Adhyaya 24

Verse 1

लोमश उवाच । तथैव सर्वं परया मुदान्वितश्चक्रे गिरींद्रः स्वसुतार्थमेव । गर्गं पुरस्कृत्य महानुभावो मंगल्यभूमिं परया विभूत्या

ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਿਮਾਲਯ ਨੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਸਜਾਇਆ। ਗਰਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ ਅਤਿ ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਮੰਗਲਮਈ ਵਿਵਾਹ-ਭੂਮੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।

Verse 2

आहूय विश्वकर्माणं कारयामास सादरम् । मंडपं च सुविस्तीर्णं वेदिकाभिर्मनोरमम्

ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੰਡਪ ਬਣਵਾਇਆ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਸੁੰਦਰ ਵੇਦਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਨੋਹਰ ਸੀ।

Verse 3

अयुतेनैव विस्तारं योजनानां द्विजोत्तमाः । मंडपं च गुणोपेतं नानाश्चर्यसमन्विततम्

ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ, ਉਹ ਮੰਡਪ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਅਚੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।

Verse 4

स्थावरं जंगमं चैव सदृशं च मनोहरम् । जंगमं च जितं तत्र स्थावरेण तथैव च

ਉੱਥੇ ਅਸਥਾਵਰ ਤੇ ਜੰਗਮ ਰੂਪ ਸਨ—ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਦਿਸਦੇ ਅਤੇ ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ। ਉੱਥੇ ਜੰਗਮ ਅਸਥਾਵਰ ਨਾਲ ਹਾਰਿਆ ਜਾਪਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਸਥਾਵਰ ਵੀ ਜੰਗਮ ਨਾਲ।

Verse 5

जंगमेन च तत्रैव जितं स्थावरमेव च । पयसा च जिता तत्र स्थलभूमिरभूत्तदा

ਉੱਥੇ ਜੰਗਮ ਨੇ ਥਾਵਰ ਨੂੰ ਹੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਥਾਵਰ ਨੇ ਜੰਗਮ ਨੂੰ; ਪਾਣੀ ਨੇ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਥਾਨ ਜਿਵੇਂ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 6

जलं किं नु स्थलं तत्र न विदुस्तत्त्वतो जनाः । क्वचित्सिंहाः क्वचिद्धंसाः सारसाश्च महाप्रभाः

ਉੱਥੇ ਲੋਕ ਤੱਤਵਤಃ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕੇ ਕਿ ਇਹ ਜਲ ਹੈ ਜਾਂ ਥਲ; ਕਿਤੇ ਸਿੰਘ ਸਨ, ਕਿਤੇ ਹੰਸ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵੀ ਤੇਜਸਵੀ ਸਾਰਸ (ਕ੍ਰੇਨ) ਸਨ।

Verse 7

क्वचिच्छिखंडिनस्तत्र कृत्रिमाः सुमनोहराः । तथा नागाः कृत्रिमाश्च हयाश्चैव तथा मृगाः

ਕਿਤੇ ਉੱਥੇ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਸ਼ਿਖੰਡੀਆਂ (ਮੋਰ) ਸਨ, ਬੜੇ ਮਨੋਹਰ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਨਾਗ, ਅਤੇ ਘੋੜੇ, ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗ (ਹਿਰਣ) ਵੀ ਸਨ।

Verse 8

के सत्याः के असत्याश्च संस्कृता विश्वकर्मणा । तथैव चैवं विधिना द्वारपाः अद्भुताः कृताः

ਕਿਹੜੇ ਸੱਚੇ ਸਨ ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਝੂਠੇ—ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਘੜੇ ਸਨ। ਅਤੇ ਉਸੇ ਹੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲ ਵੀ ਬਣਾਏ ਗਏ।

Verse 9

पुंसो धनूंषि चोत्कृष्य स्थावरा जंगमोपमाः । तथाश्वाः सादिभिश्चैव गजाश्च गजसादिभिः

ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਉੱਚੇ ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਥਾਵਰ ਮੂਰਤਾਂ ਵੀ ਜੰਗਮ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ। ਘੋੜੇ ਸਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਦਿਸਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਵੀ ਹਾਥੀ-ਸਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ।

Verse 10

चामरैर्वीज्यमानाश्च केचित्पुष्पांकुरान्विताः । केचिच्च पुरुषास्तत्र विरेजुः स्रग्विणस्तथा

ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਪੱਖਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਕਈ ਕਲੀਦਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਪੁਰਖ ਮਾਲਾਵਾਂ ਧਾਰੇ ਹੋਏ ਅਤਿ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 11

कृत्रिमाश्च तथा बह्व्यः पताकाः कल्पितास्तथा । द्वारि स्थिता महालक्ष्मीः क्षीरोदधिसमुद्भवा

ਉੱਥੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਵੀ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਖੜੀ ਸੀ, ਜੋ ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।

Verse 12

गजाः स्वलंकृता ह्यासन्कृत्रिमा ह्यकृतोपमाः । तथाश्वाः सादिभिश्चैव गजाश्च गजसादिभिः

ਹਾਥੀ ਭਰਪੂਰ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ—ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਘੋੜੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਹਾਥੀ-ਸਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਹਾਥੀ ਵੀ।

Verse 13

रथा रथियुता ह्यासन्कृत्रिमा ह्यकृतोपमाः । सर्वेषां मोहनार्थाय तथा च संसदः कृताः

ਰਥ ਵੀ ਰਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਨ—ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ-ਨਿਰਮਿਤ ਸਭ ਕੁਝ ਤੋਂ ਅਤੁੱਲ। ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਮੋਹਣ ਅਤੇ ਅਚੰਭੇ ਲਈ, ਉੱਥੇ ਸਭਾਵਾਂ (ਦਰਬਾਰ) ਵੀ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆਂ।

Verse 14

महाद्वारि स्थितो नंदी कृतस्तेन हि मंडपे । शुद्धस्फटिकसंकाशो यथा नंदी तथैव सः

ਉਸ ਮੰਡਪ ਦੇ ਮਹਾਦੁਆਰ ਉੱਤੇ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਸਫਟਿਕ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ—ਜਿਵੇਂ ਨੰਦੀ ਹੈ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ।

Verse 15

तस्योपरि महद्दिव्यं पुष्पकं रत्नभूषितम् । राजितं पल्लवाच्छत्रैश्चामरैश्च सुशोभितम्

ਉਸ ਦੇ ਉਪਰ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਦਿਵ੍ਯ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਸੀ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ; ਪੱਲਵ-ਰੂਪੀ ਛਤਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਅਤੇ ਚਾਮਰਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਹਵਾ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 16

वामपार्श्वे गजौ द्वौ च शुद्धकाश्मीरसन्निभौ । चतुर्दतौ षष्टिवर्षौ महात्मानौ महाप्रभौ

ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਦੋ ਗਜ ਸਨ, ਸ਼ੁੱਧ ਕਸ਼ਮੀਰ-ਧਵਲ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ; ਚਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੱਠ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ—ਮਹਾਤਮਾ ਅਤੇ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵਾਨ।

Verse 17

तथैव दक्षिणे पार्श्वे द्वावश्वौ दंशितौ कृतौ । रत्नालंकारसंयुक्तांल्लोकपालांस्तथैव च

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਘੋੜੇ ਲਗਾਮਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ; ਅਤੇ ਓਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭੂਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 18

षोडशप्रकृतीस्तेन याथातथ्येन धीमता । सर्वे देवा यथार्थेन कृता वै विश्वकर्मणा

ਉਸ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਨੇ ਯਥਾਰਥਤਾ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਤੱਤ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਰਚੇ; ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਏ।

Verse 19

तथैव ऋषयः सर्वे भृग्वाद्यश्च तपोधनाः । विश्वे च पार्षदैः साकमिंद्रो हि परमार्थतः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਦਿ ਤਪੋਧਨ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਰਚੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਪਰਿਚਾਰਕਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ, ਪਰਮਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਸਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ।

Verse 20

कृताः सर्वे महात्मानो याथातथ्येन धीमता । एवंभूतः कृतस्तेन मंडपो दिव्यरूपवान्

ਉਸ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਸ਼ਿਲਪੀ ਨੇ ਯਥਾਰਥਤਾ ਨਾਲ ਸਭ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ-ਦਾ-ਤਿਵੇਂ ਰਚ ਦਿੱਤਾ; ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮੰਡਪ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

Verse 21

अनेकाश्चर्यसंभूतो दिव्यो दिव्यविमोहनः । एतस्मिन्नंतरे तत्र आगतो नारदोग्रतः

ਅਨੇਕ ਅਚੰਭਿਆਂ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਉਹ ਮੰਡਪ ਦਿਵ੍ਯ ਸੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਹੀ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਨਾਰਦ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 22

ब्रह्मणा नोदितस्तत्र हिमालयगृहं प्रति । नारदोथ ददर्शाग्रे आत्मानं विनयान्वितम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ ਨਾਰਦ ਹਿਮਾਲਯ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਚਲਿਆ; ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਤੇ ਸੁਚਰਿਤ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।

Verse 23

भ्रांतो हि नारदस्तेन कृत्रिमेण महायशाः । अवलोकपरस्तत्र चरितं विश्वकर्मणः

ਉਸ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਉਸ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਅਦਭੁਤ ਰਚਨਾ ਨੇ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਉੱਥੇ ਨਿਹਾਰਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਅਲੌਕਿਕ ਕੌਸ਼ਲ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 24

प्रविष्टो मंडपं तस्य हिमाद्रे रत्नचित्रितम् । सुवर्णकलशैर्जुष्टं रंभाद्यैरुपशोभितम्

ਉਹ ਹਿਮਾਦ੍ਰਿ ਉੱਤੇ ਉਸ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਸੁਵਰਨ ਕਲਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਅਤੇ ਰੰਭਾ ਆਦਿ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਸੀ।

Verse 25

सहस३स्तम्भसंयुक्तं ततोऽद्रिः स्वगणैर्वृतः । तमृषिं पूजयामास किं कार्यमिति पृष्टवान्

ਫਿਰ ਉਹ ਪਹਾੜ, ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਆਦਰ-ਪੂਜਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਤੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: “ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਜ ਹੈ?”

Verse 26

नारद उवाच । आगतास्ते महात्मानो देवा इन्द्रपुरोगमाः । तथा महर्षयः सर्वे गणैश्च परिवारिताः । महादेवो वृषारूढो ह्यागतोद्वहनं प्रति

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇਵਤਾ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਆਏ ਹਨ। ਮਹਾਦੇਵ ਆਪ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਵਿਵਾਹ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।”

Verse 27

ततस्तद्वचनं श्रुत्वा हिमवान्गिरिसत्तमः । उवाच नारदं वाक्यं प्रशस्तमधुरं महत्

ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਿਰਿਸੱਤਮ ਹਿਮਵਾਨ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਉੱਚਾ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨੀਯ ਅਤੇ ਮਧੁਰ ਮਹਾਨ ਵਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 28

पूजयित्वा यथान्यायं गच्छ त्वं शंकरं प्रति

“ਯਥਾਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਅਰਪਣ ਕਰ ਕੇ, ਤੂੰ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾ—ਸ਼ੰਕਰ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ।”

Verse 29

ततस्तद्वचनं श्रुत्वा मुनिर्हिमवतो गिरेः । तथैव मत्वा वचनं शैलराजानब्रवीत् । मेनाकेन च सह्येन मेरुणा गिरिणा सह

ਫਿਰ ਹਿਮਵਾਨ ਪਹਾੜ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਥੋਚਿਤ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲਰਾਜ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਕੇ ਬੋਲਾ—ਮੇਨਾਕਾ ਸਮੇਤ, ਸਹ੍ਯ ਪਹਾੜ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਮੇਰੂ ਗਿਰਿ ਸਮੇਤ।

Verse 30

एभिः समेतो ह्यधुनामहामते यतस्व शीघ्रं शिवमत्र चानय । देवैः समेतं च महर्षिवर्यैः सुरासुरैर्चितपादपंकजम्

ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ! ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਯਤਨ ਕਰ; ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਲਿਆ ਆ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ—ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇਵ ਤੇ ਅਸੁਰ ਦੋਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 31

तथेति मत्वा स जगाम तूर्णां सहै व तैः पर्वतराजभिश्च । त्वरागतश्चैकपदेन शंभुं प्राप्नोदृषीणां प्रवरो महात्मा

“ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,” ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਰ ਤੁਰੰਤ ਚਲ ਪਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜ-ਰਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ; ਹੜਬੜਾਹਟ ਨਾਲ ਆ ਕੇ, ਇਕ ਹੀ ਕਦਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 32

तावद्दृष्टो महादेवो देवैश्च परिवारितः । तदा ब्रह्मा च विष्णुश्च रुद्रश्चैव सुरैः सह

ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇਖੇ ਗਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਭੀ, ਸਾਰੇ ਸੁਰਗਵਾਸੀ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ।

Verse 33

पप्रचछुर्नारदं सर्वे येऽन्ये रुद्रचरा भृशम् । कथ्यतां पृच्छमानानामस्माकं कथ्यते न हि

ਤਦ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਚਰ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ: “ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ—ਅਸੀਂ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹਾਂ—ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ?”

Verse 34

एकैकस्यात्मजाः स्वाः स्वाः सह्यमैनाकमेरवः । कन्यां दास्यंति वा शंभोः किं त्विदानीं प्रवर्तते

“ਸਹ੍ਯ, ਮੈਨਾਕ ਅਤੇ ਮੇਰੂ—ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਆਪਣੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਨ। ਕੀ ਉਹ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ (ਵਿਵਾਹ ਲਈ) ਕੁਆਰੀ ਦੇਣਗੇ? ਤਾਂ ਫਿਰ ਹੁਣ ਇਹ ਕੀ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ?”

Verse 35

ततोऽवोचन्महातेजा नारदश्चर्षिसत्तमः । ब्रह्माणं पुरतः कृत्वा विष्णुं प्रति सहेतुकम्

ਤਦ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਨਾਰਦ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਕਾਰਣ-ਸਹਿਤ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 36

एकांतमाश्रित्य तदा सुरेन्द्रं स नारदो वाक्यमिदं बभाषे । त्वष्ट्रा कृतं वै भवनं महत्तरं येनैव सर्वे च विमोहिता वयम्

ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਨੇ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: “ਤਵਸ਼ਟਾ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਕ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਵਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ; ਉਸੇ ਅਦਭੁਤਤਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸਭ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ।”

Verse 37

पुरा कृतं तस्य महात्मनस्त्वया किं विस्मृतं तत्सकलं शचीपते । तस्मादसौ त्वां विजिगीषुकामो गृहे वसंस्तस्यगिरेर्महात्मनः

“ਹੇ ਸ਼ਚੀਪਤੇ! ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਕੀ ਉਹ ਸਭ ਤੈਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ? ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਦੇ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।”

Verse 38

अहो विमोहितस्तेन प्रतिरूपेण भास्वता । तथा विष्णुः कृतस्तेन शंखचक्रगदादिभृत्

“ਹਾਏ! ਉਸ ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਤਿਰੂਪ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਓਸੇ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ, ਗਦਾ ਆਦਿ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤਾ।”

Verse 39

ब्रह्मा चैव तथाभूतस्तं चैव कृतवानसौ

“ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੀ ਓਹੋ ਜਿਹੇ ਹੀ ਹੋ ਗਏ; ਉਸੇ ਨੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।”

Verse 40

मायामयो वृषभस्तेन वेषात्कृतो हि नागोश्वतरस्तथैव । तथा चान्यान्याप्यनेनामरेन्द्र सर्वाण्येवोल्लिखितान्यत्र विद्धि

ਉਸ ਨੇ ਭੇਸ ਧਾਰ ਕੇ ਮਾਇਆ-ਮਯ ਬਲਦ ਰਚਿਆ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਪ ਅਤੇ ਖੱਚਰ ਵੀ ਬਣਾਏ। ਅਤੇ ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਉਸੇ ਨੇ ਹੀ ਘੜ ਕੇ ਰਚੀਆਂ ਹਨ।

Verse 41

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य देवेंद्रो वाक्यमब्रवीत्

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਇੰਦਰ, ਦੇਵੇਂਦ੍ਰ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ।

Verse 42

विष्णुं प्रति तदा शीघ्रं दृष्ट्वा यामि वसात्र भोः । पुत्रशोकेन तप्तोऽसौ व्याजेनान्येन वाऽकरोत्

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਰਹਿ, ਮਿੱਤਰ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕਿਸੇ ਬਹਾਨੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਉਪਾਯ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 43

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवदेवो जनार्द्दनः । उवाच प्रहसन्वाक्यं शक्रमाप्तभयं तदा

ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਹੱਸਦਿਆਂ ਬਚਨ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਡਰ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 44

निवातकवचैः पूर्वं मोहितोऽसि शचीपते । विद्याऽमृता तत्र मया समानीतोपसत्तये

ਹੇ ਸ਼ਚੀਪਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਨਿਵਾਤਕਵਚ ਦੈਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਮਾਨ ਜੀਵਨਦਾਇਨੀ ਵਿਦਿਆ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੱਤੀ।

Verse 45

महाविद्याबलेनैव प्रविश्य मण्डपेऽधुना । पर्वतो हिमवानेष तथान्ये पर्वतोत्तमाः

ਉਸ ਮਹਾਵਿਦਿਆ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁਣ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੋ; ਇੱਥੇ ਹਿਮਵਾਨ (ਹਿਮਾਲਯ) ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਉੱਤਮ, ਅਗੇਵਾਨ ਪਹਾੜ ਹਨ।

Verse 46

विपक्षा हि कृताः सर्वे मम वाक्याच्च वासव । हेतुं स्मृत्वाथ वै त्वष्टा मायया ह्यकरोदिदम्

ਹੇ ਵਾਸਵ! ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਭ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਵਿਰੋਧੀ ਬਣ ਗਏ। ਫਿਰ ਕਾਰਣ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਨੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 47

जयमिच्छंति वै मूढा न च भेतव्यमण्वपि

ਮੂੜ੍ਹ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਦੀ ਹੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਡਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 48

एवं विवदमानांस्तान्देवाञ्छक्रपुरोगमान् । सांत्वयामास वै विष्णुर्नारदं ते ततोऽब्रुवन्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦੇਵਤਾ—ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ—ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦੇ ਕੇ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਉਹ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।

Verse 49

ददाति वा न ददाति कन्यां गिरीन्द्रः स्वां वै कथ्यतां शीघ्रमेव । किं तेन दृष्टां किं कृतं चाद्य शंस तत्सर्वं भो नारद ते नमोऽस्तु

ਕੀ ਗਿਰੀਂਦ੍ਰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਸਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਦੱਸੋ। ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਅੱਜ ਕੀ ਕੀਤਾ—ਹੇ ਨਾਰਦ, ਉਹ ਸਭ ਕਹਿ ਸੁਣਾਓ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 50

तच्छ्रुत्वा प्रहसञ्छंभुरुवाच वचनं तदा । कन्यां दास्यति चेन्मह्यं पर्वतो हि हिमालयः । मायया मम किं कार्यं वद विष्णो यथातथम्

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ੰਭੂ ਹੱਸ ਪਿਆ ਅਤੇ ਤਦ ਬੋਲਿਆ: “ਜੇ ਹਿਮਾਲਯ ਪਰਬਤ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਇਆ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਸੱਚ ਦੱਸ।”

Verse 51

केनाप्वुपायेन फलं हि साध्यमित्युच्यते पंडितैर्न्यायविद्भिः । तस्मात्सर्वैर्गम्यतां शीघ्रमेव कार्यार्थोभिश्चेन्द्रपुरोगमैश्च

“ਕਿਹੜੇ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਮਨੋਰਥ ਦਾ ਫਲ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?”—ਇਉਂ ਨਿਆਇ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਪੰਡਿਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕਾਰਜ-ਸਾਧਕ ਸਭ ਜਣੇ ਤੁਰੰਤ ਚੱਲੋ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ।

Verse 52

तदा शिवोऽपि विश्वात्मा पंचबाणेन मोहितः । महाभूतेन भूतेशस्त्वन्येषां चैव का कथा

ਤਦ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤਮਾ ਸ਼ਿਵ ਭੀ ਪੰਜ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਉਸ ਮਹਾਬਲ ਨਾਲ ਵੱਸ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ?

Verse 53

एवं च विद्यमानेऽसौ शंभुः परमशोभनः । कृतो ह्यनंगेन वशे यथान्यः प्राकृतो जनः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹ ਪਰਮ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਸ਼ੰਭੂ ਵੀ ਅਨੰਗ (ਕਾਮਦੇਵ) ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸਧਾਰਣ ਸੰਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 54

मदनो हि बली लोके येन सर्वमिदं जगत् । जितमस्ति निजप्रौढ्या सदेवर्षिसमन्वितम्

ਕਿਉਂਕਿ ਮਦਨ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਬਲੀ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਚੰਡ ਪ੍ਰੌਢਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵੀ।

Verse 55

सर्वेषामेव भूतानां देवानां च विशेषतः । राजा ह्यनंगो बलवान्यस्य चाज्ञा बलीयसी

ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ—ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ—ਅਨੰਗ ਇਕ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੋਰ ਵੀ ਅਤਿਸ਼ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।

Verse 56

पार्वतीस्त्रीस्वरूपेण अजेयो भुवनत्रये । तां दृष्ट्वा हि स्त्रियं सर्वे ऋषयोऽपि विचक्षणाः

ਇਸਤ੍ਰੀ-ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ—ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ—ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇਯ ਹੈ। ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 57

देवा मनुष्या गन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः । आज्ञानुल्लंघिनः सर्वे मदनस्य महात्मनः

ਦੇਵ, ਮਨੁੱਖ, ਗੰਧਰਵ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਤਮਾ ਮਦਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

Verse 58

तपोबलेन महता तथा दानबलेन च । वेत्तुं न शक्यो मदंनो विनयेन विना द्विजाः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ! ਨਾ ਮਹਾਨ ਤਪ-ਬਲ ਨਾਲ, ਨਾ ਦਾਨ-ਬਲ ਨਾਲ—ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ—ਮਦਨ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।

Verse 59

तस्मादनंगस्य महान्क्रोधो हि बलवत्तरः । ईश्वरं मदनेनैवं मोहितं वीक्ष्य माधवः

ਇਸ ਲਈ ਅਨੰਗ ਦਾ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੋਧ ਹੋਰ ਵੀ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਦਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹਿਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਾਧਵ (ਵਿਸ਼ਨੁ) ਨੇ…

Verse 60

उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो मा चिंतां कुरु वै प्रभो । यदुक्तं नारदेनैव मंडपं प्रति सर्वशः

ਵਾਕ੍ਯ-ਵਿਦ੍ਵਾਨ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਮੰਡਪ ਬਾਰੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਯਥਾਵਤ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 61

त्वष्ट्रा कृतं विचित्रं च तत्सर्वं मदनात्प्रभोः । तदानीं शंकरो वाक्यमुवाच मधुसूदनम्

“ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਵੱਲੋਂ ਰਚੀ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਕਲਾ—ਸਭ ਕੁਝ ਮਦਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਉਪਜਿਆ।” ਤਦ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਮਧੁਸੂਦਨ (ਵਿਸ਼ਣੁ) ਨੂੰ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 62

अविद्यया वृतं तेन कृतं त्वष्ट्रा हि मण्डपम् । किं तु वक्ष्यामहे विष्णो मण्डपः केवलेन हि

ਅਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਮੰਡਪ ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਨੇ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੁ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹੀਏ? ਆਖਿਰ ਮੰਡਪ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਮੰਡਪ ਹੀ ਹੈ।

Verse 63

विवाहो हि महाभाग अविद्यामूल एव च । तस्मात्सर्वे वयं याम उद्वाहार्थं च संप्रति

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਵਿਆਹ ਦਾ ਮੂਲ ਵੀ ਅਵਿਦਿਆ (ਮੋਹ) ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਓ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਹੁਣ ਉਦਵਾਹ-ਕਰਮ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੀਏ।

Verse 64

नारदं च पुरस्कृत्य सर्वे देवाः सवासवाः । हिमाद्रिसहिता जग्मुर्मन्दिरं परमाद्भुतम् । अनेकाश्चर्यसंयुक्तं विचित्रं विश्वकर्मणा

ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਹਿਮਾਦ੍ਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਗਏ—ਅਨੇਕ ਅਚੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਕਲਾ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 65

कृतं च तेनाद्य पवित्रमुत्तमं तं यज्ञवाटं बहुभिः पुरस्कृतम् । विचित्रचित्रं मनसो हरं च तं यज्ञवाटं स चकार बुद्धिमान्

ਉਸ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਅੱਜ ਇੱਕ ਉੱਤਮ, ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਯਜ੍ਞ-ਵਾਟਿਕਾ ਰਚੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਸਨਮਾਨਿਆ; ਅਦਭੁਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਯਜ੍ਞ-ਵੇਦੀ ਉਸ ਨੇ ਬਣਾਈ।

Verse 66

प्रवेक्ष्यमाणास्ते सर्वे सुरेन्द्रा ऋषिभिः सह । दृष्टा हिमाद्रिणा तत्र अभ्युत्थानगतोऽभवत्

ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵ-ਇੰਦਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਤਦ ਹਿਮਾਦ੍ਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਆਦਰ-ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।

Verse 67

तथैव तेषां च मनोहराणि हर्म्याणि तेन प्रतिकल्पितानि । गन्धर्वयक्षाः प्रमथाश्च सिद्धा देवाश्च नागाप्सरसां गणाश्च । वसंति यत्रैव सुखेन तेभ्यः स तत्रतत्रोपवनं चकार

ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਨੋਹਰ ਮਹਲ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਚੇ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਗੰਧਰਵ, ਯਕ੍ਸ਼, ਪ੍ਰਮਥ, ਸਿੱਧ, ਦੇਵ, ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗਣ ਸੁਖ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਉੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਉਪਵਨ—ਰਮਣੀਕ ਬਾਗ—ਵੀ ਬਣਾਏ।

Verse 68

तेषामर्थे महार्हाणि धाराजिरगृहाणि च । अत्यद्भुतानि शोभंते कृतान्येव महात्मना

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਅਤਿ ਕੀਮਤੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਮਰਤਬੇ ਵਾਲੇ ਨਿਵਾਸ—ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਨਾਲ—ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਉੱਠੇ।

Verse 69

निवासार्थे कल्पितानि सावकाशानि तत्र वै । देवानां चैव सर्वेषामृषीणां भावितात्मनाम्

ਉੱਥੇ ਨਿਵਾਸ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ-ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਵਾਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ—ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਤੇ ਭਾਵਿਤਾਤਮਾ, ਸੰਯਮੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਵੀ।

Verse 70

एवं विस्तारयामास विश्वकर्मा बहून्यपि । मन्दिराणि यथायोग्यं यत्र तत्रैव तिष्ठताम्

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਅਨੇਕ ਮੰਦਰ ਤੇ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਯਥੋਚਿਤ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਸਜਾਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਜੋ ਜਿੱਥੇ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਓਥੇ ਹੀ ਟਿਕ ਸਕੇ।

Verse 71

भैरवाः क्षेत्रपालाश्च येऽन्ये च क्षेत्रवासिनः । श्मशानवासिनश्चान्ये येऽन्ये न्यग्रोधवासिनः

ਭੈਰਵ ਅਤੇ ਖੇਤਰਪਾਲ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਾਸੀ ਸਨ—ਕੁਝ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ-ਵਾਸੀ, ਤੇ ਕੁਝ ਨਿਆਗ੍ਰੋਧ (ਵਟ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ—

Verse 72

अश्वत्थसेविनश्चान्ये खेचराश्च तथा परे । येये यत्रोपविष्टाश्च तत्रतत्रैव तेन वै

ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਅਸ਼ਵਤ्थ (ਪੀਪਲ) ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਚਰ (ਆਕਾਸ਼ਚਾਰੀ) ਜੀਵ; ਜੋ ਜਿੱਥੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਓਥੇ ਹੀ ਯਥੋਚਿਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 73

कृतानि च मनोज्ञानि भवनानि महांतिवै । तेषामेवानुकूलानि भूतानां विश्वकर्मणा

ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਭੂਤ-ਗਣਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਭਵਨ ਬਣਾਏ—ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ।

Verse 74

तत्रैव ते सर्वगणैः समेता निवासितास्तेन हिमाद्रिणा स्वयम् । सेंद्राः सुरा यक्षपिशाचरक्षसां गन्धर्वविद्याप्सरसां समूहाः

ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਸਾਰੇ ਗਣ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਹਿਮਾਦ੍ਰਿ (ਹਿਮਾਲਯ) ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਵਸਾਏ—ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਾ, ਅਤੇ ਯਕਸ਼, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਗੰਧਰਵ, ਵਿਦਿਆਧਰ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਸਮੂਹ।