Adhyaya 28

Verse 1

लोमश उवाच । कुमारं स्वांकमारोप्य उवाच जगदीश्वरः । देवान्प्रति तदा रुद्रः सेंद्रान्भर्गः प्रतापवान्

ਲੋਮਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਰੁਦਰ ਨੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 2

किं कार्यं कथ्यतां देवाः कुमारेणाधुना मम । तदोचुः सहिताः सर्वे देवं पशुपतिं प्रति

"ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ: ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਿਹੜਾ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ?" ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਪਸ਼ੂਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 3

तारकाद्भयमुत्पन्नं सर्वेषां जगतां विभो । त्राता त्वं जगतां स्वामी तस्मात्त्राणं विधीयताम्

"ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਰੱਖਿਅਕ ਹੋ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋ - ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।"

Verse 4

कुमारेण हतोऽद्यैव तारको भविता प्रभो । तस्मादद्यैव यास्यामस्तारकं हंतुमुद्यताः

"ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅੱਜ ਹੀ ਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਹੀ ਅਸੀਂ ਤਾਰਕ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਜਾਵਾਂਗੇ।"

Verse 5

तथेति मत्वा सहसा निर्जग्मुस्ते तदा सुराः । कार्त्तिकेयं पुरस्कृत्य शंकरातमजमेव हि

"ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਵੇ," ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਤੁਰੰਤ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ।

Verse 6

सर्वे मिलित्वा सहसा ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । देवानामुद्यमं श्रुत्वा तारकोऽपि महाबलः

ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਬਲੀ ਤਾਰਕ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਚੌਕੰਨਾ ਹੋਇਆ।

Verse 7

सैन्येन महता चैव ययौ योद्धुं सुरान्प्रति । देवैर्दृष्टं समायातं तारकस्य महद्बलम्

ਉਹ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤਾਰਕ ਦੀ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖਿਆ।

Verse 8

तदा नभोगता वाणी ह्युवाच परिसांत्व्य तान् । शांकरिं च पुरस्कृत्य सर्वे यूय प्रतिष्ठिताः

ਤਦ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਵਾਣੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ: “ਸ਼ਾਂਕਰੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖੋ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਤੇ ਰੱਖਿਆਤ ਹੋ।”

Verse 9

दैत्यान्विजित्य संग्रामे जयिनो हि भविष्यथ

“ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਜੈਵੰਤ ਹੋਵੋਗੇ।”

Verse 10

वाचं तु खेचरीं श्रुत्वा देवाः सर्वे समुत्सुकाः । कुमारं च पुरस्कृत्य सर्वे ते गतसाध्वसाः

ਦਿਵ੍ਯ ਆਕਾਸ਼ੀ ਵਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਏ। ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਨਿਡਰ ਹੋ ਗਏ।

Verse 11

युद्धकामाः सुरा यावत्तावत्सर्वे समागताः । वरणार्थं कुमारस्य सुता मृत्योर्दुरत्यया

ਜਦੋਂ ਯੁੱਧ-ਕਾਮੀ ਦੇਵਤਾ ਜਿਤਨੇ ਸਨ, ਤਿਤਨੇ ਹੀ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਦ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਦੀ ਅਜਿਤ ਧੀ ਵੀ ਆ ਪਹੁੰਚੀ—ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵਰਣ ਲਈ।

Verse 12

ब्रह्मणा नोदिता पूर्वं तपः परममाश्रिता । तपसा तेन महता कुमारं प्रति वै तदा । आगता दुहिता मृत्योः सेना नामैकसुंदरी

ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਤਪ ਅਪਣਾਇਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਦੀ ਧੀ—ਸੇਨਾ ਨਾਮ ਦੀ ਅਦੁਤੀ ਸੁੰਦਰੀ—ਤਦ ਕੁਮਾਰ ਕੋਲ ਆਈ।

Verse 13

तां दृष्ट्वा तेऽब्रुवन्सर्वे देवं पशुपतिं प्रति । एनं कुमारमुद्दिश्य आगता ह्यतिसुंदरी

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਪਸ਼ੁਪਤਿ ਦੇਵ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: “ਇਹ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰੀ ਤਾਂ ਇਸੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ ਕਰਕੇ ਹੀ ਆਈ ਹੈ।”

Verse 14

ब्रह्मणो वचनाच्चैव कुमारेण तदा वृता । अथ सेनापतिर्जातः कुमारः शांकरिस्तदा

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਦ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸ਼ੰਕਰ-ਸੁਤ ਕੁਮਾਰ ਦੇਵ-ਗਣਾਂ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 15

तदा शंखाश्च भेर्यश्च पटहानकगोमुखाः । तथा दुंदुभयो नेदुर्मृदंगाश्च महास्वनाः

ਤਦ ਸ਼ੰਖ, ਭੇਰੀਆਂ, ਪਟਹ, ਆਨਕ ਅਤੇ ਗੋਮੁਖ ਗੂੰਜ ਉਠੇ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਗਰਜੀਆਂ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਨਾਦ ਕੀਤਾ।

Verse 16

तेन नादेन महता पूरितं च नभस्तलम् । तदा गौरी च गंगा च कृत्तिका मातरस्तथा । परस्परमथोचुस्ताः सुतो मम ममेति च

ਉਸ ਮਹਾਨ ਨਾਦ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼-ਮੰਡਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਤਦ ਗੌਰੀ, ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ—“ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੇਰਾ।”

Verse 17

एवं विवादमापन्नाः सर्वास्ता मातृकादयः । निवारिता नारदेन मौढ्यं मा कुरुतेति च

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਭ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਆਦਿ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈਆਂ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ—“ਮੂਰਖਤਾ ਨਾ ਕਰੋ।”

Verse 18

पार्वत्यां शंकराज्जातो देवकार्यार्थसिद्धये । तूष्णींभूतास्तदा सर्वाः कृत्तिका मातृभिः सह

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਤਦ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਸਭ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈਆਂ।

Verse 19

गुहेनोक्तास्तदा सर्वा ऋषिपत्न्यश्च कृत्तिकाः । नक्षत्राणि समाश्रित्य भवद्भिः स्थीयतां चिरम्

ਤਦ ਗੁਹਾ (ਕਾਰ্তਿਕੇਯ) ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ—ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ—ਕਿਹਾ: “ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉੱਥੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਟਿਕੇ ਰਹੋ।”

Verse 20

तथा मातृगणस्तेन स्वामिना स्थापितो दिवि । मृत्योः कन्यां च संगृह्य कार्त्तिकेयस्त्वरान्वितः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਗਣ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਤੁਰੰਤਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਾਰ্তਿਕੇਯ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 21

इंद्रं प्रोवाच भगवान्कुमारः शंकरात्मजः । दिवं याहि सुरैः सार्द्धं राज्यं कुरु निरन्तरम्

ਭਗਵਾਨ ਕੁਮਾਰ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਨਿਰੰਤਰ ਚਲਾਓ।”

Verse 22

इंद्रेणोक्तः कुमारो हि तारकेण प्रपीडिताः । स्वर्गाद्विद्राविताः सर्वे वयं याता दिशो दश

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਤਾਰਕ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪੀੜਿਆ ਹੈ। ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਕੱਢੇ ਜਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ ਹਾਂ।”

Verse 23

किं पृच्छसि महाभाग अस्मान्पदपरिच्युतान् । एवमुक्तस्तदा तेन वज्रिणाशंकरात्मजः । प्रहस्येंद्रं प्रति तदा मा भैषीत्यभयं ददौ

“ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਅਸੀਂ ਪਦ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ?” ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ‘ਤੇ ਸ਼ੰਕਰਪੁੱਤਰ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਡਰੋ ਨਾ,” ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਭਯ ਦਿਤਾ।

Verse 24

यावत्कथयतस्तस्य शांकरेश्च महात्नः । कैलासं तु गते रुद्रे पार्वत्या प्रमथैः सह

ਜਦ ਉਹ—ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਮਹਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ—ਇਉਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਸਮੇਤ ਕੈਲਾਸ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।

Verse 25

आजगाम महादैत्यो दैत्यसेनाभिरावृतः । रणदुंदुभयो नेदुस्तता प्रलयभीषणाः

ਤਦ ਇੱਕ ਮਹਾਦੈਤ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਦਾਨਵ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਰਣ-ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਗੂੰਜ ਉਠੀਆਂ, ਪ੍ਰਲਯ ਦੇ ਭੈ ਵਰਗੀਆਂ ਭਿਆਨਕ।

Verse 26

रणकर्कशतूर्याणि डिंडिमान्यद्भुतानि च । गोमुखाः खरश्रृंगाणि काहलान्येव भूरिशः

ਰਣ ਦੇ ਕਠੋਰ ਤੂਰਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜੀ—ਅਦਭੁਤ ਡਿੰਡਿਮ, ਗੋਮੁਖ ਸਿੰਗ, ਖਰ-ਸ਼੍ਰਿੰਗ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕਾਹਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਦ।

Verse 27

वाद्यभेदा आवाद्यंत तस्मिन्दैत्यसमागमे । गर्जमानास्तदा वीरस्तारकेण सहैव तु

ਉਸ ਦੈਤ-ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਜੇ ਵੱਜੇ; ਤਦ ਵੀਰ ਤਾਰਕ ਸਮੇਤ ਗੱਜ ਉਠਿਆ।

Verse 28

उवाच नारदो वाक्यं तारकं देवकण्टकम्

ਨਾਰਦ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਕੰਟਕ ਤਾਰਕ ਨੂੰ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 29

नारद उवाच । पुरा देवैः कृतो यत्नो वधार्थं नात्र संशयः । तवैव चासुरश्रेष्ठ मयोक्तं नान्यथा भवेत्

ਨਾਰਦ ਬੋਲੇ: “ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤੇਰੇ ਵਧ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਸੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਹੇ ਅਸੁਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੀ ਬਾਰੇ ਸੱਚ ਹੈ; ਇਹ ਹੋਰਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 30

कुमारोऽयं च शर्वस्य तवार्थं चोपपादितः । एवं ज्ञात्वा महाबाहो कुरु यत्नं समाहितः

“ਇਹ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਖ਼ਾਸ ਤੇਰੇ ਹੀ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਯਤਨ ਕਰ।”

Verse 31

नारदोक्तं निशम्याथ तारकः प्रहसन्निव । उवाच वाक्यं मेधावी गच्छ त्वं च पुरंदरम्

ਨਾਰਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਾਰਕ ਨੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: "ਤੂੰ ਜਾ ਅਤੇ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਦੱਸ।"

Verse 32

मम वाक्यं महर्षे त्वं वद शीघ्रं यथातथम् । कुमारं च पुरस्कृत्य मया योद्धुं त्वमिच्छसि

ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਜਲਦੀ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਉਵੇਂ ਹੀ ਦੱਸੋ। ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।

Verse 33

मूढभावं समाश्रित्य कर्तुमिच्छसि नान्यथा । मनुष्यमेकमाश्रित्य मुचुकुन्दाख्यमेव च

ਮੂਰਖਤਾ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ - ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ, ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ।

Verse 34

तत्प्रभावेऽमरावत्यां स्थितोऽसि त्वं न चान्यथा । कौमारं बलमाश्रित्य तिष्ठसे त्वं ममाग्रतः

ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਹੁਣ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ।

Verse 35

त्वां हनिष्याम्यहं मन्दलोकपालैः सहैव हि । एवं कथय देवेन्द्रं देवर्षे नान्यथा वद

ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਦੇਵਰਸ਼ੀ, ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕਹੋ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।

Verse 36

तथेति मत्वा भगवान्स नारदो ययौ सुराञ्छक्रपुरोगमांश्च । आचष्ट सर्वं ह्यसुरेन्द्रभाषितं सहोपहासं मतिमांस्तथैव

ਇਉਂ ਸਮਝ ਕੇ ਕਿ “ਤਥਾਸਤੁ”, ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਦ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵਾਂ ਕੋਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅਸੁਰੇੰਦਰ ਦੇ ਕਹੇ ਸਭ ਬਚਨ—ਉਪਹਾਸ ਸਮੇਤ—ਜਿਵੇਂ ਦੇ ਤਿਵੇਂ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੇ।

Verse 37

नारद उवाच । भवद्भिः श्रूयतां देवा वचनं मम नान्यथा । तारकेण यदुक्तं च सानुगे नावधार्यताम्

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵੋ, ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਜਿਵੇਂ ਹਨ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸੁਣੋ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਤਾਰਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਗਾਮੀਆਂ ਸਮੇਤ ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਧਾਰੋ।”

Verse 38

तारक उवाच । त्वां हनिष्यामि रे मूढ नान्यथा मम भाषितम्

ਤਾਰਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮੂਰਖ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ; ਮੇਰਾ ਇਹ ਉਚਾਰਣ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 39

मुचुकुन्दं समासाद्य लोकपालैश्च पूजितः । न त्वया भीरुणा योत्स्ये देवो भूत्वा नराश्रितः

“ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ—ਜਿਸ ਦੀ ਲੋਕਪਾਲ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਡਰਪੋਕ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਦੇਵ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।”

Verse 40

तस्य वाक्यं निशम्योचुः सर्वे देवाः सवासवाः । कुमारं च पुरस्कृत्य नारदं चर्षिसत्तमम्

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ—ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।

Verse 41

जानासि त्वं हि देवर्षे कुमारस्य बलाबलम् । अज्ञो भूत्वा कथं वाक्यमुक्तं तस्य ममाग्रतः

ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ! ਤੂੰ ਤਾਂ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਬਲ ਅਤੇ ਅਬਲ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ। ਫਿਰ ਅਗਿਆਨ ਬਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਐਸੇ ਬਚਨ ਕਿਵੇਂ ਕਹੇ?

Verse 42

प्रहस्य नारदो वाक्यमुवाच तस्य सन्निधौ । अहमप्युपहासं च वाक्यं तारकमुक्तवान्

ਹੱਸ ਕੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਬਚਨ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਵੀ ਤਾਰਕਾ ਨੂੰ ਉਪਹਾਸ ਭਰੇ ਬੋਲ ਕਹੇ ਸਨ।”

Verse 43

जानीध्वममराः सर्वे कुमारं जयिनं सुराः । भविष्यत्यत्र मे वाक्यं नात्र कार्याविचारणा

ਹੇ ਅਮਰੋ, ਹੇ ਦੇਵੋ! ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜਾਣ ਲਵੋ—ਕੁਮਾਰ ਹੀ ਜੇਤੂ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਇਹ ਬਚਨ ਇੱਥੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੱਚ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

Verse 44

नारदस्य वचः श्रुत्वा सर्वे देवा मुदान्विताः । ऐकपद्येन चोत्तस्थुर्योद्धुकामाश्च तारकम्

ਨਾਰਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਹ ਇਕੋ ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਤਾਰਕਾ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਨੂੰ ਉਤਸੁਕ।

Verse 45

कुमारं गजमारोप्य देवेन्द्रो ह्यग्रगोऽभवत् । सुरसैन्येन महता लोकपालैः समावृतः

ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਦੇਵੇਂਦ੍ਰ ਇੰਦਰ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਚਲਿਆ। ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 46

तदा दुन्दुभयो नेदुर्भेरीतूर्याण्यनेकशः । वीणावेणुमृदंगानि तथा गन्धर्वनि स्वनाः

ਤਦੋਂ ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਗੂੰਜ ਉਠੀਆਂ; ਅਨੇਕ ਭੇਰੀਆਂ ਤੇ ਤੂਰੀਆਂ ਵੱਜਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਵੀਣਾ, ਬਾਂਸੁਰੀ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਮਧੁਰ ਸੁਰ ਵੀ ਰਲ ਗਏ।

Verse 47

गजं दत्त्वा महेंद्राय कुमारो यानमारुहत् । अनेकरत्नसंवीतं नानाश्चर्यसमन्वितम् । विचित्रचित्रं सुमहत्तथाश्चर्यसमन्वितम्

ਗਜ ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਕੁਮਾਰ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਯਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ—ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਨਾਨਾ ਅਚੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ।

Verse 48

विमानमारुह्य तदा महायशाः स शांकरिः सर्वगणैरुपेतः । श्रिया समेतः परया बभौ महान्स वीज्यमानश्चमरैर्महाप्रभैः

ਤਦੋਂ ਮਹਾਯਸ਼ੀ ਸ਼ਾਂਕਰਿ-ਪੁੱਤਰ (ਕੁਮਾਰ) ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਭ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਤ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਿਆ। ਪਰਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਉਹ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਝੱਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਵ੍ਯ ਦਿੱਖਦਾ ਸੀ।

Verse 49

प्राचे तसं छत्र महामणिप्रभं रत्नैरुपेतं बहुभिर्विराजितम् । धृतं तदा तेन कुमारमूर्द्धनि चन्द्रैः किरणैः सुशोभितम्

ਫਿਰ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮਹਾਮਣੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਦਹਕਦਾ ਰਾਜਛਤਰ—ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ—ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸੈਨਾਪਤੀ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 50

संमीलितास्तदा सव देवा इन्द्रपुरोगमाः । बलैः स्वैः स्वैः परिक्रांता योद्धुकामा महाबलाः

ਤਦੋਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਬਲੀ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਖੜਾ ਸੀ।

Verse 51

यमेऽपि स्वगणैः सार्द्धं मरुद्भिश्च सदागतिः । पाथोभिर्वरुणस्तत्र कुबेरो गुह्यकैः सह । ईशोऽपि प्रमथैः सार्द्धं नैरृतो व्याधिभिः सह

ਯਮ ਭੀ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਸਦਾ ਚਲਾਇਮਾਨ ਮਰੁਤ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨ। ਵਰੁਣ ਜਲ-ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ, ਕੁਬੇਰ ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਈਸ਼ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਸਮੇਤ ਆਇਆ; ਨੈਰ੍ਰਿਤ ਭੀ ਰੋਗ-ਵਿਆਧੀਆਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਆਇਆ।

Verse 52

एवं तेऽष्टौ लोकपा योद्धुकामाः सर्वे मिलित्वा तारकं हंतुमेव । पुरस्कृत्वा शांकरिं विश्ववंद्यं सेनापतिं चात्मविदां वरिष्ठम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਅੱਠੇ ਲੋਕਪਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਇਕੋ ਹੀ ਲਕਸ਼—ਤਾਰਕ ਦਾ ਸੰਹਾਰ। ਸਭ ਜਗਤ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਿਤ ਸ਼ਾਂਕਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Verse 53

एवं ते योद्धुकामा हि अवतेरुश्च भूतलम् । अंतर्वेद्यां स्थिताः सर्वे गंगा यमुनमध्यगाः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁੱਧ-ਕਾਮੀ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਤਰ ਆਏ। ਸਭ ਨੇ ਅੰਤਰਵੇਦੀ ਵਿੱਚ—ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਮੀ-ਖੰਡ ਵਿੱਚ—ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਸੰਭਾਲ ਲਏ।

Verse 54

पातालाच्च समायातास्तारकस्योपजीविनः । चेरुरंगबलोपेता हन्तुकामाः सुरान्रणे

ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਤਾਰਕ ਦੇ ਆਸਰੇ ਜੀਊਣ ਵਾਲੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਦੇਹੀ ਬਲ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਉਹ ਫਿਰਦੇ ਰਹੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ।

Verse 55

तारको हि समायातो विमानेन विराजितः । छत्रेण च महातेजा ध्रियमाणेन मूर्द्धनि

ਤਾਰਕ ਭੀ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਬਲਵਾਨ, ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਧਰਿਆ ਰਾਜ-ਛਤਰ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 56

चामरैर्विज्यमानो हि शुशुभे दैत्यराट् स्वयम्

ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਝਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪ ਹੀ ਅਤਿ ਸ਼ੋਭਾਇਮਾਨ ਦਿਸਿਆ।

Verse 57

एवं देवाश्च दैत्याश्च अंतर्वेद्यां स्थितास्तदा । सैन्येन महता तत्र व्यूहान्कृत्वा पृथक्पृथक्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅੰਤਰਵੇਦੀ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤ, ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੁੱਧ-ਵਿਊਹ ਰਚ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਏ।

Verse 58

गजान्कृत्वा ह्येकतश्च हयांश्च विविधांस्तथा । स्यंदनानिविचित्राणि नानारत्नयुतानि च

ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹਾਥੀ ਖੜੇ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੋੜੇ ਵੀ; ਨਾਲ ਹੀ ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਅਦਭੁਤ ਰਥ ਸਜਾਏ ਗਏ।

Verse 59

पदाता बहवस्तत्र शक्तिशूलपरश्वधैः । खड्गतोमरनाराचैः पाशमुद्गरशोभिताः

ਉੱਥੇ ਅਨੇਕ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਸ਼ਕਤੀ, ਸ਼ੂਲ ਤੇ ਪਰਸ਼ੁਧ ਨਾਲ ਸਜ्जੇ; ਅਤੇ ਖਡਗ, ਤੋਮਰ, ਨਾਰਾਚ, ਪਾਸ ਤੇ ਮੁਦਗਰ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੇ ਖੜੇ ਸਨ।

Verse 60

ते सेने सुरदैत्यानां शुशुभाते परस्परम् । हंतुकामास्तदा ते वै स्तूयमानाश्च बन्धुभिः

ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਦੈਤਾਂ ਦੀਆਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਸਨ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਮਾਰਣ ਨੂੰ ਤਤਪਰ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੰਧੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤੀ ਤੇ ਹੌਸਲਾ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ।