Adhyaya 27

Verse 1

लोमश उवाच । तथैव विष्णुना सर्वे पर्वताश्च प्रपूजिताः । सह्याचलश्च विंध्यश्च मैनाको गंधमादनः

ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਸਭ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ—ਸਹਿਆਚਲ, ਵਿਂਧਿਆ, ਮੈਨਾਕ ਅਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ।

Verse 2

माल्यवान्मलयश्चैव महेंद्रो मंदरस्तथा । मेरुश्चैव प्रयत्नेन पूजितो विष्णुना तदा

ਮਾਲ੍ਯਵਾਨ ਅਤੇ ਮਲਯ, ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਅਤੇ ਮੰਦਰ—ਅਤੇ ਮੇਰੂ ਵੀ—ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਪੂਜੇ।

Verse 3

श्वेतः कृतः श्वेतगिरिर्निलाद्रिश्च तथैव च । उदयाद्रिश्च श्रृंगश्च अस्ताचलवरो महान्

ਸ਼੍ਵੇਤ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਵੇਤਗਿਰਿ ਅਤੇ ਨੀਲਾਦ੍ਰਿ; ਉਦਯਾਦ੍ਰਿ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਸਤਾਚਲ ਵੀ।

Verse 4

मानसाद्रिस्तथा शैलः कैलासः पर्वतोत्तमः । लोकालोकस्तथा शैलः पूजितः परमेष्ठिना

ਮਾਨਸਾਦ੍ਰਿ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ—ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਲੋਕ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਠਿਨ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਪੂਜਿਆ।

Verse 5

एवं ते पर्वतश्रेष्ठाः पूजिताः सर्व एव हि । तथान्ये पूजितास्तेन सर्वे पर्वतवासिनः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਬਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੂਜੇ ਗਏ। ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪਰਬਤ-ਨਿਵਾਸੀ ਵੀ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰੇ ਗਏ।

Verse 6

विष्णुना ब्रह्मणा सार्द्धं कृतं सर्वं यथोचितम् । अन्येहनि च संप्राप्ते वरयात्रा कृता तथा

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਯਥੋਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਅਗਲਾ ਦਿਨ ਆਇਆ, ਤਦ ਵਰਯਾਤਰਾ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲ ਪਈ।

Verse 7

हिमाद्रिणा बंधुभिश्च पर्वतं गंधमादनम् । ययुः सर्वे सुरगणा गणाश्च बहवस्तथा

ਹਿਮਾਦ੍ਰਿ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਕ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗਣ—ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਟੋਲੀਆਂ ਵੀ—ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ।

Verse 8

प्रमथाश्च तथा सर्वे तथा चंडीगणाः परे । ये चान्ये बहवस्तत्र समायाता हिमालया

ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮਥ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਚੰਡੀ ਦੇ ਹੋਰ ਗਣ ਵੀ। ਹਿਮਾਲੇ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਅਨੇਕ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 9

शिवस्योद्वहनं विप्राः शिवेन परिभाविताः । परं हर्षं समापन्ना दृष्ट्वा तौ दंपती तदा

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ! ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਦਵਾਹਨ-ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਿਵ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਦੰਪਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।

Verse 10

पार्वतीसहितः शंभुः शंभुना सह पार्वती । पुष्पगन्धौ यथा स्यातां वागर्थाविव तत्त्वतः

ਪਾਰਵਤੀ ਸਮੇਤ ਸ਼ੰਭੂ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਸਮੇਤ ਪਾਰਵਤੀ—ਤੱਤਵਤಃ ਅਟੁੱਟ; ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੁਗੰਧ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਰਥ।

Verse 11

तथा प्रकृतिपुंसौ च ऐकपद्येन नान्यथा । दंपती तौ गजारूढौ शुशुभाते महाप्रभौ

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਇਕੋ ਹੀ ਪਦਵੀ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਕਦੇ ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ-ਸਰੂਪ ਦੰਪਤੀ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਏ।

Verse 12

विमास्थस्तदा ब्रह्मा विष्णुश्च गरुडोपरि । ऐरावतगतश्चेंद्रः कुबेरः पुष्पकोपरि

ਤਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਸੀਨ ਸਨ; ਵਿਸ਼ਣੂ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ; ਇੰਦਰ ਐਰਾਵਤ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ; ਅਤੇ ਕੁਬੇਰ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਸਨ।

Verse 13

पाशी च मकरा रूढो यमो महिषमेव च । प्रेतारूढो नैरृतः स्यादग्निर्बस्तगतो महान्

ਪਾਸ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ ਵਰੁਣ ਮਕਰ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਸੀ; ਯਮ ਮਹਿਸ਼ ਉੱਤੇ। ਨੈਰ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰੇਤ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਅਗਨੀ ਬੱਕਰੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਗਮਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 14

मृगारूढोऽथ पवन ईशो वृषभमेव च । इत्येवं लोकपालाश्च सग्रहाः परमेष्ठिनः

ਫਿਰ ਵਾਯੁ ਮ੍ਰਿਗ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਉੱਤੇ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਲੋਕਪਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਪਰਮ ਉੱਚਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 15

स्वैः स्वैर्बलैः परिक्रांतास्तथान्ये प्रमथादयः । हिमाद्रिश्च महाशैल ऋषभो गंधमादनः

ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਹੋਰ ਭੀ—ਪ੍ਰਮਥ ਆਦਿ—ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਹਿਮਾਦ੍ਰਿ (ਹਿਮਾਲਯ), ਮਹਾਨ ਸ਼ੈਲ ਮਹਾਸ਼ੈਲ, ਰਿਸ਼ਭ ਅਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਵੀ ਨਾਲ ਆ ਮਿਲੇ।

Verse 16

सह्याचलो नीलगिरिर्मंदरो मलयाचलः । कैलासो हि महातेजा मैनाकश्च महाप्रभः

ਸਹਿਆਚਲ, ਨੀਲਗਿਰੀ, ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਮਲਯਾਚਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਤੇਜੋਮਯ ਕੈਲਾਸ ਵੀ ਉਥੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵਾਨ, ਵਿਭੂਤਿਮਾਨ ਮੈਨਾਕ ਵੀ।

Verse 17

एते चान्ये च गिरयः क्षीमंतो हि महाप्रभाः । सकलत्राश्च ते सर्वे ससुताश्च मनोरमाः

ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜ—ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ—ਸਾਰੇ ਹੀ ਉਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ; ਆਪਣੇ ਸਹਚਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਦਰਸ਼ਨਯੋਗ ਤੇ ਮਨੋਹਰ।

Verse 18

बलिनो रूपिणः सर्वे मेर्वाद्यास्तत्र पर्वताः । वरयात्राप्रसंगेन शिवार्चनपराभवन्

ਉਥੇ ਮੇਰੂ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ ਬਲਵਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਏ। ਵਰ-ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਅਰਚਨ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 19

नंदिना ह्युपविष्टास्ते मेर्वाद्यास्तत्र पर्वताः । वरयात्रा कृता ते यथोक्ता च हिमाद्रिणा । सर्वैस्तैर्बंधुभिः सार्द्धं पुनरागमनं कृतम्

ਨੰਦੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਠਾਇਆ; ਮੇਰੂ ਆਦਿ ਪਹਾੜ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠੇ ਰਹੇ। ਹਿਮਾਦ੍ਰੀ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰ-ਯਾਤਰਾ ਸੰਪੰਨ ਹੋਈ; ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬੰਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਯਥਾਵਿਧੀ ਵਾਪਸ ਮੁੜੇ।

Verse 20

स्वकालयस्थो हिमवान्स रेजे हि महा यशा । शिवसंपर्कजेनैव महसा परमेम च । विख्यातो हि महाशैलस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः

ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਹਿਮਵਾਨ ਚਮਕ ਉਠਿਆ—ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪਰਮ ਮਹਾਤੇਜ ਨਾਲ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ੈਲ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਖਿਆਤ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 21

कन्यादानेन महता तुष्टो यस्य च शंकरः । ते धन्यास्ते महात्मानः कृतकृतत्यास्तथैव च

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਨਿਆ-ਦਾਨ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧੰਨ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਰਤਵ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਹੋਇਆ।

Verse 22

द्व्यक्षरं नाम येषां च जिह्वाग्रे संस्थितं सदा । शिवेति द्व्यक्षरं नाम यैर्हृदीरितमद्य वै । ते वै मनुष्यरूपेण रुद्रा एव न संशयः

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਦੇ ਅਗੇ ਸਦਾ ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਨਾਮ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ‘ਸ਼ਿਵ’ ਇਹ ਦੋ ਅੱਖਰ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੁਦ੍ਰ ਹੀ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 23

किंचिद्दानेन संतुष्टः पत्रेणापि तथैव च । तोयेनापि हि संतुष्टो महादेवो निरन्तरम्

ਮਹਾਦੇਵ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਵੀ, ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪੱਤੇ ਨਾਲ ਵੀ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵੀ।

Verse 24

पत्रेण पुष्पेण तथा जलेन प्रीतो भवत्येष सदाशिवो हि । तस्माच्च सर्वैः प्रतिपूजनीयः शिवो मद्दाभाग्यकरो नृणामिह

ਪੱਤੇ ਨਾਲ, ਫੁੱਲ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਜਲ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਮਹਾਨ ਭਾਗ੍ਯ ਦਾ ਦਾਤਾ ਬਣਦੇ ਹਨ।

Verse 25

एको महाञ्ज्योतिरजः परेशः परापराणां परमो महात्मा । निरंतरो निर्विकारो निरीशो निराबाधो निर्विकल्पो निरीहः

ਉਹ ਇਕ ਹੀ ਹੈ—ਮਹਾਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਜੋਤਿ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ; ਉੱਚੇ ਤੇ ਨੀਵੇਂ ਸਭ ਦਾ ਪਰਮ ਆਤਮਾ। ਸਦਾ-ਵਿਆਪਕ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ, ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਿਤ, ਨਿਰਾਬਾਧ, ਨਿਰਵਿਕਲਪ, ਅਤੇ ਨਿਰਈਹ—ਐਸਾ ਹੈ ਉਹ।

Verse 26

निरंजनो नित्यरूपो निरोधो नित्यानन्दो नित्यमुक्ताः सदेव । एवंभूतो देवदेवोऽर्च्चितश्च तैर्देवाद्यर्विश्ववेद्यो भवश्च । स्तुतो ध्यातः पूजितश्चिंतितश्च सर्वज्ञोऽसौ सर्वदा सर्वदश्च

ਉਹ ਨਿਰੰਜਨ, ਨਿਤ੍ਯ-ਸਰੂਪ, ਨਿਯੰਤਰਕ; ਨਿਤ੍ਯ ਆਨੰਦ, ਸਦਾ ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਸਦਾ ਦੇਵ-ਸਰੂਪ ਹੈ। ਐਸਾ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ ਭਵ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਅਰਚਿਤ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਵੇਦ੍ਯ ਹੈ। ਸਤੁਤ, ਧਿਆਤ, ਪੂਜਿਤ ਅਤੇ ਚਿੰਤਿਤ—ਉਹ ਸਰਵਜ੍ਞ ਹੈ, ਸਦਾ ਅਤੇ ਹਰ ਢੰਗ ਨਾਲ।

Verse 27

यथा वरिष्ठो हिमवान्प्रसिद्धः सर्वैर्गुणैः सर्वगुणो महात्मा । विश्वेशवंद्यो हि तदा हिमालयो जातो गिरीणां प्रवरस्तदानीम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਮਵਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ—ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਮਹਾਤਮਾ। ਤਦ ਹਿਮਾਲਯ ਵਿਸ਼੍ਵੈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਵੰਦਨਯੋਗ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਰ ਹੋ ਉੱਠਿਆ।

Verse 28

मेनया सह धर्मात्मा यथास्थानगतस्ततः । सर्वान्विसर्जयामास पर्वतान्पर्वतेश्वरः

ਤਦ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਨਾ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਯਥਾਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਪਹਾੜੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 29

गतेषु तेषु हिमवान्पुत्रैः पौत्रैः प्रपौत्रकैः । राजा गिरीणां प्रवरो महादेवप्रसादतः

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਹਿਮਵਾਨ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੌਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰਪੌਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਵਰ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 30

अथो गिरिजया सार्द्धं महेशो गन्धमादने । एकांते च मतिं चक्रे रमणार्थं स्वरूपवान्

ਫਿਰ ਸਰੂਪਵਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਮਹੇਸ਼, ਗਿਰਿਜਾ ਸਮੇਤ, ਗੰਧਮਾਦਨ ਦੇ ਏਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਲਈ—ਪ੍ਰੇਮਮਿਲਨ ਦੇ ਕ੍ਰੀੜਾ-ਅਰਥ—ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਬੈਠਾ।

Verse 31

सुरतेनैव महता तपसा हि समागमे । द्वयोः सुरतमारब्धं तद्द्वयोश्च तदाऽभवत्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰੇਮ-ਕ੍ਰਿਆ ਹੀ ਪ੍ਰਚੰਡ ਤਪੱਸਿਆ ਸਮਾਨ ਹੋ ਗਈ; ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਸੁਰਤ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੰਪੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 32

अनिष्टं महदाश्चर्यं प्रलयोपममेव च । तस्मिन्महारते प्राप्ते नाविंदंत सुखं परम्

ਇੱਕ ਅਪ੍ਰਿਯ ਤੇ ਮਹਾ-ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ, ਪ੍ਰਲਯ ਸਮਾਨ, ਉੱਠ ਖੜੀ ਹੋਈ; ਜਦ ਉਹ ਵੱਡੀ ਵਿਪਤਾ ਆ ਪਈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਰਮ ਸੁਖ ਜਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਮਿਲੀ।

Verse 33

सर्वे ब्रह्मादयो देवाः कार्याकार्यव्यवस्थितौ । रेतसा च जगत्सर्वं नष्टं स्थावरजंगमम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਕਰਤਵ੍ਯ ਅਤੇ ਅਕਰਤਵ੍ਯ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਅਚੰਭਿਤ ਖੜੇ ਰਹੇ; ਅਤੇ ਉਸ ਬੀਜ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਥਾਵਰ ਤੇ ਜੰਗਮ—ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 34

सस्मार चाग्निं ब्रह्मा च विष्णुश्चाध्यात्मदायकः । मनसा संस्मृतः सद्यो जगामाग्निस्त्वरान्वितः

ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ—ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਬਲ ਦੇ ਦਾਤਾ—ਨੇ ਵੀ; ਮਨ ਨਾਲ ਸਿਮਰਿਆ ਗਿਆ ਅਗਨੀ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਤੁਰਤ-ਫੁਰਤ ਨਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 35

ताभ्यां संप्रेषितोऽपश्यद्रुचिरं शिवमांदिरम् । द्वारि स्थितं नंदिनं च ददर्शाग्रे महाप्रभम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਅਗਨੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਰੁਚਿਰ ਮੰਦਰ-ਮਹਲ ਵੇਖਿਆ; ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਅੱਗੇ ਖੜਾ ਨੰਦੀਨ—ਮਹਾਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਰਖਵਾਲਾ—ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਸ ਪਿਆ।

Verse 36

अग्निर्ह्रस्वस्तदा भूत्वा काश्मीरसदृशच्छविः । प्रविष्टोंतः पुरं शंभोर्नानाश्चर्यसमन्वितम्

ਤਦ ਅਗਨੀ ਹ੍ਰਸਵ ਕਾਇਆ ਧਾਰ ਕੇ, ਕੇਸਰ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਅਦਭੁਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ।

Verse 37

अनेकरत्नसंवीतं प्रासादैश्च स्वलं कृतम् । तदंगणमनुप्राप्य उपविश्याह हव्यवाट्

ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਬਣਿਆ ਉਹ ਅੰਗਣ ਉਹਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਬੈਠ ਕੇ ਹਵ੍ਯਵਾਟ (ਅਗਨੀ) ਬੋਲਿਆ।

Verse 38

पाणिपात्रस्य मे ह्यम्ब भिक्षां देह्यवरोधतः । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य पाणिपात्रस्य बालिका

“ਮਾਤਾ ਜੀ, ਮੇਰੇ ਹੱਥ-ਪਾਤ੍ਰ ਲਈ ਭਿੱਖਿਆ ਦੇਵੋ; ਮੈਂ ਦਰ ਤੇ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।” ਉਸ ਹੱਥ-ਪਾਤ੍ਰ ਵਾਲੇ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਕੁੜੀ…

Verse 39

यावद्दातुं च सारेभे भिक्षां तस्मै ततः स्वयम् । उत्थाय सुरतात्तस्माच्छिवो हि कुपितो भृशम्

ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਭਿਖਾਰੀ ਨੂੰ ਭਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਤਦ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਆਪ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਸੰਯੋਗ ਤੋਂ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 40

रुद्रस्त्रिशूलमुद्यम्य भैरवो ह्यऽभवत्तदा । निवारितो गिरिजया वधात्तस्माच्छिवः स्वयम् । भिक्षां तस्मै ददौ वाचा अग्नये जातवेदसे

ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਉਠਾ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਭੈਰਵ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਪਰ ਗਿਰਿਜਾ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਵਧ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਤਦ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਨਾਲ ਅਗਨੀ—ਜਾਤਵੇਦਸ—ਨੂੰ ਭਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।

Verse 41

पाणौ भिक्षां गृहीत्वाथ प्रत्यक्षं तेन चाग्निना । भिक्षिता कुपिता तं वै शशाप गिरिजा ततः

ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਭਿੱਖਿਆ ਲੈ ਕੇ—ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਅਗਨਿ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਭਿਖਾਰੀ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗਿਰਿਜਾ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।

Verse 42

रे भिक्षो भविता शापात्सर्वभक्षो ममाशु वै । अनेन रेतसा सद्यः पीडां प्राप्स्यसि सर्वतः

“ਹੇ ਭਿਖਾਰੀ! ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣੇਂਗਾ। ਅਤੇ ਇਸ ਰੇਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪੀੜਾ ਭੋਗੇਂਗਾ।”

Verse 43

इत्युक्तो भक्षयित्वाग्नी रेत ईशस्य हव्यवाट् । यत्र देवाः स्थिताः सर्वे ब्रह्माद्याश्चैव सर्वशः

ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ, ਹਵਨ-ਵਾਹਕ ਅਗਨਿ ਨੇ ਈਸ਼ ਦੇ ਰੇਤ ਨੂੰ ਭੱਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਇਕੱਠੇ ਖੜੇ ਸਨ।

Verse 44

आगत्याकथयत्सर्वं तद्रेतोभक्षणादिकम् । सर्वे सगर्भा ह्यभवन्निन्द्राद्या देवतागणाः

ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕਹਿ ਸੁਣਾਇਆ—ਉਸ ਰੇਤ ਦੇ ਭੱਖਣ ਆਦਿ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ। ਤਦ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵ-ਗਣ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਏ।

Verse 45

अग्नेर्यथा हविश्चैव सर्वेषामुपतिष्ठति । अग्नेर्मुखोद्भवेनैव रेतसा ते सुरेश्वराः

ਜਿਵੇਂ ਅਗਨਿ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਹਵਿ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਅਗਨਿ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਉਸ ਰੇਤ ਨਾਲ ਉਹ ਦੇਵ-ਇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 46

सगर्भाह्यभवन्सर्वे चिंतया चप्रपीडिताः । विष्णुं शरणमाजग्मुर्द्देवदेवेश्वरं प्रभुम्

ਉਹ ਸਭ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਰਹੇ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਏ।

Verse 47

देवा ऊचुः । त्वं त्राता सर्वदेवानां लोकानां प्रभुरेव च । तस्माद्रक्षा विधातव्या शरणागतवत्सल

ਦੇਵ ਬੋਲੇ: “ਤੂੰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਤ੍ਰਾਤਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਰਨਾਗਤਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।”

Verse 48

वयं सर्वे मर्तुकामा रेतसानेन पीडिताः । असुरेभ्यः परित्रस्ता वयं सर्वे दिवौकसः

“ਅਸੀਂ ਸਭ ਸਵਰਗ-ਵਾਸੀ ਇਸ ਬੀਜ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਸਭ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਾਂ।”

Verse 49

शरणं शंकरं याताः परित्रातुं कृतोद्वहाः । यदा पुत्रो हि रुद्रस्य भविष्यति तदा वयम् । सुखिनः स्याम सर्वे निर्भयाश्च त्रिविष्टपे

ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ, ਰੱਖਿਆ ਪਾਉਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਦੇ ਹੋਏ (ਦੇਵ ਬੋਲੇ): “ਜਦੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ, ਤਦ ਅਸੀਂ ਸਭ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸਵਰਗ) ਵਿੱਚ ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਭਯ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ।”

Verse 50

एवं विष्टभ्यमानानां सर्वेषां भयमागतम् । अनेन रेतसा विष्णो जीवितुं शक्यते कथम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ ਤੇ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਸਭ ਉੱਤੇ ਭਯ ਛਾ ਗਿਆ। “ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਇਸ ਰੇਤਸ/ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜੀਉਣਾ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਵ ਹੈ?”

Verse 51

त्रिवर्गो हि यथा पुंसां कृतो हि सुपरिष्कृतः । विपरीतो भवत्येव विना देवेन नान्यथा

ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸੁਚੱਜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਚੇ ਤ੍ਰਿਵਰਗ—ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ—ਭੀ ਦੇਵ (ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ) ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਲਟੇ ਫਲ ਦੇਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ।

Verse 52

तस्मात्तद्वै बलं मत्वा सर्वेषामपि देहिनाम् । कार्याकार्यव्यवस्थायां सर्वे मन्यामहे वयम्

ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਤਾਕਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਰਣਯੋਗ ਤੇ ਅਕਰਣਯੋਗ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਨਿਰਣਾਇਕ ਹੈ।

Verse 53

तथा निशम्य देवानां परेशः परिदेवनम् । उवाच प्रहसन्वाक्यं देवानां देवतारिहा

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਵਿਲਾਪ-ਧੁਨੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ—ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਹਰਨ ਵਾਲੇ—ਮੁਸਕੁਰਾਂਦੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 54

स्तूयतां वै महादेवो महेशः कार्यगौरवात्

“ਕਾਰਜ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਕਰਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਤੁਤਿ-ਗਾਨ ਹੋਵੇ।”

Verse 55

तथेति गत्वा ते सर्वे देवा विष्णुपुरोगमाः । तथा ब्रह्मादयः सर्व ईडिरे ऋषयो हरम्

“ਤਥਾਸਤੁ” ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਾ—ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ—ਚਲ ਪਏ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਸਭ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਗਣਾਂ ਨੇ ਵੀ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਸਤੁਤਿ ਕੀਤੀ।

Verse 56

ओंनमो भर्गाय देवाय नीलकंठाय मीढुषे । त्रिनेत्राय त्रिवेदाय लोकत्रितयधारिणे

ਓਂ, ਭਰਗ ਰੂਪ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਨੀਲਕੰਠ ਦਾਤਾਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 57

त्रिस्वराय त्रिमात्राय त्रिवेदाय त्रिमूर्त्तये । त्रिवर्गाय त्रिधामाय त्रिपदाय त्रिशूलिने

ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤਿੰਨ ਮਾਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤ੍ਰਿਵੇਦ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤਿੰਨ ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤਿੰਨ ਧਾਮਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤ੍ਰਿਪਦ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 58

त्राहित्राहि महादेव रेतसो जगतः पते

ਬਚਾਓ, ਬਚਾਓ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ! ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਪਤੀ! ਇਸ ਪ੍ਰਚੰਡ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ (ਰੇਤਸ) ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।

Verse 59

ब्रह्मणा तु स्तुतो यावत्तावद्देवो वृषध्वजः । प्रादुर्बभूव तत्रैव सुराणां कार्यसिद्धये

ਜਦ ਤੱਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਉੱਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸਿਧ ਕਰਨ ਲਈ।

Verse 60

दृष्टस्तदानीं जगदेकबंधुर्महात्मभिर्देववरैः सुपूजितः । संस्तूयमानो विविधैर्वचोभिः प्रत्यग्रूपैः श्रुतिसंमतैश्च

ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਗਤ ਦਾ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਮਿੱਤਰ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਇਆ—ਮਹਾਤਮਾ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉੱਤਮ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ—ਅਨੇਕ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ।

Verse 61

स्तुवतां चैव देवानामुवाच परमेश्वरः । त्रासं कुर्वंतु मा सर्वे रेतसानेन पीडिताः

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਤੁਤਿ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸਭ ਦੇਵੋ, ਇਸ ਰੇਤਸ ਦੇ ਕਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕੋਈ ਭੈ ਨਾ ਕਰੋ।”

Verse 62

वमनं वै भवद्भिश्च कार्यमद्यैव भोःसुराः । तथेति मत्वा ते सर्व इंद्राद्या देवतागणाः । वेमुः सर्वे तदा विप्रास्तद्रेतः शंकरस्य च

ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸੁਰੋ, ਅੱਜ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਵਮਨ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਕਾਸਨ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।” ‘ਤਥੇਤਿ’ ਮੰਨ ਕੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਉਸ ਰੇਤਸ ਨੂੰ ਤਦ ਵੇਖਿਆ।

Verse 63

ऐकपद्येन तद्रेतो महापर्वतसन्निभम् । तप्तचामीकरप्रख्यं बभूव परमाद्भुतम्

ਇੱਕ ਹੀ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੇਤਸ ਮਹਾਂ ਪਰਬਤ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਤਪੇ ਹੋਏ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਦਿਸਿਆ।

Verse 64

सर्वे च सुखिनो जाता इंद्राद्या देवतागणाः । विना ह्यग्निं च ते सर्वे परितुष्टास्तदाऽभवन्

ਤਦ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਏ; ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਬਿਨਾ ਹੀ ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 65

तेनाग्निनापि चोक्तस्तु शंकरो लोकशंकरः । किं मयाद्य महा देव कर्तव्यं देवतावर

ਤਦ ਅਗਨੀ ਨੇ ਵੀ ਲੋਕ-ਹਿਤਕਾਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਦੇਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀ ਕਰਤਵ੍ਯ ਹੈ?”

Verse 66

तद्ब्रूहि मे प्रभोऽद्य त्वं येनाहं सर्वदा सुखी । भविष्यामि च येनाहं देवानां हव्यवाहकः

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਉਪਾਯ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹਾਂ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹਵਿ ਦਾ ਵਾਹਕ (ਹਵ੍ਯਵਾਹਕ) ਬਣ ਜਾਵਾਂ।

Verse 67

तदोवाच शिवः साक्षाद्देवानामिह श्रृण्वताम् । रेतो विसृज्यतां योनौ तदाग्निः प्रहसन्नवि

ਤਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਣਦਿਆਂ, ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਰੇਤਸ ਨੂੰ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸਰਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਅਗਨੀ ਹੱਸ ਪਿਆ।

Verse 68

उवाच शंकरं देवं भवत्तेजो दुरासदम् । इदमुल्बणवत्तेजो धार्यते प्राकृतैः कथम्

ਉਸ ਨੇ ਦੇਵ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਤੁਹਾਡਾ ਤੇਜ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ। ਇਹ ਉਗਰ, ਅਤਿ-ਪ੍ਰਬਲ ਤੇਜ ਸਧਾਰਣ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਵੇਂ ਧਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?”

Verse 69

ततः प्रोवाच भगवानग्निं प्रति महेश्वरः । मासिमासि प्रतप्तानां देहे तेजो विसृज्यताम्

ਤਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਮਹੀਨੇ ਪਿੱਛੋਂ ਮਹੀਨਾ, ਤਪ ਅਤੇ ਕਠਿਨਾਈ ਨਾਲ ਤਪੇ ਹੋਇਆਂ ਦੇਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੇਜ ਵਿਸਰਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।”

Verse 70

तथेति मत्वा वचनं महाप्रभः स जातवेदाः परमेण वर्चसा । समुज्ज्वलंस्तत्र महाप्रभावो ब्राह्मे मुहूर्त्ते हि सचोपविष्टः

“ਤਥੇਤੀ” ਮੰਨ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਪ੍ਰਭ ਜਾਤਵੇਦਸ (ਅਗਨੀ) ਪਰਮ ਵਿਰਚਸ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਦਹਕ ਉਠਿਆ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਪਵਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਆਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 71

तदा प्रातः समुत्थाय प्रातः स्नानपराः स्त्रियः । ययुः सदा ऋषीणां च सत्यस्ता जातवेदसम्

ਤਦ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਤਃ-ਸਨਾਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਉਹ ਸਤਿਵ੍ਰਤਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਜਾਤਵੇਦਸ ਅਗਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਗਈਆਂ।

Verse 72

दृष्ट्वा प्रज्वलितं तत्र सर्वास्ताः शीतकर्षिताः । तप्तुकामास्तदा सर्व्वा ह्यरुधत्या निवारिताः

ਉੱਥੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਠੰਢ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਹ ਸਭ ਗਰਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ; ਪਰ ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।

Verse 73

तया निवारिताश्चापि तास्तेपुः कृत्तिकाः स्वयम् । यावत्तेपुश्च ताः सर्व्वा रेतसः परमाणवः । विविशू रोमकूपेषु तासां तत्रैव सत्वरम्

ਉਸ ਨੇ ਰੋਕਿਆ ਤਾਂ ਵੀ, ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਸਭ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਬੀਜ ਦੇ ਅਤਿ-ਸੂਖਮ ਕਣ ਤੁਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਮਕੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।

Verse 74

नीरेतोग्निस्तदा जातो विश्रांतः स्वयमेव हि

ਤਦ ‘ਨੀਰੇਤ ਅਗਨੀ’ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈ।

Verse 75

ततस्ता ऋषिभार्या हि ययुः स्वभवनं प्रति । ऋषिभिस्तु तदा शप्ताः कृत्तिकाः खेचराभवन्

ਫਿਰ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਈਆਂ। ਪਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਆਕਾਸ਼-ਗਾਮੀ ਜੀਵ ਬਣ ਗਈਆਂ।

Verse 76

तदानीमेव ताः सर्वा व्यभिचारेण दुःखिताः । तत्ससर्जुस्तदा रेतः पृष्ठे हिमवतो गिरेः

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਸਭ, ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਿਮਵਤ ਪਰਬਤ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਉਹ ਬੀਜ-ਰਸ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

Verse 77

एकपद्येन तद्रेतस्तप्तचामीकरप्रभम् । गंगायां च तदा क्षिप्रं कीचकैः परिवेष्टितम्

ਇੱਕ ਹੀ ਪਗ ਵਿੱਚ, ਤਪੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਉਹ ਬੀਜ-ਰਸ ਤੁਰੰਤ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕਾਂਸਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।

Verse 78

षण्मुखं बालकं ज्ञात्वा सर्वे देवा मुदान्विताः । गर्गेणोक्तास्तदंते वै सुखेन ह्रियतामिति

ਉਸ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਸ਼ਣਮੁਖ ਜਾਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗਰਗ ਦੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ: “ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਖ ਨਾਲ, ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਲੈ ਜਾਓ।”

Verse 79

शंभोः पुत्रः प्रसादेन सर्वो भवति शाश्वतः । गंगायाः पुलिने जातः कार्त्तिकेयो महाबलः

ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਰੇਤਲੇ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਕਾਰ্তਿਕੇਯ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।

Verse 80

उपविष्टोथ गांगेयो ह्यहोरात्रोषितस्तदा । शाखो विशाखोऽतिबलः षण्मुखोऽसौ महाबलः

ਫਿਰ ਗੰਗਾ-ਪੁੱਤਰ ਉੱਥੇ ਬੈਠਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਤੱਕ ਵੱਸਿਆ। ਉਹ ਅਤਿਬਲਵਾਨ—ਸ਼ਾਖਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾ—ਛੇ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਬਲੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ।

Verse 81

जातो यदाथ गंगायां षण्मुखः शंकरात्मजः । तदानीमेव गिरिजा संजाता प्रस्नुतस्तनी

ਜਦ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਛਣਮੁਖ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਉਸੇ ਪਲ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਸਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਉੱਭਲ ਪਿਆ।

Verse 82

शिवं निरीक्ष्य सा प्राह हे शंभो प्रस्नवो महान् । संजातो मे महादेव किमर्थस्तन्निरीक्ष्यताम् । सर्वज्ञोऽपि महादेवो ह्यब्रवीत्तामथाज्ञवत्

ਸ਼ਿਵ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲੀ: “ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ? ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ।” ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਿਆਂ ਵੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਵਾਂਗ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 83

नारदस्तत्र चागत्य प्रोक्तवाञ्जन्म तस्य तत् । शिवाय च शिवायै च पुत्रो जातो हि सुंदरः

ਤਦ ਨਾਰਦ ਉੱਥੇ ਆ ਕੇ ਉਸ ਜਨਮ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ: “ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਪੁੱਤਰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਜਨਮਿਆ ਹੈ।”

Verse 84

तदाकर्ण्य वचो विप्रा हर्षनिर्भरमानसाः । बभूवुः प्रमथाः सर्वे गंधर्वा गीततत्पराः

ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮਥ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 85

अनेकाभिः पताकाभिश्चैलपल्लवतोरणैः । तथा विमानैर्बहुभिर्बभौ प्रज्वलितो महान् । पर्वतः पुत्रजननाच्छंकरस्य महात्मनः

ਅਨੇਕਾਂ ਝੰਡਿਆਂ, ਕਪੜੇ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਤੋਰਣਾਂ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਉਠਿਆ—ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਉਤਸਵ ਮਨਾਉਂਦਾ।

Verse 86

तदा सर्वे सुरगणा ऋषयः सिद्धचारणाः रक्षोगंधर्वयक्षाश्च अप्सरोगणसेविताः

ਤਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗਣ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ, ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਯਕਸ਼ ਵੀ—ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ ਹੋ ਕੇ—ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 87

एकपद्येन ते सर्वे सहिताः शंकरेण तु । द्रष्टुं गांगेयमधिकं जग्मुः पुलिनसंस्थितम्

ਇੱਕ ਹੀ ਪਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ—ਜੋ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਠਹਿਰਿਆ ਸੀ—ਚਲ ਪਏ।

Verse 88

ततो वृषभमारुह्य ययौ गिरिजया सह । अन्यैः समेतो भगवान्सुरैरिंद्रादिभिस्तथा

ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਸੰਗ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਸੁਰ ਵੀ ਨਾਲ ਸਨ।

Verse 89

तदा शंखाश्च भेर्यश्च नेदुस्तूर्यीण्यनेकशः

ਤਦੋਂ ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਭੇਰੀਆਂ ਗੂੰਜ ਉਠੀਆਂ; ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੂਰੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਵਾਜੇ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਬੱਜਣ ਲੱਗੇ।

Verse 90

तदानीमेव सर्वेशं वीरभद्रादयो गणाः । अन्वयुः केलिसंरब्धा नानावादित्रवादकाः । वादयन्तश्च वाद्यानि ततानि विततानि च

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਆਦਿ ਗਣ, ਕ੍ਰੀੜਾ-ਉਤਸਵ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਏ। ਨਾਨਾ ਵਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਾਦਕ ਤਾਣੇ ਹੋਏ ਤੇ ਝੰਕਾਰਦੇ ਵਾਜੇ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਗਏ।

Verse 91

केचिन्नृत्यपरास्तत्र गायकाश्च तथा परे । स्तावकाः स्तूयमानाश्च चक्रुस्ते गुणकीर्तनम्

ਉੱਥੇ ਕਈ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਹੋਰ ਗਾਇਕ ਸਨ। ਕਈ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 92

एवंविधास्ते सुरसिद्धयक्षा गंधर्वविद्याधरपन्नगा ह्यमी । शिवेन सार्द्धं परिहृष्टचित्ता द्रष्टुं ययुस्तं वरदं च शांकरिम्

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਉਹ ਦੇਵ, ਸਿੱਧ, ਯਕ੍ਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਵਿਦ੍ਯਾਧਰ ਅਤੇ ਨਾਗ ਸਨ। ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਿਰਦੇ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਵਰਦਾਤਾ ਦਿਵ੍ਯ ਬਾਲਕ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਕਰੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਚਲੇ।

Verse 93

यावत्समीक्षयामासुर्गांगेयं शंकरोपमम् । ददृशुस्ते महत्तेजो व्याप्तमासीज्जगत्त्रयम्

ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਾਂਗੇਯ ਨੂੰ—ਸ਼ੰਕਰ ਸਮਾਨ—ਨਿਹਾਰਦੇ ਰਹੇ, ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

Verse 94

तत्तोजसावृतं बालं तप्तचामीकरप्रभम् । सुमुखं सुश्रिया युक्तं सुनसं सुस्मितेक्षणम्

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਤੇਜ ਨਾਲ ਆਵ੍ਰਿਤ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤਪੇ ਹੋਏ ਸੁਵਰਨ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ—ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲਾ, ਅਤਿ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸੁਨੱਖੀ ਨੱਕ ਅਤੇ ਮ੍ਰਦੁ ਹਾਸ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ।

Verse 95

चारुप्रसन्न वदनं तथा सर्वागसुंदरम् । तं दृष्ट्वा महदाश्चर्यं गांगेयं प्रथितात्मकम्

ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਂਗੇਯ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਅਚੰਭਾ ਹੋਇਆ।

Verse 96

ववंदिरे तदा बालं कुमारं सूर्यवर्चसम् । प्रमथाश्च गणाः सर्वे वीरभद्रादयस्तथा

ਤਦੋਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮਥ ਅਤੇ ਗਣ—ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਆਦਿ—ਸੂਰਜ ਸਮਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਬਾਲਕ ਕੁਮਾਰ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਝੁਕ ਪਏ।

Verse 97

परिवार्योपतस्थुस्ते वामदक्षिणभागतः । तथा ब्रह्मा च विष्णुश्च इंद्रश्चापि सुरैर्वृतः

ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਖੱਬੇ ਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਕੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਇੰਦਰ ਵੀ।

Verse 98

ऋषयो यक्षगंधर्वाः परिवार्य कुमारकम् । दंडवत्पितिता भूमौ केचिच्च नतकंधराः

ਰਿਸ਼ੀ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੰਡਵਤ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਗਰਦਨ ਝੁਕਾ ਕੇ ਨਿਮਰ ਹੋਏ।

Verse 99

प्रणेमुः शिरसा चान्ये मत्वा स्वामिनमव्ययम् । अवाद्यंत विचित्राणि वादित्राणि महोत्सवे । एवमभ्युदये तस्मिन्नृषयः शांतिमापठम्

ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ। ਉਸ ਮਹੋਤਸਵ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਅਦਭੁਤ ਵਾਜੇ ਵੱਜੇ। ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਉਤਸਵ ਦੇ ਮੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਪਾਠ ਉਚਾਰੇ।

Verse 100

एतस्मिन्नंतरे यातः शंकरो गिरिजापतिः । अवतीर्य वृषाच्छीघ्रं पार्वत्या सहसुव्रताः

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਪਤੀ ਸ਼ੰਕਰ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਉਤਰ ਪਏ ਅਤੇ ਸੁਵ੍ਰਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ।

Verse 101

पुत्रं निरैक्षत तदा जगदेकबंधुः प्रीत्या युतः परमया सह वै भवान्या । स्नेहान्वितो भुजगभोगयुतो हि साक्षात्सर्वेश्वरः परिवृतः प्रमथैः प्रहृष्टः

ਤਦ ਜਗਤ ਦੇ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਬੰਧੂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਭਵਾਨੀ ਸਮੇਤ ਪਰਮ ਪ੍ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਨਿਹਾਰਿਆ। ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ, ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪ੍ਰਮਥ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋਇਆ।

Verse 102

उपगुह्य गुहं तत्र पार्वती जातसंभ्रमा । प्रस्नुतं पाययामास स्तनं स्नेहपरिप्लुता

ਉੱਥੇ ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਨੇ ਜਨਮਜਾਤ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ; ਮਾਤ੍ਰ-ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਹੋਈ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰ ਆਏ ਆਪਣੇ ਸਤਨ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਇਆ।

Verse 103

तदा नीराजितो देवैः सकलत्रैर्मुदान्वितैः । जयशब्देन महता व्याप्तमासीन्नभस्तलम्

ਤਦ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੀ ਨੀਰਾਜਨਾ (ਆਰਤੀ) ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ‘ਜੈ ਜੈ’ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨਾਦ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਆਕਾਸ਼ ਮੰਡਲ ਵਿਆਪ ਗਿਆ।

Verse 104

ऋषयो ब्रह्मगोषेण गीतेनैव च गायकाः । वाद्यैश्च वादकाश्चैव उपतस्थुः कुमारकम्

ਰਿਸ਼ੀਗਣ ਬ੍ਰਹਮ-ਘੋਸ਼, ਵੇਦਿਕ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ; ਗਾਇਕ ਗੀਤ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਵਾਦਕ ਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ—ਸਭ ਨੇ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 105

स्वमंकमारेप्य तदा गिरीशः कुमारकं तं प्रभया महाप्रभम् । बभौ भवानीपतिरेव साक्षाच्छ्रिया युतः पुत्रवतां वरिष्ठः

ਤਦ ਗਿਰੀਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੇ ਤੇਜਸਵੀ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਇਆ। ਭਵਾਨੀਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਪ੍ਰਤੱਖ ਚਮਕੇ—ਪੁੱਤਰ-ਸੁਖ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 106

दंपती तौ तदा तत्र ऐकपद्येन नंदतुः । अभिषिच्यमान ऋषिभिरावृतः सुरसत्तमैः

ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਥੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦੰਪਤੀ ਇਕ-ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋਏ। ਬਾਲਕ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਭਿਸੇਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।

Verse 107

कुमारः क्रीडयामास उत्संगे शंकरस्य च । कंठे स्थितं वासुकिं च पाणिभ्यां समपीडयत्

ਕੁਮਾਰ ਬਾਲਕ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਰਿਹਾ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੰਨੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਦਬਾਇਆ।

Verse 108

मुखं प्रपीडयित्वाऽसौ पाणीनगणयत्तदा । एकं त्रीणिदशाष्टौ च विपरीतक्रमेण च

ਬਚਪਨ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੂੰਹ ਦਬਾ ਕੇ ਫਿਰ ਉਂਗਲਾਂ ਉੱਤੇ ਗਿਣਣ ਲੱਗਾ—‘ਇੱਕ, ਤਿੰਨ, ਦਸ, ਅੱਠ’; ਅਤੇ ਉਲਟੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ।

Verse 109

प्रहस्य भगवाञ्छंभुरुवाच गिरिजां तदा

ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਭੂ ਹੱਸ ਕੇ ਗਿਰਿਜਾ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।

Verse 110

मंदस्मितेन च तदा भगवान्महेशः प्राप्तो मुदंच परमां गिरिजासमेतः । प्रेम्णा सगद्गदगिरा जगदेकबंधुर्नोवाच किंचन तदा भुवनैकभर्ता

ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਮਹੇਸ਼ ਮੰਦ ਹਾਸੇ ਨਾਲ, ਗਿਰਿਜਾ ਸਮੇਤ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਪਰ ਜਗਤ ਦੇ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਬੰਧੂ, ਭੁਵਨ ਦੇ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਭਰਤਾ—ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ ਵਾਣੀ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ—ਉਸ ਪਲ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲੇ।