ)!” ‘ਸਾਧੁ! ਸਾਧੁ!’ ਦੀ ਧੁਨੀ ਉਚਾਰਦਾ ਹੋਇਆ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀ ਗੂੰਜ ਉਠੀ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਦੇ ਵਾਸੀ ਸਭ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 65

मया ह्याद्यं त्विदं लिंगं हाटकेन विनिर्मितम् । ख्यातिं यास्यति सर्वत्र पाताले हाटकेश्वरम्

“ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਘੜਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ‘ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 66

तथान्ये मनुजा ये च हाटकादीनि भक्तितः । मणिमुक्तासुरत्नैश्च कृत्वा लिंगानि कृत्स्नशः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਭੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੋਨਾ ਆਦਿ ਪਦਾਰਥਾਂ, ਅਤੇ ਮਣੀਆਂ, ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਅਮੋਲਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਘੜਦੇ ਹਨ।

Verse 67

त्रिकालं पूजयिष्यंति ते यास्यंति परां गतिम् । मृन्मयं संपरित्यज्य नीचधातुमयं तथा

ਜੋ ਤਿੰਨ ਕਾਲਾਂ ਦੇ ਸੰਧਿ-ਵੇਲੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਅਤੇ ਨੀਚ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ।

Verse 68

एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रः सह सर्वैर्दिवालयैः । जगाम त्रिदिवं सोऽपि कैलासं शशिशेखरः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਭ ਦੇਵਲੋਕੀ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰ-ਸ਼ੇਖਰ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਭੀ ਕੈਲਾਸ ਨੂੰ ਗਏ।

Verse 69

एतस्मात्कारणाल्लिंगं पूज्यतेऽत्र सुरासुरैः । हरस्य चोत्तमांगानि परित्यज्य विशेषतः

ਇਸੇ ਕਾਰਣ ਇੱਥੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ।

Verse 70

ततः प्रभृति तल्लिंगं स्वयं ब्रह्मा व्यवस्थितः । भगवान्वासुदेवश्च तेन पूज्यं शिवं हि तत्

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਲਿੰਗ ਸੰਬੰਧੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਉੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਭੀ—ਇਸ ਲਈ ਉਹ (ਲਿੰਗ) ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ।

Verse 71

यस्तु पूजयते नित्यं श्रद्धायुक्तेन चेतसा । त्र्यंबकाच्युतब्रह्माद्यास्तेन स्युः पूजितास्त्रयः

ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤਿ-ਭਾਵ ਨਾਲ, ਸ਼ਰਧਾ-ਯੁਕਤ ਚਿੱਤ ਕਰਕੇ ਨਿੱਤ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਤ੍ਰਯੰਬਕ (ਸ਼ਿਵ), ਅਚ੍ਯੁਤ (ਵਿਸ਼ਨੁ) ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ—ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਹੀ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 72

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन शिवलिंगं प्रपूजयेत् । स्पर्शयेदीक्षयेन्नित्यं कीर्तयेच्च द्विजोत्तमाः

ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਨਿੱਤ ਉਸ ਨੂੰ ਸਪਰਸ਼ ਕਰੇ, ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਕੀਰਤਨ ਵੀ ਕਰੇ।