Adhyaya 5

Verse 1

लोमश उवाच । विष्णौ गते तदा सर्वे देवाश्च ऋषिभिः सह । विनिर्जिता गणैः सर्वे ये च यज्ञोपजीविनः

ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਣੁ ਜੀ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਏ, ਤਦ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਯਜ્ઞ-ਜੀਵਿਕਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਗਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਾਜਿਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 2

भृगुं च पातयामास स्मश्रूणां लुंचनं कृतम् । द्विजांश्चोत्पाटयामास पूष्णो विकृतविक्रियान्

ਉਸ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦਾਢੀ ਨੋਚ ਲਈ। ਉਸ ਨੇ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਘਸੀਟ ਕੇ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟਿਆ, ਅਤੇ ਪੂਸ਼ਨ ਦੇ ਕਰਤੱਬ-ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿਗੜ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਗਈਆਂ।

Verse 3

विडंबिता स्वधा तत्र ऋषयश्च विडंबिताः । ववृषुस्ते पुरीषेण वितानाग्नौ रुपान्विताः

ਉੱਥੇ ਸ੍ਵਧਾ ਦਾ ਉਪਹਾਸ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋਏ। ਉਹ ਗਣ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਯਜ್ಞ-ਮੰਡਪ ਦੇ ਵਿਤਾਨ ਹੇਠਾਂ ਵੇਦੀ ਦੀ ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਮੈਲ ਵਰਸਾਉਣ ਲੱਗੇ।

Verse 4

अनिर्वाच्यं तदा चक्रुर्गणाः क्रोधसमन्विताः । अंतर्वेद्यंतरगतो दक्षो वै महतो भयात्

ਤਦ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਗਣਾਂ ਨੇ ਅਕਥਨੀਯ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰ ਡਾਲੀਆਂ। ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਭਯ ਕਰਕੇ ਦਕਸ਼ ਯਜ್ಞ-ਵੇਦੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਿਆ।

Verse 5

तं निलीनं समाज्ञाय आनिनायरुषान्वितः । कपोलेषु गृहीत्वा तं खड्गेनोपहतं शिरः

ਉਸ ਦੇ ਲੁਕਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪਾ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ (ਵੀਰਭਦ੍ਰ) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਸੀਟ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ; ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 6

अभेद्यं तच्छिरो मत्वा वीरभद्रः प्रतापवान् । स्कंधं पद्भ्यां समाक्रम्य कधरेऽपीडयत्तदा

ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵੀਰਭੱਦਰ ਨੇ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਸਿਰ ਨੂੰ ਕੱਟਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 7

गंधरात्पाट्यमानाच्च शिरश्छिन्नं दुरात्मनः । दक्षस्य च तदा तेन वीरभद्रेण धीमता । तच्छिरः सुहुतं कुंडे ज्वलि

ਜਦੋਂ ਗਰਦਨ ਨੂੰ ਮੋੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵੀਰਭੱਦਰ ਨੇ ਦੁਸ਼ਟ ਦਕਸ਼ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਸਿਰ ਨੂੰ ਬਲਦੀ ਹੋਈ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।

Verse 8

ये चान्य ऋषयो देवाः पितरो यक्षराक्षसाः । गणैरुपद्रुताः सर्वे पलायनपरा ययुः

ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰੀ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ - ਗਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਭੱਜਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਏ।

Verse 9

चंद्रादित्यगणाः सर्वे ग्रहनक्षत्रतारकाः । सर्वे विचलिता ह्यासन्गणैस्तेपि ह्युपद्रुताः

ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਗ੍ਰਹਿ, ਨਕਸ਼ਤਰ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਲ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੀ ਗਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਖੀ ਸਨ।

Verse 10

सत्यलोकं गतो ब्रह्मा पुत्रशोकेन पीडितः । चिंतयामास चाव्यग्रः किं कार्यं कार्यमद्य वै

ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਸਤਿਯਲੋਕ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਅੱਜ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 11

मनसा दूयमानेन शंन लेभे पितामहः । ज्ञात्वा सर्वं प्रयत्नेन दुष्कृतं तस्य पापिनः

ਮਨ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਮਿਲੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਪਾਪੀ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਉਸ ਦੁਰਕਰਮ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਨਿਸਚਿਤ ਜਾਣ ਲਿਆ ਸੀ।

Verse 12

गमनाय मतिं चक्रे कैलासं पर्वतं प्रति । हंसारूढो महातेजाः सर्वदेवैः समन्वितः

ਉਸ ਨੇ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸਚਯ ਕੀਤਾ। ਹੰਸ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਮਹਾਤੇਜੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 13

प्रविष्टः पर्वतश्रेष्ठं स ददर्श सदाशिवम् । एकांतवासिनं रुद्रं शैलादेन समन्वितम्

ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਬਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ—ਏਕਾਂਤਵਾਸੀ ਰੁਦ੍ਰ, ਸ਼ੈਲਾਦ (ਨੰਦੀ) ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ।

Verse 14

कपर्द्दिनं श्रिया युक्तं वेदांगानां च दुर्गमम् । तथाविधं समालोक्य ब्रह्म क्षोभपरोऽभवत्

ਜਟਾਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਲਈ ਭੀ ਅਗਮ, ਐਸਾ ਵੇਖ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅੰਦਰੋਂ ਕੰਬ ਉਠਿਆ ਤੇ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 15

दंडवत्पतितो भूमौक्षमापयितुमुद्यतः । संस्पृशं स्तत्पदाब्जं च चतुर्मुकुटकोटिभिः । स्तुतिं कर्तुं समारेभे शिवस्य परमात्मनः

ਦੰਡਵਤ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਖਿਮਾ ਮੰਗਣ ਲਈ ਉਦਯਤ ਹੋਇਆ। ਚਾਰ ਮੁਖਾਂ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਮਕੁਟਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲ ਛੂਹੇ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 16

ब्रह्मोवाच । नमो रुद्राय शांताय ब्रह्मणे परमात्मने । त्वं हि विश्वसृजां स्रष्टा धाता त्वं प्रपितामहः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ਾਂਤ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਪਰਮਾਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ। ਤੂੰ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸ੍ਰਿਜਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਧਾਤਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ ਹੈਂ।

Verse 17

नमो रुद्राय महते नीलकंठाय वेधसे । विश्वाय विश्वबीजाय जगदानंदहेतवे

ਮਹਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨੀਲਕੰਠ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਵੇਧਸੇ—ਵਿਧਾਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ। ਸਭ-ਵਿਆਪਕ ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ਵ-ਬੀਜ ਨੂੰ, ਜਗਤ ਦੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਕਾਰਣ ਨੂੰ ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 18

ओंकारस्त्वं वषट्कारः सर्वारंभप्रवर्तकः । यज्ञोसि यज्ञकर्मासि यज्ञानां च प्रवर्तकः

ਤੂੰ ਹੀ ਓੰਕਾਰ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਵਸ਼ਟਕਾਰ ਹੈਂ, ਹਰ ਆਰੰਭ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਯਜ੍ਞ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਯਜ੍ਞ-ਕਰਮ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਯਜ੍ਞਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਰਤਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

Verse 19

सर्वेषां यज्ञकर्तॄणां त्वमेव प्रतिपालकः । शरण्योसि महादेव सर्वेषां प्राणिनां प्रभो । रक्ष रक्ष महादेव पुत्रशोकेन पीडितम्

ਸਭ ਯਜ੍ਞ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰੱਖਿਆਕ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਸ਼ਰਨਦਾਤਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ—ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਰੱਖ, ਰੱਖ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਾਂ।

Verse 20

महादेव उवाच । श्रृणुष्वावहितो भूत्वा मम वाक्यं पितामह । दक्षस्य यज्ञभंगोयं न कृतश्च मया क्वचित्

ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਮੇਰੀ ਬਾਤ। ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਇਹ ਭੰਗ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

Verse 21

स्वीयेन कर्मणा दक्षो हतो ब्रह्मन्न संशयः

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ! ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਦਕਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਇਆ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 22

परेषां क्लेशदं कर्म न कार्यं तत्कदाचन । परमेष्ठिन्परेषां यदात्मनस्तद्भविष्यति

ਜੋ ਕਰਮ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਠਿਨ! ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 23

एवमुक्त्वा तदा रुद्रो ब्रह्मणा सहितः सुरैः । ययौ कनखलं तीर्थं यज्ञवाटं प्रजापतेः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਤਦ ਰੁਦ੍ਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਕਨਖਲ ਦੇ ਤੀਰਥ ਨੂੰ—ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਯਜ੍ਞ-ਵਾਟ ਵੱਲ—ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 24

रुद्रस्तदा ददर्शाय वीरभद्रेण यत्कृतम् । स्वाहा स्वधा तथा पूषा भृगुर्मतिमतां वरः

ਤਦ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਸੀ—ਸਵਾਹਾ, ਸਵਧਾ, ਪੁਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨਾਲ ਜੋ ਬੀਤੀ ਸੀ।

Verse 25

तदान्य ऋषयः सर्वे पितरश्च तथाविधाः । येऽन्ये च बहवस्तत्र यक्षगंधर्वकिन्नराः

ਤਦ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਭਾ ਦੇ ਪਿਤਰ ਵੀ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤੇ—ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰ—ਭੀ (ਉਸ ਵਿਪਤਾ ਵਿੱਚ) ਆ ਪਏ।

Verse 26

त्रोटिता लुंचिताश्चैव मृताः केचिद्रणाजिरे

ਉਸ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਰਗੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਈਆਂ ਦੇ ਅੰਗ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਕਈ ਚੀਰ-ਫਾੜ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਕਈ ਤਾਂ ਓਥੇ ਹੀ ਮਰ ਗਏ।

Verse 27

शंभुं समागतं दृष्ट्वा वीरभद्रो गणैः सह । दंडप्रणामसंयुक्तस्तस्थावग्रे सदाशिवम्

ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਆਗਮਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਦੰਡਵਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 28

दृष्ट्वा पुरः स्थितं रुद्रो वीरभद्रं महाबलम् । उपाच प्रहसन्वाक्यं किं कृतं वीर नन्विदम्

ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਹਾਬਲੀ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਨੂੰ ਖੜਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਹੱਸਦਿਆਂ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਵੀਰ, ਇਹ ਕੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ?”

Verse 29

दक्षमानय शीघ्रं भो येनेदं कृतमीदृशम् । यज्ञे विलक्षणं तात यस्येदं फलमीदृशम्

“ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਲਿਆ, ਹੇ ਭਾਈ! ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਇਆ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਯਜ੍ਞ ਅਜੀਬ ਹੈ—ਜਿਸ ਦਾ ਫਲ ਐਸਾ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ।”

Verse 30

एवमुक्तः शंकरेण वीरभद्रस्त्वरान्वितः । कबंधमानयित्वाथ शंभोरग्रे तदाक्षिपत्

ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਤੁਰੰਤਤਾ ਨਾਲ ਕਬੰਧ (ਸਿਰ-ਰਹਿਤ ਧੜ) ਲਿਆਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।

Verse 31

तदोक्तः शंकरेणैव वीरभद्रो महामनाः । शिरः केना पनीतं च दक्षस्यास्य दुरात्मनः

ਤਦ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਮਹਾਨ ਵੀਰਭੱਦਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਦਕਸ਼ ਦਾ ਸਿਰ ਕਿਸਨੇ ਵੱਢਿਆ ਹੈ?"

Verse 32

दास्यामि जीवनं वीर कुटिलस्यापि चाधुना । एवमुक्तः शंकरेण वीरभद्रोऽब्रवीत्पुनः

(ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ:) "ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਸ ਕਪਟੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜੀਵਨ ਦਾਨ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀਰਭੱਦਰ ਨੇ ਫਿਰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 33

मया शिरो हुतं चाग्नौ तदानीमेव शंकर । अवशिष्टं शिरःशंभो पशोश्च विकृताननम्

ਵੀਰਭੱਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਮੈਂ ਸਿਰ ਨੂੰ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਹੁਣ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਡਰਾਉਣਾ ਸਿਰ ਹੀ ਬਚਿਆ ਹੈ।"

Verse 34

इति ज्ञात्वा ततो रुद्रः कबंधोपरि चाक्षिपत् । शिरः पशोश्च विकृतं कूर्चयुक्तं भयावहम्

ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਰੁਦਰ ਨੇ ਉਸ ਬਿਨਾਂ ਸਿਰ ਦੇ ਧੜ ਉੱਤੇ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸਿਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 35

स दक्षो जीवितं लेभे प्रसादाच्छंकरस्य च । स दृष्ट्वाग्रे तदा रुद्रं दक्षो लज्जासमन्वितः । तुष्टाव प्रणतो भूत्वा शंकरं लोकशंकरम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਮਿਲਿਆ। ਸਾਹਮਣੇ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ।

Verse 36

दक्ष उवाच । नमामि देवं वरदं वरेण्यं नमामि देवेश्वरं सनातनम् । नमामि देवाधिपमीश्वरं हरं नमामि शंभुं जगदेकबंधुम्

ਦਕਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਜਣਯੋਗ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਨਾਤਨ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਦੇਵਾਧਿਪਤੀ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਹਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਇਕੋ ਸੱਚਾ ਬੰਧੂ ਹੈ।

Verse 37

नमामि विश्वेश्वरविश्वरूपं सनातनं ब्रह्म निजात्मरूपम् । नमामि सर्वं निजभावभावं वरं वरेण्यं नतोऽस्मि

ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਹੈ—ਸਨਾਤਨ ਬ੍ਰਹਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਵਭਾਵਿਕ ਸੂਰਤ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਹਰ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਧਾਰ ਵਾਂਗ—ਸਰਵੋਤਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਜਣਯੋਗ; ਮੈਂ ਉਸ ਅੱਗੇ ਦੰਡਵਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 38

लोमश उवाच । दक्षेण संस्तुतो रुद्रो बभाषे प्रहसन्रहः

ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦਕਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤਿ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ—ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਹਾਸੀ ਨਾਲ।

Verse 39

हर उवाच । चतुर्विधा भजंते मां जनाः सुकृतिनः सदा । आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी च द्विजसत्तम

ਹਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦਵਿਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪੁੰਨਵਾਨ ਲੋਕ ਸਦਾ ਚਾਰ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਭਕਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਦੁਖੀ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਜਿਗਿਆਸੂ, ਧਨ-ਲਾਭ ਦਾ ਇੱਛੁਕ, ਅਤੇ ਤੱਤਵ-ਜਾਣੂ।

Verse 40

तस्मान्मे ज्ञानिनः सर्वे प्रियाः स्युर्नात्र संशयः । विना ज्ञानेन मां प्राप्तुं यतंते ते हि बालिशः

ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰਿਯ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਬਾਲਿਸ਼ ਹਨ।

Verse 41

केवलं कर्मणा त्वं हि संसारात्तर्तुमिच्छसि

ਤੂੰ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਕਰਮ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।

Verse 42

न वेदैश्च न दानैश्च न यज्ञैस्तपसा क्वचित् । न शक्नुवंति मां प्राप्तुं मूढाः कर्म्मवशानराः

ਨਾ ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ—ਕਦੇ ਵੀ—ਕਰਮ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋਏ ਮੂੜ੍ਹ ਮਨੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।

Verse 43

तस्माज्ज्ञानपरो भूत्वा कुरु कर्म्म समाहितः । सुखदुःखसमो भूत्वा सुखी भव निरंतरम्

ਇਸ ਲਈ ਗਿਆਨ-ਪਰਾਇਣ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਕਰਮ ਕਰ। ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਰਹਿ ਕੇ, ਨਿਰੰਤਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਵੱਸ।

Verse 44

लोमश उवाच । उपदिष्टस्तदा तेन शंभुना परमेष्ठिना । दक्षं तत्रैव संस्थापाय ययो रुद्रः स्वपर्वतम्

ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਰਮੇਸ਼੍ਠੀ ਸ਼ੰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਪਾ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਓਥੇ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪਰਬਤ-ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 45

ब्रह्मणापि तथा सर्वे भृग्वाद्याश्च महर्षयः । आश्वासिता बोधिताश्च ज्ञानिनश्चाभवन्क्षणात्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਸਾਂਤਵਨਾ ਪਾ ਕੇ ਉਪਦੇਸ਼ਿਤ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਖ਼ਸ਼ਣ ਮਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੋ ਗਏ।

Verse 46

गतः पितामहो ब्रह्मा ततश्च सदनं स्वकम्

ਤਦ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਿਵਾਸ-ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 47

दक्षोपि च स्वयं वाक्यात्परं बोधमुपागतः । शिवध्यानपरो भूत्वा तपस्तेपे महामनाः

ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਪਰਮ ਬੋਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਸ਼ਿਵ-ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 48

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन संक्षेव्यो भगवाञ्छिवः

ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਪ੍ਰਯਤਨ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 49

संमार्जनं च कुर्वंति नरा ये च शिवांगणे । ते वै शिवपुरं प्राप्य जगद्वंद्या भग्सि च

ਜੋ ਨਰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਆੰਗਣ ਵਿੱਚ ਝਾੜੂ-ਸਫਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸ਼ਿਵਪੁਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੰਦਨੀਯ ਬਣਦੇ ਹਨ।

Verse 50

ये शिवस्य प्रयच्छति दर्प्पणं सुमहाप्रभम् । भविष्यंति शिवस्याग्रे पार्षदत्वेन ते नराः

ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਦਰਪਣ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਗੇ ਪਾਰਸ਼ਦ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿਣਗੇ।

Verse 51

चामराणि प्रयच्छंति देवदेवस्य शूलिनः । चामरैर्वीज्यपानास्ते भविष्यंति जगत्त्रय

ਜੋ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਚਾਮਰ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਪੱਖਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ—ਰਾਜਸੀ ਸੇਵਾ ਵਾਂਗ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲੇਗਾ।

Verse 52

दीपदानं प्रयच्छंति महादेवालये नराः । तेजस्विनो भविष्यंति ते त्रैलोक्यप्रदीपका

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੀਪਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀਪਕਾਂ ਵਾਂਗ ਬਣਦੇ ਹਨ।

Verse 53

धूपं ये वै प्रयच्छन्ति शिवाय परमात्मने । यशस्विनो भविष्यंति उद्धरन्ति कुलद्वयम्

ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਧੂਪ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਸ਼ਸਵੀ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਕੁਲਾਂ ਨੂੰ ਉੱਧਾਰਦੇ ਹਨ।

Verse 54

नैवेद्यं ये प्रयच्छंति भकया हरिहराग्रतः । सिक्थेसिक्थे क्रतुफलं प्राप्नुवंति हि ते नराः

ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰਿ-ਹਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਜ੍ਞਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਹਰ ਛੋਟੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ-ਪੁਣ੍ਯ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 55

भग्नं शिवालयं ये च प्रकुर्वंति नरोत्तमाः । प्राप्नुवति फल ते वै द्विगुणं नात्र संशयः

ਜੋ ਨਰੋਤਮ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਸ਼ਿਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦੋਗੁਣਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 56

नूतनं ये प्रकृर्वंति इष्टकैरश्मनापि वा । स्वर्गे हि ते प्रमोदंते यावत्तिष्ठति निर्मलम् । यशो भूमौ द्विजश्रेष्ठा कार्या विचारणा

ਜੋ ਨਵਾਂ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਵੀ—ਉਹ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਦਰ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਕਰਤੱਬ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ।

Verse 57

कारयंति च ये विप्राः प्रासादं बहुभूमिकम् । शिवस्याथ महाप्राज्ञाः प्राप्नुवंति परां गतिम्

ਅਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਹਾ-ਪ੍ਰਾਜ्ञ, ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਬਹੁ-ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਪ੍ਰਾਸਾਦ-ਮੰਦਰ ਬਣਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 58

शुद्धं धवलितं ये च कुर्वन्ति हरमंदिरम् । स्वीयं परकृतं चापि तेऽपि यांति परां गतिम्

ਜੋ ਹਰ-ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਲੇਪ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਆਪਣਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਵੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 59

वितानं ये प्रयच्छति नराः सुकृतिनोपि हि । तारयति कुलं कृत्स्नं शिवलोकं गताः पुनः

ਜੋ ਨਰ ਸਤਕਰਮੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀਤਾਨ (ਛਤਰੀ/ਛੱਤ) ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਕੁਲ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਮੁੜ ਉਧਾਰਕ ਬਣਦੇ ਹਨ।

Verse 60

ये च नादमयीं घंटां निबध्नंति शिवालये । तेजस्विनः कीर्तिमंतो भविष्यंति जगत्त्रये

ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ਿਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾਦਮਈ ਘੰਟੀ ਟੰਗਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਤੇ ਕੀਰਤੀਮਾਨ ਹੋਣਗੇ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣਗੇ।

Verse 61

एककालं द्विकालं वा त्रिकालं चानुपश्यति । आढ्यो वापि दरिद्रो वा सुखं दुःखात्प्रचुच्यते

ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਇਕ ਵਾਰ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਰੇ—ਧਨੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਰੀਬ—ਉਹ ਦੁੱਖੋਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ ਸੁਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 62

श्रद्धावान्भजते यो वा शिवाय परमात्मने । कुलकोटिं समुद्धृत्य शिवेन सह मोदते

ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਦੀ ਕਰੋੜਾਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਧਾਰ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਹੀ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 63

अत्रैवोदाहरंतीम मितिहासं पुरातनम् । ऐंद्रद्युम्नेश्च संवादं यमस्य च महात्मनः

ਇਥੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਵਿੱਤਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ—ਐਂਦ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਯਮ ਦਾ ਸੰਵਾਦ।

Verse 64

पुरा कृतयुगे ह्यसीदिन्द्रसेनो नराधिपः । प्रतिष्ठानाधिपो वीरो मृगयारसिकः सदा

ਪੁਰਾਤਨ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਸੇਨ ਨਾਮ ਦਾ ਨਰਾਧਿਪ ਸੀ—ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਵੀਰ ਰਾਜਾ; ਪਰ ਉਹ ਸਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 65

अब्रह्मण्यः सदा क्रूरः केवलासुतृपः सदा । परप्राणौर्निजप्राणान्पुष्णाति स खलः सदा

ਉਹ ਸਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਭੋਗ ਪਾਲਦਾ—ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਖਲ ਹੀ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 66

परस्त्रीलं पटोऽत्यंतं परद्रव्येषु लोलुपः । ब्राह्मणा घातितास्तेन सुरापश्च निरंतरम्

ਉਹ ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬਹੁਤ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਅਤੇ ਪਰਾਏ ਧਨ ਲਈ ਲਾਲਚੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਘਾਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਨਿਰੰਤਰ ਮਦਿਰਾ ਪੀਂਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 67

गुरुलत्पगतोत्यर्थं सदा सौवर्णतस्करः । तथाभूतानुगाः सर्वे राज्ञस्तस्य दुरात्मनः

ਉਹ ਗੁਰੂਆਂ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਚੋਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਨੁਚਰ ਵੀ ਓਹੋ ਜਿਹੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 68

एवं बहुविधं राज्यं चकार स दुरात्मवान् । ततः कालेन महता पंचत्वं प्राप दुर्मतिः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ ਅਨੇਕ ਬੁਰੇ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕੁਬੁੱਧੀ ਪੁਰਖ ਪੰਚਤੱਤਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

Verse 69

तदा याम्यैश्च नीतोऽसाविंद्रसेनो दुरात्मवान् । यमान्तिकमनुप्राप्तस्तदा राजा सकल्मषः

ਤਦ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਇੰਦਰਸੇਨ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ। ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਦਾਗ਼ਦਾਰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਯਮ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਹੀ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ।

Verse 70

यमेन दृष्टस्तत्रासाविंद्रसेनोग्रतः स्थितः । अभ्युत्थानपरो भूत्वा ननाम शिरसा शिवम्

ਉਥੇ ਯਮ ਨੇ ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਇੰਦਰਸੇਨ ਭਯਾਨਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਸੀ। ਆਦਰ ਨਾਲ ਉੱਠ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।

Verse 71

दूतान्संभर्त्सयामास यमो धर्मभृतां वरः । पाशैर्बद्धं चंद्रसेनं मुक्त्वा प्रोवाच धर्मराट्

ਧਰਮ ਦੇ ਧਾਰਕਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਯਮਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ। ਪਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਚੰਦਰਸੇਨ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਕੇ ਧਰਮਰਾਜ ਬੋਲੇ।

Verse 72

गच्छ पुण्यतमांल्लोकान्भुंक्ष्व राजन्यसत्तम । यावदिंद्रश्च नाकेऽस्ति यावत्सूर्यो नभस्तले

“ਜਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁੰਨਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ—ਜਦ ਤੱਕ ਇੰਦਰ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।”

Verse 73

पंचभूतानि यावच्च तावत्त्वं च सुखी भव । सुकृती त्वं महाराज शिवभक्तोऽसि नित्यदा

“ਅਤੇ ਜਦ ਤੱਕ ਪੰਜ ਭੂਤ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਤੱਕ ਤੂੰ ਸੁਖੀ ਰਹੀਂ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੂੰ ਪੁੰਨਵਾਨ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈਂ।”

Verse 74

यमस्य वचनं श्रुत्वा इंद्रसेनोभ्यभाषत । अहं शिवं न जानामि मृगयारसिको ह्यहम्

ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਇੰਦਰਸੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਰਸਿਕ ਹਾਂ।”

Verse 75

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य यमो भाष्यमभाषत । आहर प्रहरस्वेति उक्तं चेदं सदा त्वया

ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਯਮਰਾਜ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਪਰ ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਦਾ ਇਹੀ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਆਇਆ ਹੈਂ—‘ਲਿਆਓ! ਮਾਰੋ!’”

Verse 76

तेन कर्मविपाकेन सदा पूतोसि मानद । तस्मात्त्वं गच्छ कैलासं पर्वतं शंकरं प्रति

ਉਸ ਕਰਮ-ਵਿਪਾਕ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਨੂੰ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵੱਲ ਜਾ।

Verse 77

एवं संभाषमाणस्य यमस्य च महात्मनः । आगताः शिवद्वतास्ते वृषारूढा महाप्रभाः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਯਮ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਤਦ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤੇਜਸਵੀ ਦੂਤ, ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ, ਬਲਦਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 78

नीलकंठा दशभुजाः पंचवक्त्रास्त्रिलोचनाः । कपर्द्दिनः कुंडलिनः शशंकांकितमौलयः

ਉਹ ਨੀਲਕੰਠ, ਦਸ-ਭੁਜਾ, ਪੰਜ-ਮੁਖੀ ਤੇ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਸਨ; ਜਟਾਧਾਰੀ, ਕੁੰਡਲਧਾਰੀ, ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਚੰਦ੍ਰ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਮੌਲੀਧਾਰੀ ਸਨ।

Verse 79

तान्दृष्ट्वा सहसोत्थाय यमो धर्मभृतां वरः । पूजयामास तान्सर्वान्महेंद्रप्रतिमांस्तदा

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਧਰਮ ਦੇ ਧਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯਮ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਤਦ ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 80

त्वरीरेनैव ते सर्वे ऊचुर्वैवस्वतं यमम् । अत्रागतो महाभाग इंद्रसेनोऽमितद्युतिः । नाम्नाः प्रवर्त्तको नित्यं रुद्रस्य च महात्मनः

ਉਹ ਸਭ ਤੁਰੰਤ ਵੈਵਸਵਤ ਯਮ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰਸੇਨ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ—ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਉੱਤੇ ਚਲਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।”

Verse 81

श्रुत्वा च वचनं तेषां यमेन च पुरस्कृतः । इंद्रसेनो विमानस्थः प्रेषितो हि शिवालयम्

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਯਮ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਪਾ ਕੇ, ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਇੰਦਰਸੇਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਧਾਮ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।

Verse 82

आनीतोयं तदा तैश्च पार्षदप्रवरोत्तमैः । शंभुना हि तदा दृष्ट इंद्रसेनोऽमितद्युतिः

ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਸਰਵੋਤਮ ਪਾਰਸ਼ਦਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰਸੇਨ ਨੂੰ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ।

Verse 83

अभ्युत्थायागतो रुद्रः परिष्वज्य तदा नृपम् । अर्द्धासनगतं कृत्वा इंद्रसेनं ततोऽब्रवीत्

ਰੁਦ੍ਰ ਉੱਠ ਕੇ ਅੱਗੇ ਆਇਆ; ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਇੰਦਰਸੇਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੱਧੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।

Verse 84

किं दातव्यं नृपश्रेष्ठ प्रयच्छामि तवेप्सितम् । इति श्रुत्वा वचस्तस्य महेशस्य तदा नृपः । आनंदाश्रुकणान्मुंचन्प्रेम्णा नोवाच किंचन

“ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕੀ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਹੈ? ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ।” ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਆਨੰਦ ਦੇ ਅੰਸੂ ਵਗਾਉਂਦਾ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲ ਸਕਿਆ।

Verse 85

तदा कृतो महेशेन पार्षदो हि महात्मना । चंडो नाम्नाच विख्यातोमुण्डस्य च सखा प्रियः

ਤਦ ਮਹਾਤਮਾ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਾਰਸ਼ਦ (ਗਣ-ਸੇਵਕ) ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ‘ਚੰਡ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮੁੰਡ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਵੀ ਬਣਿਆ।

Verse 86

नामोच्चारणमात्रेण रुद्रस्य परमात्मनः । सिद्धिं प्राप्तो हि पापिष्ठ इद्रसेनो नराधिपः

ਰੁਦ੍ਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਕੇਵਲ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਅਤਿ ਪਾਪੀ ਰਾਜਾ ਇਦ੍ਰਸੇਨ ਨੇ ਵੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।

Verse 87

रहेहरेति वै नाम्ना शंभोश्चक्रधरस्य च । रक्षिता बहवो मर्त्याः शिवेन परमात्मना

“ਰਹੇ ਹਰੇ” ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧੁਨੀ—ਜੋ ਸ਼ੰਭੂ ਅਤੇ ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਾਮ ਹੈ—ਦੇ ਜਪ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਅਨੇਕ ਮਰਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ।

Verse 88

महेशान्नापरो देवो दृश्यतेभुवनत्रये । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूजनीयः सदाशिवः

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਦੇਵ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 89

पत्रैःपुष्पैः फलैर्वापि जलैर्वा विमलैः सदा । करवीरैः पूज्यमानः शंकरो वरदो भवेत्

ਪੱਤਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਫਲਾਂ ਜਾਂ ਸਦਾ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਨਾਲ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ—ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 90

करवीराद्दशगुणमर्कपुष्पं विशिष्यते । विभूत्यादिकृतं सर्वं जगदेतच्चराचरम्

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਰਵੀਰ ਨਾਲੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਰਕ ਦਾ ਫੁੱਲ ਹੈ। ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਚਲ-ਅਚਲ ਜਗਤ ਉਸ ਦੀ ਵਿਭੂਤੀ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 91

शिवस्यांगणलग्ना या तस्मात्तां धारयेत्सदा । ततस्त्रिपुंड्रे यत्पुम्यं तच्छृणुध्वं द्विजोत्तमाः

ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅੰਗ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਭਸਮ—ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ, ਹੁਣ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ੍ਰ (ਤਿੰਨ ਭਸਮ-ਰੇਖਾਵਾਂ) ਦਾ ਪੁੰਨ ਸੁਣੋ।

Verse 92

सर्वपापहरं पुण्यं तच्छृणुध्वं द्विजोत्तमाः । स्तेनः कोऽपि महापापो घातितो राजदूतकैः

ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ, ਉਹ ਪੁੰਨ ਸੁਣੋ ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਚੋਰ, ਮਹਾਂਪਾਪੀ, ਰਾਜ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।

Verse 93

तं खादितुं समायातः श्वाशिरस्युपरिस्थितः । नखांतरालसंलग्ना रक्षा तस्यैव पापिनः

ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁੱਤਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਸ ਪਾਪੀ ਦੇ ਨਖਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਸੀ ਇੱਕ ਰੱਖਿਆ-ਮੁਦਰਾ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਬਣ ਗਈ।

Verse 94

ललाटे पतिता तस्य त्रिपुंड्रांकिंतमुद्रया । चैतन्येन विना तस्य देहमात्रैकलग्नया

ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ੍ਰ ਦੀ ਮੋਹਰ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਆ ਡਿੱਗੀ। ਪਰ ਚੇਤਨ ਭਕਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਹ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉਸ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਰਹੀ।

Verse 95

कैलासं तस्करो नीतो रुद्रदूतैस्ततस्तदा । विभूतेर्महिमानं तु को विशेषितुर्महति

ਤਦ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਚੋਰ ਨੂੰ ਕੈਲਾਸ ਲੈ ਗਿਆ। ਭਸਮ (ਵਿਭੂਤੀ) ਦੀ ਮਹਿਮਾ—ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੌਣ ਵਰਣਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 96

विभूत्वा मंडितांगानां नराणां पुण्यकर्मणाम् । मुखे पंचाक्षरो येषां रुद्रास्ते नात्र शंशयः

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੁੰਨਕਰਮੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਖ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ-ਰੂਪ ਰੁਦ੍ਰ ਹੀ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 97

जटाकलापिनो ये च ये रुद्राक्षविभूषणाः । ते वै मनुष्यरूपेण रुद्रा नास्त्यत्र संशयः

ਜੋ ਜਟਾਜੂਟ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਰੁਦ੍ਰਾਖ਼ ਦੇ ਮਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ—ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮਨੁੱਖ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 98

तस्मात्सदाशिवः पुंभिः पूजनीयो हि नित्यशः । प्रातर्मध्याह्नकाले च सायं संध्या विशिष्यते

ਇਸ ਲਈ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਿਤ੍ਯ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਤਹਕਾਲ, ਮੱਧਿਆਹਨ ਅਤੇ ਸਾਂਝ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ।

Verse 99

प्रातस्तु दर्शनाच्छंभोर्नैशमेनो व्यपोहति । मध्याह्ने दर्शनाच्छंभोः सप्तजन्मार्जितं नृणाम् । पापं प्रणाशमायाति निशायां नैव गण्यते

ਪ੍ਰਾਤਹਕਾਲ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਰਾਤ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੱਧਿਆਹਨ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਦਾ ਪੁੰਨ ਤਾਂ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।

Verse 100

शिवेति द्व्यक्षरं नाम महा पापप्रणाशनम् । येषां मुखोद्गतं नॄणां तैरिदं धार्यते जगत्

‘ਸ਼ਿਵ’—ਇਹ ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਨਾਮ ਮਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਇਹ ਉਚਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਇਹ ਜਗਤ ਧਾਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 101

शिवांगणे तु या भेरी स्थापिता पुण्यकर्मभिः । तस्या नादेन पूता वै ये च पापरता जनाः । पाषंडिनोऽप्यसद्वादास्तेऽपि यांति परां गतिम्

ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਆੰਗਣ ਵਿੱਚ ਧਰਮੀ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਭੇਰੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਦ ਨਾਲ ਪਾਪ-ਰਤ ਲੋਕ ਵੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਾਖੰਡੀ ਅਤੇ ਝੂਠੇ ਵਾਦ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 102

पशोर्यस्य च संबद्धा चर्मणा च शिवालये । नृभिर्या स्थापिता भेरी मृदंगमुरजादि च । स पशुः शिवसान्निध्यमाप्नोत्यत्र न संशयः

ਜਿਸ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਖਾਲ ਸ਼ਿਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਭੇਰੀ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਮੁਰਜ ਆਦਿ ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਾਨਿਧ੍ਯਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 103

तस्मात्ततं च विततं घनं सुषिरमेव च । चामराणि महार्हाणि मंचकाः शयनानि च

ਇਸ ਲਈ ਤੰਤ੍ਰੀ, ਵਿਤਤ (ਚਮੜੀ-ਤਾਣੇ), ਘਨ (ਠੋਸ) ਅਤੇ ਸੁਸ਼ਿਰ (ਖੋਖਲੇ) ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਜੇ, ਅਤੇ ਮਹਾਰ੍ਹ ਚਾਮਰ, ਮੰਚਕ ਤੇ ਸ਼ਯਨ-ਸਾਜ ਵੀ (ਸ਼ਿਵ-ਸੇਵਾ ਲਈ) ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਸਜਾਏ ਜਾਣ।

Verse 104

गाथाश्च इतिहासाश्च गायनं च यथाविधि । बहुरूपादिकं शंभोः प्रियान्येतानि कल्पयेत्

ਗਾਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਦੀ ਪਾਠ-ਵਾਚਨਾ, ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗਾਇਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁ-ਰੂਪ ਸ্তুਤੀ ਤੇ ਉਤਸਵ ਦੇ ਇਹ ਸਭ ਅਰਪਣ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹਨ।

Verse 105

कल्पयित्वा च गच्छंति शिवलोकं हि पापिनः । सुधर्माणो महात्मानः शिवपूजाविशारदाः

ਇਹ ਸਭ ਵਿਧਾਨ ਕਰ ਕੇ ਪਾਪੀ ਵੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਸੁਧਰਮੀ, ਮਹਾਤਮਾ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 106

गुरोर्मुखाच्च संप्राप्तशिवपूजारताश्च ये । शिवरूपेण ये विश्वं पश्यंति कृतनिश्चयाः

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਰਮਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਯ ਵਾਲੇ ਭਕਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।

Verse 107

सम्यग्बुद्ध्या समाचारा वर्णाश्रमयुता नराः । ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्वयाः शूद्राश्चान्ये तथा नराः

ਸਹੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸੁਚਰਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਟਿਕੇ, ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਊਂਦੇ ਨਰ—ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕ—ਇਸ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਸਮਾਵਿਸ਼ਟ ਹਨ।

Verse 108

श्वपचोऽपि वरिष्ठः स शंभोः प्रियतरो भवेत् । शंभुनाधिष्ठितं सर्वं जगदेतच्चराचरम्

ਕੁੱਤਾ-ਪਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਜਿਹਾ ਨੀਚ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਵੀ, ਜੇ ਭਕਤੀਮਾਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਚਰਾਚਰ ਜਗਤ ਸ਼ੰਭੂ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ।

Verse 109

तस्मात्सर्वं शिवमयं ज्ञातव्यं सुविशेषतः । वेदैः पुराणैः शास्त्रैश्च तथौपनिपदैरपि

ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਿਵਮਯ ਹੈ; ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਵੇਦਾਂ, ਪੁਰਾਣਾਂ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ।

Verse 110

आगमैर्विविधैः शंभुर्ज्ञातव्यो नात्र संशयः । निष्कामैश्च सकामैश्च पूजनीयः सदा शिवः

ਵਿਭਿੰਨ ਆਗਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਕਾਮ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 111

लोमश उवाच । कथयामि पुरावृत्तमितिहासं पुरातनम् । नंदी नाम पुरा वैश्यो ह्यवंतीपुरमावसत्

ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ-ਕਥਾ ਸੁਣਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਅਵੰਤੀ ਨਗਰੀ (ਉੱਜੈਨੀ) ਵਿੱਚ ਨੰਦੀ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵੈਸ਼੍ਯ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।

Verse 112

शिवध्यानपरो भूत्वा शिवपूजां चकार सः । नित्यं तपोवनस्थं हि लिंगमेकं समर्चयत्

ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਕ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਹ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ।

Verse 113

उषस्युषसि चोत्थाय प्रत्यहं शिववल्लभः । नंदीलिंगार्च्चनरतो बभूवातिशयेन हि

ਹਰ ਸਵੇਰ ਉਸ਼ਾ ਵੇਲੇ ਉੱਠ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਭਕਤ ਉਹ ਨੰਦੀ-ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਅਤਿਅਧਿਕ ਰਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 114

लिंगं पंचामृतेनैव यथोक्तेनाभ्यषेचयत् । विप्रैः समावृतो नित्यं वेदवेदांगपारगैः

ਉਸ ਨੇ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਦਾ ਅਭਿਸੇਕ ਕੀਤਾ। ਪੂਜਾ ਵੇਲੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਪਾਰੰਗਤ ਵਿਪ੍ਰ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰਹਿੰਦੇ।

Verse 115

यथाशास्त्रेण विधिना लिंगार्चनपरोऽभवत् । स्नापयित्वा ततः पुष्पैर्नानश्चर्यसमन्वितैः

ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਯਥਾਵਿਧੀ ਲਿੰਗ-ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਫਿਰ ਅਨੇਕ ਅਦਭੁਤ ਪ੍ਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪੁਸ਼ਪਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ।

Verse 116

मुक्ताफलैरिंद्रनीलैर्गोमेदैश्च निरंतरम् । वैडूर्यैश्चैव नीलैश्च माणिक्यैश्च तथार्चयत्

ਉਸ ਨੇ ਨਿਰੰਤਰ ਮੋਤੀਆਂ, ਇੰਦਰ-ਨੀਲ, ਗੋਮੇਦ, ਵੈਡੂਰਯ (ਬਿੱਲੀ-ਅੱਖ), ਨੀਲੇ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਮਾਣਿਕਾਂ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਅਮੋਲਕ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 117

एवं नंदी महाभागो बहून्यब्दानि चार्च्चयत् । विजनस्थं तदा लिंगं नानाभोगसमन्वितम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਭਾਗ ਨੰਦੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਇਕਾਂਤ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਨਾਨਾ ਭੋਗਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸਜਜਿਤ ਖੜਾ ਸੀ।

Verse 118

एकदा मृगयासक्तः किरातो भूतहिंसकः । अविवेकपरो भूत्वा मृगयारसिकः सदा

ਇੱਕ ਵਾਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਿਰਾਤ, ਜੋ ਜੀਵ-ਹਿੰਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਵਿਵੇਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਸਦਾ ਮ੍ਰਿਗਯਾ ਦੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋਇਆ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 119

पापी पापसमाचारो विचरन्गिरिकंदरे । अनेकश्वापदाकीर्णे हन्यमान इतस्ततः

ਉਹ ਪਾਪੀ, ਪਾਪਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਪਹਾੜੀ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਿਆ। ਅਨੇਕ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਥੋਂ-ਉੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਧੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 120

एवं विचरमाणोऽसौ किरातो भूतहिंसकः । यदृच्छयागतस्तत्र यत्र लिंगं सुपूजितम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਟਕਦਾ ਉਹ ਜੀਵ-ਹਿੰਸਕ ਕਿਰਾਤ ਯਦ੍ਰਿਚ্ছਾ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ—ਉਸੇ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਪੂਜਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।

Verse 121

उदकं वीक्ष्माणोऽसौ तृषया पीडितो भृशम् । ततो वने सरः शीघ्रं दृष्ट्वा तोये समाविशत्

ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਤੁਰੰਤ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 122

तीरे संस्थाप्य दुष्टात्मा तत्सर्वं मृगयादिकम् । गंडूषोत्सर्जनं कृत्वा पीत्वा तोयं च निर्गतः

ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ-ਚਿੱਤ ਨੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸ਼ਿਕਾਰ-ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਗੰਡੂਸ਼ ਕਰਕੇ ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਥੁੱਕਿਆ, ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਉਹ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ।

Verse 123

शिवालयं ददर्शाग्रे अनेकाश्चर्यमंडितम् । दृष्टं सुपूजितं लिंगं नानारत्नैः पृथक्पृथक्

ਅੱਗੇ ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਅਚੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਿਵਾਲਯ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਉੱਤਮ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

Verse 124

तथा लिंगं समालक्ष्य यदा पूजां समाहरत् । रत्नानि सर्वभूतानि विधूतानि इतस्ततः

ਫਿਰ ਉਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਵਿਖਰੇ ਰਤਨ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਭੇਟਾਂ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ।

Verse 125

स्नपनं तस्य लिंगस्य कृतं गंडूषवारीणा । करेणैकेन पूजार्थं बिल्वपत्राणि सोऽर्पयत्

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਲਏ ਗੰਡੂਸ਼-ਜਲ ਨਾਲ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦਾ ਸ্নਾਨ ਕਰਾਇਆ। ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਲਈ ਬਿਲਵ-ਪੱਤਰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ।

Verse 126

द्वितीयेन करेंणैव मृगमांसं समर्पयत् । दण्डप्रणामसंयुक्तः संकल्पं मनसाऽकरोत्

ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਮਾਂਸ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ। ਦੰਡਵਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸੰਕਲਪ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।

Verse 127

अद्यप्रभृति पूजां वै करिष्यामि प्रयत्नतः । त्वं मे स्वामी च भक्तोहमद्यप्रभृति शंकर

ਅੱਜ ਤੋਂ ਮੈਂ ਯਤਨ ਨਾਲ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਸਵਾਮੀ ਹੋ ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਭਗਤ—ਅੱਜ ਤੋਂ ਹੀ।

Verse 128

एवं नैयमिको भूत्वा किरातो गृहमागतः । नन्दी ददर्श तत्सर्वं किरातेन इतस्ततः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮ-ਨਿਸ਼ਠ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਕਿਰਾਤ (ਸ਼ਿਕਾਰੀ) ਘਰ ਆ ਗਿਆ। ਨੰਦੀ ਨੇ ਕਿਰਾਤ ਵੱਲੋਂ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਕੀਤਾ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਲਿਆ।

Verse 129

चिंतायुक्तोऽभवन्नंदी जातं किं छिद्रमद्य मे । कथितानि च विघ्नानि शिवपूजारतस्य च । उपस्थितानि तान्येव मम भाग्यविपर्ययात्

ਨੰਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ: ‘ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਛਿਦਰ ਪੈ ਗਿਆ? ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਜੋ ਵਿਘਨ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਉਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਏ।’

Verse 130

एवं विमृश्य सुचिरं प्रक्षाल्य शिवमंदिरम् । यथागतेन मार्गेण नंदी स्वगृहमागतः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੰਮਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ-ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਧੋ ਕੇ, ਨੰਦੀ ਉਸੇ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਜਿਧਰੋਂ ਉਹ ਆਇਆ ਸੀ।

Verse 131

ततो नंदिनमागत्य पुरोधा गतमानसम् । अब्रवोद्वचनं तं तु कस्मात्त्वं गतमानसः

ਤਦੋਂ ਘਰ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੰਦੀ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੋਂ ਉਦਾਸ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ: “ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਵਿਹਲ ਤੇ ਚਿੰਤਿਤ ਹੈਂ?”

Verse 132

पुरोहितं प्रति तदा नन्दी वचनमब्रवीत्

ਤਦੋਂ ਨੰਦੀ ਨੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 133

अद्य दृष्टं मया विप्र अमेध्यं शिवसंनिधौ । केनेदं कारितं तत्र न जानामि कथंचन

ਨੰਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਅੱਜ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹੀ ਕੁਝ ਅਪਵਿੱਤਰ ਵੇਖਿਆ। ਉੱਥੇ ਇਹ ਕਿਸ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ—ਮੈਨੂੰ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।”

Verse 134

ततः पुरोधा वचनं नन्दिनं चाब्रवीत्तदा । येन विस्खलितं तत्र रत्नादीनां प्रपूजनम् । सोऽपि मूढो न संदेहः कार्याकार्येषु मंदधीः

ਤਦੋਂ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਜਿਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਰਤਨਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਭੇਟ ਸਮੇਤ ਹੋ ਰਹੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਵਿਘਨ ਪਾਇਆ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੂੜ੍ਹ ਹੈ—ਕਰਣਯੋਗ ਤੇ ਅਕਰਣਯੋਗ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਮੰਦਬੁੱਧੀ।”

Verse 135

तस्माच्चिंता न कर्तव्या त्वया अमुरपि प्रभो । प्रभाते च मया सार्द्धं गम्यतां तच्छिवालयम्

“ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਉਸ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ। ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਸ ਸ਼ਿਵਾਲੇ ਨੂੰ ਚੱਲੀਏ।”

Verse 136

निरीक्षणार्थं दुष्टस्य तत्कार्यं विदधाम्यहम् । एतच्छ्रुत्वा तु वचनं नन्दी तस्य पुरोधसः

“ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਤੇ ਨਿਰੀਖਣ ਲਈ ਮੈਂ ਉਹ ਕੰਮ ਆਪ ਕਰਾਂਗਾ।” ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਨੰਦੀ…

Verse 137

आस्थितः स्वगृहे नक्तं दूयमानेन चेतसा । तस्यां रात्र्यां व्यतीतायामाहूय च पुरोधसम्

ਉਹ ਰਾਤ ਭਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ; ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਸੜਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ, ਉਸ ਨੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।

Verse 138

गतः शिवालयं नन्दी समं तेन महात्मना । ततो दृष्टं पूर्वदिने कृतंतेन दुरात्मना

ਨੰਦੀ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵਾਲੇ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੇ ਕੀ ਕਰਤੂਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

Verse 139

सम्यक्प्रपूजनं कृत्वा नानारत्नपरिच्छदम् । पञ्चोपचारसंयुक्तं चैकादस्यन्वितं तथा

ਉਸ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਪੂਜਾ-ਸਾਮਗਰੀ ਨਾਲ; ਪੰਚੋਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਤੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਵੀ ਯਥਾਵਤ ਨਿਭਾਇਆ।

Verse 140

अनेकस्तुतिभिः स्तुत्वा गिरीशं ब्राह्मणैः सह । तदा यामद्वयं जातं स्तूयमानस्य नंदिनः

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਨੇਕ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਗਿਰੀਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਨੰਦੀ ਦੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਦੋ ਪਹਿਰ ਬੀਤ ਗਏ।

Verse 141

आयातो हि महाकालस्थारूपो महाबलः । कालरूपो महारौद्रो धनुष्पाणिः प्रतापवान्

ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮਹਾਕਾਲ-ਸਥਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਮਹਾਬਲੀ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ—ਕਾਲ-ਸਰੂਪ, ਅਤਿ ਰੌਦ੍ਰ, ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਾਲ ਦਿਪਤ।

Verse 142

तं दृष्ट्वा भयवित्रस्तो नन्दी स विललाप ह । पुरोधाश्चैव सहसा भयभीतस्तदाभवत्

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨੰਦੀ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ; ਪੁਰੋਹਿਤ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਭੈਭੀਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 143

किरातेन कृतं तत्र यथापूर्वमविस्खलम् । तां पूजां प्रपदाहत्य बिल्वपत्रं समर्पयत्

ਉੱਥੇ ਕਿਰਾਤ (ਸ਼ਿਕਾਰੀ) ਨੇ ਜੋ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਪੂਜਾ ਕੋਲ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ।

Verse 144

स्नपनं तस्य कृत्वा च ततो गंडूषवारिणा । नैवेद्यं तत्पलं चैव किरातः शिवमर्पयत्

ਉਸ (ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ) ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਗੰਡੂਸ਼-ਜਲ ਨਾਲ ਅਰਘ੍ਯ ਦੇ ਕੇ, ਕਿਰਾਤ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਅਤੇ ਉਹੀ ਫਲ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ।

Verse 145

दण्डवत्पतितो भूमावुत्थाय स्वगृहं गतः । तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं चिंतयामास वै चिरम्

ਉਹ ਦੰਡਵਤ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਫਿਰ ਉੱਠ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ ਕੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚਾਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 146

पुरोधसा सह तदा नंदीव्याकुलचेतसा । तेन चाकारिता विप्रा बहवो वेदवादिनः

ਤਦੋਂ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸਮੇਤ, ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਵਿਆਕੁਲ ਨੰਦੀ ਨੇ ਬਹੁਤੇ ਵੇਦ-ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਵਾ ਲਿਆ।

Verse 147

निवेद्य तेषु तत्सर्वं किरातेन च यत्कृतम् । किं कार्यमथ भो विप्राः कथ्यतां च यथातथम्

ਕਿਰਾਤ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰ ਕੇ (ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ), “ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ! ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਜਿਵੇਂ ਯਥਾਰਥ ਹੋਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਦੱਸੋ।”

Verse 148

संप्रधार्य ततः सर्वे मिलित्वा धर्मशास्त्रतः । ऊचुः सर्वे तदा विप्रा नंदिनं चातिशंकिनम्

ਫਿਰ ਸਭ ਨੇ ਮਿਲ ਬੈਠ ਕੇ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਸਭ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਨੇ ਅਤਿ ਚਿੰਤਿਤ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 149

इदं विघ्नं समुत्पन्नं दुर्निवार्यं सुरैरपि । तस्मादानय लिंगं त्वं स्वगृहं वैश्यसत्त्

“ਇਹ ਵਿਘਨ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੈਸ਼੍ਯ, ਤੂੰ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲਿਆ ਆ।”

Verse 150

तथेति मत्वासौ नंदी शिवस्योत्पाटनं तदा । कृत्वा स्वगृह मानीय प्रतिष्ठाप्य यताविधि

“ਤਥਾਸਤੁ” ਮੰਨ ਕੇ ਨੰਦੀ ਨੇ ਤਦ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਹਟਾਇਆ; ਆਪਣੇ ਘਰ ਲਿਆ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ।

Verse 151

सुवर्णपीठिकां कृत्वा नवरत्नसुशोभिताम् । उपचारैरनेकैश्च पूजयामास वै तदा

ਸੁਵਰਨ ਦੀ ਪੀਠਿਕਾ ਬਣਾਕੇ, ਨੌਂ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕਰੀ; ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਉਪਚਾਰਾਂ ਤੇ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 152

अथापरे द्युरायातः कितरातः शिवमंदिरम् । यावद्विलोक्यामास लिंगमैशं न दृष्टवान्

ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਿਨ ਕਿਰਾਤ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਆਇਆ; ਜਦ ਉਹ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਈਸ਼ ਦਾ ਲਿੰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਹੋਇਆ।

Verse 153

मौनं विहाय सहसा ह्याक्रोशन्निदमब्रवीत् । हे शंभो क्व गतोसि त्वं दर्शयात्मानमद्य वै

ਚੁੱਪ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਪੁਕਾਰ ਉਠਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸ਼ੰਭੋ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ? ਅੱਜ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ!”

Verse 154

न दृष्टोसि मया त्वं हि त्यजाम्यद्य कलेवरम् । हे शंभो हे जगन्नाथ त्रिपुरांतकर प्रभो

“ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਹ ਦੇਹ ਤਿਆਗਾਂਗਾ। ਹੇ ਸ਼ੰਭੋ, ਹੇ ਜਗੰਨਾਥ, ਹੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ ਪ੍ਰਭੋ!”

Verse 155

हे रुद्र हे महादेवदर्शयात्मानमात्मना

“ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ—ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਵਰੂਪ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ!”

Verse 156

एवं साक्षेपमधुरैर्वाक्यैः क्षिप्तः सदाशिवः । किरातेन ततो रंगैर्वीरोसौ जठरं स्वकम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਰਾਤ ਦੁਆਰਾ ਮਿੱਠੇ ਪਰ ਉਲਾਂਭੇ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੇਟ ਪਾੜ ਲਿਆ।

Verse 157

विभेदाशु ततो बाहूनास्फोट्यैव रुषाब्रवीत् । हे शंभो दर्शयात्मानं कुतो मां त्यज्य यास्यसि

ਫਿਰ, ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾੜਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਬੋਲਿਆ: "ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਓ! ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾਓਗੇ?"

Verse 158

इति क्षित्वा ततोंत्राणि मांसमुकृत्त्य सर्वतः । तस्मिन्गर्ते करेणैव किरातः सहसाक्षिपत्

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਆਂਦਰਾਂ ਪਾੜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਮਾਸ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਉਸ ਕਿਰਾਤ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।

Verse 159

स्वस्थं च हृदयं कृत्वा सस्नौ तत्सरसि ध्रुवम् । तथैव जलमानीय बिल्वपत्त्रं त्वरान्वितः

ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ,

Verse 160

पूजयित्वा यथान्यायं दंडवत्पतितो भुवि

ਵਿਧੀ ਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡੰਡਵਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

Verse 161

ध्यानस्थितस्ततस्तत्र किरातः शिवसंनिधौ । प्रादुर्भूतस्तदा रुद्रः प्रमथैः परिवारितः

ਤਦੋਂ ਉਥੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਨਿਧੀ ਵਿੱਚ ਕਿਰਾਤ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਿਹਾ; ਤਦ ਰੁਦ੍ਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ।

Verse 162

कर्पूरगौरोद्युतिमान्कपर्दी चंद्रशेखरः । तं गृहीत्वा करे रुद्र उवाच परिसांत्वयन्

ਕਰਪੂਰ ਵਰਗੀ ਧਵਲ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦੇਂਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲੇ।

Verse 163

भोभो वीर महाप्राज्ञ मद्भक्तोसि महामते । वरं वृणीष्वात्महितं यत्तेऽभिलषितं महत्

“ਹੇ ਹੇ ਵੀਰ, ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ, ਮਹਾਮਤੇ! ਤੂੰ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਹੈਂ। ਆਪਣੇ ਪਰਮ ਹਿਤ ਲਈ ਵਰ ਮੰਗ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਇੱਛਾ ਹੈ।”

Verse 164

एवमुक्तः स रुद्रेण महाकालो मुदान्वितः । पपात दंडवद्भूमौ भक्त्या परमया युतः

ਇਉਂ ਰੁਦ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮਹਾਕਾਲ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡੰਡ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

Verse 165

ततो रुद्रं बभापे स वरं सम्प्रार्थयाम्यहम् । अहं दासोस्मि ते रुद्र त्वं मे स्वामी न संशयः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਾਸ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”

Verse 166

एतद्बुद्धात्मनो भक्तिं देहि जन्मनिजन्मनि । त्वं माता च पिता त्वं च त्वं बंधुश्च सखा हि मे

ਇਸ ਬੁੱਧੀ-ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਜਨਮੋਂ ਜਨਮ ਭਗਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪਿਤਾ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਬੰਧੂ ਅਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਰੇ ਸਖਾ ਹੋ।

Verse 167

त्वं गुहुस्त्वं महामंत्रो मंत्रवेद्योऽसि सर्वदा । तस्मात्त्वदपरं नान्यत्त्रिषु लोकेषु किंचन

ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਗੁਹ੍ਯ ਰਹੱਸ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮਹਾਮੰਤਰ ਹੋ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਮੰਤਰ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।

Verse 168

निष्कामं वाक्यमाकर्ण्य किरातस्य तदा भवः । ददौ पार्षदमुख्यत्वं द्वारपालत्वमेव च

ਕਿਰਾਤ ਦੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਦ ਭਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਖੀ ਦਾ ਪਦ ਅਤੇ ਦਰਵਾਨੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

Verse 169

तदा डमरुनादेन नादितं भुवनत्रयम् । भेरीभांकारशब्देन शंखानां निनदेन च

ਤਦ ਡਮਰੂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਭੁਵਨ ਗੂੰਜ ਉਠੇ; ਭੇਰੀਆਂ ਦੇ ਭਾਂਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੇ ਨਿਨਾਦ ਨਾਲ ਵੀ।

Verse 170

तदा दुंदुबयो नेदुः पटहाश्चसहस्रशः । नंदी तं नादमाकर्ण्य विस्मयात्तवरीतो ययौ

ਤਦ ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਗੱਜ ਉਠੀਆਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਟਹੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਕੋਲਾਹਲ ਸੁਣ ਕੇ ਨੰਦੀ ਵਿਸਮਯ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।

Verse 171

तपोवनं यत्र शिवः स्थितः प्रमथसंवृतः । किरातो हि तथा दृष्टो नंदिना च तदा भृशम्

ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਵੱਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਨੰਦੀ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਰਾਤ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖ ਲਿਆ।

Verse 172

उवाच प्रश्रितो वाक्यं स नंदी विस्मयान्वितः । किरातं स्तोतुकामऽसौ परमेण समाधिना

ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਨੰਦੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ; ਕਿਰਾਤ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪਰਮ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ।

Verse 173

इहानीतस्त्वया शंभुस्त्वं भक्तोसि परंतप । त्वं भक्तोऽहमिह प्राप्तो मां निवेदय शंकरे

“ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੰਭੂ ਇੱਥੇ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਹਨ; ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਭਗਤ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਵੀ ਭਗਤ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੰਕਰ ਅੱਗੇ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰ।”

Verse 174

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य किरातस्त्वरयान्वितः । नंदिनं च करे गृह्य शंकरं समुपागतः

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿਰਾਤ ਤੁਰੰਤ ਉਤਾਵਲਾ ਹੋਇਆ; ਨੰਦੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

Verse 175

प्रहस्य भगवान्रुद्रः किरातं वाक्यमब्रवीत् । कोऽयं त्वया समानीतो गणानामिह सन्निधौ

ਮੁਸਕੁਰਾ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਰਾਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਗਣਾਂ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ ਹੈਂ?”

Verse 176

किरात उवाच । विज्ञप्तोऽसौ किरातेन शंकरो लोकशंकरः । तव भक्तः सदा देव तव पूजारतो ह्यसौ

ਕਿਰਾਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਪਕਾਰਕ! ਇਹ ਪੁਰਖ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਕਿਰਾਤ ਨੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵ, ਇਹ ਸਦਾ ਤੇਰਾ ਭਗਤ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 177

प्रत्यहं रत्नमाणिक्यैः पुष्पैश्चोच्चावचैरपि । जीवितेन धनेनापि पूजितोऽसि न संशयः

ਹਰ ਰੋਜ਼ ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਮਾਣਿਕਾਂ ਨਾਲ, ਉੱਚ-ਨੀਚ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਵੀ—ਇਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

Verse 178

तस्माज्जानीहि मन्मित्रं नंदिनं भक्तवत्सल

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੰਦਿਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈ।

Verse 179

महादेव उवाच । न जानामि महाभाग नंदिनं वैश्यचर्चितम् । त्वं मे भक्तः सखा चेति महाकाल महामते

ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੰਦਿਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਜਿਸ ਦਾ ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਵੀ ਹੈਂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਵੀ, ਹੇ ਮਹਾਕਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ।

Verse 180

उपाधिरहिता च येऽपि चैव मनस्विनः । तेऽतीव मे प्रिया भक्तास्ते विशिष्टा नरोत्तमाः

ਜੋ ਲੋਕ ਉਪਾਧੀਆਂ ਤੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹਨ—ਉਹ ਭਗਤ ਮੈਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਹਨ; ਉਹੀ ਨਰੋਤਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ।

Verse 181

तव भक्तो ह्यहं तात स च मे प्रियकृत्तरः । तावुभौ स्वीकृतौ तेन पार्षदत्वेन शंभुना

ਹੇ ਤਾਤਾ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਗਤ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੈਥੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪ੍ਰੀਤਮ-ਕਰਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਰਸ਼ਦ (ਸੇਵਕ-ਗਣ) ਦੇ ਪਦ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 182

ततो विमानानि बहूनि तत्र समागतान्येव महाप्रभाणि । किरातवर्येण स वैश्यवर्य उद्धारितस्तेन महाप्रभेण

ਤਦ ਉੱਥੇ ਅਨੇਕ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾ, ਤੇਜਸਵੀ ਵਿਮਾਨ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਕਿਰਾਤ-ਨਾਇਕ ਨੇ ਉਸ ਵੈਸ਼੍ਯ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਉੱਠਾ ਕੇ ਉਧਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 183

कैलासं पर्वतं प्राप्तौ विमानैर्वेगवत्तरैः । सारूप्यमेव संप्राप्तावीश्वरेण महात्मना

ਉਹ ਤੇਜ਼-ਗਤੀ ਵਿਮਾਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ। ਮਹਾਤਮਾ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੂਪ੍ਯ—ਦਿਵ੍ਯ ਸਰੂਪ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

Verse 184

नीराजितौ गिरिजया शिवेन सहितौ तदा । उवाचेदं ततो देवी प्रहस्य गजगामिनी

ਤਦ ਗਿਰਿਜਾ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਨੀਰਾਜਨ ਕਰਕੇ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਗਜਗਾਮਿਨੀ ਦੇਵੀ ਹੱਸ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੀ।

Verse 185

यथा त्वं हि महादेव तथा चैतौ न संशयः । स्वरूपेण च गत्या च हास्यभावैः सुपूजितौ

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਜਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ) ਮਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ—ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ, ਆਪਣੀ ਚਾਲ, ਅਤੇ ਖੇਡ-ਭਰੇ ਹਾਸ-ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਪੂਜਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।

Verse 186

मया त्वमेक एवासीः सेवितो वै न संशयः । देव्यास्तद्वचनं श्रुत्वा किरातो वैश्य एव च

“ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਤੂੰ ਹੀ ਇਕੱਲਾ ਸੇਵਿਆ ਗਿਆ ਹੈਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਦੇਵੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਿਰਾਤ ਅਤੇ ਵੈਸ਼੍ਯ ਵੀ (ਤਦ) ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 187

सद्यः पराङ्मुखौ भूत्वा शंकरस्य च पश्यतः । भवावस्त्वनुकंप्यौ च भवता हि त्रिलोचन

ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਪਰਾਂਗਮੁਖ ਹੋ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। (ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ:) “ਹੇ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਕਰੁਣਾ ਦੇ ਪਾਤਰ ਹਨ।”

Verse 188

तव द्वारि स्थितौ नित्यं भाववस्ते नमोनमः

“ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰ ਤੇ ਸਦਾ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ। ਹੇ ਭਵ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਾਰੰਬਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।”

Verse 189

तयोर्भावं स भगवान्विदित्वा प्रहसन्भवः । उवाच परया भक्त्या भवतोरस्तु वांछितम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਭਵ ਹੱਸ ਪਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: “ਤੁਹਾਡੀ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਿਤ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ।”

Verse 190

तदा प्रभृति तावेतौ द्वारपालौ बभूवतुः । शिवद्वारि स्थितौ विप्रा मध्याह्ने शिवदर्शिनौ

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੁਆਰਪਾਲ ਬਣ ਗਏ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦੁਆਰ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਮੱਧਾਹਨ ਵੇਲੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।

Verse 191

एको नंदी महाकालो द्वावेतौ शिववल्लभौ । ऊचतुस्तौ मुदायुक्तावेक एव सदाशिवः

ਇੱਕ ਨੰਦੀ ਬਣਿਆ, ਦੂਜਾ ਮਹਾਕਾਲ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਭਗਤ। ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲੇ: “ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਹੈ।”

Verse 192

एकांगुलिं समुद्धृत्य महादेवोभ्यभाषत । तथा नंदी उवाचेदमुद्धृत्य स्वांगुलिद्वयम्

ਇੱਕ ਉਂਗਲ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਬਚਨ ਕਿਹਾ। ਫਿਰ ਨੰਦੀ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਇਹੀ ਕਿਹਾ।

Verse 193

एवं संज्ञान्वितौ द्वारि तिष्ठतस्तौ महात्मनः । शंकरस्य महाभागाः श्रृण्वंतु ऋषयो ह्यमी

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਏ ਹੋਏ ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਤਮਾ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਓ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ—ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹਨ।

Verse 194

शैलादेन पुरा प्रोक्तं शिवधर्ममनंतकम् । प्राणिनां कृपया विप्राः सर्वेषां दुष्कृतात्मनाम्

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਸ਼ੈਲਾਦ ਨੇ ਕਰੁਣਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ਿਵ-ਧਰਮ ਦਾ ਅਨੰਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਲਈ ਵੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੁਸ਼ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸੀ।

Verse 195

ये पापिनोऽप्यधर्मिष्ठा अंधा मूकाश्च पंगवः । कुलहीना दुरात्मानः श्वपचा अपि मानवाः

ਉਹ ਜੋ ਪਾਪੀ ਹਨ ਤੇ ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ—ਅੰਨੇ, ਗੂੰਗੇ ਜਾਂ ਲੰਗੜੇ; ਕੁਲਹੀਨ, ਦੁਰਾਤਮਾ; ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸ਼ਵਪਚ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ—

Verse 196

यादृशास्तादृशाश्चान्ये शिवभक्तिपुरस्कृताः । तेऽपि गच्छंति सांनिध्यं देवदेवस्य शूलिनः

ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ, ਹੋਰ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵੀ—ਜੇ ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸਾਨਿਧਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 197

लिंगं सिकतामयं ये पूजयंति विपश्चितः । ते रुद्रलोकं गच्छंति नात्र कार्या विचारणा

ਜੋ ਵਿਵੇਕੀ ਭਗਤ ਰੇਤ ਨਾਲ ਬਣੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।