Adhyaya 26

Verse 1

लोमश उवाच । अथ ते पर्वतश्रेष्ठा मेर्वाद्या जातसंभ्रमाः । ऊचुस्ते चैकपद्येन हिमवंतं महागिरिम्

ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਮੇਰੂ ਆਦਿ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਨ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰ ਉਠੇ ਅਤੇ ਇਕ ਹੀ ਬਚਨ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਗਿਰਿ ਹਿਮਵੰਤ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 2

पर्वता ऊचुः । कन्यादानं क्रियतां चाद्य शैल श्रीमाञ्छम्भुर्भाग्यतस्तेऽद्य लब्धः । हृन्मध्ये वै नात्र कार्यो विमर्शस्तस्मादेषा दीयतामीश्वराय

ਪਹਾੜਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਹਿਮਾਲਯ, ਅੱਜ ਹੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਕਨਿਆਦਾਨ ਕਰ। ਤੇਰੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਅੱਜ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਸ਼ੰਭੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਾ ਕਰ; ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦੇ।

Verse 3

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां सुहृदां वै हिमालयः । सम्यक्संकल्पमकरोद्ब्रह्ममा नोदितस्तदा । इमां कन्यां तुभ्यमहं ददामि परमेश्वर

ਉਹਨਾਂ ਸੁਹਿਰਦ ਮਿਤਰਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਹਿਮਾਲਯ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ, ਪੱਕਾ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਇਹ ਕਨਿਆ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 4

भार्यार्थं प्रतिगृह्णीष्वमंत्रेणानेन दत्तवान् । अस्मै रुद्राय महते देवदवाय शंभव । कन्या दत्ता महेशाय गिरींद्रेण महात्मना

ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਸ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ; ਇਹ ਮਹਾਨ ਰੁਦ੍ਰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਿਰਿਰਾਜ ਨੇ ਕੰਨਿਆ ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤੀ।

Verse 5

वेद्यां च बहिरानीतौ दंपतीव कमलेक्षणौ । उपवेशितौ बहिर्वेद्यां पार्वतीपरमेश्वरौ

ਫਿਰ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਦੰਪਤੀ ਵਾਂਗ ਪਾਰਵਤੀ ਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਵੇਦੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ-ਮੰਡਪ ਦੇ ਕੋਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਗਿਆ।

Verse 6

आचार्येणाथ तत्रैव कश्यपेन महात्मना । आह्वानं हवनार्थाय कृतमग्नेस्तदा द्विजाः

ਤਦ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਹਾਤਮਾ ਆਚਾਰਯ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਹਵਨ ਲਈ ਅਗਨੀ ਦਾ ਆਹ੍ਵਾਨ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜ ਜਨ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਉਪਸਥਿਤ ਰਹੇ।

Verse 7

ब्रह्मा ब्रह्मासनगतो बभूव शिवसन्निधौ । प्रवर्तमाने हवन ऋषयश्च विचक्षणाः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਨਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਜਦ ਹਵਨ ਚੱਲ ਪਿਆ, ਤਦ ਵਿਵੇਕਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 8

ऊचुः परस्परं तत्र नानादर्शनवेदिनः । वेदवादरताः केचिदवदन्संमतेन वै

ਉੱਥੇ ਨਾਨਾ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਅਤੇ ਕੁਝ ਵੇਦ-ਵਾਦ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਮੰਨੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਮਾਣ ਅਨੁਸਾਰ ਤਰਕ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 9

एवमेव न चाप्येवमेवमेव न चान्यथा । कार्यमेव न वा कार्यं कार्याकार्यं तथा परे

“ਬਿਲਕੁਲ ਐਸੇ ਹੀ!”—“ਬਿਲਕੁਲ ਐਸਾ ਨਹੀਂ!”—“ਕੇਵਲ ਐਸੇ ਹੀ!”—“ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ!” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਲੋਕ ਵਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹੇ: “ਇਹ ਕਰਨਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ,” ਜਾਂ “ਇਹ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ,” ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਤੱਬ ਤੇ ਅਕਰਤੱਬ ਬਾਰੇ ਤਰਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 10

इत्येवं ब्रुवतां शब्दः श्रूयते शिवसन्निधौ । स्वकीयं मतमास्थाय ह्यब्रुवंस्ते परस्परम् । तत्त्वज्ञानविहीनास्ते केवलं वेदबुद्धयः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਮਤ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਤਰਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਤੱਤਵ-ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਉਹ ਕੇਵਲ ਵੇਦ-ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਹੀ ਸਨ।

Verse 11

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा परस्परजयैषिणाम् । प्रहस्य नारदो वाक्यमुवाच शिवसन्निधौ

ਉਹਨਾਂ ਦੇ, ਜੋ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਰਦ ਹੱਸ ਪਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।

Verse 12

यूयं सर्वे वादिनश्च वेदवादरतास्तथा । मौनमास्थाय भोविप्रा हृदि कृत्य सदाशिवम्

“ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵਾਦੀ ਹੋ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਵਾਦ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ (ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ), ਮੌਨ ਧਾਰੋ; ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ (ਅੰਦਰੂਨੀ ਧਿਆਨ ਬਣਾਕੇ) ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕੇ ਰਹੋ।”

Verse 13

आत्मानं परमात्मानं पराणां परमं च तत् । येनेदं कारितं विश्वं यतः सर्वं प्रवर्त्तते । यस्मिन्निलीयते विश्वं तस्मै सर्वात्मने नमः

“ਉਸ ਸਰਵਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਜੋ ਆਤਮਾ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੀ, ਉੱਚਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਪਰਮ ਉੱਚਾ; ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਰਚਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਵਰਤਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

Verse 14

सोऽयमास्तेऽधुना गेहे पर्वतेंद्रस्य भो द्विजाः । मुखादस्यैव संजाताः सर्वे यूयं विचक्षणाः

ਉਹੀ ਹੁਣ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦਵਿਜੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵਿਵੇਕੀ ਉਸੇ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹੋ।

Verse 15

एवमुक्तास्तदा तेन नारदेन द्विजोत्तमाः । उपदेशकरैर्वाक्यैर्बोधितास्ते द्विजोत्तमाः

ਇਉਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਜਦ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜ ਉਸ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਮਈ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਬੋਧਿਤ ਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਗਏ।

Verse 16

वर्त्तमाने च यज्ञे च ब्रह्मा लोकपितामहः । ददर्श चरणौ देव्या नखेंदुं च मनोहरम्

ਯਜ੍ਞ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਤਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਚਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਖਾਂ ਦੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਸਮ ਮਨੋਹਰ ਚਮਕ ਵੇਖੀ।

Verse 17

दर्शनात्स्खलितः सद्यो बभूवांबुजसंभवः । मदनेन समाविष्टो वीर्यं च प्राच्यवद्भुवि

ਉਸ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕਮਲ-ਜਨਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੁਰੰਤ ਡੋਲ ਗਿਆ; ਕਾਮ ਨਾਲ ਆਵਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੀਰਯ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਢਾਲ ਦਿੱਤਾ।

Verse 18

रेतसा क्षरमाणेन लज्जितोऽभूत्पितामहः । चरणाभ्यां ममर्द्दाथ महद्गोप्यं दुरत्ययम्

ਵੀਰਯ ਵਹਿ ਨਿਕਲਣ ਨਾਲ ਪਿਤਾਮਹ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ—ਇੱਕ ਮਹਾਨ, ਔਖਾ ਲੁਕਣ ਵਾਲਾ ਭੇਦ ਸੰਭਾਲਦਿਆਂ।

Verse 19

बहवश्चर्षयो जाता वालखिल्याः सहस्रशः । उपतस्थुस्तदा सर्वेताततातेति चाब्रुवन्

ਤਦ ਅਨੇਕ ਰਿਸ਼ੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ—ਵਾਲਖਿਲ੍ਯ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਸਭ ਨੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਪੁਕਾਰਿਆ, “ਪਿਤਾ! ਪਿਤਾ!”

Verse 20

नारदेन तदोक्तास्ते वालखिल्याः प्रकोपिना । गच्छंतु बटवो यूयं पर्वतं गंधमादनम्

ਤਦ ਕ੍ਰੋਧੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਵਾਲਖਿਲ੍ਯਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਤੁਸੀਂ ਬਟੂ ਹੋ, ਚਲੇ ਜਾਓ—ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵੋ!”

Verse 21

न स्थातव्यं भवद्भिश्च भवतां न प्रयोजनम् । इत्येवमुक्तास्ते सर्वे वालखिल्याश्च पर्वतम् । नारदेन समादिष्टा ययुः सर्वे त्वरान्विताः

“ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਨਾ ਟਿਕੋ; ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ।” ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ, ਨਾਰਦ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਾਲਖਿਲ੍ਯ ਤੁਰੰਤ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।

Verse 22

नारदेन ततो ब्रह्माऽश्वासितो वचनैः शुभैः । तावच्च हवनं पूर्णं जातं तस्य महात्मनः

ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ। ਉਤਨੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹਵਨ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

Verse 23

महेशस्य तथा विप्राः शांतिपाठपरा बभुः । ब्रह्मघोषेण महता व्याप्त मासीद्दिगंतरम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹੇਸ਼ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤਿ-ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵਿਸਤਾਰ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ।

Verse 24

ततो नीराजितो देवो देवपत्नीभिरुत्तमः । तथैव ऋषिपत्नीभिरर्चितः पूजितस्तथा

ਤਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਪਰਮ ਦੇਵ ਦਾ ਨੀਰਾਜਨ ਕਰ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਤੇ ਭਕਤੀ-ਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 25

तथा गिरीन्द्रस्य मनोरमाः शुभा नीराजयामासुरथैव योषितः । गीतैः सुगीतज्ञविशारदाश्च तथैव चान्ये स्तुतिभिर्महर्षयः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਰਿਰਾਜ ਦੇ ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ, ਸ਼ੁਭ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਨੀਰਾਜਨ ਕੀਤਾ; ਮਿੱਠੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਭਜਨਾਂ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।

Verse 26

रत्नानि च महार्हाणि ददौ तेभ्यो महामनाः । हिमालयो महाशैलः संहृष्टः परितोषयन्

ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਪਹਾੜ ਹਿਮਾਲਯ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਦਾਨ ਕੀਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।

Verse 27

बभौ तदानीं सुरसिद्धसंघैर्वेद्यां स्थितोऽसौ सकलत्रको विभुः । सर्वैरुपेती निजपार्षदैर्गणैः प्रहृष्टचेता जगदेकसुन्दराः

ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਰਵਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਚਮਕ ਉਠਿਆ, ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਾਰਸ਼ਦ-ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਚੌਫੇਰੇ ਸੇਵਿਤ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ—ਉਹ ਜਗਤ ਦੀ ਇਕੋ ਅਦੁੱਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਂਗ ਦਿਸਿਆ।

Verse 28

एतस्मिन्नंतरे तत्र ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । ऋषिगंधर्वयक्षाश्च येन्ये तत्र समागताः

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ; ਨਾਲ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਜੋ ਉਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 29

सर्वान्समभ्यर्च्य तदा महात्मा महान्गिरीशः परमेण वर्चसा । सद्रत्नवस्त्राभरणानि सम्यग्ददौ च ताम्बूलसुगन्धवार्यपि

ਤਦ ਮਹਾਤਮਾ, ਪਰਮ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਗਿਰੀਸ਼ ਨੇ ਸਭਨਾਂ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਰਤਨ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਭਲੀਭਾਂਤ ਦਾਨ ਕੀਤੇ; ਨਾਲ ਹੀ ਤਾਮਬੂਲ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਅਤਰ-ਮਿਸ਼੍ਰਿਤ ਜਲ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।

Verse 30

तदा शिवं पुरस्कृत्याभ्यव जह्रुः सुरेश्वराः । तथा सर्वे मिलित्वा तु ऐकपद्येन मोदिताः

ਤਦ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕ ਮਨ ਹੋ ਕੇ, ਇਕ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਿਆਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।

Verse 31

पंक्तीभूताश्च बुभुर्लिंगिना श्रृंगिणा सह । केचिद्गणाः पृथग्भूता नानाहास्यरसैर्विभुम्

ਅਤੇ ਕਤਾਰਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਉਹ ਲਿੰਗੀ ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗੀ (ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ) ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਕੁਝ ਗਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੋਲੀਆਂ ਬਣ ਕੇ ਨਾਨਾ ਹਾਸ-ਰਸ ਵਾਲੀਆਂ ਕ੍ਰੀੜਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 32

अतोषयन्नारदाद्या अनेकालीकसंयुताः । तथा चण्डीगणाः सर्वे बभुजुः कृतभाजनाः

ਨਾਰਦ ਆਦਿ, ਕਾਲੀਕਾ ਦੇ ਅਨੇਕ ਸਮੂਹਾਂ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਡੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗਣ, ਯਥਾਭਾਗ ਸੇਵਾ ਪਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਲੱਗੇ।

Verse 33

वैतालाः क्षेत्रपालाश्च बुभुजुः कृतभाजनाः । शाकिनी डाकिनी चैव यक्षिण्यो मातृकादयः

ਵੈਤਾਲ ਅਤੇ ਖੇਤਰਪਾਲ ਵੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਭਾਗ ਪਾ ਕੇ ਭੋਗ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਕਿਨੀਆਂ, ਡਾਕਿਨੀਆਂ, ਯਕਸ਼ਿਨੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਆਦਿ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ।

Verse 34

योगिन्योऽथ चतुः षष्टिर्योगिनो हि तथा परे । दश कोट्यो गणानां च कोट्येका च महात्मनाम्

ਤਦੋਂ ਚੌਂਸਠ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਯੋਗੀ ਸਨ। ਗਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਸ ਕਰੋੜ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਰੋੜ।

Verse 35

एवं तु ऋषयः सर्वे तथानये विबुधादयः । योगिनो हि मया चान्ये कथिताः पूर्वमेव हि

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਆਦਿ ਵੀ (ਉਥੇ) ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਹੋਰ ਯੋਗੀਆਂ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਰਣਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।

Verse 36

योगिन्यश्चैव कथितास्तासां भक्ष्यं वदामि वः । खड्गानां केचिदानीय क्रव्यं पवित्रमेव च

ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਹਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਕੁਝ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲਿਆ ਕੇ ਮਾਸ ਖਾਂਦੀਆਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੀ ਮੰਨਦੀਆਂ।

Verse 37

भुंजंति चास्थिसंयुक्तं तथांत्राणि बुभुक्षिताः । आनीय केचिच्छीर्षाणि महिषाणां गुरूणि च

ਭੁੱਖੇ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਹੱਡੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਸ ਅਤੇ ਆੰਤਾਂ ਵੀ ਖਾਂਦੀਆਂ। ਕੁਝ ਲਿਆ ਕੇ ਮਹਿਸਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਸਿਰ ਵੀ ਖਾਂਦੀਆਂ।

Verse 38

तथा केचिन्नृत्यमानास्तदानीं रोरूय्यमाणाः प्रमथाश्चैव चान्ये । केचित्तूष्णीमास्थिता रुद्ररूपाः परेचान्यांल्लोकमानास्तथैव

ਕੁਝ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੋਰ—ਪ੍ਰਮਥ ਆਦਿ—ਉੱਚੀ ਚੀਖਾਂ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਰੁਦ੍ਰ-ਸਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਚੁੱਪ ਖੜੇ ਸਨ; ਹੋਰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵੱਲ ਤੱਕ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 39

योगिनीचक्रमध्यस्थो भैरवो हि ननर्त च । तथान्ये भूतवेताला मामेत्येवं प्रलापिनः

ਯੋਗਿਨੀ-ਚਕ੍ਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਅਸਥਿਤ ਭੈਰਵ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨੱਚਿਆ। ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੂਤ ਤੇ ਵੇਤਾਲ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਕਬਕ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 40

एवं तेषामुद्धवं हि निरिक्ष्य मधुसूदनः । उवाच प्रहसन्वाक्यं शंकरं लोकशंकरम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲਾਹਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਮੁਸਕੁਰਾਂਦੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਪਕਾਰਕ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 41

एतान्गणान्वारय भो अत्र मत्तांश्च संप्रति । अस्मिन्काले च यत्कार्यं सर्वैस्तत्कार्यमे व च

“ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇੱਥੇ ਮਸਤ ਹਨ। ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਜੋ ਕਾਰਜ ਕਰਨਾ ਹੈ—ਉਹੀ ਕਾਰਜ ਸਭ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”

Verse 42

पांडित्येन महादेव तस्मादेतान्निवारय । तच्छ्रुत्वा भगवान्रुद्रो वीरभद्रमुवाच ह

“ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਇਸ ਲਈ ਪਾਂਡਿਤ੍ਯ ਭਰੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਵਾਰੋ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 43

रुद्र उवाच । वारयस्व प्रमत्तांश्च क्षीबांश्चैव विशेषतः । तेनोक्तो वीरभद्रश्च शंभुना परमेष्ठिना

ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਬੇਪਰਵਾਹਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮੱਤੇ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ, ਰੋਕੋ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਠੀ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 44

आज्ञापिताः प्रमत्ताश्च वीरभद्रेण धीमता । प्रमथा वारितास्तेन तूष्णीमाश्रित्य ते स्थिताः

ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤਾਵਲੇਆਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੁੱਪ ਧਾਰ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਖੜੇ ਰਹੇ।

Verse 45

निश्चला योगिनीमध्ये भूतप्रमथगुह्यकाः । शाकिन्यो यातुधानाश्च कूष्मांडाः कोपिकर्पटाः

ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਸ਼ਚਲ ਖੜੇ ਸਨ ਭੂਤ, ਪ੍ਰਮਥ ਅਤੇ ਗੁਹ੍ਯਕ; ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਾਕਿਨੀਆਂ, ਯਾਤੁਧਾਨ, ਕੂਸ਼ਮਾਂਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕ੍ਰੋਧੀ ਟੋਲੀਆਂ।

Verse 46

तथान्ये भूतवेतालाः क्षेत्रपालाश्च भैरवाः । सर्वे शांताः प्रमत्ताश्च बभूवुः प्रमथादयः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਭੂਤ ਤੇ ਵੇਤਾਲ, ਖੇਤਰਪਾਲ ਅਤੇ ਭੈਰਵ ਵੀ; ਪ੍ਰਮਥ ਆਦਿ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਾਵਲਾਪਨ ਮਿਟ ਗਿਆ।

Verse 47

एवं विस्तारसंयुक्तं कृतमुद्वहनं तदा । हिमाद्रिणा परं विप्राः सुमंगल्यं सुशोभनम्

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਹਿਮਾਦ੍ਰੀ ਨੇ ਵਿਸਤਾਰ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ ਸਮੇਤ ‘ਉਦਵਾਹਨ’ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ—ਅਤਿ ਮੰਗਲਮਈ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨਯੋਗ ਸੁੰਦਰ।

Verse 48

चत्वारो दिवसा जाताः परिपूर्णेन चेतसा । हिमाद्रिणा कृता पूजा देवदेवस्य शूलिनः

ਚਾਰ ਦਿਨ ਬੀਤ ਗਏ, ਉਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਪੂਰਨ ਤਨਮਯ ਸੀ; ਅਤੇ ਹਿਮਾਦ੍ਰੀ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 49

वस्त्रालंकाराभरणै रत्नैरुच्चावचैस्ततः । पूजयित्वा महादेवं विष्णोर्वचनपरोऽभवत्

ਫਿਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਅਲੰਕਾਰਾਂ, ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹਿਮਾਦ੍ਰਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਵਚਨਾਂ ਵੱਲ ਇਕਾਗ੍ਰ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 50

लक्ष्मीसमेतं विष्णुं च वस्त्रालंकरणैः शुभैः । पूजयामास हिमवांस्तथा ब्रह्माणमेव च

ਹਿਮਵਾਨ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 51

इंद्रं पुरोधसा सार्द्धमिंद्राण्या सहितं विभुम् । तथैव लोकपालांश्च पूजयित्वा पृथक्पृथक्

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸਮੇਤ, ਇੰਦ੍ਰਾਣੀ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਵਿਭੂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੀ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 52

तथैव पूजिता चंडी भूतप्रमथगुह्यकैः । वस्त्रालंकरणैश्चैव रत्नैर्नानाविधैरपि । ये चान्य आगतास्तत्र ते च सर्वे प्रपूजिताः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੂਤਾਂ, ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਅਤੇ ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਨੇ ਚੰਡੀ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ—ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ। ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਉੱਥੇ ਆਏ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਵੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਤਿਕਾਰੇ ਅਤੇ ਪੂਜੇ ਗਏ।

Verse 53

एवं तदानीं प्रतिपूजिताश्च देवाश्च सर्वे ऋषयश्च यक्षाः । गंधर्वविद्याधरसिद्धचारणास्तथैव मर्त्त्याप्सरसां गणाश्च

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਯਥੋਚਿਤ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜਨ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵੀ। ਤਦਨੰਤਰ ਗੰਧਰਵ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ, ਅਤੇ ਮਰਤਿਆਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।