Adhyaya 34

Verse 1

लोमश उवाच । राज्यं चकार कैलास दवदवा जगत्पतिः । गणैः समेतो बहुभिर्वीरभद्रान्वितो महान्

ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਗਤਪਤੀ ਮਹਾਦੇਵ ਕੈਲਾਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।

Verse 2

ऋषिभिः सहितो रुद्रो देवैरिन्द्रादिभिः सह । ब्रह्मा यस्य स्तुतिपरो विष्णुः प्रेष्यवदास्थितः

ਰੁਦ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾਸ ਵਾਂਗ ਨਿਮਰ ਹੋ ਕੇ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 3

इंद्रो देवगणैः सार्द्धं सेवाधर्मपरोऽभवत् । यस्य च्छत्रधरश्चंद्रो वायुश्चामरधृक्तथा

ਇੰਦਰ ਦੇਵਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਸੇਵਾ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਲਈ ਚੰਦਰਮਾ ਛਤਰ ਧਾਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਚੌਰ ਝਲਦਾ ਸੀ।

Verse 4

सूपान्नकर्ता सततं जातवदा निरन्तरम् । गंधर्वा गायका यस्य स्तावकाश्च पिनाकिनः

ਜਾਤਵੇਦਾ ਅਗਨੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸੁਆਦਲੇ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਗੰਧਰਵ ਉਸ ਦੇ ਗਾਇਕ ਸਨ ਅਤੇ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭੱਟ ਵੀ ਸਨ।

Verse 5

विद्याधराश्च बहवस्तथा चाप्सरसां गणाः । ननृतुश्चाग्रगा यस्य सोऽसौ कैलासपर्वते

ਅਨੇਕ ਵਿਦਿਆਧਰ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗਣ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।

Verse 6

पुत्रैर्गणेशस्कंदाद्यैस्तथा गिरिजया सह । राज्यं प्रतापिभिश्चक्रेऽशंकश्चंक्रमणेन च

ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਗਣੇਸ਼, ਸਕੰਦ ਆਦਿ ਅਤੇ ਗਿਰਿਜਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਸਮੇਤ, ਉਸ ਨੇ ਤੇਜਸਵੀ ਰਾਜਧਰਮ ਨਿਭਾਇਆ ਅਤੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 7

येनांधको महा दैत्यः स देवानामरिर्महान् । दुष्टो विद्धस्त्रिशूलेन गगने स्थापितश्चिरम्

ਉਸੇ ਨੇ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯ ਅੰਧਕ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਵੈਰੀ—ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਟੰਗਿਆ ਰਿਹਾ।

Verse 8

हत्वा गजासुरं येन उत्कृत्त्य चर्म वै कृतम् । चिरं प्रावरणं दिव्यं तथा त्रिपुरदीपनम् । विष्णुना पाल्यभूतेन रेजे सर्वांगसुन्दरः

ਜਿਸ ਨੇ ਗਜਾਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਖੱਲ ਲਾਹ ਕੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੈਵੀ ਬਸਤਰ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨੀ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਬਣਨ ਨਾਲ, ਸਰਬ-ਅੰਗ ਸੁੰਦਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਏ।

Verse 9

तं द्रष्टुकामो भगवान्नारदो दिव्य र्शनः । ययौ च पर्वतश्रेष्ठं कैलासं चन्द्रपांडुरम्

ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਦੈਵੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਦ ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੈਲਾਸ਼ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਗਏ, ਜੋ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ।

Verse 10

सुधया परया चापि सेवितं परमाद्भुतम् । कर्पूरगौरं च तदा दृष्ट्वा तं सुमहाबलम् । नारदो विस्मयाविष्टः प्रविष्टो गन्धमादनम्

ਉਸ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ (ਸਥਾਨ/ਵਿਅਕਤੀ) ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ ਦੇਖ ਕੇ; ਅਤੇ ਕਪੂਰ ਵਾਂਗ ਗੋਰੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

Verse 11

अनेकाश्चर्यसंयुक्तं तपनैश्च सुशोभितम् । गायद्विद्याधरीभिश्च पूरितं च महाप्रभम्

ਇਹ ਅਨੇਕਾਂ ਅਜੂਬਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰੀ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ—ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਦੈਵੀ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਸੀ।

Verse 12

कल्पद्रुमाश्च बहवो लताभिः परिवेष्टिताः । घनच्छायासू तास्वेव विशिष्टा कामधेनवः

ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਲਪਵ੍ਰਿਕਸ਼ (ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ) ਸਨ ਜੋ ਵੇਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸੰਘਣੀ ਛਾਂ ਵਾਲੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਮਧੇਨੂ ਗਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

Verse 13

पारिजातवनामोदलंपटा बहवोऽलयः । कलहंसाश्च बहवः क्रीडमानाः सरस्तु च

ਪਾਰਿਜਾਤ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮਹਿਕਦੇ ਅਨੇਕ ਨਿਵਾਸ ਸਨ; ਅਤੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਹੰਸ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।

Verse 14

शिखंडिनो महच्चक्रुस्तत्र केकारवं मुदा । पंचमालापिनः सर्वे विहंगाः संमदान्विताः

ਉੱਥੇ ਮੋਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਕੇਕਾਰ ਧੁਨੀ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀ ਮਿੱਠੇ ਪੰਚਮ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।

Verse 15

करिणः करिणीभिश्च मोदमानाः सुवर्चसः । सिंहास्तथा गर्जमानाः शार्दूलैः सह संगताः

ਹਾਥੀ ਆਪਣੀਆਂ ਹਾਥਣੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਸਨ; ਇਉਂ ਹੀ ਸਿੰਘ ਗੱਜਦੇ ਹੋਏ, ਬਾਘਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੁਮੇਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 16

वृषभा नंदिमुख्याश्च रेभमाना निरन्तरम् । देवद्रुमाश्च बहवस्तथा चंदनवाटिकाः

ਬਲਦ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੰਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ—ਲਗਾਤਾਰ ਰੇਭਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਅਨੇਕ ਦੇਵ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਸਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਚੰਦਨ ਦੇ ਬਾਗ ਵੀ ਸਨ।

Verse 17

नागपुंनागबकुलाश्चंपका नागकेसराः । तथा च वनजंब्वश्च तथा कनककेतकाः

ਉੱਥੇ ਨਾਗ ਅਤੇ ਪੁੰਨਾਗ, ਬਕੁਲ, ਚੰਪਕ ਅਤੇ ਨਾਗਕੇਸਰ ਦੇ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਸਨ; ਨਾਲ ਹੀ ਜੰਗਲੀ ਜੰਬੂ ਅਤੇ ਸੁਵਰਨ ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਵੀ ਸਨ।

Verse 18

कह्लाराः करवीरिश्च कुमुदानि ह्यनेकशः । मंदाराश्च बदर्यश्च क्रमुकाः पाटलास्तथा

ਉੱਥੇ ਕਹਲਾਰ ਕਮਲ, ਕਰਵੀਰ (ਕਨੇਰ) ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕੁਮੁਦ ਜਲ-ਕਮਲ ਸਨ; ਨਾਲ ਹੀ ਮੰਦਰਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਬਦਰੀ (ਬੇਰ), ਕਰਮੁਕ (ਸੁਪਾਰੀ) ਦੇ ਤਾੜ ਅਤੇ ਪਾਟਲਾ ਦੇ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਵੀ ਸਨ।

Verse 19

तथान्ये बहवो वृक्षाः शम्भोस्तोषकराह्यमी । ऐकपद्येन दृष्टास्ते नानाद्रुमलतान्विताः । आरामा बहवस्तत्र द्विगुणाश्च बभूविरे

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤੇ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਸਨ, ਜੋ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਝਲਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਦਿਸਦੇ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਅਨੇਕ ਆਰਾਮ-ਉਪਵਨ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ।

Verse 20

गगनान्निस्सृतः सद्यो गंगौघः परमाद्भुतः । पतितो मस्तके तस्य पर्वतस्य सुशोभिते

ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਗੰਗਾ ਦਾ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਪ੍ਰਵਾਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਆ ਡਿੱਗਿਆ।

Verse 21

कूपो हि पयसां ये न पवित्रं वर्तते जगत् । सोपि द्विधा तदा दृष्टो नारदेन महात्मना

ਜਲ ਦਾ ਕੂਆਂ ਵੀ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਗਤ ਟਿਕਦਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨਾਰਦ ਨੇ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।

Verse 22

सर्वं तदा द्विधाभूतं दृष्टं तेन महात्मना । नारदेन तदा विप्राः परमेण निरीक्षितः

ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਤਦ ਸਭ ਕੁਝ ਦੋਹਾਂ ਵਾਂਗ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ! ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਨਿਹਾਰਿਆ।

Verse 23

एवं विलोकमानोऽसौ नारदो भगवानृषिः । त्वरितेन तथा यातः शिवालोकनतत्परः

ਇਉਂ ਨਿਹਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਤੁਰੰਤ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਤਤਪਰ।

Verse 24

यावद्द्वारि स्थितोपश्यन्महदाश्चर्यमेव च । द्वारपालौ तदा दृष्टौ कृतकौ विश्वक्मणा

ਦੁਆਰ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਨਿਹਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਮਹਾਨ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖਿਆ; ਉੱਥੇ ਦੋ ਦੁਆਰਪਾਲ ਦਿਸੇ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਘੜੇ ਸਨ।

Verse 25

नारदो मोहितो ह्यासीत्पप्रच्छ च स तौ तदा । अहं प्रवेष्टुमिच्छामि शिवदर्शनलालसः

ਨਾਰਦ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤਦ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: “ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ।”

Verse 26

तस्मादनुज्ञा दातव्या दर्शनार्थं शिवस्य च । अश्रृण्वन्तौ तदा दृष्ट्वा नारदो विस्मितोऽभवत्

“ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਗਿਆ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।” ਪਰ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਸੁਣਦੇ ਨਹੀਂ, ਨਾਰਦ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 27

ज्ञानदृष्ट्या विलोक्याथ दूष्णींभूतोऽभवत्तदा । कृत्रिमौ हि च तौ ज्ञात्वा प्रविष्टो हि महामनाः

ਫਿਰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰ ਕੇ ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ; ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਮਨਾ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 28

तथान्ये तत्सरूपाश्च दृष्टास्तेन महात्मना । ऋषिः प्रणमितस्तैश्च नारदो भगवान्मु

ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਉਸੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਭੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 29

एवमादीन्यनेकानि आश्चर्याणि ददर्श सः । ददर्शाथ च सुव्यक्तं त्र्यंबकं गिरिजान्वितम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਅਚੰਭੇ ਵੇਖੇ; ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਗਿਰਿਜਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਸਮੇਤ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

Verse 30

अर्धासनगता साध्वी शंकरस्य महात्मनः । तनया गिरिराज्य यया व्याप्तं जगत्त्रयम्

ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਅਰਧ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਉਹ ਸਾਧਵੀ—ਗਿਰਿਰਾਜ ਦੀ ਧੀ—ਜਿਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਵਿਆਪਤ ਹਨ।

Verse 31

गौरी सितेक्षणा बाला तन्वंगी चारुलोचना । यया रूपी कृतः शम्भुरुपादेयः कृतो महान्

ਗੌਰੀ—ਧਵਲ, ਚਮਕਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਯੁਵਤੀ, ਸੁਕਮਲ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ—ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਸ਼ੰਭੂ ਪ੍ਰਗਟ ਸਰੂਪ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਧਿਆਨ ਤੇ ਭਕਤੀ ਲਈ ਅਤਿ ਉਪਾਦੇਯ ਬਣਿਆ।

Verse 32

निर्विकानि विकारैश्च बहुभिर्विकलीकृतः । अर्द्धागलग्ना सा देवी दृष्टा तेन शिवस्य च

ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਭੀ ਉਹ ਅਨੇਕ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਿਕਾਰਿਤ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਅਰਧਾਂਗਿਨੀ ਵਾਂਗ ਅਟੁੱਟ ਜੁੜੀ ਉਹ ਦੇਵੀ ਭੀ ਉਸ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।

Verse 33

नारदेन तथा शम्भुर्दृष्टस्त्रिभुवनेश्वरः । शुद्धचामी करप्रख्यः सेव्यमानः सुरासुरैः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ—ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲਾ—ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਿਤ।

Verse 34

शंखेन भोगिवर्येण सेवितं चांघ्रिपंकजम् । धृतराष्ट्रेण च तथा तक्षकेण विशेषतः । तथा पद्मेन महा शेषेणापि विशेषतः

ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ੰਖ ਨੇ ਕੀਤੀ; ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਵੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਤਕਸ਼ਕ ਨੇ; ਅਤੇ ਪਦਮ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਭੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ।

Verse 35

अन्यैश्च नागवर्यैश्च सेवितो हि निरंतरंम् । वासुकिः कंठलग्नो हि हारभूतो महाप्रभः

ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਗ ਵੀ ਨਿਰੰਤਰ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਅਤੇ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾ ਵਾਸੁਕੀ ਉਸ ਦੇ ਗਲ ਨਾਲ ਲਿਪਟ ਕੇ ਹਾਰ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 36

कंबलाश्वतरौ नित्यं कर्णभूषणभूषितौ । जटामूलगताश्चान्ये महाफणिवरा ह्यमी

ਕੰਬਲ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਤਰ ਸਦਾ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਭੂਸ਼ਣ ਬਣ ਕੇ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਰਹੇ; ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਫਣਧਾਰੀ ਨਾਗਪਤੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਹੇ।

Verse 37

अनेकजातिसंवीता नानावर्णाश्च पद्मिनः । तक्षकः कुलिकः शंखो धृतराष्ट्रो महाप्रभः

ਅਨੇਕ ਜਾਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਨਾਨਾ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਇਹ ਨਾਗਪਤੀ ਸਨ—ਪਦਮ, ਤਕਸ਼ਕ, ਕੁਲਿਕ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਮਹਾਪ੍ਰਭ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ।

Verse 38

पद्मो दंभः सुदंभश्च करालो भीषणस्तथा । एते चान्ये च बहवो नागाश्चाशीविषा ह्यमी

ਪਦਮ, ਦੰਭ, ਸੁਦੰਭ, ਕਰਾਲ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਣ—ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਨਾਗ, ਭਿਆਨਕ ਵਿਸ਼-ਧਾਰੀ, ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

Verse 39

अंगभूता हरस्या सन्पूज्यस्यास्य जगत्त्रये । फणैकया शोभमानाः केचिद्धि पन्नगोत्तमाः

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਂਗ ਬਣ ਕੇ, ਕੁਝ ਉੱਤਮ ਪੰਨਗ ਇਕੋ ਫਣ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 40

फणानां द्वितयं केषां त्रितयं च महाप्रभम् । चतुष्क पंचकषट्कं सप्तकं चाष्टकं तथा

ਕਿਸੇ ਦੇ ਦੋ ਫਣ ਸਨ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਤਿੰਨ—ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਾਰ, ਪੰਜ, ਛੇ, ਸੱਤ ਅਤੇ ਅੱਠ ਫਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 41

नवकं दशकं चैव तथैकादशकं त्वथ । द्वादशकं चाष्टादशकमेकोनविंशकं तथा

ਕਿਸੇ ਦੇ ਨੌਂ ਫਣ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਦਸ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ; ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਬਾਰਾਂ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਅਠਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਉੱਨੀ ਫਣ ਵੀ ਸਨ।

Verse 42

चत्वारिंशत्फणाः केऽपि पंचाशत्कं च षष्टिकम् । सप्ततिश्चाप्यशीतिश्च नवतिश्च तथैव च

ਕਿਸੇ ਦੇ ਚਾਲੀ ਫਣ ਸਨ; ਕਿਸੇ ਦੇ ਪੰਜਾਹ ਅਤੇ ਸੱਠ; ਕਿਸੇ ਦੇ ਸੱਤਰ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਅੱਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨੱਬੇ ਫਣ ਵੀ ਸਨ।

Verse 43

तथा शतसहस्राणि ह्ययुतप्रयुतानि च । अर्बुदानि च रत्नानि तथा शङ्खमितानि च

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰ, ਦਸਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਤੱਕ ਅਣਗਿਣਤ ਰਾਸੀਆਂ ਸਨ; ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵੀ ਬੇਹਿਸਾਬ ਸਨ, ‘ਸ਼ੰਖ’ ਮਾਪਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਗਿਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ।

Verse 44

अनंताश्च फणा येषां ते सर्पाः शिवभूषणाः । दृष्टास्तदानीं ते सर्वे नारदेन महात्मना

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਫਣ ਅਨੰਤ ਸਨ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹੀ ਭੂਸ਼ਣ ਸਨ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਦੇਖੇ।

Verse 45

विद्यावंतोऽपि ते सर्वे भोगिनोऽपि सुशोभिताः । हारभूषणभूतास्ते मणिमंतोऽमितप्रभाः

ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਵਾਨ ਸਨ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਭੋਗੀ ਨਾਗ ਵੀ ਅਤਿ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਸਨ—ਹਾਰ ਤੇ ਭੂਸ਼ਣ ਬਣੇ ਹੋਏ, ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਅਤੇ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ।

Verse 46

अर्द्धचंद्रांकितो यस्य कपर्द्दस्त्वतिसुंदरः । चक्षुषा च तृतीयेन भालस्थेन विराजितः

ਜਿਸ ਦੀ ਕਪੜਦ—ਜਟਾ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਗੁੱਛਾ—ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ ਸੀ ਅਤੇ ਅਰਧਚੰਦਰ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ ਸੀ; ਅਤੇ ਜੋ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਤੀਜੇ ਨੇਤਰ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।

Verse 47

पंचवक्त्रो महादेवो बाहुभिर्द्दशभिर्वृतः । तथा मरकतश्यामकंधरोऽतीवसुंदरम्

ਮਹਾਦੇਵ ਪੰਜ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਦਸ ਭੁਜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਦਨ ਤੇ ਮੋਢੇ ਮਰਕਤ ਵਰਗੇ ਸ਼ਿਆਮ—ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਸਨ।

Verse 48

उरो यस्य विशालं च तथोरुजघनं परम् । चरणद्वयं च रुद्रस्य शोभितं परमं महत्

ਉਸ ਦਾ ਵਕਸ਼ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਜੰਘਾਂ ਤੇ ਨਿਤੰਬ ਅਤਿ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਸਨ; ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਚਰਨ ਪਰਮ ਮਹਾਨ ਤੇ ਅਪਾਰ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 49

तद्दृष्टं चरणारविंदमतुलं तेजोमयं सुंदरं संध्यारागसुमंगलं च परमं तापापनुत्तिंकरम् । तेजोराशिकरं परात्परमिदं लावण्यलीलस्पदं सर्वेषां सुखवृद्धिकारणपरं शंभोः पदं पावनम्

ਤਦ ਉਹ ਅਤੁਲ ਚਰਨਾਰਵਿੰਦ ਦਿੱਖਿਆ—ਤੇਜੋਮਯ, ਸੁੰਦਰ; ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਲਾਲਿਮਾ ਵਰਗਾ ਪਰਮ ਮੰਗਲਮਯ, ਦੁੱਖ-ਤਾਪ ਹਰਨ ਵਾਲਾ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਧਾਰਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਰਾਤਪਰ, ਲਾਵਣ੍ਯ-ਲੀਲਾ ਦਾ ਆਸਨ—ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਨ ਸਭ ਲਈ ਸੁਖ-ਵ੍ਰਿਧੀ ਦਾ ਪਰਮ ਕਾਰਣ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 50

तथैव दृष्ट्वा परमं पराणां परा सती रूपवती च सुंदरी । सौभाग्यलावण्यमहाविभूत्या विराजमाना ह्यतिसुंदरी शुभा

ਫਿਰ ਪਰਮੋਂ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਸਤੀ—ਪਰਾਤਪਰਾ, ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੇਜਸਵੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰੀ—ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਅਤੇ ਲਾਵਣ੍ਯ ਦੀ ਮਹਾਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੀ; ਅਤਿ ਸੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਹੋਈ।

Verse 51

दृष्ट्वा तौ दपती शुद्धौ राजमानौ जगत्त्रये । अभिन्नौ भेदमापन्नौ निर्गुणौ गुणिनौ च तौ

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੁੱਧ ਦਿਵ੍ਯ ਦੰਪਤੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਮਾਨ ਦੇਖ ਕੇ (ਨਾਰਦ ਨੇ ਜਾਣਿਆ ਕਿ) ਉਹ ਅਭਿੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦੋ ਜਿਹੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਨਿਰਗੁਣ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਗੁਣਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 52

साकारौ च निराकारौ निरातंकौ सुखप्रदौ । ववंदे च मुदा तौ स नारदो भगवत्प्रियः । उत्थायोत्थाय च तदा तुष्टाव जगदीश्वरौ

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਾਕਾਰ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਵੀ; ਨਿਰਾਤੰਕ, ਸੁਖ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਨਾਰਦ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਵਾਰੰਵਾਰ ਉੱਠ ਕੇ ਤਦ ਜਗਦੀਸ਼ਵਰ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 53

नारद उवाच । नतोस्म्यहं देववरौ युवाभ्यां परात्पराभ्यां कलया तथापि । दृष्टौ मया दंपती राजमानौ यौ वीजभूतौ सचराचरस्य

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਸਰਵੋਤਮ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰਮ; ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਕਲਾ-ਮਾਤ੍ਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ। ਮੈਂ ਉਸ ਤੇਜਸਵੀ ਦਿਵ੍ਯ ਦੰਪਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਚਰਾਚਰ ਸਮੂਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਬੀਜ-ਸਰੋਤ ਹਨ।

Verse 54

पितरौ सर्वललोकस्य ज्ञातौ चाद्यैव तत्त्वतः । मया नास्त्यत्र संदेहो भवतोः कृपया तथा

ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਹੋ—ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਸ ਤੱਤ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਰਹਿਆ।

Verse 55

एवं स्तुतौ तदा तेन नारदेन महात्मना । तुतोष भगवाञ्छंभुः पार्वत्या सहितस्तदा

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਨਾਰਦ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਸ্তুਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਭੂ ਪਾਰਵਤੀ ਸਮੇਤ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।

Verse 56

महादेव उवाच । सुखेन स्थीयते ब्रह्मन्किं कार्यं करवाणि ते । तच्छ्रुत्वा वचनं शंभोर्नारदो वाक्यमब्रवीत्

ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੁਖ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਰਹੋ; ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 57

दर्शनं जातमद्यैव तेन तुष्टोऽस्म्यहं विभो । दर्शनात्सर्वमेवाद्य शंभो मम न संशयः

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ; ਇਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਇਸ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਅੱਜ ਸਭ ਕੁਝ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ—ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 58

क्रीडनार्थमिहायातः कैलासं पर्वतोत्तमम् । हृदिस्थो हि सदा नॄणामास्थितो भगवन्प्रभो

(ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ:) ਤੁਸੀਂ ਲੀਲਾ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕੈਲਾਸ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ, ਆਏ ਹੋ; ਪਰ ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਸਦਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਡੋਲ ਵੱਸਦੇ ਹੋ।

Verse 59

तथापि दर्शनं भाव्यं सततं प्राणिनामिह

ਤੱਥਾਪਿ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 60

गिरिजोवाच । का क्रीडा हि त्वया भाव्या वद शीघ्रं ममाग्रतः । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा उवाच प्रहसन्निव

ਗਿਰਿਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੀ ਲੀਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ? ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ।’ ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਾ।

Verse 61

द्यूतक्रीडा महादेव दृश्यते विविधात्र च । भवेद्द्वाभ्यां च द्यूते हि रमणाच् महत्सुखम्

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਇੱਥੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਅਨੇਕ ਰਸਮਈ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਦੋ ਜਣਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਪਰਸਪਰ ਰਮਣ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਉਪਜਦਾ ਹੈ।

Verse 62

इत्येवमुक्त्वो परतं सती भृशमुवाच वाक्यं कुपिता ऋषिं प्रति । कथं विजानासि परं प्रसिद्धं द्यूतं च दुष्टोदरकं मनस्विनाम्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਠਹਿਰ ਗਈ; ਫਿਰ ਸਤੀ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ: ‘ਤੂੰ ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੂਏ ਦੀ ਖੇਡ—ਉਹ “ਦੁਸ਼ਟ-ਉਦਰ” ਵਿਕਾਰ—ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅਯੋਗ—ਇੰਨੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ?’

Verse 63

त्वं ब्रह्मपुत्रोऽसि मुनिर्मनीषिणां शास्ता हि वाक्यं विविधैः प्रसिद्धैः । चरिष्यमाणो भुवनत्रये न हि त्वदन्यो ह्यपरो मनस्वी

ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਮਨੀਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁਨੀ, ਬੁੱਧਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ਕ; ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਵਚਨਾਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ। ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।

Verse 64

एवमुक्तस्तदा देव्या नारदो देवदर्शनः । उवाच वाक्यं प्रहसन्गिरिजां शिवसन्निधौ

ਦੇਵੀ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਦੇਵਦਰਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਿਜਾ ਨੂੰ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 65

नारद उवाच । द्यूतं न जानामि न चाश्रयामि ह्यहं तपस्वी शिवकिंकरश्च कथं च मां पृच्छसि राजकन्यके योगीश्वराणां परमं पवित्रे

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਜੂਏ ਦਾ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ; ਮੈਂ ਤਪਸਵੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸੇਵਕ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ—ਹੇ ਯੋਗੀਸ਼ਵਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ?

Verse 66

निशम्य वाक्यं गिरिजा सती तदा ह्युवाच वाक्यं च विहस्य तं प्रति । जानासि सर्वं च बटोऽद्य पश्य मे द्यूतं महेशेन करोमि तेऽग्रतः

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਗਿਰਿਜਾ ਸਤੀ ਨੇ ਤਦ ਹੱਸਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਬਾਲਕ! ਅੱਜ ਵੇਖ—ਮੈਂ ਮਹੇਸ਼ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਪਾਸੇ ਖੇਡਾਂਗੀ।”

Verse 67

इत्येवमुक्त्वा गिरिराजकन्यका जग्राह चाक्षान्भुवनैकसुंदरी । क्रीडां चकाराथ महर्षिसाक्ष्यके तत्रास्थिता सा हि भवेन संयुता

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਗਿਰਿਰਾਜ ਦੀ ਕੁਮਾਰੀ—ਭੁਵਨਾਂ ਦੀ ਇਕੋ ਸੁੰਦਰਤਾ—ਨੇ ਪਾਸੇ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਖੇਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ; ਉੱਥੇ ਉਹ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਖੜੀ ਰਹੀ।

Verse 68

तौ दंपती क्रीडया सज्जमानौ दृष्टौ तदा ऋषिणा नारदेन । सविस्मयोत्फुल्लमना मनस्वी विलोकमानोऽतितरां तुतोष

ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਦੰਪਤੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰੀੜਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਵੇਖਿਆ। ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਹਿਰਦਾ ਖਿੜ ਉਠਿਆ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲਾ ਦੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 69

सखीजनेन संवीता तदा द्यूतपरा सती । शिवेन सह संगत्य च्छलाद्द्यूतमकारयत्

ਤਦੋਂ ਸਤੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੀ, ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੌਤਕ ਭਰੇ ਛਲ ਨਾਲ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਚਲਵਾਈ।

Verse 70

स पणं च तदा चक्रे छलेन महता वृतः । जिता भवानी च तदा शिवेन प्रहसन्निव

ਤਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਛਲ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ ਦਾਅ ਲਾਇਆ। ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਵਾਨੀ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹੱਸਦਾ ਹੋਵੇ।

Verse 71

नारदोऽस्याः शिवेनाथ उपहासकरोऽभवत् । निशम्य हारितं द्यूतमुपहासं निशम्य च

ਹੇ ਨਾਥ! ਨਾਰਦ ਉਸ (ਪਾਰਵਤੀ) ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਹਾਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਠਠੇ ਦੀ ਹੰਸੀ ਵੀ ਸੁਣੀ।

Verse 72

नारदस्य दुरुक्तैश्च कुपिता पार्वती भृशम् । उवाच त्वरिता चैव दत्त्वा चैवार्द्धचंद्रकम्

ਨਾਰਦ ਦੇ ਕਠੋਰ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਚੁਭ ਕੇ ਪਾਰਵਤੀ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਦਾਅ ਵਜੋਂ ਅਰਧਚੰਦਰ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

Verse 73

तथा शिरोमणी चैव तरले च मनोहरे । मुखं सुखोभनं चैव तथा कुपितसुंदरम् । दृष्टं हरेण च पुनः पुनर्द्यूतमकारयत्

ਉਸ ਨੇ ਮੱਥੇ ਦਾ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਤਨ ਵੀ, ਅਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਮਨੋਹਰ ਗਹਿਣੇ ਵੀ ਅਰਪੇ; ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਸੁਖਦਾਈ ਤੇ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਸੀ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁੰਦਰ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਹਰ ਨੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪਾਸਿਆਂ ਦਾ ਖੇਡ ਚਲਾਇਆ।

Verse 74

तथा गिरिजया प्रोक्तः शंकरो लोकशंकरः । हारितं च मया दत्तः पण एव च नान्यथा

ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਹਿਣ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਸੁਣਿਆ: “ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਹਾਰਿਆ, ਉਹੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਪਣ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।”

Verse 75

क्रियते च त्वया शंभो कः पणो हि तदुच्यताम् । ततः प्रहस्य चोवाच पार्वतीं च त्रिलोचनः

“ਹੇ ਸ਼ੰਭੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਪਣ ਲਾ ਰਹੇ ਹੋ? ਉਹ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ।” ਤਦ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹੱਸ ਕੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।

Verse 76

मया पणोऽयं क्रियते भवानि त्वदर्थमेतच्च विभूषणं महत् । सा चंद्रलेखा हि महान्हि हारस्तथैव कर्णोत्पलभूषणद्वयम्

“ਭਵਾਨੀ, ਇਹ ਪਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੀ ਲਈ ਲਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਮਹਾਨ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਹਨ: ਚੰਦ੍ਰਲੇਖਾ ਵਾਲਾ ਅਲੰਕਾਰ, ਵੱਡਾ ਹਾਰ, ਅਤੇ ਕਮਲ-ਕੁੰਡਲਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ।”

Verse 77

इदमेव त्वया तन्वि मां जित्वा गृह्यतां सुखम् । ततः प्रवर्तितं द्यूतं शंकरेण सहैव च

“ਹੇ ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਤਨਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇਹੀ ਸਭ ਸੁਖ ਨਾਲ ਲੈ ਲੈ।” ਫਿਰ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਸਿਆਂ ਦਾ ਖੇਡ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 78

एवं विक्रीडमानौ तावक्षविद्याविशारदौ । तदा जितो भवान्याथ शंकरो बहुभूषणः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ, ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ। ਤਦ ਭਵਾਨੀ ਨੇ ਅਨੇਕ ਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।

Verse 79

प्रहस्य गौरी प्रोवाच शंकरं त्वतिसुंदरी । हारितं च पणं देहि मम चाद्यैव शंकर

ਮੁਸਕੁਰਾਂਦੀ ਹੋਈ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਗੌਰੀ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਜੋ ਦਾਅ ਤੂੰ ਹਾਰਿਆ ਹੈਂ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਹੀ ਦੇ ਦੇ।”

Verse 80

तदा महेशः प्रहसन्सत्यं वाक्यमुवाच ह । न जितोऽहं त्वया तन्वि तत्त्वतो हि विमश्यताम्

ਤਦ ਮਹੇਸ਼ ਹੱਸਦਿਆਂ ਸੱਚਾ ਬਚਨ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਸੁਕੁਮਾਰੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤੱਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ; ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ।”

Verse 81

अजेयोऽहं प्राणिनां सर्वथैव तस्मान्न वाच्यं तु वोच हि साध्वि । द्यूतं कुरुष्वाद्य यथेष्टमेव जेष्यामि चाहंच पुनः प्रपश्या

“ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਜੇਯ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸਾਧਵੀ, ਐਸਾ ਕਹਿਣਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਸਾ ਖੇਡ—ਫਿਰ ਤੂੰ ਵੇਖੇਂਗੀ ਕਿ ਮੈਂ ਵੀ ਮੁੜ ਜਿੱਤਾਂਗਾ।”

Verse 82

तदाम्बिकाह स्वपतिं महेशं मया जितोऽस्यद्य न विस्मयोऽत्र । एवमुक्त्वा तदा शंभुं करे गृह्य वरानना । जितोऽसि त्वं न संदेहस्त्वं न जानासि शंकर

ਤਦ ਅੰਬਿਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਚੰਭਾ ਕੀ ਹੈ?” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਤੇ ਬੋਲੀ: “ਤੁਸੀਂ ਹਾਰੇ ਹੋ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।”

Verse 83

एवं प्रहस्य रुचिरं गिरिजा तु शंभुं सा प्रेक्ष्या नर्मवचसा स तयाभिभूतः । देहीति म सकलमंगलमंगलेश यद्धारितं स्मररिपो वचसानुमोदितम्

ਇਉਂ ਮਿੱਠੀ ਹਾਸੀ ਨਾਲ ਗਿਰਿਜਾ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ ਅਤੇ ਨਰਮ-ਚੁਲਬੁਲੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ। ਉਹ ਬੋਲੀ: “ਦੇਹਿ ਮਮ—ਹੇ ਸਕਲ ਮੰਗਲਾਂ ਦੇ ਮੰਗਲੇਸ਼! ਹੇ ਸਮਰ-ਰਿਪੋ! ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਦਾਅ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੇ।”

Verse 84

शिव उवाच । अजेयोऽहं विशालाक्षि तव नास्त्यत्र संशयः । अहंकारेण यत्प्रोक्तं तत्त्वतस्तद्विमृश्यताम्

ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ! ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਜੇਯ ਹਾਂ। ਪਰ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਤਵਤ: ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ।”

Verse 85

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रोवाच च विहस्य सा । अजेयो हि महादेवः सर्वेषामपि वै प्रभो

ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ: “ਹਾਂ, ਮਹਾਦੇਵ ਤਾਂ ਅਜੇਯ ਹਨ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਭੀ।”

Verse 86

मयैकया जितोऽसि त्वं द्यूतेन विमलेन हि । न जानासि च किंचिच्च कार्याकार्यं विवक्षितम्

“ਤਾਂ ਵੀ ਕੇਵਲ ਮੈਂ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ—ਨਿਰਮਲ ਪਾਸੇ ਦੇ ਖੇਡ ਨਾਲ। ਅਤੇ ਤੂੰ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਰਥ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।”

Verse 87

एवं विवदमानौ तौ दंपती परमेश्वरौ । नारदः प्रहसन्वाक्यमुवाच ऋषिसत्तमः

ਇਉਂ ਦੋਵੇਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੰਪਤੀ ਵਾਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਤਦ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਰਦ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।

Verse 88

नारद उवाच । आकर्णयाऽकर्णविशालनेत्रे वाक्यं तदेकं जगदेकमंगलम् । असौ महाभाग्यवतां वरेण्यस्त्वया जितः किं च मृषा ब्रवीषि

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਕੰਨ-ਤੱਕ ਵਿਸਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਇਕੋ ਵਾਕ ਸੁਣੋ—ਜਗਤ ਲਈ ਇਕੋ ਮੰਗਲ ਸਤ੍ਯ: ਉਹ ਮਹਾਂਭਾਗੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਰੇਣ੍ਯ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਝੂਠ ਕਿਉਂ ਬੋਲਦੀ ਹੈਂ?

Verse 89

अजितो हि महादेवो देवानां परमो गुरुः । अरूपोऽयं सुरूपोयं रूपातीतोऽयमुच्यते

ਮਹਾਦੇਵ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ ਅਜਿਤ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਰਮ ਗੁਰੂ। ਉਹ ਅਰੂਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਭੀ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ; ਅਤੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਪਰੇ ਭੀ ਉਹੀ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 90

एक एव परं ज्योतिस्तेषामपि च यन्महः । त्रैलोक्यनाथो विश्वात्मा शंकरो लोकशंकरः

ਉਹੀ ਪਰਮ ਜੋਤਿ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਤੇਜ ਉਨ੍ਹਾਂ (ਦੇਵਤਿਆਂ) ਦੀ ਭੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਸ਼ੰਕਰ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦਾ ਨਾਥ, ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਾ ਹੈ—ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਗਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਲੋਕਸ਼ੰਕਰ।

Verse 91

कथं त्वया जितो देवि ह्यजेयो भुवनत्रये । शिवमेनं न जानासि स्त्रीभावाच्च वरानने

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦੀ ਹੈਂ ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਭੁਵਨਾਂ ਵਿਚ ਅਜੇਯ ਹੈ? ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਇਸਤ੍ਰੀ-ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ।

Verse 92

नारदेनैवमुक्ता सा कुपिता पार्वती भृशम् । बभाषे मत्सरग्रस्ता साक्षेपं वचनं सती

ਨਾਰਦ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਸਤੀ ਨੇ ਤਾਣੇ ਭਰੇ, ਆਖੇਪ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ।

Verse 93

पार्वत्युवाच । चापल्याच्च न वक्त्व्यं ब्रह्मपुत्र नमोस्तु ते तव भीतास्मि भद्रं ते देवर्षे मौनमावह

ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪੁੱਤਰ, ਚਾਪਲੂਸੀ ਨਾਲ ਐਸਾ ਨਾ ਬੋਲੋ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨਾਂ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਹਾਂ—ਤੁਸੀਂ ਮੌਨ ਧਾਰੋ; ਤੁਹਾਡਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ।

Verse 94

कथं शिवो हि देवर्ष उक्तोऽतो हि त्वया बहु । मत्प्रसादा स्छवो जात ईश्वरो यो हि पठ्यते

“ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕਿ ਤੂੰ ਸ਼ਿਵ ਬਾਰੇ ਇੰਨਾ ਬਹੁਤ ਬੋਲਿਆ? ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ‘ਈਸ਼ਵਰ’ ਬਣਿਆ—ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।”

Verse 95

मया लब्धप्रतिष्ठोऽयं जातो नास्त्यत्र संशयः

“ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”

Verse 96

एवं बहुविधं श्रुत्वा नारदो मौनमाश्रयत् । पस्थितं च तद्दृष्ट्वा भृंगी वाक्यमथाब्रवीत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਮੌਨ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਨੇ ਫਿਰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 97

भृंग्युवाच । त्वया बहु न वक्तव्यं पुनरेव च भामिनि । अजेयो निर्विकारो हि स्वामी मम सुमध्यमे

ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਇੰਨਾ ਬਹੁਤ ਨਾ ਬੋਲੋ। ਹੇ ਸੁਮਧਿਆਮੇ, ਮੇਰਾ ਸਵਾਮੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਜੇਯ ਅਤੇ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਹੈ।”

Verse 98

स्त्रीभावयुक्तासि वरानने त्वं देवं न जानासि परं पराणाम् । कामं पुरस्कृत्य पुरा भवानि समागतास्येव महेशमुग्रम

ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ ਭਵਾਨੀ! ਇਸਤ੍ਰੀ-ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਹੋਈ ਤੂੰ ਪਰਮੋਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰਮ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਕਾਮਨਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਗ੍ਰ ਮਹੇਸ਼—ਮਹਾਦੇਵ—ਦੇ ਕੋਲ ਆਈ ਸੀ।

Verse 99

यथा कृतं तेन पिनाकिना पुरा एतत्स्मृतं किं सुभगे वदस्व नः । कृतो ह्यनंगो हि तदा ह्यनेन दग्धं वनं तस्य गिरेः पितुस्ते

ਹੇ ਸੁਭਾਗੀਏ! ਦੱਸ ਸਾਨੂੰ—ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪਿਨਾਕ-ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਸੀ? ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੇ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਅਨੰਗ (ਦੇਹ-ਰਹਿਤ) ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ—ਪਹਾੜ—ਦੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 100

वात्त्वयाराधित एव एष शिवः पराणां परमः परात्मा

ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਇਹੀ ਸ਼ਿਵ—ਪਰਮੋਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ, ਪਰਮਾਤਮਾ—ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਤੂੰ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।

Verse 101

भृंगिणेत्येवमुक्ता सा ह्युवाच किपिता भृशम् । श्रृण्वतो हि महेशस्य वाक्यं पृष्टा च भृंगिणम्

ਇਉਂ “ਭ੍ਰਿੰਗਿਣੀ” ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੋਈ ਉਹ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੀ, ਜਦ ਕਿ ਮਹੇਸ਼ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 102

पार्वत्युवाच । हं भृंगिन्पक्षपातित्वाद्यदुक्तं वचनं मम । शिवप्रियोऽसि रे मन्द भेदबुद्धिरतो ह्यसि

ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹਾਂ! ਹੇ ਭ੍ਰਿੰਗੀ, ਪੱਖਪਾਤ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈਂ, ਪਰ ਹੇ ਮੰਦਬੁੱਧੀ, ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।”

Verse 103

अहं शिवात्मिका मूढ शिवो नित्यं मयि स्थितः । कथं शिवाभ्यां भिन्नत्वं त्वयोक्तं वाग्बलेन हि

ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ-ਸਵਰੂਪਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮੂੜ੍ਹ! ਸ਼ਿਵ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਕੇਵਲ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਭਿੰਨਤਾ ਕਿਵੇਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ?

Verse 104

श्रुतं च वाक्यं शुभदं पार्वत्या भृंगिणा तदा । उवाच पार्वतीं भृंगी रुषितः शिवसन्निधौ

ਤਦ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।

Verse 105

पुतुर्यज्ञे च दक्षस्य शिवनिंदा त्वया श्रुता । अप्रियक्षवणात्सद्यस्त्वया त्यक्तं कलेवरम्

ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਸੁਣੀ ਸੀ; ਅਤੇ ਅਸਹਿਣ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

Verse 106

तत्क्षणादेव नन्वंगि ह्यधुना किं कृतं त्वया । संभ्रमात्किं न जानासि शिवनिंदकमेव च

ਤਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰ ਬੈਠੀ ਹੈਂ? ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਕਿ ਇਹ ਵੀ ਸ਼ਿਵ-ਨਿੰਦਾ ਹੀ ਹੈ?

Verse 107

कथं वा पर्वतश्रेष्ठाज्जाता से वरवर्णिनि । कथं वा तपसोग्रेण संतप्तासि सुमध्यमे

ਹੇ ਵਰਵਰਣੀ, ਤੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮੀ? ਹੇ ਸੁਮਧ੍ਯਮੇ, ਤੂੰ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਤਪ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ—ਜੇ ਐਸੇ ਬਚਨ ਕਹੇ ਜਾਣ?

Verse 108

सप्रेमा च शिवे भक्तिस्तव नास्तीह संप्रातम् । शिवप्रियासि तन्वंगि तस्नादेवं ब्रवीमि ते

ਇਸ ਵੇਲੇ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੀ ਭਕਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ। ਤਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਦੇਹੀ, ਤੂੰ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 109

शिवात्परतरं नान्यत्त्रिषु लोकेषु विद्यते । शिवे भक्तिस्त्वया कार्या सप्रेमा वरवर्णिनि

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰਿ, ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੀ ਭਕਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 110

भक्तासि त्वं महादेवि महाभाग्यवतां वरे । संसेव्यतां प्रयत्नेन तपसोपार्जितस्त्वया

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਭਗਤ ਹੈਂ—ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ। ਇਸ (ਭਕਤੀ) ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸੇਵਿਆ ਤੇ ਮਾਣਿਆ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਹੈ।

Verse 111

शिवो वरेण्यः सर्वेशो नान्यथा कर्तुमर्हसि । भृंगिणो वचनं श्रुत्वा गिरिजा तमुवाचह

ਸ਼ਿਵ ਸਭ ਤੋਂ ਵਰਣਯੋਗ, ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਗਿਰਿਜਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 112

गिरिजोवाच । रे भृंगिन्मौनमालंब्य स्थिरो भवाथ वा व्रज । वाच्यावाच्यं न जानासि किं ब्रवीषि पिशाचवत्

ਗਿਰਿਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭ੍ਰਿੰਗੀ! ਮੌਨ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ—ਥਿਰ ਰਹੁ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਚਲਾ ਜਾ। ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ; ਤੂੰ ਪਿਸਾਚ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ?

Verse 113

तपसा केन चानीतः कया चापि शिवो ह्ययम् । काहं कोऽसौ त्वया ज्ञातो भेदबुद्ध्या ब्रवीषि मे

ਕਿਹੜੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਇਹ ਇੱਥੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੇ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ—ਇਸ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ‘ਲਿਆਂਦਾ’ ਕਿਹਾ? ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ, ਤੇ ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਭੇਦ-ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ?

Verse 114

कोऽसि त्वं केन युक्तोऽसि कस्माच्च बहु भाषसे । शापं तव प्रदास्यामि शिवः किं कुरुतेऽधुना

ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਹੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈਂ ਕਿ ਇੰਨਾ ਬਹੁਤ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵਾਂਗੀ—ਹੁਣ ਸ਼ਿਵ ਕੀ ਕਰੇਗਾ?

Verse 115

भृंगिणोक्ता तिरस्कृत्य तदा शापं ददौ सती । निमामो भव रे मन्द रे भृंगिञ्छिंकरप्रिय

ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿਰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਤਦ ਸਤੀ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: “ਹੇ ਮੂਰਖ, ਮਾਸ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾ—ਹੇ ਭ੍ਰਿੰਗੀ, ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਪ੍ਰੀਤਮ!”

Verse 116

एवमुक्त्वा तदा देवी पार्वती शंकरप्रिया । अथ कोपेन संयुक्ता पार्वती शंकरं तदा

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ—ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ—ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਤਦ ਸ਼ੰਕਰ ਵੱਲ ਮੁੜੀ।

Verse 117

कर गृह्य च तन्वंगी भुजंगं वासुकिं तथा । उदतारयत्कंठात्सा तथान्यानि बहूनि च

ਸੁਕੁਮਾਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵਾਸੁਕੀ ਨਾਗ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਕੰਠ ਤੋਂ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉਤਾਰ ਲਿਆ—ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਨਾਲ ਹੀ।

Verse 118

शंभोर्जग्राह कुपिता भूषणानि त्वरान्विता । हृत चंद्रकला तस्य गजाजिनमनुत्तमम्

ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਭੂਸ਼ਣ ਛੀਨ ਲਏ; ਉਸ ਤੋਂ ਚੰਦਰਕਲਾ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਅਤੁੱਲ ਗਜਚਰਮ ਵੀ ਹਟਾ ਲਿਆ।

Verse 119

कंबलाश्वतरौ नागौ महेशकृतभूषणौ । हृतौ तया महादेव्या छलोक्त्यां च प्रहस्य वै

ਕੰਬਲ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਤਰ—ਮਹੇਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਭੂਸ਼ਣ ਬਣਾਏ ਦੋ ਨਾਗ—ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੇ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਹੱਸਦਿਆਂ ਹੀ ਛੀਨ ਲਏ।

Verse 120

कौपीनाच्छा दनं तस्या च्छलोक्त्या च प्रहस्य वै । तदा गणाश्च सख्यश्च त्रपया पीडिता भवन्

ਉਸ ਨੇ ਹਾਸੇ-ਖੇਡ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਹੱਸਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਕੌਪੀਨ, ਜੋ ਢੱਕਣ ਸੀ, ਵੀ ਛੀਨ ਲਈ। ਤਦ ਗਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਲਾਜ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 121

पराङ्गमुखाश्च संजाता भृङ्गी चैव महातपाः । तथा चण्डो हि मुण्डश्च महालोमा महोदरः

ਉਹ ਲਾਜ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਕੇ ਨਿਮਾਣੇ ਹੋ ਗਏ—ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਆਦਿ ਮਹਾਤਪਸਵੀ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਡ ਅਤੇ ਮੁੰਡ, ਮਹਾਲੋਮਾ ਅਤੇ ਮਹੋਦਰ ਵੀ।

Verse 122

एते चान्ये च बहवो गणास्ते दुःखिनोऽभवन् । तांश्च दृष्ट्वा तथाभूतन्महेशो लज्जितोऽभवत्

ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤੇ ਗਣ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਸੇ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ ਵੀ ਲੱਜਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 123

उवाच वाक्यं रुषितः पार्वतीं प्रति शंकरः

ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਇਹ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ।

Verse 124

रुद्र उवाच । उपहासं प्रकुर्वंति सर्वे हि ऋषयो भृशम् । तथा ब्रह्मा च विष्णुश्च तथा चेन्द्रादयो ह्यमी

ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸਾਰੇ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਉਪਹਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵੀ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਭੀ।”

Verse 125

उपहासपराः सर्वे किं त्वयाद्य कृतं शुभे । कुले जातासि तन्वंगि कथमेवं करिष्यसि

“ਸਾਰੇ ਉਪਹਾਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ। ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰ ਬੈਠੀ? ਹੇ ਸੁਕੁਮਾਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ—ਤੂੰ ਐਸਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇਂਗੀ?”

Verse 126

त्वया जितो ह्यहं सुभ्रु यदि जानासि तत्त्वतः । तर्ह्येवं कुरु मे देहि कौपीनाच्छादनं परम् । देहि कौपी नामात्रं मे नान्यथा कर्तुमर्हसि

“ਹੇ ਸੁਭ੍ਰੂ, ਤੂੰ ਸੱਚ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੋਵੇਂ ਤਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਰ: ਮੈਨੂੰ ਪਰਮ ਆਵਰਨ—ਕੌਪੀਨ—ਦੇਹ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਕੌਪੀਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇਹ; ਹੋਰਥਾਂ ਤੂੰ ਕਰਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।”

Verse 127

एवमुक्ता सती तेन शंभुना योगिना तदा । प्रहस्य वाक्यं प्रोवाच पार्वती रुचिरानना

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਯੋਗੀ ਸ਼ੰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ, ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਸਤੀ—ਪਾਰਵਤੀ—ਹੱਸ ਪਈ ਅਤੇ ਬਚਨ ਬੋਲੀ।

Verse 128

किं कौपीनेन ते कार्यं मुनिना भावितात्मना । दिगम्बरेणैव तदा कृतं दारुवनं तथा

ਹੇ ਸੰਯਮਿਤ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ, ਤੈਨੂੰ ਕੌਪੀਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਤੂੰ ਤਾਂ ਦਿਗੰਬਰ ਤਪਸਵੀ ਹੋ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਰੁਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈਂ।

Verse 129

भिक्षाटनमिषेणैव ऋषिपत्न्यो विरोहिताः । गच्छ तस्ते तदा शंभो पूजनं तैर्महत्कृतम्

ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਉਤੇਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਖਿੱਚੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਜਾ, ਹੇ ਸ਼ੰਭੋ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।

Verse 130

कौपीनं पतितं तत्र मुनिभिर्नान्यथोदितम् । तस्मात्त्वया प्रहातव्यं द्यूतोहारितमेव तत्

ਉੱਥੇ ਕੌਪੀਨ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ—ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਤਾਂ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਕੇ ਗੁਆਚੀ ਚੀਜ਼ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ।

Verse 131

तच्छ्रुत्वा कुपितो रुद्रः पार्वतीं परमेश्वरः । निरीक्षमाणोऽतिरुषा तृतीयेनैव चक्षुषा

ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ—ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ—ਪਾਰਵਤੀ ਉਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਤਿ ਰੋਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ।

Verse 132

कुपितं शंकरं दृष्ट्वा सर्व देवगणास्तदा । भयेन महताविष्टास्तथा गणकुमारकाः

ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ, ਅਤੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸੇਵਕ ਵੀ, ਮਹਾਨ ਭਯ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਏ।

Verse 133

ऊचुः सर्वे शनैस्तत्र शंकितेन परस्परम् । अद्यायं कुपितो रुद्रो गिरिजां प्रति संप्रति

ਉੱਥੇ ਸਭ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ, ਡਰ ਤੇ ਸ਼ੰਕਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਕਿਹਾ: “ਅੱਜ ਤਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਗਿਰਿਜਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।”

Verse 134

यथा हि मदनो दग्धस्तथेयं नान्यथा वचः । एवं मीमांसमानास्ते गणा देवर्षयस्तदा

“ਜਿਵੇਂ ਮਦਨ (ਕਾਮਦੇਵ) ਸੜ ਕੇ ਭਸਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਹੋਰਥਾਂ ਨਹੀਂ,” ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਗਣ ਅਤੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 135

विलोकितास्तया देव्या सर्वे सौभाग्यमुद्रया । उवाच प्रहसन्नेव सती सत्पुरुषं तदा

ਤਦ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਦੀ ਮੰਗਲ-ਮੁਦਰਾ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰਿਆ। ਫਿਰ ਸਤੀ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਪਲ ਸਤਪੁਰੁਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਬੋਲੀ।

Verse 136

किमालोकपरो भूत्वा चक्षुषा परमेण हि । नाहं कालो न कामोऽहं नाहं दभस्य वै मखः

“ਤੂੰ ਉਸ ਪਰਮ ਨੇਤਰ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਤੱਕਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਨਾ ਕਾਲ ਹਾਂ, ਨਾ ਕਾਮ; ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਦਭ (ਦਕਸ਼) ਦਾ ਯਜ੍ਞ ਹਾਂ।”

Verse 137

त्रिपुरो नैव वै शंभो नांधको वृषभध्वज । वीक्षितेनैव किं तेन तव चाद्य भविष्यति । वृथैव त्वं विरूपाक्षो जातोऽसि मम चाग्रतः

“ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ! ਇਹ ਨਾ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਧਕ। ਕੇਵਲ ਉਸ ਨੇਤਰ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀ ਬੀਤੇਗਾ? ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੂੰ ‘ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼’ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰੀ ਬਣਿਆ ਵੀ ਤਾਂ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਹੈ।”

Verse 138

एवमादीन्यनेकानि हयुवाच परमेश्वरी । निशम्य देवो वाक्यानि गमनाय मनो दधे

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਨੇ ਅਨੇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ। ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸਚਯ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 139

वनमेव वरं चाद्य विजनं परमार्थतः । एकाकी यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः

ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਕਾਂਤ ਤੇ ਸੁੰਨਸਾਨ ਜੰਗਲ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ, ਮਨ-ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਭ ਪਰਿਗ੍ਰਹ ਤੇ ਲਗਾਵ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂ।

Verse 140

स सुखी परमार्थज्ञः स विद्वान्स च पंडितः । येन मुक्तौ कामरागौ स मुक्तः स सुखी भवेत्

ਉਹੀ ਸੁਖੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮਾਰਥ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈ; ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਪੰਡਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਮ ਅਤੇ ਰਾਗ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 141

एवं विमृश्य च तदा गिरिजां विहाय श्रीशंकरः परमकारुणिकस्तदानीम् । यातः प्रियाविरहितो वनमद्भुतं च सिद्धाटवीं परमहंसयुतां तथैव

ਇਉਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਪਰਮ ਕਰੁਣਾਮਯ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਤਦ ਗਿਰਿਜਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਿਯਾ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜ ਕੇ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਜੰਗਲ ਵੱਲ, ਅਤੇ ਪਰਮਹੰਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸਿੱਧਾਟਵੀ ਆਸ਼੍ਰਮ-ਵਨ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 142

निर्गतं शंकरं दृष्ट्वा सर्वे कैलासवासिनः । निर्ययुश्च गणाः सर्वे वीरभद्रादयोऽनु तम्

ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਨਿਕਲਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਸਭ ਨਿਵਾਸੀ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ। ਅਤੇ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਆਦਿ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਗਣ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਏ।

Verse 143

छत्रं भृंगी समादाय जगाम तस्य पृष्ठतः । चामरे वीज्यमाने च गंगायमुनसन्निभे

ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਛਤਰ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਿਆ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਚਾਮਰ ਝੱਲੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।

Verse 144

ताभ्यां युक्तस्तदा नंदी पृष्ठतोऽन्वगमत्सुधीः । वृषभों ह्यग्रतो भूत्वा पुष्पकेण विराजितः

ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਨੰਦੀ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਿਆ; ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਅੱਗੇ ਹੋ ਕੇ ਪੁਸ਼ਪਕ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਦਿਸਦਾ ਸੀ।

Verse 145

शोभमानो महादेव एभिः सर्वैः सुशोभनैः । अंतःपुरगता देवी पार्वती सा हि दुर्मनाः

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਸੁੰਦਰ ਸਹਚਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਮਹਾਦੇਵ ਬਹੁਤ ਸ਼ੋਭਦਾ ਸੀ; ਪਰ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਮਨੋਂ ਉਦਾਸ ਸੀ।

Verse 146

सखीभिर्बहुभिस्तत्र तथान्याभिः सुसंवृता । गिरिजा चिंतयामास मनसा परमेश्वरम्

ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਖੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੇਵਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਗਿਰਿਜਾ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ।

Verse 147

ततो दूरं गतः शंभुर्विसृज्य च गणांस्तदा । गणेशं च कुमारं च वीरभद्रं तथाऽपरान्

ਫਿਰ ਸ਼ੰਭੂ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—ਗਣੇਸ਼, ਕੁਮਾਰ (ਸਕੰਦ), ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ।

Verse 148

भृंगिणं नंदिनं चंडं सोमनंदिनमेव च । एतानन्यांश्च सर्वांश्च कैलासपुरवासिनः

ਭ੍ਰਿੰਗੀ, ਨੰਦੀ, ਚੰਡ ਅਤੇ ਸੋਮਨੰਦੀ—ਇਹਨਾਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਸਭ, ਕੈਲਾਸ-ਪੁਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਵੀ (ਉਥੇ ਹੀ) ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।

Verse 149

विसृज्य च महादेव एक एव महातपाः । गतो दूरं वनस्यांते तथा सिद्धवटं शिवः

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਮਹਾਦੇਵ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਦੂਰ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਲ ਚਲੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਸਿੱਧਵਟ—ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਬੜ—ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 150

काश्मीररत्नोपलसिद्धरत्नवैदूर्यचित्रं सुधया परिष्कृतम् । दिव्यासनं तस्य च कल्पितं भुवा तत्रास्थितो योगपतिर्महेशः

ਉਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਲਈ ਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਆਸਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ—ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਰਤਨਾਂ, ਮਣੀ-ਫਲਕਾਂ, ਸਿੱਧ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਵੈਦੂਰ੍ਯ ਦੀ ਰੰਗੀਨੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚੂਨੇ ਦੀ ਪਾਲਿਸ ਨਾਲ ਨਿਖਾਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਯੋਗਪਤੀ ਮਹੇਸ਼ ਬਿਰਾਜੇ।

Verse 151

पद्मासने चोपविष्टो महेशो योगवित्तमः । केवलं चात्मनात्मानं दध्यौ मीलितलोचनः

ਪਦਮਾਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਮਹੇਸ਼—ਯੋਗ ਦੇ ਪਰਮ ਵਿਦਵਾਨ—ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਮੂੰਦ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਆਤਮਾ ਦੁਆਰਾ ਆਤਮਾ ਦਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਲੀਨ ਰਹੇ।

Verse 152

शुशुभे स महादेवः समाधौ चंद्रशेखरः । योगपट्टः कृतस्तेन शेषस्य च महात्मनः । वासुकिः सर्पराजश्च कटिबद्धः कृतो महान्

ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ, ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ, ਅਤਿ ਸ਼ੋਭਾਇਮਾਨ ਹੋਏ। ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਯੋਗਪੱਟ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵਾਸੁਕੀ ਉਸ ਦੀ ਕਮਰ ਦਾ ਮਹਾਨ ਕਟਿਬੰਧ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

Verse 153

आत्मानमात्मात्मतया च संस्तुतो वेदांतवेद्यो न हि विश्वचेष्टितः । एको ह्यनेको हि दुरंतपारस्तथा ह्यर्क्यो निजबोधरूपः । स्थितस्तदानीं परमं पराणां निरीक्षमाणो भुवनैकभर्ता

ਆਤਮ-ਸਰੂਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦਾਂਤ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰੀ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਨਹੀਂ—ਉਹ ਇਕ ਹੈ, ਪਰ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਥਾਹ ਤੇ ਅਪਰਿਮੇਯ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤੇਜਸਵੀ, ਜਨਮਜਾਤ ਬੋਧ-ਸਰੂਪ। ਤਦ ਉਹ ਭੁਵਨਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਭਰਤਾ, ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਰਿਹਾ।