Adhyaya 8

Verse 1

। लोमश उवाच । तस्करोऽपि पुरा ब्रह्मन्सर्वधर्मबाहिष्कृतः । ब्रह्मघ्नोऽसौ सुरापश्च सुवर्णस्य च तस्करः

ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਚੋਰ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੰਤਾ, ਮਦਿਰਾਪਾਨੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਚੋਰ ਵੀ ਸੀ।

Verse 2

लंपटोहि महापाप उत्तमस्त्रीषु सर्वदा । द्यूतकारी सदा मंदः कितवैः सह संगतः

ਉਹ ਕਾਮੀ ਸੀ, ਮਹਾਂਪਾਪੀ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਪਰਾਏ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਤਮ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਦਾ। ਸਦਾ ਜੂਆ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ, ਮੰਦਬੁੱਧੀ, ਅਤੇ ਠੱਗਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ।

Verse 3

एकदा क्रीडता तेन हारितं द्यूतमद्भुतम् । कितवैर्मर्द्यमानो हि तदा नोवाच किञ्चन

ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦ ਉਹ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਅਦਭੁਤ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਹਾਰ ਖਾਧੀ। ਠੱਗ ਜੂਆਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਿਆ-ਪੀਟਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ।

Verse 4

पीडितोऽप्यभवत्तूष्णीं तैरुक्तः पापकृत्तमः । द्यूते त्वया च तद्द्रव्यं हारितं किं प्रयच्छसि

ਤੜਪਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਪਾਪੀ ਅਧਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: ‘ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਉਹ ਧਨ ਹਾਰ ਗਿਆ ਹੈਂ—ਹੁਣ ਕੀ ਦੇ ਕੇ ਭਰਪਾਈ ਕਰੇਂਗਾ?’

Verse 5

नो वा तत्कथ्यतां शीघ्रं याथातथ्येन दुर्मते । यद्धारितं प्रयच्छामि रात्रावित्यब्रवीच्च सः

‘ਜੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜਲਦੀ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਦੱਸ, ਹੇ ਮੂਰਖ!’ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਜੋ ਮੈਂ ਹਾਰਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੁਕਾ ਦਿਆਂਗਾ।’

Verse 6

तैर्मुक्तस्तेन वाक्येन गतास्ते कितवादयः । तदा निशीथसमये गतोऽसौ शिवमंदिरम्

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਜੂਆਰੀ ਆਦਿ ਸਭ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਗਿਆ।

Verse 7

शिरोधिरुह्य शम्भोश्च घण्टामादातुमुद्यतः । तावत्कैलासशिखरे शंभुः प्रोवाच किंकरान्

ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ (ਲਿੰਗ) ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਘੰਟੀ ਉਤਾਰਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਤਤਪਰ ਹੋਇਆ। ਓਸੇ ਪਲ ਕੈਲਾਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 8

अनेन यत्कृतं चाद्य सर्वेषामधिकं भुवि । सर्वेषामेव भक्तानां वरिष्ठोऽयं च मत्प्रियः

‘ਅੱਜ ਇਸ ਨੇ ਜੋ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭਨਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ।’

Verse 9

इति प्रोक्त्वान यामास वीरभद्रादिभिर्गणैः । ते सर्वे त्वरिता जग्मुः कैलासाच्छिववल्लभात्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਆਦਿ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਕੈਲਾਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।

Verse 10

सर्वैर्डमरुनादेन नादितं भुवनत्रयम् । तान्दृष्ट्वा सहसोत्तीर्य तस्करोसौ दुरात्मवान् । लिंगस्य मस्तकात्सद्यः पलायनपरोऽभवत्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਮਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਦ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਗੂੰਜ ਉਠੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਚੋਰ ਲਿੰਗ ਦੇ ਮਸਤਕ ਤੋਂ ਝੱਟ ਕੂਦ ਪਿਆ ਅਤੇ ਭੱਜਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗ ਗਿਆ।

Verse 11

पलायमानं तं दृष्ट्वा वीरभद्रः समाह्वयत्

ਉਸ ਨੂੰ ਭੱਜਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ।

Verse 12

कस्माद्विभेपि रे मन्द देवदेवो महेस्वरः । प्रसन्नस्तव जातोद्य उदारचरितो ह्यसौ

“ਹੇ ਮੂਰਖ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਡਰਦਾ ਹੈਂ? ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਦਾਰ ਚਰਿਤ੍ਰ ਵਾਲੇ ਹਨ।”

Verse 13

इत्युक्त्वा तं विमाने च कृत्वा कैलासमाययौ । पार्षदो हि कृतस्तेन तस्करो हि महात्मना

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਉਹ ਕੈਲਾਸ ਨੂੰ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਚੋਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਾਰਸ਼ਦ (ਸੇਵਕ-ਗਣ) ਬਣਾ ਲਿਆ।

Verse 14

तस्माद्भाव्या शिवे भक्तिः सर्वेषामपि देहिनाम् । पशवोऽपि हि पूज्याः स्युः किं पुनर्मानवाभुवि

ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤੀ ਪਾਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਸ਼ਿਵ-ਸੰਬੰਧ ਨਾਲ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਕਿੰਨਾ ਵਧ ਕਰਕੇ!

Verse 15

ये तार्किकास्तर्कपरास्तथ मीमांसकाश्च ये । अन्योन्यवादिनश्चान्ये चान्ये वात्मवितर्ककाः

ਜੋ ਤਾਰਕਿਕ ਤਰਕ-ਪਰਾਇਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਮੀਮਾਂਸਕ ਹਨ; ਹੋਰ ਜੋ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਆਤਮ-ਵਿਤਰਕ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—

Verse 16

एकवाक्यं न कुर्वंति शिवार्चनबहिष्कृताः । तर्को हि क्रियते यैश्च तेसर्वे किं शिवं विना

ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਅਰਚਨ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਕ-ਵਾਕ੍ਯਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਸੁਰਤਾਲ ਨਤੀਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੇਵਲ ਤਰਕ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਹ ਸਭ ਕੀ ਹਨ?

Verse 17

तथा किं बहुनोक्तेन सर्वेऽपि स्थिरजंगमाः । प्राणिनोऽपि हि जायंते केवलं लिंगधारिणः

ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਕਹਿਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਸਾਰੇ ਹੀ—ਥਿਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਜੰਗਮ—ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀ ਕੇਵਲ ਲਿੰਗ-ਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 18

पिण्डीयुक्तं यता लिंगं स्थापितं च यथाऽभवत् । तथा नरा लिंगयुक्ताः पिण्डीभूतास्तता स्त्रियः

ਜਿਵੇਂ ਲਿੰਗ ਪਿੰਡੀ (ਪੀਠਿਕਾ) ਸਮੇਤ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਨਰ ਲਿੰਗ-ਯੁਕਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਪਿੰਡੀ-ਰੂਪ, ਆਧਾਰ-ਯੁਕਤ ਹਨ।

Verse 19

शिवशक्तियुतं सर्वं जगदेतच्चराचरम् । तं शिवं मौढ्यतस्त्यक्त्वा मूढाश्चान्यं भजंति ये

ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ—ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੇਤ ਵਿਆਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਮੋਹ ਕਰਕੇ ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਮੂਰਖ ਹਨ।

Verse 20

धर्ममात्यंतिकं तुच्छं नश्वरं क्षणभंगुरम् । यो विष्णुः स शिवो ज्ञेयो यः शिवो विष्णुरेव सः

ਜੋ ਧਰਮ ਸਿਰਫ਼ ‘ਪਰਮ’ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਿੱਕਾ, ਨਾਸਵੰਤ ਤੇ ਪਲ-ਭੰਗੁਰ ਹੈ। ਜਾਣੋ—ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੈ ਉਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਹੈ ਉਹੀ ਨਿਸਚੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੈ।

Verse 21

पीठिका विष्णुरूपं स्याल्लिंगरूपी महेश्वरः । तस्माल्लिंगार्चनं श्रेष्ठं सर्वेषामपि वै द्विजाः

ਪੀਠਿਕਾ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਸਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ-ਸਰੂਪ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦਵਿਜੋ, ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਸਭਨਾਂ ਲਈ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।

Verse 22

ब्रह्मा मणिमयं लिंगं पूजयत्यनिशं शुभम् । इन्द्रो रत्नमयं लिंगं चन्द्रो मुक्तामयं तथा

ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸ਼ੁਭ ਲਿੰਗ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਰਤਨਮਯ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਵੀ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 23

भानुस्ताम्रमयं लिंगं पूजयत्यनिशं शुभम् । रौक्मं लिंगं कुबेरश्च पाशी चारक्तमेव च

ਭਾਨੂ (ਸੂਰਜ) ਤਾਂਬੇ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸ਼ੁਭ ਲਿੰਗ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਬੇਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਸ਼ੀ (ਵਰੁਣ) ਵੀ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 24

यमो नीलमयं लिंगं राजतं नैरृतस्तथा । काश्मीरं पवनो लिंगमर्चयत्यनिशं विभोः

ਯਮ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਨੈਰ੍ਰਿਤ ਵੀ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਪੂਜਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਪਵਨ ਦੇਵ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕੇਸਰੀ-ਕਾਸ਼ਮੀਰ ਰੰਗੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਭਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 25

एवं ते लिंगिताः सर्वे लोकपालाः सवासवाः । तथा सर्वेऽपि पाताले गंधर्वाः किंनरैः सह

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਭ ਰਖਵਾਲੇ, ਵਸੂਆਂ ਸਮੇਤ, ਲਿੰਗ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹਨ; ਅਤੇ ਓਸੇ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਗੰਧਰਵ ਕਿੰਨਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਹੀ ਉਸੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਰਤ ਹਨ।

Verse 26

दैत्यानां वैष्णवाः केचित्प्रह्लादप्रमुखा द्विजाः । तथाहि राक्षसानां च विभीषणपुरोगमाः

ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੈਸ਼ਣਵ ਹਨ—ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਹੇ ਦਵਿਜ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਭਗਤ ਹਨ।

Verse 27

बलिश्च नमुचिश्चैव हिरण्यकशिपुस्तथा । वृषपर्वा वृषश्चैव संह्रादो बाण एव च

ਬਲੀ ਅਤੇ ਨਮੁਚੀ, ਅਤੇ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਵੀ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਪರ್ವਾ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ ਭੀ; ਸੰਹ੍ਰਾਦ ਅਤੇ ਬਾਣ ਵੀ—ਇਹ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੱਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਥੇ ਉਲੇਖ ਹੈ।

Verse 28

एते चान्ये च बहवः शिष्याः शुक्रस्य धीमतः । एवं शिवार्चनरताः सर्वे ते दैत्यदानवाः

ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤੇ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੈਤ੍ਯ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ-ਅਰਚਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

Verse 29

राक्षसा एव ते सर्वे शिवपूजान्विताः सदा । हेतिः प्रहेतिः संयातिर्विघसः प्रघसस्तथा

ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਹ ਸਭ ਰਾਖਸ਼ਸ ਸਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ—ਹੇਤੀ, ਪ੍ਰਹੇਤੀ, ਸੰਯਾਤੀ, ਵਿਘਸ ਅਤੇ ਤਥਾ ਪ੍ਰਘਸ।

Verse 30

विद्युज्जिह्वस्तीक्ष्णदंष्ट्रो धूम्राक्षो भीमविक्रमः । माली चैव सुमाली च माल्यवानतिभीषमः

ਵਿਦ੍ਯੁੱਜਿਹ੍ਵ, ਤੀਖ੍ਣਦੰਸ਼੍ਟ੍ਰ, ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼—ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ; ਅਤੇ ਮਾਲੀ, ਸੁਮਾਲੀ, ਤੇ ਮਾਲ੍ਯਵਾਨ—ਅਤਿ ਭੈਦਾਇਕ ਸਨ।

Verse 31

विद्युत्कैशस्तडिज्जिह्वो रावणश्च महाबलः । कुंभकर्णो दुराधर्षो वेगदर्शी प्रतापवान्

ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਕੈਸ਼, ਤਡਿਜ੍ਜਿਹ੍ਵ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਰਾਵਣ; ਅਤੇ ਕੁੰਭਕਰਣ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਦੁਸ਼ਕਰ; ਵੇਗਦਰਸ਼ੀ—ਤੇਜ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।

Verse 32

एते हि राक्षसाः श्रेष्ठा शिवार्चनरताः सदा । लिंगमभ्यर्च्य च सदा सिद्धिं प्राप्ताः पुरा तु ते

ਇਹੀ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ-ਅਰਚਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦੇ। ਲਿੰਗ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਅਭ੍ਯਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

Verse 33

रावणेन तपस्तप्तं सर्वेषामपि दुःखहम् । तपोधिपो महादेवस्तुतोष च तदा भृशम्

ਰਾਵਣ ਨੇ ਜੋ ਤਪ ਤਪਿਆ, ਉਹ ਸਭਨਾਂ ਲਈ ਦੁਖਦਾਇਕ ਸੀ। ਪਰ ਤਪੋਧਿਪ ਮਹਾਦੇਵ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।

Verse 34

वरान्प्रायच्छत तदा सर्वेषामपि दुर्लभान् । ज्ञानं विज्ञानसहितं लब्धं तेन सदाशिवात्

ਤਦ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਵਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ। ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ-ਸਹਿਤ ਪ੍ਰਬੋਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 35

अजेयत्वं च संग्रामे द्वैगुण्यं शिरसामपि । पंचवक्त्रो महा देवो दशवक्त्रोऽथ रावणः

ਉਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜੇਯਤਾ ਅਤੇ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਦੁੱਗਣੀ ਗਿਣਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮਹਾਦੇਵ ਪੰਜ-ਮੁਖੀ ਹਨ; ਅਤੇ ਤਦ ਰਾਵਣ ਦਸ-ਮੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 36

देवानृषीन्पितॄंश्चैव निर्जित्य तपसा विभुः । महेशस्य प्रसादाच्च सर्वेषामधिकोऽभवत्

ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿਭੂ ਨੇ ਦੇਵਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਮਹੇਸ਼ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭਨਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 37

राजा त्रिकूटाधिपतिर्महेशेन कृतो महान् । सर्वेषां राक्षसानां च परमासनमास्तितः

ਉਹ ਰਾਜਾ—ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ—ਮਹੇਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠਿਆ।

Verse 38

तपस्विनां परीक्षायै यदृषीणां विहिंसनम् । कृतं तेन तदा विप्रा रावणेन तपस्विना

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਪਰਖ ਲਈ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਰਾਵਣ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਈ, ਉਹ ਸਭ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ‘ਪਰੀਖਿਆ’ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ।

Verse 39

अजेयो हि महाञ्जातो रावणो लोकरावणः । सृष्ट्यंतरं कृतं येन प्रसादाच्छंकरस्य च

ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਰਾਵਣ—ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਯੰਕਰ—ਮਹਾਨ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਅਜੇਯ ਜਨਮਿਆ; ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਜਗਤ ਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਵਿੱਚ ਭੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 40

लोकपाला जितास्तेन प्रतापेन तपस्विना । ब्रह्मापि विजितो येन तपसा परमेण हि

ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਤੇਜ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਾਲ ਲੋਕਪਾਲ ਵੀ ਜਿੱਤੇ ਗਏ; ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਪਰਮ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੱਕ ਵੀ ਵਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 41

अमृतांशुकरो भूत्वा जितो येन शशी द्विजाः । दाहकत्वाज्जितो वह्निरीशः कैलासतोलनात्

ਹੇ ਦਵਿਜੋ, ਉਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਕਿਰਣਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ; ਦਾਹਕਤਾ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਵੀ ਜਿੱਤੀ ਗਈ; ਅਤੇ ਕੈਲਾਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ (ਈਸ਼) ਨੂੰ ਵੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ।

Verse 42

ऐश्वर्येण जितश्चेन्द्रो विष्णुः सर्वगतस्तथा । लिंगार्चनप्रसादेन त्रैलोक्यं च वशीकृतम्

ਐਸ਼ਵਰਯ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ; ਅਤੇ ਲਿੰਗ-ਅਰਚਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਾਦ-ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।

Verse 43

तदा सर्वे सुरगणा ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । मेरुपृष्ठं समासाद्य सुमंत्रं चक्रिरे तदा

ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਦੀ ਪਿੱਠ (ਸ਼ਿਖਰ-ਭਾਗ) ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਮੰਗਲਮਈ ਮੰਤ੍ਰ-ਵਿਧੀ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 44

पीडिताः स्मो रावणेन तपसा दुष्करेण वै । गोकर्णाख्ये गिरौ देवाः श्रूयतां परमाद्भुतम्

ਅਸੀਂ ਰਾਵਣ ਦੀ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵੋ, ਗੋਕਰਣ ਨਾਮਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਜੋ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਣੋ।

Verse 45

साक्षाल्लिंगार्चनं येन कृतमस्ति महात्मना । ज्ञानज्ञेयं ज्ञानगम्यं यद्यत्परममद्भुतम् । तत्कृतं रावणेनैव सर्वेषां दुरतिक्रमम्

ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਲਿੰਗ ਦੀ ਹੀ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਣਨਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਰਾਵਣ ਨੇ ਹੀ ਕੀਤਾ, ਸਭ ਲਈ ਅਤਿ ਦੁਰਲੰਘ।

Verse 46

वैराग्यं परमास्थाय औदार्यं च ततोऽधिकम् । तेनैव ममता त्यक्ता रावणेन महात्मना

ਪਰਮ ਵੈਰਾਗ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਰ ਕੇ ਉਦਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਮਤਾ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 47

संवत्सरसहस्राच्च स्वशिरो हि महाभुजः । कृत्त्वा करेण लिंगस्य पूजनार्थं समर्पयत्

ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਹਾਬਾਹੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਹੀ ਸਿਰ ਕੱਟ ਕੇ, ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 48

रावणस्य कबंधं च तदग्रे च समीपतः । योगधारणया युक्तं परमेण समाधिना

ਅਤੇ ਉੱਥੇ, ਅੱਗੇ ਨੇੜੇ ਹੀ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਸਿਰ-ਰਹਿਤ ਧੜ ਸੀ—ਯੋਗ ਧਾਰਣਾ ਨਾਲ ਅਡੋਲ, ਪਰਮ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ।

Verse 49

लिंगे लयं समाधाय कयापि कलया स्थितम् । अन्यच्छिरोविवृश्च्यैवं तेनापि शिवपूजनम् । कृतं नैवान्यमुनिना तथा चैवापरेणहि

ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਦਾ ਲਯ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਲੌਕਿਕ ਕਲਾ ਨਾਲ ਉਥੇ ਅਡੋਲ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਇੱਕ ਸਿਰ ਕੱਟ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ—ਜੋ ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਕਦੇ।

Verse 50

एवं शिरांस्येव बहूनि तेन समर्पितान्येव शिवार्चनार्थे । भूत्वा कबंधो हि पुनः पुनश्च शिवोऽसौ वरदो बभूव

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ-ਅਰਚਨਾ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਸਿਰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ। ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਿਰਸਿਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਹੀ ਸ਼ਿਵ ਉਸ ਲਈ ਵਰਦਾਨਾਂ ਦੇ ਦਾਤਾ ਬਣੇ।

Verse 51

मया विनासुरस्तत्र पिंडीभूतेन वै पुरा । वरान्वरय पौलस्त्य यथेष्टं तान्ददाम्यहम्

ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਥਾਂ ਮੈਂ ਪਿੰਡੀਭੂਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਥੇ ਕੋਈ ਅਸੁਰ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਹੇ ਪੌਲਸਤ੍ਯ, ਆਪਣੇ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ; ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਦੇਵਾਂਗਾ।

Verse 52

रावणेन तदा चोक्तः शिवः परममंगलः । यदि प्रसन्नो भगवन्देयो मे वर उत्तमः

ਤਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਪਰਮ ਮੰਗਲਮਯ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਹੇ ਭਗਵਨ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਵਰ ਦਿਓ।”

Verse 53

न कामयेऽन्यं च वरमाश्रये त्वत्पदांबुजम् । यथा तथा प्रदातव्यं यद्यस्ति च कृपा मयि

“ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਦਾਨ ਕਰੋ—ਜੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਹੈ ਤਾਂ।”

Verse 54

तदा सदाशिवेनोक्तो रावणो लोकरावणः । मत्प्रसादाच्च सर्वं त्वं प्राप्स्यसे मनसेप्सितम्

ਤਦ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭੈ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮਨ-ਇੱਛਿਤ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।”

Verse 55

एवं प्राप्तं शिवात्सर्वं रावणेन सुरेश्वराः । तस्मात्सर्वैर्भवद्भिश्च तपसा परमेण हि

“ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਓ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪਰਮ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੋ।”

Verse 56

विजेतव्यो रावणोयमिति मे मनसि स्थितम् । ्च्युतस्य वचः श्रुत्वा ब्रह्माद्या देवतागणाः

“ਇਹ ਰਾਵਣ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ”—ਇਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਚ੍ਯੁਤ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਗਣਾਂ ਨੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 57

चिंतामापेदिरे सर्वे चिरं ते विषयान्विताः । ब्रह्मापि चेंद्रियग्रस्तः सुता रमितुमुद्यतः

ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਚਿਰ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸਭ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਧੀ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕਰਨ ਨੂੰ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 58

इंद्रो हि जारभावाच्च चंद्रो हि गुरुतल्पगः । यमः कदर्यभावाच्च चंचलत्वात्सदागतिः

ਇੰਦ੍ਰ ਸੇਧਕ-ਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਚੰਦਰ ਗੁਰੂ-ਸ਼ਯਨ-ਭੰਗੀ ਹੋ ਕੇ, ਯਮ ਕੰਜੂਸੀ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਕਰਕੇ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਚਲਤਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸਦਾ ਪਤਨ ਵੱਲ ਝੁਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 59

पावकः सर्वभक्षित्वात्तथान्ये देवतागणाः । अशक्ता रावणं जेतुं तपसा च विजृंभितम्

ਪਾਵਕ (ਅਗਨੀ) ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਭਸਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵ-ਗਣ ਵੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹੋਏ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹੇ।

Verse 60

शैलादो हि महातेजा गणश्रेष्ठः पुरातनः । बुद्धि मान्नीतिनिपुणो महाबलपराक्रमी

ਸ਼ੈਲਾਦ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਸੀ—ਪੁਰਾਤਨ, ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ; ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਅਤੇ ਮਹਾਬਲ ਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ।

Verse 61

शिवप्रियो रुद्ररूपी महात्मा ह्युवाच सर्वानथ चेंद्रमुख्यान् । कस्माद्यूयं संभ्रमादागताश्च एतत्सर्वं कथ्यतां विस्तरेण

ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ—ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ-ਸਰੂਪ—ਫਿਰ ਸਭ ਨੂੰ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿਕਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: “ਤੁਸੀਂ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਇੰਨੀ ਜਲਦੀ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ? ਇਹ ਸਭ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।”

Verse 62

नंदिना च तदा सर्वे पृष्टाः प्रोचुस्त्वरान्विताः

ਤਦ ਨੰਦੀ ਨੇ ਜਦ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਨੇ ਤੁਰੰਤ, ਤਤਕਾਲਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਇਕੱਠੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 63

देवा ऊचुः । रावणेन वयं सर्वे निर्जिता मुनिभिः सह । प्रसादयितुमायाताः शिवं लोकेश्वरेश्वरम्

ਦੇਵ ਬੋਲੇ: “ਰਾਵਣ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ, ਮੁਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕਪਤੀ ਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ ਹਾਂ।”

Verse 64

प्रहस्य भगवान्नंदी ब्रह्माणं वै ह्युवाच ह । क्व यूयं क्व शिवः शंभुस्तपसा परमेण हि । द्रष्टव्यो हृदि मध्यस्थः सोऽद्य द्रष्टुं न पार्यते

ਹੱਸ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਨੰਦੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਸ਼ੰਭੂ ਕਿੱਥੇ! ਉਹ ਪਰਮ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।”

Verse 65

यावद्भावा ह्यनेकाश्च इंद्रियार्थास्तथैव च । यावच्च ममताभावस्तावदीशो हि दुर्लभः

ਜਦ ਤੱਕ ਮਨ ਅਨੇਕ ਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਕਾਇਮ ਹਨ, ਅਤੇ ‘ਮੇਰਾ’ ਵਾਲੀ ਮਮਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਤਦ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੁਲਭ ਹੈ।

Verse 66

जितेंद्रियाणां शांतानां तन्निष्ठानां महात्मनाम् । सुलभो लिंगरूपी स्याद्भवतां हि सुदुर्लभः

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਸੁਲਭ ਹੈ; ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਹੈ।

Verse 67

तदा ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च विपश्चितः । प्रणम्य नंदिनं प्राहुः कस्मात्त्वं वानराननः । तत्सर्वं कथयान्यं च रावणस्य तपोबलम्

ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ ਬੋਲੇ: “ਤੁਹਾਡਾ ਮੁਖ ਵਾਨਰ ਵਰਗਾ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਉਹ ਸਾਰਾ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਬਲ ਨੂੰ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।”

Verse 68

नंदीश्वर उवाच । कुबेरोऽधिकृतस्तेन शंकरेण महात्मना । धनानामादिपत्ये च तं द्रष्टुं रावणोऽत्र वै

ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕੁਬੇਰ ਨੂੰ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਦੇ ਆਧਿਪਤ੍ਯ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਾਵਣ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਇਆ ਸੀ।”

Verse 69

आगच्छत्त्वरया युक्तः समारुह्य स्ववाहनम् । मां दृष्ट्वा चाब्रवीत्क्रुद्धः कुबेरो ह्यत्र आगतः

ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਤੁਰਿਆ ਆਇਆ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਾਹਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ। ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ: “ਕੁਬੇਰ ਇੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ!”

Verse 70

त्वया दृष्टोऽथ वात्रासौ कथ्यतामविलंबितम् । किं कार्यं धनदेनाद्य इति पृष्टो मया हि सः

“ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਤੁਰੰਤ ਦੱਸ।” ਇਉਂ ਉਹ ਬੋਲਿਆ; ਤਦ ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ: “ਅੱਜ ਧਨਦ (ਕੁਬੇਰ) ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਹੈ?”

Verse 71

तदोवाच महातेजा रावणो लोकरावणः । मय्यश्रद्धान्वितो भूत्वा विषयात्मा सुदुर्मदः

ਤਦ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਵਣ—ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਬਾਉਣ ਵਾਲਾ—ਬੋਲਿਆ; ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਸ਼ਰਧਾ ਧਾਰ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 72

शिक्षापयितुमारब्धो मैवं कार्यमिति प्रभो । यथाहं च श्रिया युक्त आढ्योऽहं बलवानहम् । तथा त्वं भव रे मूढ मा मूढत्वमुपार्जय

ਮੈਨੂੰ ‘ਸਿੱਖਿਆ’ ਦੇਣ ਲੱਗਾ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਕੰਮ ਐਸਾ ਨਾ ਕਰ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹਾਂ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵੀ ਹੋ, ਓ ਮੂਰਖ! ਮੂਰਖਤਾ ਇਕੱਠੀ ਨਾ ਕਰ।”

Verse 73

अहं मूढः कृतस्तेन कुबेरेण महात्मना । मया निराकृतो रोषात्तपस्तेपे स गुह्यकः

“ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਕੁਬੇਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੂਰਖ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਠੁਕਰਾਇਆ, ਤਾਂ ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਦੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਧਾਰ ਲਈ।”

Verse 74

कुबेरः स हि नंदिन्किमागतस्तव मंदिरम् । दीयतां च कुबेरोद्य नात्र कार्या विचारणा

ਕੁਬੇਰ ਹੀ ਹੈ; ਹੇ ਨੰਦਿਨ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈ? ਅੱਜ ਹੀ ਕੁਬੇਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇ—ਇੱਥੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

Verse 75

रावणस्य वचः श्रुत्वा ह्यवोचं त्वरितोऽप्यहम् । लिंगकोसि महाभाग त्वमहं च तथाविधः

ਰਾਵਣ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਤੂੰ ਲਿੰਗਕ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹਾਂ।”

Verse 76

उभयोः समनां ज्ञात्वा वृथा जल्पसि दुर्मते । यथोक्तः स त्ववादीन्मां वदनार्थे बलोद्धतः

ਸਾਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ-ਮਤਿ, ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ।” ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਉਹ ਬਲ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਫੂਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੇਵਲ ਤਰਕ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।

Verse 77

यथा भवद्भिः पृष्टोऽहं वदनार्थे महात्मभिः । पुरावृत्तं मया प्रोक्तं शिवार्चनविधेः फलम् । शिवेन दत्तं सालूप्यं न गृहीतं मया तदा

ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਤਮਾ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਈ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਪੁਰਾਤਨ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ—ਸ਼ਿਵ-ਅਰਚਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ। ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਾਲੂਪ੍ਯ (ਉਸ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਤੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ) ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਉਹ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਾ ਕੀਤਾ।

Verse 78

याचितं च मया शंभोर्वदनं वानरस्य च । शिवेन कृपया दत्तं मम कारुण्यशालिना

ਅਤੇ ਮੈਂ ਸ਼ੰਭੂ ਕੋਲੋਂ ਵਾਨਰ ਦਾ ਮੁਖ ਮੰਗਿਆ; ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

Verse 79

निराभिमानिनो ये च निर्दभा निष्परिग्रहाः । शंभोः प्रियास्ते विज्ञेया ह्यन्ये शिववबहिष्कृताः

ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਛਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਅਪਰਿਗ੍ਰਹੀ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਜਾਣੋ; ਹੋਰ ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 80

तथावदन्मया सार्द्धं रावणस्तपसो बलात् । मया च याचितान्येव दश वक्त्राणि धीमता

ਜਦ ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਨੇ (ਉਪਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ) ਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਦਸ ਮੁਖ ਮੰਗੇ।

Verse 81

उपहासकरं वाक्यं पौलस्त्यस्य तदा सुराः । मया तदा हि शप्तोऽसौ रावणो लोकरावणः

ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ! ਉਸ ਪੌਲਸਤ੍ਯ (ਰਾਵਣ) ਦੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਉਪਹਾਸ ਭਰੇ ਬਚਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ—ਰਾਵਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 82

ईदृशान्येव वक्त्राणि येषां वै संभवंति हि । तैः समेतो यदा कोऽपि नरवर्यो महातपाः । मां पुरस्कृत्य सहसा हनिष्यति न संशयः

‘ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਸੇ ਹੀ ਮੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਕੋਈ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਹਾਤਪਾ ਜਦ ਮੇਰੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।’

Verse 83

एवं शप्तो मया ब्रह्मन्रावणो लोकरावणः । अर्चितं केवलं लिंगं विना तेन महात्मना

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਨ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਪਿਤ ਹੋਇਆ। ਤੱਥਾਪਿ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕੇਵਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਹੀ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ (ਉਚਿਤ ਆਸਨ/ਆਧਾਰ ਦੇ)।

Verse 84

पीठिकारूपसंस्थेन विना तेन सुरोत्तमाः । विष्णुना हि महाभागास्तस्मात्सर्वं विधास्यति

ਹੇ ਦੇਵੋਤਮੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਿੰਗ-ਪੂਜਾ ਪੀਠਿਕਾ-ਰੂਪ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਈ, ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਭਾਗਵਾਨੋ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਯਥਾਵਿਧਿ ਠੀਕ ਕਰੇਗਾ।

Verse 85

देवदेवो महादेवो विष्णुरूपी महेश्वरः । सर्वे यूयं प्रार्थयंतु विष्णुं सर्वगुहाशयम्

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਰੂਪ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੈ—ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰੋ, ਜੋ ਹਰ ਗੁਪਤ ਅੰਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 86

अहं हि सर्वदेवानां पुरोवर्ती भवाम्यतः । ते सर्वे नंदिनो वाक्यं श्रुत्वा मुदितमानसाः । वैकुंठमागता गीर्भिर्विष्णुं स्तोतुं प्रचक्रिरे

‘ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਜਾਵਾਂਗਾ।’ ਨੰਦੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਵੈਕੁੰਠ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 87

देवा ऊचुः । नमो भगवते तुभ्यं देवदेव जगत्पते । त्वदाधारमिदं सर्वं जगदेतच्चराचरम्

ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਚਰਾਚਰ ਜਗਤ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਆਧਾਰ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।

Verse 88

एतल्लिंगं त्वया विष्णो धृतं वै पिण्डिरूपिणा । महाविष्णुस्वरूपेण घातितौ मधुकैटभौ

ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਇਹ ਲਿੰਗ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪਿੰਡੀ-ਰੂਪ, ਸੰਘਣੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਾਰਿਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਮਹਾਵਿਸ਼ਣੂ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮਧੁ ਅਤੇ ਕੈਟਭ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰਿਆ।

Verse 89

तथा कमठरूपेण धृतो वै मंदराचलः । वराहरूपमास्थाय हिरण्याक्षो हतस्त्वया

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਛਪ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਧਾਰਿਆ; ਅਤੇ ਵਰਾਹ-ਰੂਪ ਅਪਣਾ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 90

हिरण्यकशिपुर्दैत्यो हतो नृहरिरूपिणा । त्वया चैव बलिर्बद्धो दैत्यो वामनरूपिणा

ਨ੍ਰਿਸਿੰਹ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਦੈਤ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਅਤੇ ਵਾਮਨ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਦੈਤ ਬਲੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ।

Verse 91

भृगूणामन्वये भूत्वा कृतवीर्यात्मजो हतः । इतोप्यस्मान्महाविष्णो तथैव परिपालय

ਭ੍ਰਿਗੁ-ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰਿਤਵੀਰ੍ਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਕਾਰ੍ਤਵੀਰ੍ਯ ਅਰ੍ਜੁਨ) ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਵੀ, ਹੇ ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।

Verse 92

रावमस्य भयादस्मात्त्रातुं भूयोर्हसि त्वरम्

ਇਸ ਰਾਵਣ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਇਕ ਵਾਰ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸਾਡਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰੋ।

Verse 93

एवं संप्रार्थितो देवैर्भगवान्भूतभावनः । उवाच च सुरान्सर्वान्वासुदेवो जगन्मयः

ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਭਗਵਾਨ—ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ—ਜਗਤ-ਵਿਆਪਕ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਸਭ ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 94

हे देवाः श्रूयतां वाक्यं प्रस्तावसदृशं महत् । शैलादिं च पुरस्कृत्य सर्वे यूयं त्वरान्विताः । अवतारान्प्रकुर्वन्तु वानरीं तनुमाश्रिताः

ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਮੌਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਮਹਾਨ ਬਚਨ ਸੁਣੋ। ਸ਼ੈਲ ਆਦਿ ਨੂੰ ਅਗਵਾਈ ਦੇ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੁਰੰਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਵਾਨਰ-ਜਾਤੀ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਧਾਰ ਕੇ ਅਵਤਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੋ।

Verse 95

अहं हि मानुषो भूत्वा ह्यज्ञानेन समावृतः । संभविष्याम्ययोध्यायं गृहे दशरथस्य च । ब्रह्मविद्यासहायोस्मि भवतां कार्यसिद्धये

ਮੈਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਕੇ, ਲੀਲਾ ਵਸ਼ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗਾ। ਬ੍ਰਹਮਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਸਹਾਇ ਬਣਾ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 96

जनकस्य गृहे साक्षाद्ब्रह्मविद्या जनिष्यति । भक्तो हि रावणः साक्षाच्छिवध्यानपरायणः

ਜਨਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਵਿਦਿਆ ਆਪ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਜਨਮੇਗੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਵਣ ਸੱਚਮੁੱਚ ਭਗਤ ਹੈ—ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸ਼ਿਵ-ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ।

Verse 97

तपसा महता युक्तो ब्रह्मविद्यां यदेच्छति । तदा सुसाध्यो भवति पुरुषो धर्मनिर्जितः

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪੁਰਖ ਮਹਾਨ ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤੀ-ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਧਰਮ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤਿਆ ਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਿਤ।

Verse 98

एवं संभाष्य भगवान्विष्णुः परममङ्गलः । वाली चेन्द्रांशसंभूतः सुग्रीवों शुमतः सुतः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਪਰਮ ਮੰਗਲਮਯ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ (ਵਿਧਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ) ਵਾਲੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸ਼ੁਮਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।

Verse 99

तथा ब्रह्मांशसंभूतो जाम्बवान्नृक्षकुञ्जरः । शिलादतनयो नंदी शिवस्यानुचरः प्रियः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜੰਬਵਾਨ—ਭਾਲੂਆਂ ਵਿਚ ਮਹਾਬਲੀ ਅਧਿਪਤੀ—ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਾਦਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨੰਦੀ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਅਨੁਚਰ, ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 100

यो वै चैकादशो रुद्रो हनूमान्स महाकपिः । अवतीर्णः सहायार्थं विष्णोरमिततेजसः

ਉਹ ਮਹਾਕਪਿ ਹਨੂਮਾਨ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਗਿਆਰਵਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਹੈ; ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਵਤਰੀਤ ਹੋਇਆ।

Verse 101

मैंदादयोऽथ कपयस्ते सर्वे सुरसत्तमाः । एवं सर्वे सुरगणा अवतेरुर्यथा तथम्

ਫਿਰ ਮੈੰਦ ਆਦਿ ਹੋਰ ਕਪਿ ਵੀ—ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਉੱਤਮ—ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਤਰੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਤ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ-ਤਿਵੇਂ ਅਵਤਰੀਤ ਹੋਏ।

Verse 102

तथैव विष्णुरुत्पन्नः कौशल्यानंदवर्द्धनः । विश्वस्य रमणाच्चैव राम इत्युच्यते बुधैः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਦਾ ਆਨੰਦ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮਿਆ; ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ‘ਰਾਮ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 103

शेषोपि भक्त्या विष्णोश्च तपसाऽवातरद्भुवि

ਸ਼ੇਸ਼ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤੀ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਵਤਰੀਤ ਹੋਇਆ।

Verse 104

दोर्दण्डावपि विष्णोश्च अवतीर्णौ प्रतापिनौ । शत्रुघ्नभरताख्यौ च विख्यातौ भुवनत्रये

ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਦੋ ਮਹਾਬਲੀ ਭੁਜਾ-ਦੰਡ ਵੀ ਅਵਤਰੀਤ ਹੋਏ; ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਭਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ।

Verse 105

मिथिलाधिपतेः कन्या या उक्ता ब्रह्मवादिभिः । सा ब्रह्मविद्यावतरत्सुराणां कार्य्यसिद्धये । सीता जाता लांगलस्य इयं भूमिविकर्षणात्

ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਦੀ ਧੀ—ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਸਿਧ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਰੀ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਲ ਨਾਲ ਚੀਰਣ ਤੇ ਲਾਂਗਲ ਤੋਂ ਸੀਤਾ ਜਨਮੀ।

Verse 106

तस्मात्सीतेति विख्याता विद्या सान्वीक्षिकी तदा । मिथिलायां समुत्पन्ना मैथितीत्यभिधीयते

ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਨਵੀਕਸ਼ਿਕੀ—ਪੜਤਾਲ-ਆਧਾਰਿਤ ਵਿਦਿਆ—ਉਸ ਵੇਲੇ ‘ਸੀਤਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ; ਅਤੇ ਮਿਥਿਲਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ‘ਮੈਥਿਤੀ’ ਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 107

जनकस्य कुले जाता विश्रुता जनकात्मजा । ख्याता वेदवती पूर्वं ब्रह्मविद्याघनाशिनी

ਜਨਕ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਜਨਕਾਤਮਜਾ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤ ਹੋਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਵੇਦਵਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ—ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ ਦੁਆਰਾ ਅਵਿਦਿਆ ਦੇ ਘਣੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ।

Verse 108

सा दत्ता जनकेनैव विष्णवे परमात्मने

ਉਹ ਜਨਕ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

Verse 109

तयाथ विद्यया सार्द्धं देवदेवो जगत्पतिः । उग्रे तपसि लीनोऽसौ विष्णुः परमदुष्करम्

ਤਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਦਿਆ ਸਮੇਤ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਜਗਤ ਦੇ ਪਤੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤਿ ਉਗ੍ਰ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ—ਜੋ ਕਰਨੀ ਪਰਮ ਦੁਸ਼ਕਰ ਸੀ।

Verse 110

रावणं जेतुकामो वै रामो राजीवलोचनः । अरण्यवासमकरोद्देवानां कार्यसिद्धये

ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਰਾਮ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਅਰਣ੍ਯਵਾਸ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 111

शेषावतारोऽपि महांस्तपः परमदुष्करम् । तताप परया शक्त्या देवानां कार्यसिद्धये

ਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਵਤਾਰ ਨੇ ਭੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ, ਅਤਿ ਪਰਮ ਦੁਸ਼ਕਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 112

शत्रुघ्नो भरतश्चैव तेपतुः परमं तपः

ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਅਤੇ ਭਰਤ ਨੇ ਭੀ ਪਰਮ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 113

ततोऽसौ तपसा युक्तः सार्द्धं तैर्देवतागणैः । सगणं रावणं रामः षड्भिर्मासैरजीहनत् । विष्णुना घातितः शस्त्रैः शिवसारूप्यमाप्तवान्

ਫਿਰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਾਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਮ ਨੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਤਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ-ਸਾਰੂਪ੍ਯ—ਸ਼ਿਵ ਸਮਾਨ ਰੂਪ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 114

सगमः स पुनः सद्यो बंधुभिः सह सुव्रताः

ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਫਿਰ ਚਲ ਪਿਆ, ਆਪਣੇ ਬੰਧੂਆਂ ਸਮੇਤ—ਸੁਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਸੰਯਮੀ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ।

Verse 115

शिवप्रसादात्सकलं द्वैताद्वैतमवाप ह । द्वैताद्वैतविवेकार्थमृपयोप्यत्र मोहिताः । तत्सर्वं प्राप्नुवंतीह शिवार्चनरता नराः

ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦ੍ਵੈਤ ਤੇ ਅਦ੍ਵੈਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦ੍ਵੈਤ-ਅਦ੍ਵੈਤ ਦੇ ਵਿਵੇਕ ਲਈ ਇੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਨਰ ਸ਼ਿਵ-ਅਰਚਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 116

येऽर्चयंति शिवं नित्यं लिंगरूपिणमेव च । स्त्रियो वाप्यथ वा शूद्राः श्वपचा ह्यंत्यवासिनः । तं शिवं प्राप्नुवंत्येव सर्वदुःखोपनाशनम्

ਜੋ ਨਿੱਤ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਸ਼ਿਵ ਦੀ—ਚਾਹੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰ, ਜਾਂ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅੰਤ੍ਯਵਾਸੀ; ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 117

पशवोऽपि परं याताः किं पुनर्मानुषादयः

ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ; ਤਾਂ ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਆਦਿ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ।

Verse 118

ये द्विजा ब्रह्मचर्येण तपः परममास्थिताः । वर्षैरनेकैर्यज्ञानां तेऽपि स्वर्गपरा भवन्

ਜੋ ਦ੍ਵਿਜ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਨਾਲ ਪਰਮ ਤਪ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਯਜ੍ਞ ਕਰਦੇ ਰਹੇ—ਉਹ ਵੀ ਫਲ ਵਜੋਂ ਕੇਵਲ ਸਵਰਗ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ।

Verse 119

ज्योतिष्टोमो वाजपेयो ह्यतिरात्रादयो ह्यमी । यज्ञाः स्वर्गं प्रयच्छंति सत्त्रीणां नात्र संशयः

ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼ਟੋਮ, ਵਾਜਪੇਯ ਅਤੇ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਆਦਿ ਯੱਗ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 120

तत्र स्वर्गसुखं भुक्त्वा पुण्यक्षयकरं महत् । पुण्यक्षयेऽपि यज्वानो मर्त्यलोकं पतंति वै

ਉੱਥੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ—ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਖ਼ਰਚ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਜਦ ਪੁੰਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਯਜਮਾਨ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 121

पतितानां च संसारे दैवाद्बुद्धिः प्रजायते । गुणत्रयमयी विप्रास्तासुतास्त्विह योनिषु

ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਹੋਇਆਂ ਲਈ, ਦੈਵ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ (ਨਵੀਂ) ਬੁੱਧੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਦੀ ਹੈ।

Verse 122

यथा सत्त्वं संभवति सत्त्वयुक्तभवं नराः । राजसाश्च तथा ज्ञेयास्ता मसाश्चैव ते द्विजाः

ਜਿਵੇਂ ਸੱਤਵ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਨਰ ਸੱਤਵ-ਯੁਕਤ ਭਾਵ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਰਾਜਸ ਅਤੇ ਤਾਮਸ ਵੀ ਸਮਝੇ ਜਾਣ—ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ।

Verse 123

एवं संसारचक्रेऽस्मिन्भ्रमिता बहवो जनाः । यदृच्छया दैवगत्या शिवं संसेवते नरः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ-ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਯਦ੍ਰਿਚ্ছਾ—ਦੈਵੀ ਗਤੀ ਨਾਲ—ਕਦੇ ਨਰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਭਕਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 124

शिवध्यानपराणां च नराणां यतचेतसाम् । मायानिरसनं सद्यो भविष्यति न चान्यथा

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ-ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿੱਤ ਸੰਯਮਿਤ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਾਇਆ ਦਾ ਨਿਵਾਰਣ ਤੁਰੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।

Verse 125

मायानिरसनात्सद्यो नश्यत्येव गुणत्रयम् । यदा गुणत्रयातीतो भवतीति स मुक्तिभाक्

ਮਾਇਆ ਦੇ ਨਿਵਾਰਣ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 126

तस्माल्लिङ्गार्चनं भाव्यं सर्वेषामपि देहिनाम् । लिङ्गरूपी शिवो भूत्वा त्रायते संचराचरम्

ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਲਿੰਗ-ਅਰਚਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਸਭ ਚਰ-ਅਚਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਉਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 127

पुरा भवद्भिः पृष्टोऽहं लिङ्गरूपी कथं शिवः । तत्सर्वं कथितं विप्रा याथातथ्येन संप्रति

ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਕਿ ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਕਿਵੇਂ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ (ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ), ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

Verse 128

कथं गरं भक्षितवाञ्छिवो लोकमहेश्वरः । तत्सर्वं श्रूयतां विप्रा यतावत्कथयामि वः

ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੈ, ਨੇ ਘਾਤਕ ਵਿਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਪੀਤਾ? ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਸੁਣੋ—ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰਾ ਵਰਤਾਂਤ ਯਥਾਕ੍ਰਮ ਸੁਣਾਂਦਾ ਹਾਂ।