Adhyaya 29

Verse 1

लोमश उवाच । उभे सेने तदा तेषां सुराणां चामरद्विषाम् । अनेकाश्चर्यसंवीते चतुरंगबलान्विते । विरेजतुस्तदान्योऽन्यं गर्जतो वांबुदागमे

ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੈਂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਸੈਨਾਵਾਂ, ਜੋ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਨ ਅਤੇ ਗਰਜਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ੋਭਾ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

Verse 2

एतस्मिन्नन्तरे तत्र वल्गमानाः परस्परम् । देवासुरास्तदा सर्वे युयुधुश्च महाबलाः

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 3

युद्धं सुतुमुलं ह्यासीद्देवदैत्यसमाकुलम् । रुण्डमुण्डांकितं सर्वं क्षणेन समपद्यत

ਯੁੱਧ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੈਂਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰਾ ਮੈਦਾਨ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਸਿਰਾਂ ਅਤੇ ਧੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

Verse 4

भूमौ निपतितास्तत्र शतशोऽथ सहस्रशः । केषांचिद्बाहविश्छिन्नाः खड्गपातैः सुदारुणैः

ਉੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਧੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਕਈਆਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

Verse 5

मुचुकुंदो हि बलवांस्त्रैलोक्येऽमितविक्रमः

ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਬਹੁਤ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ।

Verse 6

तारको हि तदा तेन मुचुकुंदेन धीमता । खड्गेन चाहतास्तत्र सर्वप्राणेन वक्षसि । प्रसह्य तत्प्रहारं च प्रहसन्वाक्यमब्रवीत्

ਤਦੋਂ ਤਾਰਕ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਦੇ ਖਡਗ ਦੇ ਪੂਰੇ ਬਲ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਵੀ, ਉਹ ਪ੍ਰਹਾਰ ਸਹਿ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੱਸਦਿਆਂ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।

Verse 7

किं रे मूढ त्वया चाद्य कृतमस्ति बलादिदम् । न त्वया योद्धुमिच्छामि मानुषेणैव लज्जया

“ਹੇ ਮੂਰਖ! ਅੱਜ ਤੂੰ ਇਸ ਬਲ-ਦਿਖਾਵੇ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰ ਲਿਆ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਵੀ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।”

Verse 8

तारकस्य वचः श्रुत्वा मुचुकुंदोऽभ्यभाषत । मया हतोऽसि दैत्येंद्र नान्यो भवितुमर्हसि

ਤਾਰਕ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੈਤ੍ਯਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ! ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।”

Verse 9

दृष्ट्वा मे खड्गसंपातं न त्वं तिष्ठसि चाग्रतः । त्वां हन्मि पश्य मे शौर्यं दैत्यराज स्थिरो भव

“ਮੇਰੇ ਖਡਗ ਦੀ ਝਪਟ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ—ਮੇਰਾ ਸ਼ੌਰ੍ਯ ਵੇਖ, ਹੇ ਦੈਤ੍ਯਰਾਜ! ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਡਟ ਕੇ ਖੜਾ ਰਹੁ।”

Verse 10

एवमुक्त्वा तदा वीरो मुचुकुंदो महाबलः । यावज्जघान खड्गेन तावच्छक्त्या समाहतः । मांधातुस्तनयस्तत्र पपात रणमंडले

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹਾਬਲੀ ਵੀਰ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਖਡਗ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ-ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਆਘਾਤਿਤ ਹੋਇਆ; ਉੱਥੇ ਮਾਂਧਾਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਣ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

Verse 11

पतितस्तत्क्षणादेव चोत्थितः परवीरहा

ਡਿੱਗਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ—ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ।

Verse 12

स सज्जमानोतिमहाबलो वै हंतुं तदा दैत्यपतिं च तारकम् । ब्रह्मास्त्रमुद्यम्य धनुर्गृहीत्वा मांधातृपुत्रो भुवनैकजेता

ਤਦ ਉਹ ਅਤਿ ਮਹਾਬਲੀ—ਮਾਂਧਾਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਭੁਵਨਾਂ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਜੇਤੂ—ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਤਾਰਕ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਉਠਾਇਆ।

Verse 13

स तारकं योद्धकामस्तरस्वी रुषान्वितोत्फुल्लविलोचनो महान् । स नारदो ब्रह्मसुतो बभाषे तदा नृवीरं मुचुकुंदमेवम्

ਤਾਰਕ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ—ਮਹਾਨ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਫੁੱਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖ-ਵੀਰ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਇਉਂ ਕਿਹਾ।

Verse 14

न तारको हन्यते मानुषेण तस्मादेतन्मा विमोचीर्महास्त्रम्

“ਤਾਰਕ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮਹਾਸਤਰ ਨਾ ਛੱਡੀਂ।”

Verse 15

निशम्य वचनं तस्य देवर्षेर्नारदस्य च । मुचुकुंद उवाचेदं भविता कोऽस्य मारकः

ਉਸ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਫਿਰ ਇਸ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ?”

Verse 16

तदोवाच महातेजा नारदो दिव्यदर्शनः । एनं हंता कुमारश्च कुमारोऽयं शिवात्मजः

ਤਦੋਂ ਦਿਵ੍ਯ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਕੁਮਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰ ਦੇਵੇਗਾ—ਇਹ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।”

Verse 17

तस्माद्भवद्भिः स्थातव्यमैकपद्येन युध्यताम् । तिष्ठ त्वं चायतो भूत्वा मुचुकुंद महामते

“ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਇਕ ਪੈਰ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਖੜੇ ਰਹੋ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਕਰੋ। ਅਤੇ ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ ਮੁਚੁਕੁੰਦ, ਤੂੰ ਵੀ ਸੰਯਤ ਹੋ ਕੇ ਤਿਆਰ ਖੜਾ ਰਹੁ।”

Verse 18

निशम्य वाक्यं च मनोहरं शुभं ह्युदीरितं तेन महाप्रभेण । सर्वे सुराः शांतिपरा बभूवुस्तेनैव साकं नृवरेणयत्नात्

ਉਸ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾ ਮੁਨੀ ਦੇ ਉਚਾਰੇ ਹੋਏ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਦੇਵ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਲ ਝੁਕ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸ ਨਰਵਰ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 19

ततो दुंदुभयो नेदुः शंखाश्च कृतनिश्चयाः । ताडिता विविधैर्वाद्यैः सुरासुरसमन्वितैः

ਫਿਰ ਨਗਾਰੇ ਗੂੰਜ ਉਠੇ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ—ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਯ ਨਾਲ ਫੂਕੇ ਹੋਏ—ਵੱਜ ਪਏ; ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਅਨੇਕ ਵਾਜੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ।

Verse 20

जगर्जुरसुरास्तत्र देवान्प्रति कृतोद्यमाः । शिवकोपोद्भवो वीरो वीरभद्रो रुषान्वितः

ਉੱਥੇ ਅਸੁਰ ਦੇਵਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਗੱਜਣ ਲੱਗੇ; ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਵੀਰ, ਰੋਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਖੜਾ ਸੀ।

Verse 21

गणैर्बहुभिरासाद्य तारकं च महाबलम् । मुचुकुंदं पृष्ठतः कृत्वा तथैव च सुरानपि

ਅਨੇਕ ਗਣਾਂ ਨੇ ਮਹਾਬਲੀ ਤਾਰਕ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ; ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Verse 22

तदा ते प्रमथाः सर्वे पुरस्कृत्य कुमारकम् । युयुधुः संयुगे तत्र वीरभद्रादयो गणाः

ਤਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮਥ, ਦਿਵ੍ਯ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੜ ਪਏ—ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਆਦਿ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ।

Verse 23

त्रिशूलैरृष्टिभिः पाशैः खड्गैः परशुपाट्टिशैः । निजघ्नुः समरेन्योन्यं सुरासुरविमर्द्दने

ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਂ, ਭਾਲਿਆਂ, ਪਾਸਾਂ, ਖਡਗਾਂ, ਪਰਸ਼ੂਆਂ ਤੇ ਪੱਟੀਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ—ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਟੱਕਰ ਵਿਚ।

Verse 24

तारको वीरभद्रेण त्रिशूलेन हतो भृशम् । पपात सहसा तत्र क्षण मूर्छापरिप्लुतः

ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਤਾਰਕ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਚੋਟ ਮਾਰੀ; ਉਹ ਉੱਥੇ ਅਚਾਨਕ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਤੇ ਮੂਰਛਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ।

Verse 25

उत्थाय च मुहूर्त्ताच्च तारको दैत्यपुंगवः । लब्धसंज्ञो बलाविष्टो वीरभद्रं जघान च

ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਅਗਵਾਨ ਤਾਰਕ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ; ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 26

स शक्तिं च महातेजा वीरभद्रो हि तारकम् । त्रिशूलेन च घोरेण शिवस्यानुचरो बली

ਉਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਵੀਰਭਦ੍ਰ—ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਅਨੁਚਰ—ਸ਼ਕਤੀ-ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਤਾਰਕ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ।

Verse 27

एवं संयुध्यमानौ तौ जघ्नतुश्चेतरेतरम् । द्वंद्वयुद्धं सुतुमुलं तयोर्जातं महात्मनोः

ਇਉਂ ਲੜਦਿਆਂ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਾਰਾਂ-ਵਾਰ ਘਾਇਲ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਵਿਚ ਘੋਰ ਤੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਭਰਿਆ ਦਵੰਦ-ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਗਿਆ।

Verse 28

सुरास्तत्रैव समरे प्रेक्षकाह्यभवंस्तदा । तयोर्भेरीमृदंगाश्च पटहानकगोमुखाः

ਉਸੇ ਸਮਰ ਵਿਚ ਦੇਵਤਾ ਤਦ ਦਰਸ਼ਕ ਹੀ ਬਣ ਰਹੇ; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਭੇਰੀਆਂ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਪਟਹ, ਆਨਕ ਅਤੇ ਗੋਮੁਖ ਆਦਿ ਨਗਾਰੇ ਗੂੰਜ ਉਠੇ।

Verse 29

तथा डमरूनादेन व्याप्तमासीज्जगत्त्रयम् । तेन घोषेण महता युद्यमानौ महाबलौ

ਫਿਰ ਡਮਰੂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਵਿਆਪ ਗਏ; ਉਸ ਮਹਾਨ ਨਾਦ ਵਿਚ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਬਲੀ ਯੋਧੇ ਲੜਦੇ ਹੀ ਰਹੇ।

Verse 30

शुशुभातेऽतिसंरब्धौ प्रहारैर्जरीकृतौ । अन्योन्यमभिसंरब्धौ तौ बुधांगारकाविव

ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕੇ ਹੋਏ, ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਥੱਕੇ-ਚੂਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਚਮਕਦੇ ਰਹੇ; ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਬੁੱਧ ਤੇ ਅੰਗਾਰਕ ਨੇੜੇ ਆ ਮਿਲਣ।

Verse 31

नारदेन तदा ख्यातो वीरभद्रस्य तद्वधः । न रोचते च तद्वाक्यं वीरभद्रस्य वै तदा

ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਦੇ ਅੰਤ—ਉਸ ਦੇ ਵਧ—ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ; ਪਰ ਉਹ ਬਚਨ ਤਦ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਨੂੰ ਰਾਸ ਨਾ ਆਏ।

Verse 32

नारदेन यदुक्तं हि तारकस्य वधं प्रति । यथा रुद्रस्तथा सोऽपि वीरभद्रो महाबलः

ਨਾਰਦ ਨੇ ਤਾਰਕ ਦੇ ਵਧ ਬਾਰੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ—ਜਿਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮਹਾਬਲੀ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਵੀ ਹੈ।

Verse 33

एवं प्रयुध्यमानौ तौ जघ्नतुश्चेतरेतरम् । अन्योन्यं स्वर्द्धमानौ तौ गर्जंतौ सिंहयोरिव

ਇਉਂ ਯੁੱਧ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਘਾਇਲ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ, ਦੋ ਸਿੰਹਾਂ ਵਾਂਗ ਗੱਜਦੇ ਰਹੇ।

Verse 34

एवं तदा तौ भुवि युध्यमानौ महात्मना ज्ञानवतां वरेण । स वीरभद्रो हि तदा निवारितो वाक्यैरनेकैरथ नारदेन

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ; ਤਦ ਮਹਾਤਮਾ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਰਦ ਨੇ ਅਨੇਕ ਉਪਦੇਸ਼-ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।

Verse 35

तथा निशम्य तद्वाक्यं नारदस्य मुखोद्गतम् । वीरभद्रो रुषाविष्टो नारदं प्रत्युवाच ह

ਨਾਰਦ ਦੇ ਮੁਖੋਂ ਨਿਕਲੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗਾ।

Verse 36

तारकं च वधिष्यामि पश्य मेऽद्य पराक्रमम् । आनयंति च ये वीराः स्वामिनं रणसंसदि । ते पापिनो ह्यधर्मिष्ठा विमृशंतिरणं गताः

ਮੈਂ ਤਾਰਕ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇਖੋ! ਅਤੇ ਉਹ ਯੋਧੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਅਤੇ ਅਧਰਮੀ ਹਨ ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 37

भीरवस्ते तु विज्ञेया न वाच्यास्ते कदाचन । त्वं न जानासि देवर्षे योधानां च प्रतिक्रियाम्

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਰ ਹੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਦੇ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੇ ਦੇਵਰਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਆਚਰਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।

Verse 38

मृत्युं च पृष्ठतः कृत्वा रणभूमौ गतव्यथाः । शस्त्राशस्त्रैर्भिन्नगात्राः प्रशस्ता नात्र संशयः

ਮੌਤ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਛਲਣੀ ਹੋ ਜਾਣ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।

Verse 39

इत्युक्त्वा चावदद्देवान्वीरभद्रो महाबलः । श्रुण्वंतु मम वाक्यानि देवा इन्द्रपुरोगमाः

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਵੀਰਭੱਦਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: 'ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਨ।'

Verse 40

अतारकां महीं चाद्य करिष्ये नात्र संशयः

ਅੱਜ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਤਾਰਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।

Verse 41

अथ त्रिशूलमादाय तारकेण युयोध सः । वृषारूढैरनेकैश्च त्रिशूलवरधारिभिः

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਤਾਰਕ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ; ਬਲਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਅਨੇਕ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ-ਧਾਰੀ ਯੋਧੇ ਵੀ ਨਾਲ ਸਨ।

Verse 42

कपर्द्दिनो वृषांकाश्च गणास्तेतिप्रहारिणः । वीरभद्रं पुरस्कृत्य वीरभद्रपराक्रमाः

ਉਹ ਗਣ—ਜਟਾਧਾਰੀ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ—ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸੇ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Verse 43

त्रिशूलधारिणः सर्वे सर्वे सर्पागभूषणाः । सचंद्रशेखराः सर्वे जटाजूटविभूषिताः

ਸਾਰੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ-ਧਾਰੀ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ; ਸਾਰੇ ਚੰਦਰ-ਸ਼ੇਖਰ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜਟਾਜੂਟ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਸਨ।

Verse 44

निलकण्ठा दशभुजाः पञ्चकत्त्रास्त्रिलोचनाः । छत्रचामरसंवीताः सर्वे तेऽत्युग्रबाहवः

ਨੀਲਕੰਠ, ਦਸ ਭੁਜਾਂ ਵਾਲੇ, ਪੰਜ ਮੁਖਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ; ਛਤਰ ਤੇ ਚਾਮਰ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ—ਉਹ ਸਭ ਅਤਿ ਉਗ੍ਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ।

Verse 45

वीरभद्रं पुरस्कृत्य सर्वे हरपराक्रमाः । युयुधुस्ते तदा दैत्यास्ताकासुरजीविनः

ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਹਰੇ ਵਰਗੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸਭ ਤਦ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜੀਊਂਦੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 46

पुनः पुनस्तैश्च तदा बभूवुर्गणैर्जितास्ते ह्यसुराः पराङ्मुखाः । बभूव तेषां च तदातिसंगरो महाभयो दैत्यवरैस्तदानीम्

ਵਾਰ ਵਾਰ ਗਣਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਅਸੁਰ ਪਿੱਠ ਫੇਰ ਕੇ ਭੱਜ ਪਏ। ਤਦ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਅਗਵਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਂਭਯੰਕਰ ਟੱਕਰ ਉੱਠ ਖੜੀ ਹੋਈ।

Verse 47

अमृष्यमाणाः परमास्त्रकोविदैस्ततो गणास्ते जयिनो बभूवुः । गणैर्जितास्ते ह्यसुराः पराभवं तं तारकं ते व्यथिताः शशंसुः

ਇਹ ਸਹਾਰ ਨਾ ਸਕੇ; ਪਰਮ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉਹ ਗਣ ਜੇਤੂ ਹੋ ਗਏ। ਗਣਾਂ ਤੋਂ ਹਾਰ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਰਾਜਯ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਤਾਰਕ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ।

Verse 48

विनाम्य चापं हि तथा च तारकः स योद्धुकामः प्रविवेश सेनाम् । यथा झषो वै प्रविवेश सागरं तथा ह्यसौ दैत्यवरो महात्मा

ਤਦ ਤਾਰਕ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੰਕਾ ਕਰ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ, ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਦੈਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 49

गणैः समेतो युयुधे तदानीं स वीरभद्रो हि महाबलश्च । सर्वान्सुरांश्चेंद्रमुखान्महाबलस्तथा गणान्यक्षपिशाचगुह्यकान् । स दैत्यवर्योऽतिरुषं प्रविष्टः संमर्दयामास महाबलो हि

ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਬਲੀ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਮਹਾਬਲ ਨੇ ਇੰਦਰ-ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਯਕਸ਼, ਪਿਸਾਚ, ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਦੈਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਹਾਬਲੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨੂੰ ਰੌਂਦਦਾ ਗਿਆ।

Verse 50

ततः समभवद्युद्धं देवदानवसंकुलम् । देवदानवयक्षाणां सन्निपातकरं महत्

ਤਦ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇਕ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਦੇਵ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦਾ ਉਹ ਵੱਡਾ ਸੰਗਮ-ਸੰਘਰਸ਼ ਇਕੋ ਹਲਚਲ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾ ਪਿਆ।

Verse 51

तथा वृषा गर्जमाना अश्वाञ्जघ्नुश्च सादिभिः । रथिभिश्च रथाञ्जघ्नुः कुंजरान्सादिभिः सह

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਜਦੇ ਹੋਏ ਬਲਦਾਂ ਨੇ ਸਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਰਥੀਆਂ ਨੇ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਵਤਾਂ ਸਮੇਤ।

Verse 52

वृषारूढौः सरथैस्ते च सर्वे निष्पाटिता ह्यसुराः पोथिताश्च

ਬਲਦਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਉਖਾੜ ਕੇ ਸੁੱਟੇ ਗਏ, ਕੁਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ-ਭੱਜ ਗਏ।

Verse 53

क्षयं प्रणीता बहवस्तदानीं पेतुः पृथिव्यां निहताश्च केचित् । केचित्प्रविष्टा हि रसातलं च पलायमाना बहवस्तथैव

ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤੇ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ; ਕਈ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਕਈ ਤਾਂ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਧੱਸ ਗਏ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਭੱਜ ਨਿਕਲੇ।

Verse 54

केचिच्च शरणं प्राप्ता रुद्रानुचरकिंकरान् । एवं नष्टं तदा सैन्यं विलोक्यासुरपालकः । तारको हि रुषाविष्टो हंतुं देवगणान्ययौ

ਕਈ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਅਨੁਚਰ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਪਾਲਕ ਤਾਰਕ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਵਗਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 55

भुजानामयुतं कृत्वा दैत्यराजो हि तारकः । आरुह्य सिंहं सहसा घातयामास तान्रणे

ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤਾਰਕ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਬਲ ਨਾਲ ਸੈਨਿਕ-ਦਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ, ਅਚਾਨਕ ਸਿੰਘ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਾਇਲ ਕਰ ਕੇ ਢਾਹਣ ਲੱਗਾ।

Verse 56

दंशितेन च सिंहेन वृषाः केचिद्विदारिताः । तथैव तारकेणैव घातिता बहवो गणाः

ਦੰਸ਼ੀਤ ਸਿੰਹ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਚੀਰ-ਫਾੜ ਹੋ ਗਏ; ਅਤੇ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਰਕ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਅਨੇਕ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਘਾਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 57

एवं कृतं तदा तेन तारकेण महात्मना । सर्वेषामेव देवानामशक्यस्तारको महान्

ਇਉਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਤਮਾ ਤਾਰਕ ਨੇ ਇਹ ਕਰਤੂਤ ਕੀਤੀ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਾਰਕ ਅਜਿੱਤ, ਅਪਰਾਜਿਤ ਸੀ।

Verse 58

जातस्तदा महाबाहुस्त्रैलोक्यक्षयकारकः । तारकस्यानुगा दैत्या अजेया बलवत्तराः

ਤਦ ਇੱਕ ਮਹਾਬਾਹੁ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਣ; ਤਾਰਕ ਦੇ ਅਨੁਗਾਮੀ ਦੈਤ ਅਜੇਯ, ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧ ਬਲਵਾਨ ਸਨ।

Verse 59

महारूढा दंशिताश्च करालास्ते प्रहारिणः । तै राहृता गणाः सर्वे सिंहैश्च वृषभा हताः

ਉਹ ਉੱਚੇ ਸਵਾਰ, ਦੰਸ਼ੀਤ ਤੇ ਭਿਆਨਕ, ਕਰਾਲ ਪ੍ਰਹਾਰੀ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਘਸੀਟ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਸਿੰਹਾਂ ਨੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ।

Verse 60

एवं निहन्यमाना वै गणास्ते रणमण्डले । प्रहस्य विष्णुः प्रोवाच कुमारं शिववल्लभम्

ਇਉਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਣ ਰਣ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ-ਪ੍ਰਿਯ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 61

विष्णुरुवाच । नान्यो हंतास्य पापस्य त्वद्विना कृत्तिकासुत । तस्मात्त्वया हि कर्त्तव्यं वचनं च महाभुज

ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਇਸ ਪਾਪੀ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੁ, ਤੂੰ ਹੀ ਕਰਤਵ੍ਯ ਕਰ—ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ ਪੂਰਾ ਕਰ।”

Verse 62

तारकस्य वधार्थाय उत्पन्नोऽसि शिवात्मज । तस्मात्त्वयैव कर्त्तव्य निधनं तारकस्य च

“ਤਾਰਕ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਹੀ, ਹੇ ਸ਼ਿਵਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ ਤਾਰਕ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਕੇਵਲ ਤੂੰ ਹੀ ਕਰੇ।”

Verse 63

तच्छ्रुत्वा भगवान्क्रुद्धः पार्वतीनन्दनो महान् । उवाच प्रहसन्वाक्यं विष्णुं प्रति यथोचितम्

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ, ਪਾਰਵਤੀ-ਨੰਦਨ ਮਹਾਨ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ; ਪਰ ਹੱਸਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਯਥੋਚਿਤ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 64

मया निरीक्ष्यते सम्यक्चित्रयुद्धं महात्मनाम् । अनिभिज्ञोऽस्म्यहं विष्णो कार्याकार्यविचारणे

“ਮੈਂ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਇਸ ਅਦਭੁਤ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਪਰ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਅਕਾਰਜ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਅਜੇ ਅਣਜਾਣ ਹਾਂ।”

Verse 65

केऽस्मदीयाः परे चैव न जानामि कथंचन । किमर्थं युध्यमाना वै परस्परवधे स्थिताः

“ਕੌਣ ਸਾਡੇ ਹਨ ਤੇ ਕੌਣ ਪਰਾਏ—ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੋ ਕੇ?”

Verse 66

कुमारस्य वचः श्रुत्वा नारदो वाक्यमब्रवीत्

ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 67

नारद उवाच । कुमारोऽसि महाबाहो शंकरस्यांशसंभवः । त्वं त्राता जगतां स्वामी देवानां च परा गतिः

ਨਾਰਦ ਜੀ ਬੋਲੇ: "ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ! ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਕੁਮਾਰ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਜਗਤ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ, ਸੁਆਮੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਹੋ।"

Verse 68

तारकेण पुरा वीर तपस्तप्तं सुदारुणम् । येनैव विजिता देवा येन स्वर्गस्तथा जितः

"ਹੇ ਵੀਰ! ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ।"

Verse 69

तपसा तेन चोग्रेण अजेयत्वमवाप्तवान् । अनेनापि जितश्चेंद्रो लोकपालास्तथैव च

ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਤਪੱਸਿਆ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੇ ਅਜਿੱਤਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਉਸਨੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।

Verse 70

त्रैलोक्यं च जितं सर्वं ह्यनेनैव रदुरात्मना । तस्मात्त्वया निहंतव्यस्तारकः पापपूरुषः

ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਪਾਪੀ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 71

सर्वेषां शं विधातव्यं त्वया नाथेन चाद्य वै । नारदस्य वचः श्रुत्वा कुमारः प्रहसन्महान् । विमाना दवतीर्याथ पदातिः परमोऽभवत्

‘ਅੱਜ, ਹੇ ਨਾਥ, ਤੂੰ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਕਰ।’ ਨਾਰਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਨ ਕੁਮਾਰ ਹੱਸ ਪਿਆ; ਫਿਰ ਵਿਮਾਨ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਉਹ ਪਰਮ ਪੈਦਲ ਯੋਧਾ ਬਣ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।

Verse 72

पद्म्यां तदासौ परिधावमानः शिवात्मजोयं च कुमाररूपी । करे समादाय महाप्रभावां शक्तिं महोल्कामिव दीप्तियुक्ताम्

ਫਿਰ ਉਹ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਛਿੜਕੇ ਮੈਦਾਨ ਉੱਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਿਆ—ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕੁਮਾਰ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ—ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਫੜੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਉਲਕਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ।

Verse 73

दृष्ट्वा तमायांतमतीव चंडमव्यक्तरूपं बलिनां वरिष्ठम् । दैत्यो बभाषे सुरसत्तमानमसौ कुमारो द्विषतां निहंता

ਉਸਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ—ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ, ਅਵਿਆਕਤ ਤੇਜ-ਰੂਪ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ—ਦੈਤ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ‘ਇਹ ਕੁਮਾਰ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਹੈ।’

Verse 74

अनेन सार्द्धं ह्यहमेव वीरो योत्स्यामि सर्वानहमेव वीरान् । गणांश्च सर्वानपि घातयामि महेश्वरांल्लोकपालांश्च सद्यः

‘ਇਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਹੀ, ਵੀਰ, ਯੁੱਧ ਕਰਾਂਗਾ; ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰਾਂ ਤੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੁਰੰਤ!’

Verse 75

इत्येवमुक्त्वा सततं महाबलः कुमारमुद्दिश्य ययौ च योद्धम् । जग्राह शक्तिं परमाद्भुतां च स तारको वाक्यमिदं बभाषे

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸਦਾ ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਦਾ ਯੁੱਧ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਫੜੀ, ਅਤੇ ਤਾਰਕ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ।

Verse 76

तारक उवाच । कुमारो मेग्रतश्चाद्य भवद्भिश्च कथं कृतः । यूयं गतत्रपा देवा येषां राजा पुरंदरः

ਤਾਰਕ ਬੋਲਿਆ: “ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕੁਮਾਰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਵੇਂ ਖੜਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ? ਹੇ ਦੇਵੋ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਲਾਜ-ਹੀਣ ਹੋ—ਤੁਹਾਡਾ ਰਾਜਾ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਹੈ!”

Verse 77

पुरा येन कृतं कर्म विदितं सर्वमेव तत् । प्रसुप्ताश्चार्द्दिता गर्भे जठरस्था निपातिताः

“ਉਸ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਤ ਹਨ—ਜੋ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਸਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪੀੜਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜੋ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਠਰ-ਵਾਸੀ ਸਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।”

Verse 78

कश्यपस्यात्मजेनैव बहुरूपो हतोऽसुरः । नमुचिश्च हतो वीरो वृत्रश्चैव तथा हतः

“ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਹੀ ਇਕੱਲੇ ਬਹੁ-ਰੂਪੀ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਵੀਰ ਨਮੁਚੀ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।”

Verse 79

कुमारं हंतुमोसौ देवेंद्रो बलघातकः । कुमारोऽयं मया देवा घातितोद्य न संशयः

“ਉਹ ਦੇਵੇਂਦ੍ਰ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਬਲ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਘਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਨਿਕਲ ਪਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਅੱਜ, ਹੇ ਦੇਵੋ, ਇਹ ਕੁਮਾਰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਹੀ ਮਾਰੇਆ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”

Verse 80

पुरा हतास्त्वया विप्रा दक्षयज्ञे ह्यनेकशः । तत्कर्मणः फलं चाद्य वीरभद्र महामते । दर्शयिष्यामि ते वीर रणे रणविशारद

“ਪਹਿਲਾਂ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਅਨੇਕ ਵਾਰ ਬਹੁਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਾਰੇ ਸਨ। ਅਤੇ ਅੱਜ, ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ ਵੀਰਭਦ੍ਰ—ਹੇ ਯੁੱਧ-ਨਿਪੁਣ ਵੀਰ—ਮੈਂ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ।”

Verse 81

इत्येवमुक्त्वा स तदा महात्मा दैत्याधिपो वीरवरः स एकः । जग्राह शक्तिं परमाद्भुतां च स तारको युद्धविदां वरिष्ठः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਅਦੁੱਤੀ ਵੀਰ ਤਾਰਕ—ਯੁੱਧ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ—ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ (ਭਾਲਾ) ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ।

Verse 82

इति परमरुषभिभूतो दितितनयः परीवृतोऽसुरेंद्रैः । युधि मतिमकरोत्तदा निहंतुं समरविजयी स तारको बलीयान्

ਇਉਂ ਪਰਮ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਦਿਤੀ-ਪੁੱਤਰ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਯੁੱਧ-ਵਿਜੇਤਾ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਤਾਰਕ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ।