Adhyaya 30

Verse 1

लोमश उवाच । वल्गमानं तमायांतं तारका सुरमोजसा । आजघान च वज्रेण इंद्रो मतिमतां वरः

ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਤਾਰਕ ਦੇਵ-ਸਮ ਓਜ ਨਾਲ ਉਛਲਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਆਇਆ, ਤਦ ਬੁੱਧਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 2

तेन वज्रप्रहारेण तारको विह्वलीकृतः । पतितोऽपि समुत्थाय शक्त्या तं प्राहरद्द्विपम्

ਉਸ ਵਜ੍ਰ-ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਤਾਰਕ ਹੱਕਾ-ਬੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਡਿੱਗ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 3

पुरंदरं गजस्थं हि अपातया भूतले । हाहाकारो महानासीत्पतिते च पुरंदरे

ਉਸ ਨੇ ਗਜ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਟਕ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਰੰਦਰ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚ ਗਿਆ।

Verse 4

तारकेणापि तत्रैव यत्कृतं तच्छृणु प्रभो । पतितं च पदाक्रम्य हस्ताद्वज्रं प्रगृह्य च

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੁਣੋ—ਉੱਥੇ ਹੀ ਤਾਰਕ ਨੇ ਜੋ ਕੀਤਾ: ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਵਜ੍ਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਪਕੜ ਲਿਆ।

Verse 5

हतं देवेंद्रमालोक्य तारको रिपुसूदनः । वज्रघातेन महताऽताडयत्तु पुरंदरम्

ਦੇਵੇਂਦ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਹਤ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਿਪੁਸੂਦਨ ਤਾਰਕ ਨੇ ਮਹਾਨ ਵਜ੍ਰ-ਘਾਤ ਨਾਲ ਪੁਰੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁੱਟ ਮਾਰਿਆ।

Verse 6

त्रिशूलमुद्यम्य महाबलस्तदा स वीरभद्रो रुषितः पुरंदरम् । संरक्षमाणो हि जघान तारकं शूलेन दैत्यं च महाप्रभेण

ਤਦ ਮਹਾਬਲੀ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਚੁੱਕਿਆ; ਪੁਰੰਦਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੇ ਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਦੈਤ ਤਾਰਕ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ।

Verse 7

शूलप्रहाराभिहतो निपपात महीतले । पतितोऽपि महातेजास्तारकः पुनरुत्थितः

ਸ਼ੂਲ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਤਾਰਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਪਰ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਉਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਤਾਰਕ ਫਿਰ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।

Verse 8

जघान परया शक्त्या वीरभद्रं तदोरसि । वीरभद्रोपि पतितः शक्तिघातेन तस्य वै

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਭਾਲੇ ਨਾਲ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਘਾਤ ਨਾਲ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

Verse 9

सगणाश्चैव देवाश्च गंधर्वोरगराक्षसाः । हाहाकारेण महता चुक्रुशुश्च पुनःपुनः

ਦੇਵਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਵੀ “ਹਾ ਹਾ” ਦੀ ਮਹਾਨ ਚੀਖ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 10

तदोत्थितः सहसा महाबलः स वीरभद्रो द्विषतां निहंता । त्रिशूलमुद्यम्य तडित्प्रकाशं जाज्वल्यमानं प्रभया निरंतरम् । स्वरोचिषा भासितदिग्वितानं सूयदुबिंबाग्न्युडुमण्डलाभम्

ਤਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਵੈਰੀ-ਨਾਸਕ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਅਚਾਨਕ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ, ਅਟੁੱਟ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਦਹਕਦਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ; ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਗਗਨ-ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲਕ ਵਾਂਗ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ।

Verse 11

त्रिशूलेन तदा यावद्धंतुकामो महाबलः । निवारितः कुमारेण मावधीस्त्वं महामते

ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ: “ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰ।”

Verse 12

जगर्ज च महातेजाः कार्त्तिकेयो महाबलः

ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਮਹਾਤੇਜੀ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਗੱਜ ਉੱਠਿਆ।

Verse 13

तदा जयेत्यभिहितो भूतैराकाशसंस्थितैः । शक्त्या परमया वीरस्तारकं हंतुमुद्यतः

ਤਦੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਭੂਤਾਂ ਨੇ “ਜੈ ਜੈ” ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਾਏ; ਵੀਰ ਨੇ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ (ਭਾਲਾ) ਨਾਲ ਤਾਰਕ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।

Verse 14

तारकस्य कुमारस्य संग्रामस्तत्र दुःसहः । जातस्ततो महाघोरः सर्वभूतभयंकरः

ਉੱਥੇ ਤਾਰਕ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਯੁੱਧ ਅਸਹਿ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਇਕ ਮਹਾ-ਘੋਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਉੱਠਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਭਯੰਕਰ ਸੀ।

Verse 15

शक्तिहस्तौ च तौ वीरौ युयुधाते परस्परम् । शक्तिभ्यां भिन्नहस्तौ तौ महासाहससंयुतौ

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸੂਰਮੇ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ (ਭਾਲਾ) ਧਾਰੇ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜੇ; ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਹੱਥ ਚੀਰ-ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ—ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਸਾਹਸ ਵਾਲੇ ਸਨ।

Verse 16

परस्परं वंचयंतौ सिंहाविव महाबलौ । वैतालिकीं समाश्रित्य तथा वै खेचरीं गतिम्

ਦੋ ਮਹਾਬਲੀ ਸਿੰਹਾਂ ਵਾਂਗ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਛਲਦੇ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਦੇ ਰਹੇ; ਉਹ ਵੈਤਾਲਿਕੀ ਚਾਲ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਖੇਚਰੀ ਗਤੀ—ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ—ਵੀ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਏ।

Verse 17

पार्वतं मतमाश्रित्य शक्त्या शक्तिं निजघ्नतुः । एभिर्मतैर्महावीरौ चक्रतुर्युद्धमुत्तमम्

ਪਰਬਤੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਵੀਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੱਜਾਇਆ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅ-ਪੇਚਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉੱਤਮ ਤੇ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਰਚਿਆ।

Verse 18

अन्योन्यसाधकौ भूत्वा महाबलपराक्रमौ । जघ्नतुः शक्तिधाराभी रणे रणविशारदौ

ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਮਕੱਖ ਬਣ ਕੇ, ਬਲ ਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ, ਰਣ-ਨਿਪੁਣ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਯੋਧੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੱਜਦੇ ਰਹੇ।

Verse 19

मूर्ध्नि कण्ठे तथा बाह्वोर्जान्वोश्चैव कटीतटे । वक्षस्युरसि पृष्ठे च चिच्छिदतुः परस्परम्

ਸਿਰ, ਗਲ੍ਹੇ, ਬਾਂਹਾਂ, ਘੁੱਟਣਾਂ, ਕਮਰ ਦੇ ਤਟ, ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ—ਇਉਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵੱਜ ਕੇ ਘਾਇਲ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 20

तदा तौ युध्यमानौ च हन्तुकामौ महाबलौ । प्रेक्षका ह्यभवन्सर्वे देवगन्धर्वगुह्यकाः

ਜਦ ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਬਲੀ, ਮਾਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ, ਯੁੱਧ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਗੁਹ੍ਯਕ ਉਸ ਰਣ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣ ਗਏ।

Verse 21

ऊचुः परस्परं सर्वे कोऽस्मिन्युद्धे विजेष्यते । तदा नभोगता वाणी उवाच परिसांत्व्य वै

ਸਾਰੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਜਿੱਤੇਗਾ?” ਤਦ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਵਾਣੀ ਨੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇਣ ਲਈ ਬੋਲਿਆ।

Verse 22

तारकं हि सुराश्चाद्य कुमारोऽयं हनिष्यति । मा शोच्यतां सुराः सर्वैः सुखेन स्थीयतां दिवि

“ਹੇ ਸੁਰੋ! ਅੱਜ ਇਹ ਕੁਮਾਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤਾਰਕ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਸੋਗ ਨਾ ਕਰੋ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕੇ ਰਹੋ।”

Verse 23

श्रुत्वा तदा तां गगने समीरितां तदैव वाचं प्रमथैः परीतः । कुमारकस्तं प्रति हंतुकामो दैत्याधिपं तारकमुग्ररूपम्

ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰੀ ਉਹੀ ਵਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਨੌਜਵਾਨ ਕੁਮਾਰ—ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ—ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਉਗ੍ਰ ਰੂਪ ਅਧਿਪਤੀ ਤਾਰਕ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।

Verse 24

शक्त्या तया महाबाहुराजघान स्तनांतरे । तारकं ह्यसुरश्रेष्ठं कुमारो बलवत्तरः

ਉਸ ਭਾਲੇ ਨਾਲ ਮਹਾਬਾਹੁ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤਾਰਕ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਜਾ ਮਾਰਿਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਮਾਰ ਹੋਰ ਵੀ ਬਲਵਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਅਸੁਰ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ।

Verse 25

तं प्रहारमना दृत्य तारको दैत्यपुंगवः । कुमारं चाऽपि संक्रुद्धः स्वशक्त्या चाजघान वै

ਉਸ ਘਾਅ ਨੂੰ ਤਿਰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੈਤਾਂ ਵਿਚ ਬਲਦ ਸਮਾਨ ਤਾਰਕ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ-ਭਾਲੀ ਨਾਲ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਜਾ ਮਾਰਿਆ।

Verse 26

तेन शक्तिप्रहारेण शांकरिर्मूर्च्छितोऽभवत् । मुहूर्ताच्चेतनां प्राप्तः स्तूयमानो महर्षिभिः

ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ-ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਕਰੀ (ਸ਼ੰਕਰ-ਪੁੱਤਰ ਕੁਮਾਰ) ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਹ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਜਦ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 27

यथा सिंहो मदोन्मत्तो हंतुकामस्तथैव च । कुमारस्तारकं दैत्यमाजघान प्रतापवान्

ਜਿਵੇਂ ਮਦੋਨਮੱਤ ਸਿੰਘ ਮਾਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਦੌੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਤੇ ਬਹਾਦੁਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਦੈਤ ਤਾਰਕ ਉੱਤੇ ਘਾਤਕ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 28

एवं परस्परेणैव कुमारश्चैव तारकः । युयुधातेऽतिसंरब्धौ शक्तियुद्धपरायणौ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਤਾਰਕ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਟ ਕੇ ਲੜੇ—ਦੋਵੇਂ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ, ਭਾਲਿਆਂ ਦੀ ਯੁੱਧ-ਲੀਲਾ ਵਿਚ ਹੀ ਲੀਨ।

Verse 29

अभ्यासपरमावास्तामन्योन्यविजिगीषया । तथा तौ युध्यमानौ च चित्ररूपौ तपस्विनौ

ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਹੋਈ ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਕਲਾ ਅਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਤਪਸਵੀ ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ—ਜਿਵੇਂ ਘੋਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬਲੀ ਮੁਨੀ।

Verse 30

धाराभिश्च अणीभीश्च सुप्रयुक्तौ च जघ्नतुः । अवलोकपराः सर्वे देवगन्धर्वकिन्नराः

ਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵਰ੍ਹਦੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਕਿੰਨਰ ਕੇਵਲ ਤੱਕਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਖੜੇ ਰਹੇ।

Verse 31

विस्मयं परमं प्राप्ता नोचुः किंचन तस्य वै । न ववौ च तदावायुर्निष्प्रभोऽभूद्दिवाकरः

ਪਰਮ ਵਿਸਮਯ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਿਹਾ। ਤਦ ਹਵਾ ਵੀ ਨਾ ਵਗੀ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨਿਸ਼ਪ੍ਰਭ ਹੋ ਗਿਆ—ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਮੰਦ ਪੈ ਗਈ।

Verse 32

हिमालयोऽथ मेरुश्च श्वेतकूटश्च दर्दुरः । मलयोऽथ महाशैलो मैनाको विंध्यपर्वतः

ਹਿਮਾਲਯ ਅਤੇ ਮੇਰੂ, ਸ਼ਵੇਤਕੂਟ ਅਤੇ ਦਰਦੁਰ; ਮਲਯ—ਉਹ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ—ਮੈਨਾਕ ਅਤੇ ਵਿਂਧ੍ਯ ਪਰਵਤ—

Verse 33

लोकालोकौ महाशैलौ मानसोत्तरपर्वतः । कैलासो मन्दरो माल्यो गन्धमादन एव च

ਲੋਕਾਲੋਕ—ਉਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ੈਲ—ਅਤੇ ਮਾਨਸੋੱਤਰ ਪਰਵਤ; ਕੈਲਾਸ, ਮੰਦਰ, ਮਾਲ੍ਯ ਅਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਵੀ—

Verse 34

उदयाद्रिर्महेंद्रश्च तथैवास्तगिरिर्महान्

ਉਦਯਾਦ੍ਰਿ ਅਤੇ ਮਹੇਂਦ੍ਰ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਅਸਤਗਿਰਿ—

Verse 35

एते चान्ये च बहवः पर्वताश्च महाप्रभाः । स्नेहार्द्दितास्तदाजग्मुः कुमारं च परीप्सवः

ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾ ਪਹਾੜ, ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ—ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।

Verse 36

ततः स दृष्ट्वा तान्सर्वान्भयभीतांश्च शांकरिः । पर्वतान्गिरिजापुत्रो बभाषे प्रतिबोधयन्

ਤਦੋਂ ਗਿਰਿਜਾ-ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਸੁਪੁੱਤਰ, ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਡਰੇ-ਸਹਮੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਤੇ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ।

Verse 37

कुमार उवाच । मा खिद्यत महाभागा मा चिंता क्रियतां नगाः । घातयाम्यद्य पापिष्ठं सर्वेषामिह पश्यताम्

ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੋ, ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋਵੋ; ਹੇ ਪਹਾੜੋ, ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਂ ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਸੰਘਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।”

Verse 38

एवं समाश्वास्य तदा मनस्वी तान्पर्वतान्देवगणैः समेतान् । प्रणम्य शंभुं मनसा हरिप्रियः स्वां मातरं चैव नतः कुमारः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ, ਮਨਸਵੀ ਕੁਮਾਰ—ਹਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ—ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮ ਕੇ ਝੁਕਿਆ।

Verse 39

कार्त्तिकेयस्ततः शक्त्या निचकर्त रिपोः शिरः । तच्छिरो निपपातोर्व्यां तारकस्य च तत्क्षणात् । एवं स जयमापेदे कार्त्तिकेयो महाप्रभुः

ਤਦੋਂ ਕਾਰ্তਿਕੇਯ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ (ਭਾਲੇ) ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਸੇ ਪਲ ਤਾਰਕ ਦਾ ਸਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਕਾਰ্তਿਕੇਯ ਨੇ ਜੈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

Verse 40

ददृशुस्तं सुरगणा ऋषयो गुह्यकाः खगाः । किंनराश्चारणाः सर्पास्तथा चैवाप्सरो गणाः

ਦੇਵਗਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਨੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ; ਕਿੰਨਰਾਂ ਨੇ, ਚਾਰਣਾਂ ਨੇ, ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਵੀ।

Verse 41

हर्षेण महताविष्टास्तुष्टुवुस्तं कुमारकम् । विद्याधर्यश्च ननृतुर्गायकाश्च जगुस्तदा

ਵੱਡੇ ਹर्ष ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਯੁਵਕ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਵਿਦਿਆਧਰੀਆਂ ਨੱਚੀਆਂ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਗੀਤ ਗਾਏ।

Verse 42

एवं विजयमापन्नं दृष्ट्वा सर्वे मुदा युताः । ततो हर्षात्समागम्य स्वांकमारोप्य चात्मजम्

ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਸਭ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਫਿਰ ਹर्ष ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਆ ਕੇ (ਮਾਤਾ ਨੇ) ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਲਾ ਕੇ ਲਪੇਟ ਲਿਆ।

Verse 43

परिष्वज्य तु गाढेन गिरिजापि तुतोष वै । स्वोत्संगे च समारोप्य कुमारं सूर्यवर्चसम्

ਗਾਢੇ ਆਲਿੰਗਨ ਨਾਲ ਪਰਵਤੀ-ਗਿਰਿਜਾ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ।

Verse 44

लालयामास तन्वंगी पार्वती रुचिरेक्षणा । ऋषीभिः सत्कृतः शंभुः पार्वत्या सहितस्तदा

ਸੁੰਦਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸੁਕੁਮਾਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲਾਡ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਪਾਰਵਤੀ ਸਮੇਤ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਵੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰਿਆ।

Verse 45

आर्यासनगता साध्वी शुशुभे मितभाषिणी । संस्तूयमाना मुनिभिः सिद्धचारणपन्नगैः

ਆਰਯ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਉਹ ਸਾਧਵੀ, ਮਿਤਭਾਸ਼ੀਣੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੋਭਦੀ ਸੀ। ਮੁਨੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਚਾਰਣਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋਈ।

Verse 46

नीराजिता तदा देवैः पार्वती शंभुना सह । कुमारेण सहैवाथ शोममाना तदा सती

ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ, ਨੀਰਾਜਨ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈ ਰੀਤ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਨ ਸਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੀ।

Verse 47

हिमालयस्तदागत्य पुत्रैश्च परिवारितः । मेर्वाद्यैः पर्वतैश्चैव स्तूयमानः परोऽभवत्

ਤਦ ਹਿਮਾਲਯ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਮੇਰੂ ਆਦਿ ਪਹਾੜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਅਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਤੇ ਉੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 48

तदा देवगणाः सर्व इन्द्राद्य ऋषिभिः सह । पुष्पवर्षेण महात ववर्षुरमितद्युतिम् । कुमारमग्रतः कृत्वा नीराजनपरा बभुः

ਤਦ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਉੱਤੇ ਮਹਾਨ ਪੁਸ਼ਪ-ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਨੀਰਾਜਨ/ਆਰਤੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਹੋ ਗਏ।

Verse 49

गीतवादित्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा । संस्तूयमानो विविधैः सूक्तैर्वेदविदां वरैः

ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮ-ਘੋਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਗੇਵਾਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਕਤਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 50

कुमारविजयंनाम चरित्रं परमाद्भुतम् । सर्वपापहरं दिव्यं सर्वकामप्रदं नृणाम्

‘ਕੁਮਾਰ-ਵਿਜਯ’ ਨਾਮਕ ਇਹ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦਿਵ੍ਯ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਉਚਿਤ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 51

ये कीर्त्तयंति शुचयोऽमितभाग्ययुक्ताश्चानंत्यरूपमजरामरमादधानाः । कौमारविक्रममहात्म्यमुदारमेतदानंददायकमनोर्थकरं नृणां हि

ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਅਮਿਤ ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਨੰਤ-ਰੂਪ, ਅਜਰ-ਅਮਰ ਪਰਮ ਤੱਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਾਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਜਦੋਂ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੀ ਇਸ ਉਦਾਰ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 52

यः पठेच्छृणुयाद्वापि कुमारस्य महात्मनः । चरितं तारकाख्यं च सर्वपापैः समुच्यते

ਜੋ ਕੋਈ ਮਹਾਤਮਾ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ‘ਤਾਰਕ’ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨੂੰ—ਪਾਠ ਕਰੇ ਜਾਂ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।