Adhyaya 22

Verse 1

सूत उवाच । एवमुक्तास्तदा देवा विष्णुना परमेष्ठिना । जग्मुः सर्वे महेशं च द्रष्टुकामाः पिनाकिनम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਸ਼ਣੂ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਏ।

Verse 2

परे पारे परमेण समाधिना । योगपीठे स्तितं शंभुं गणैश्च परिवारितम्

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਰਮ ਪਾਰ, ਪਰਮ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ, ਯੋਗਪੀਠ ‘ਤੇ ਬੈਠੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 3

यज्ञोपवितविधिना उरसा बिभ्रंत वृतम् । वासुकिं सर्पराजं च कंबलाश्वतरौ तथा

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯਜ્ઞੋਪਵੀਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਛਾਤੀ ‘ਤੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਦੇਖਿਆ; ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵਾਸੁਕੀ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਕੰਬਲ ਤੇ ਅਸ਼ਵਤਰ ਨੂੰ ਵੀ।

Verse 4

कर्णद्वये धारयंतं तथा कर्कोटकेन हि । पुलहेन च बाहुभ्यां धारयंतं च कंकणे

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਦੇਖਿਆ—ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਰਕੋਟਕ; ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ‘ਤੇ ਪੁਲਹ ਨੂੰ ਕੰਗਣਾਂ ਵਾਂਗ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਵੀ।

Verse 5

सन्नृपुरे शङ्खकपद्मकाभ्यां संधारयंतं च विराजमानम् । कर्पूरगौरं शितिकंठमद्भुतं वृपान्वितं देववरं ददर्शुः

ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪਰਮ ਵਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ—ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਪਦਮ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ, ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ; ਕਪੂਰ ਵਰਗੀ ਧਵਲ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲਾ, ਅਦਭੁਤ ਨੀਲਕੰਠ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।

Verse 6

तदा ब्रह्मा च विष्णुश्च ऋषयो देवदानवाः । तुष्टुवुर्विविधैः सूक्तैर्वेदोपनिपदन्वितैः

ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਰਿਸ਼ੀਗਣ, ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੇ ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਨੇਕਾਂ ਸੂਕਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 7

ब्रह्मोवाच । नमो रुद्राय देवाय मदनांतकराय च । भर्गाय भूरिभाग्याय त्रिनेत्राय त्रिविष्टषे

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰੁਦ੍ਰ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਜੋ ਮਦਨ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਭਰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਮਹਾ-ਮੰਗਲਮਯ ਨੂੰ; ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਤੁਤ ਹੈ।

Verse 8

शिपिविष्टाय भीमाय शेषशायिन्नमोनमः । त्र्यंबकाय जगद्धात्रे विश्वरूपाय वै नमः

ਸ਼ਿਪਿਵਿਸ਼ਟ ਨੂੰ, ਭੀਮ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਸ਼ਯਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਾਰੰਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਨੂੰ, ਜਗਤ ਦੇ ਧਾਤਾ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਨੂੰ ਭੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 9

त्वं धाता सर्वलोकानां पिता माता त्वमीश्वरः । कृपया परया युक्तः पाह्यस्मांस्त्वं महेश्वर

ਤੂੰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਧਾਤਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਹੈਂ—ਤੂੰ ਹੀ ਈਸ਼ਵਰ ਹੈਂ। ਪਰਮ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

Verse 10

इत्थं स्तुवत्सु देवेषु नन्दी प्रोवाच तान्प्रति । किमर्थमागता यूयं किं वा मनसि वर्तते

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਨੰਦੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਏ ਹੋ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ?”

Verse 11

ते प्रोचुर्देवकार्यार्थं विज्ञप्तुं शंभुमागता । विज्ञप्तो नंदिना तेन शैलादेन महात्मना । ध्यानस्थितो महादेवः सुरकार्यार्थसिद्धये

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਆਏ ਹਾਂ।” ਨੰਦੀ—ਸ਼ਿਲਾਦਾ ਦੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ—ਵੱਲੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਦੇਵਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਹੋਏ।

Verse 12

ब्रह्मादयः सुग्गणाः सुरसिद्धसंघास्त्वां द्रष्टुमेव सुरवर्य विसेषयंति । कार्य्यार्थिनोऽसुरवरैः परिभर्त्स्यमाना अभ्यागताः सपदि शत्रुभिरर्दिताश्च

ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਉੱਤਮ ਗਣ—ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ—ਤੈਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਤੀਬਰ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਏ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਰਸਕਾਰੇ ਜਾ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਏ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ।

Verse 13

तस्मात्त्वया हि देवेश त्रातव्याश्चाधुना सुराः । एवं तेन तदा शंभुर्विज्ञप्तो नंदिना द्विजाः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼! ਹੁਣ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦਵਿਜ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਨੰਦੀ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੰਭੂ ਅੱਗੇ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 14

शनैःशनैरुपरमच्छंभुः परमकोपनः । समाधेः परमात्माऽसावुवाच परमेश्वरः

ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਸ਼ੰਭੂ—ਭਾਵੇਂ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧੀ ਸਨ—ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਸਮਾਧੀ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਬੋਲੇ।

Verse 15

महादेव उवाच । कस्माद्युयं महाभागा ह्यागता मत्समीपगाः । ब्रह्मादयो ह्यमी देवा ब्रूत कारणमद्य वै

ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵ ਹੋ—ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਕਾਰਣ ਦੱਸੋ।”

Verse 16

तदा ब्रह्मा ह्युवाचेदं सुरकार्यं महत्तरम् । तारकेण कृतं शंभो देवानां परमाद्भुतम्

ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਸੰਬੰਧੀ ਇਕ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਘਟਨਾ ਹੋਈ ਹੈ—ਤਾਰਕ ਨੇ ਅਦਭੁਤ ਉਪਦ੍ਰਵ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।”

Verse 17

कष्टात्कष्टतरं देव तद्विज्ञप्तुमिहागताः । हे शंभो तव पुत्रेण औरसेन हतो भवेत् । तारको देवशत्रुश्च नान्यथा मम भाषितम्

“ਹੇ ਦੇਵ, ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਕਲੇਸ਼ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਾਂ। ਹੇ ਸ਼ੰਭੋ, ਦੇਵ-ਵੈਰੀ ਤਾਰਕ ਤੇਰੇ ਹੀ ਔਰਸ ਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ; ਮੇਰਾ ਕਹਿਆ ਹੋਰਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।”

Verse 18

तस्मात्त्वया गिरिजा देव शंभो गृहीतव्या पाणिना दक्षिणेन । पाणिग्रहेणैव महानुभाव दत्ता गिरीन्द्रेण च तां कुरुष्व

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ੰਭੋ, ਤੂੰ ਗਿਰਿਜਾ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣ ਕਰਕੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ। ਹੇ ਮਹਾਨੁਭਾਵ, ਗਿਰਿਰਾਜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਹੱਥ ਫੜਨ ਦੇ ਇਸੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।

Verse 19

ब्रह्मणो हि वचः श्रुत्वा प्रहसन्नब्रवीच्छिवः । यदा मया कृता देवी गिरिजा सर्वसुन्दरी

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਹੱਸ ਪਿਆ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ: “ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਦੇਵੀ ਗਿਰਿਜਾ—ਸਰਵਸੁੰਦਰੀ—ਨੂੰ ਰਚਿਆ ਸੀ…”

Verse 20

तदा सर्वे सुरेन्द्राश्च ऋषयो मुनयस्तथा । सकामाश्च भविष्यंति अक्षमाश्च परे पथि

ਤਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ ਸਮਾਨ ਅਧਿਪਤੀ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਮੁਨੀ ਭੀ, ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਣਗੇ; ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸੰਯਮ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

Verse 21

मदनो हि मया दग्धः सर्वेषां कार्यसिद्धये । मया ह्यधि कृता तन्वी गिरिजा च सुमध्यमा

ਮੈਂ ਹੀ ਮਦਨ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ-ਸਿੱਧੀ ਲਈ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਹੀ ਸੁਕਮਰ ਕਾਇਆ ਵਾਲੀ, ਸੁਮੱਧਿਆ ਗਿਰਿਜਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੂੰ ਭੀ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਕੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 22

तदानीमेव भो देवाः पार्वती मदनं च सा । जीवयिष्यति भो ब्रह्मन्नात्र कार्या विचारणा

ਹੇ ਦੇਵੋ, ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਪਾਰਵਤੀ ਮਦਨ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

Verse 23

एवं विमृश्य भो देंवाः कार्या कार्यविचारणा । मदनेनैव दग्धेन सुरकार्यं महत्कृतम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੋ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚੋ ਅਤੇ ਜੋ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ। ਮਦਨ—ਜੋ ਹੁਣ ਸੜ ਚੁੱਕਾ ਹੈ—ਦੁਆਰਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

Verse 24

यूयं सर्वे च निष्कामा मया नास्त्यत्र संशयः । यथाहं च सुराः सर्वे तथा यूयं प्रयत्नतः

ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੋ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਹਾਂ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਭੀ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਹੋ।

Verse 25

तपः परमसंयुक्ताः पारयामः सुदुष्करम् । परमानन्दसंयुक्ताः सुखिनः सर्व एव हि

ਉੱਚਤਮ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਅਸੀਂ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਕਾਰਜ ਵੀ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਏਕਤ੍ਰ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਅਸੀਂ ਸਭ ਸੁਖੀ ਹਾਂ।

Verse 26

यूयं समाधिना तेन मदनेन च विस्मृतम् । कामो हि नरकायैव तस्मात्क्रोधोऽभिजायते

ਉਸ ਸਮਾਧੀ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮਦਨ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਾਮ ਤਾਂ ਨਰਕ ਵੱਲ ਹੀ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਹੀ ਕ੍ਰੋਧ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 27

क्रोधाद्भवति संमोहः संमोहाद्भ्रमते मनः । कामक्रोधौ परित्यज्य भवद्भिः सुरसत्तमैः । सर्वैरेव च मंतव्यं मद्वाक्यं नान्यथा क्वचित्

ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੋਹ ਤੋਂ ਮਨ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿਓ। ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸਭ ਨੇ ਹੀ ਮੰਨਣਾ ਹੈ—ਕਦੇ ਵੀ ਹੋਰਥਾਂ ਨਹੀਂ।

Verse 28

एवं विश्राव्य भगवान्स हि देवो वृषध्वजः । सुरान्प्रबोधयामास तथा ऋषिगणान्मुनीन्

ਇਉਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਾ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਵೃಷਧ੍ਵਜ ਦੇਵ—ਸ਼ਿਵ—ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ; ਅਤੇ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵੀ।

Verse 29

तूष्णींभूतोऽभवच्छंभुर्ध्यानमाश्रित्य वै पुनः । आस्ते पुरा यथावच्च गणैश्च परिवारितः

ਤਦ ਸ਼ੰਭੂ ਮੁੜ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਧਿਆਨ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਯਥਾਵਤ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ, ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 30

ध्यानास्थितं च तं दृष्ट्वा नन्दौ सर्वान्विसृज्य तान् । सब्रह्मसेन्द्रान्विबुधानुवाच प्रहसन्निव

ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਵੇਖ ਕੇ ਨੰਦੀ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 31

यतागतेन मार्गेण गच्छध्वं मा विलंबितम् । तथेति मत्वा ते सर्वे स्वंस्वं स्थानमथाऽव्रजन्

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਆਏ ਸੀ, ਉਸੇ ਰਾਹੀਂ ਜਾਓ; ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ।” “ਤਥਾਸਤੁ” ਮੰਨ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 32

गतेषु तेषु सर्वेषु समाधिस्थोऽभवद्भवः । आत्मानमात्मना कृत्वा आत्मन्येन विचंतयन्

ਜਦ ਉਹ ਸਭ ਚਲੇ ਗਏ, ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੇ; ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਹੀ ਸਾਧਨ ਬਣਾ ਕੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 33

परात्परतरं स्वच्छं निर्मलं निरवग्रहम् । निरञ्जनं निराभासं यस्मिन्मुह्यंति सूरयः

ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਪਰਮ ਤੱਤ ਹੈ—ਅਤਿ ਸੁੱਚਾ, ਨਿਰਮਲ, ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ; ਨਿਰੰਜਨ, ਨਿਰਾਭਾਸ—ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਮুনি ਵੀ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 34

भानुर्नभात्यग्निरथो शशी वा न ज्योतिरेवं न च मारुतो न हि । यं केवलं वस्तुविचारतोऽपि सूक्ष्मात्परं सूक्ष्मतरात्परं च

ਉਥੇ ਨਾ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਅੱਗ, ਨਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ; ਉਥੇ ਐਸਾ ਕੋਈ ਸਧਾਰਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਪਵਨ। ਉਹ ਤੱਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਸਤੂ ਵਾਂਗ ਸੁਖਮ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਤੋਲੋ, ਸੁਖਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਤੇ ਅਤਿ-ਸੁਖਮ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਹੈ।

Verse 35

अनिर्द्देश्य मचिन्त्यं च निर्विकारं निरामयम् । ज्ञप्तिमात्रस्वरूपं च न्यासिनो यांति तत्र वै

ਅਵਰਨਣਯੋਗ ਤੇ ਅਚਿੰਤ੍ਯ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਤੇ ਨਿਰਾਮਯ—ਕੇਵਲ ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ-ਸਵਰੂਪ ਉਸ ਪਰਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਹੀ ਨਿਆਸੀ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 36

शब्दातीनं निर्गुणं निर्विकारं सत्तामात्रं ज्ञानगम्यं त्वगम्यम् । यत्तद्वस्तु सर्वदा कथ्यते वै वेदातीतैश्चागमैर्मन्त्रभूतैः

ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਨਿਰਗੁਣ ਤੇ ਨਿਰਵਿਕਾਰ—ਸੱਤਾ-ਮਾਤ੍ਰ ਹੀ; ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਪਰ ਸਧਾਰਣ ਉਪਾਯਾਂ ਨਾਲ ਅਗੋਚਰ। ਉਹੀ ਤੱਤ ਵੇਦਾਤੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਸਵਰੂਪ ਆਗਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਦਾ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 37

तद्वस्तुभूतो भगवान्स ईश्वरः पिनाकपाणिर्भगवान्वृध्वजः । येनैव साक्षान्मकरध्वजो हतस्तपो जुषाणः परमेश्वरः सः

ਉਹੀ ਪਰਮ ਤੱਤ ਭਗਵਾਨ ਈਸ਼ਵਰ ਹੈ—ਪਿਨਾਕ ਧਨੁ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਧਵਜ ਧਾਰੀ। ਉਸੇ ਨੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਮਕਰਧਵਜ (ਕਾਮ) ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 38

लोमश उवाच । गिरिजा हि तदा देवी तताप परमं तपः । तपसा तेन रुद्रोऽपि उत्तमं भयमागतः

ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦੋਂ ਦੇਵੀ ਗਿਰਿਜਾ ਨੇ ਪਰਮ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰ ਵੀ ਉੱਤਮ ਭੈ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ।

Verse 39

विजित्य तपसा देवी पार्वती परमेण हि । शम्भुं सर्वार्थदं स्थाणुं केवलं स्वस्वरूपिणम्

ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਮ ਤਪ ਨਾਲ ਸਭ ਬਾਧਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ—ਸਭ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ, ਅਚਲ ਸਥਾਣੁ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਵਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 40

यदा जितस्तया देव्या तपसा वृषभध्वजः । समाधेश्चलितो भूत्वा यत्र सा पार्वती स्थिता

ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧਵਜ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਹਿਰੇ ਸਮਾਧੀ ਤੋਂ ਚਲਾਇਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਪਾਰਵਤੀ ਵੱਸਦੀ ਸੀ।

Verse 41

जगाम त्वरितेनैव देवदेवः पिनाकधृक् । तत्रापश्यत्स्थितां देवीं सखीभिः परिवारिताम्

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਪਿਨਾਕ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।

Verse 42

वेदिकोपरि विन्यस्तां यथैव शशिनः कलाम् । स देवस्तां निरीक्ष्याथ बटुर्भूत्वाथ तत्क्षणात्

ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਕਲਾ। ਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਪਲ ਬਟੁ—ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਤਪਸਵੀ—ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।

Verse 43

ब्रह्मचारिस्वरूपेण महेशो भगवान्भवः । सखीनां मध्यमाश्रित्य ह्युवाच बटुरूपवान् । किमर्थमालिमध्यस्था तन्वी सर्वांगसुन्दरी

ਭਗਵਾਨ ਮਹੇਸ਼, ਭਵ ਆਪ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਖੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ। ਬਟੁ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਤਨਵੀ, ਸਰਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰਿ, ਤੂੰ ਸਖੀਆਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈਂ?”

Verse 44

केयं कस्य कुतो याता किमर्थं तप्यते तपः । सर्वं मे कथ्यतां सख्यो याथा तथ्येन संप्रति

“ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ? ਹੇ ਸਖਿਓ, ਹੁਣੇ ਇੱਥੇ ਸੱਚ ਸੱਚ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।”

Verse 45

तदोवाच जया रुद्रं तपसः कारणं परम्

ਤਦੋਂ ਜਯਾ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਦਾ ਪਰਮ ਕਾਰਣ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।

Verse 46

हिमाद्रेर्दुहितेयं वै तपसा रुद्रमीश्वरम् । प्राप्तुकामा पतित्वन सेय मत्रोपविश्य च

ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਹਿਮਾਦ੍ਰੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਹ ਇੱਥੇ ਬੈਠ ਕੇ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

Verse 47

तपस्तताप सुमहत्सर्वेषां दुरतिक्रमम् । बटो जानीहि मे वाक्यं नान्यथा मम भाषितम्

ਉਸ ਨੇ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਲਈ ਲੰਘਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਹੇ ਨੌਜਵਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਜਾਣ ਲੈ—ਮੇਰਾ ਕਿਹਾ ਸੱਚ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ।

Verse 48

तच्छत्वा वचनं तस्याः प्रहस्येदमुवाच ह । श्रृण्वतीनां सखीनां वै महेशो बटुरूपवान्

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹੇਸ਼—ਹਾਲੇ ਵੀ ਬਟੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ—ਹੱਸਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਸਖੀਆਂ ਸੁਣ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

Verse 49

मूढेयं पार्वती सख्यो न जानाति हिताहितम् । किमर्थं च तपः कार्यं रुद्रपाप्त्यर्थमेव च

ਹੇ ਸਖਿਓ, ਇਹ ਪਾਰਵਤੀ ਮੋਹਿਤ ਹੈ; ਇਹ ਹਿਤ ਅਤੇ ਅਹਿਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ। ਤਪ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ—ਕੀ ਕੇਵਲ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਹੀ?

Verse 50

सोऽमंगलः कपाली च श्मशानालय एव च । अशिवः शिवशब्देन भण्यते च वृथाथ वै

ਉਹ ਅਮੰਗਲ ਹੈ, ਕਪਾਲ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਦਾ ਵਾਸੀ ਹੈ। ਜੋ ਅਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ‘ਸ਼ਿਵ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 51

अनया हि वृतो रुद्रो यदा सख्यः समेष्यति । तदेयमशुभा तन्वी भविष्यति न संशयः

ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਵਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ, ਹੇ ਸਖੀਓ, ਉਸ ਨਾਲ ਆ ਮਿਲੇਗਾ, ਤਦ ਇਹ ਸੁਕਮਲ ਤਨ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅਸ਼ੁਭ ਭਾਗ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 52

यो दक्षशापाद्विकृतो यज्ञबाह्योऽभवद्विटा । ये ह्यंगभूताः शर्वस्य सर्पा ह्यासन्महाविषाः

ਦਕਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਜੋ ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ—ਹੇ ਨਾਰੀ। ਅਤੇ ਸ਼ਰਵ ਦੇ ਅੰਗ-ਭੂਤ/ਆਭੂਸ਼ਣ ਜੋ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਪ ਹਨ ਹੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾ-ਵਿਸ਼ ਵਾਲੇ ਹਨ।

Verse 53

शवभस्मान्वितो रुद्रः कृत्तिवासा ह्यमंगलः । पिशाचैः प्रमथैर्भूतैरावृतो हि निरंतरम्

ਰੁਦ੍ਰ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਾਖ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਹੈ; ਉਹ ਚਮੜਾ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮੰਗਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਸਦਾ ਹੀ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ, ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 54

तेन रुद्रेण किं कार्यमनया सुकुमारया । निवार्यतां सखीभिश्च मर्तुकामा पिशाचवत्

ਉਸ ਰੁਦ੍ਰ ਨਾਲ ਇਸ ਨਾਜੁਕ ਕੁੜੀ ਦਾ ਕੀ ਕੰਮ? ਸਖੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ—ਉਹ ਤਾਂ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਮੌਤ ਨੂੰ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ।

Verse 55

इंद्रं हित्वा मनोज्ञं च यमं चैव महाप्रभम् । नैरृतं च विशालाक्षं वरुणं च अपां पतिम्

ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਨੋਹਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਅਤੇ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਯਮ ਨੂੰ ਵੀ; ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਨੈਰ੍ਰਿਤ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਜਲਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਵੀ—

Verse 56

कुबेरं पवनं चैव तथैव च विभावसुम् । एवमादीनि वाक्यानि उवाच परमेश्वरः । सखीनां श्रृण्वतीनां च यत्र सा तपसि स्थिता

ਅਤੇ ਕੁਬੇਰ ਨੂੰ, ਪਵਨ (ਵਾਯੂ) ਨੂੰ ਵੀ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਭਾਵਸੁ (ਅਗਨੀ) ਨੂੰ। ਐਸੇ ਹੀ ਹੋਰ ਬਚਨ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਉਚਾਰੇ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਸੁਣ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਤਪ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਖੜੀ ਸੀ।

Verse 57

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य रुद्रस्य बटुरूपिणः । चुकोप च शिवा साध्वी महेशं बटुरूपिणम्

ਉਸ ਬਟੁ-ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕੀਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਧਵੀ ਸ਼ਿਵਾ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਬਟੁ-ਰੂਪ ਮਹੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਰੋਹ ਕਰ ਬੈਠੀ।

Verse 58

जये त्वं विजये साध्वि प्रम्लोचेऽप्यथ सुन्दरि । सुलोचने महाभागे समीचीनं कृतं हि मे

“ਜਯਾ, ਵਿਜਯਾ, ਹੇ ਸਾਧਵੀ; ਅਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ—ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ; ਸੂਲੋਚਨਾ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ—ਜੋ ਮੈਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਯੋਗ੍ਯ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਹੈ।”

Verse 59

किमेतस्य बटोः कार्यं भवतीनामिहाधुना । बटुस्वरूपमास्थाय आगतो देवनिंदकः

“ਹੁਣ ਇਸ ਬਟੁ ਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕੰਮ ਹੈ? ਬਟੁ ਦਾ ਸਵਾਂਗ ਧਾਰ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕ ਨਿੰਦਕ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।”

Verse 60

अयं विसृज्यतां सख्यः किमनेन प्रयोजनम् । बटुस्वरूपिणं रुद्रं कुपिता सा ततोऽब्रवीत्

“ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਸਖਿਓ—ਇਸ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ?” ਇਉਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬਟੂ-ਰੂਪ ਧਾਰੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 61

बटो गच्छाशु त्वरितो न स्थेयं च त्वयाऽधुना । किमनेन प्रलापेन तव नास्ति प्रयोजनम्

“ਹੇ ਬਟੂ, ਤੁਰੰਤ ਚਲਾ ਜਾ—ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਨਾ ਟਿਕੀਂ। ਇਸ ਬਕਬਕ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ? ਤੇਰਾ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ।”

Verse 62

बटुर्निर्भर्त्सितस्तत्र तया चैवं तदा पुनः । प्रहस्य वै स्थिरो भूत्वा पुनर्वाक्यमथाब्रवीत्

ਉਸ ਨੇ ਇਉਂ ਡਾਂਟਿਆ ਤਾਂ ਬਟੂ ਉੱਥੇ ਹੱਸ ਪਿਆ; ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।

Verse 63

शनैः शनैरवितथं विजयां प्रति सत्वरम् । कस्मात्कोपस्तयातन्वि कृतः केनैव हेतुना

“ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ, ਪਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਸੁਕਮਲਾਂਗੀ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਈ? ਇਹ ਗੁੱਸਾ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਉੱਠਿਆ?”

Verse 64

सर्वेषामपि तद्वाच्यं वचनं सूक्तमेव यत् । यथोक्तेन च वाक्येन कस्मात्तन्वी प्रकोपिता

“ਉਹ ਬਚਨ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਕਥਨ ਹੈ। ਫਿਰ ਹੇ ਸੁਕਮਲਾਂਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਈ?”

Verse 65

यः शंभुरुच्यते लोके भिक्षुको भिक्षुकप्रियः । यदि मे ह्यनृतं प्रोक्तं तदा कोप इहोचितः

ਜੋ ਸ਼ੰਭੂ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ‘ਭਿਖਾਰੀ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਿਖਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ—ਜੇ ਮੈਂ ਅਸੱਤ ਕਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਨਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਚਿਤ ਹੈ।

Verse 66

इयं तावत्सुरूपा च विरूपोऽसौ सदाशिवः । विशालाक्षी त्वियं बाला विरूपाक्षो भवस्तथा

ਇਹ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਲਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਭਵ ਵੀ ‘ਵਿਰੂਪਾਖ’—ਅਜੀਬ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 67

एवंभूतेन रुद्रेण मोहितेयं कथं भवेत् । सभाग्यो हि पतिः स्त्रीणां सदा भाव्यो रतिप्रियः

ਐਸੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨਾਲ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਪਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਭਾਗ੍ਯਵਾਨ, ਸਦਾ ਮਨੋਹਰ ਅਤੇ ਰਤੀ-ਪ੍ਰੀਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 68

इयं कथं मोहितास्ति निर्गुणेन युगात्मिका । न श्रुतो न च विज्ञातो न दृष्टः केन वा शिवः

ਜੋ ਯੁਗਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰਗੁਣ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ? ਸ਼ਿਵ ਨਾ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਦੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।

Verse 69

सकामानां च भूतानां दुर्लभो हि सदाशिवः । तपसा परमेणैव गर्वितेयं सुमध्यमा

ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ ਨਾਰੀ ਪਰਮ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਹੀ ਗਰਵਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

Verse 70

निःस्तंभो हि सदा स्थाणुः कथं प्राप्स्यति तं पतिम् । मयोक्तं किं विशालाक्षि कस्मान्मे रुषिताऽधुना

ਸਥਾਣੁ ਸਦਾ ਨਿਰਾਧਾਰ ਹੈ—ਉਹ ਉਸ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗੀ? ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰੁੱਸ ਗਈ ਹੈਂ?

Verse 71

यावद्रोषो भवेन्नॄणां नारीणां च विशेषतः । तेन रोषेण तत्सर्वं भस्मीभूतं भविष्यति

ਜਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ—ਰੋਸ ਉੱਠਦਾ ਰਹੇ, ਉਸੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 72

सुकृतं चोर्जितं तन्वि सत्यमेवोदितं सति । कामः क्रोधश्च लोभश्च दंभो मात्सर्यमेव च

ਹੇ ਸੁਕੁਮਾਰ ਦੇਹ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਸੱਚ ਹੈ: ਕਠਿਨਾਈ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਪੁੰਨ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਦੰਭ ਅਤੇ ਮਾਤਸਰ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 73

च प्रपंचश्चतेन सर्वं विनश्यति । तस्मात्तपस्विभिर्युक्तं कामक्रोधादिवर्जनम्

ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰਕ ਜੰਜਾਲ ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤਪਸਵੀਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣ।

Verse 74

यदीश्वरो हृदि मध्ये विभाव्यो मनीषिभिः सर्वदा ज्ञप्तिमात्रः । तदा सर्वैर्मुनिवृत्त्या विभाव्यस्तपस्विभिर्नान्यथा चिंतनीयः

ਜੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੇਵਲ ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ-ਮਾਤ੍ਰ ਵਜੋਂ ਧਿਆਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤਪਸਵੀ ਮੁਨੀ-ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

Verse 75

एतच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शंभोस्तदाब्रवीद्विजया तं च सर्वम् । गच्छात्र किंचित्तव नास्ति कार्यं न वक्तव्यं वचनं बालिशान्यत्

ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਜਯਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਇਥੋਂ ਚਲਾ ਜਾ—ਤੇਰਾ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ। ਬਾਲਿਸ਼ ਬਚਨ ਹੋਰ ਨਾ ਬੋਲ।”

Verse 76

एवं विवदमानं तं बटुरूपं सदाशिवम् । विसर्जयामास तदा विजया वाक्यकोविदा

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਦ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਉਹ—ਬਟੂ (ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਦਾਸ਼ਿਵ—ਤਦ ਬੋਲ-ਚਾਤੁਰ ਵਿਜਯਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 77

तिरोधानं गतः सद्यो महेशो गिरिजां प्रति । अलक्ष्यमाणः सर्वासां सखीनां परमेश्वरः

ਤੁਰੰਤ ਮਹੇਸ਼ ਲੁਕਾਵਟ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗਿਰਿਜਾ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ; ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਸਖੀਆਂ ਨੂੰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 78

प्रादुर्बभूव सहसा निजरूपधरस्तदा । यदा ध्यानस्थिता देवी निजध्यानपरा सती

ਫਿਰ ਅਚਾਨਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿਜ ਸਵਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ—ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਤੀ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਆਪਣੇ ਅੰਤਰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ।

Verse 79

तदा हृदिस्थो देवेशो बहिर्हृष्टिचरोभवत् । नेत्रे उन्मील्य सा साध्वी गिरिजायतलोचना । अपश्यद्देवदेवेशं सर्वलोकमहेश्वरम्

ਤਦ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵੇਸ਼ ਬਾਹਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਨੇਤਰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਸਾਧਵੀ—ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਗਿਰਿਜਾ—ਨੇ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ।

Verse 80

द्विभुजं चैकवक्त्रं कृत्तिवाससमद्भुतम् । कपर्दं चंद्ररेखांकं निवीतं गजचर्मणा

ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੀ—ਦੋ ਭੁਜਾਵਾਂ ਤੇ ਇਕ ਮੁਖ; ਚਮੜੇ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ। ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰ-ਰੇਖਾ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ ਅਤੇ ਗਜਚਰਮ ਨਾਲ ਕਟਿਬੱਧ ਸੀ।

Verse 81

कर्णस्थौ हि महानागौ कंबलाश्वतरौ तदा । वासुकिः सर्पराजश्च कृताहारो महाद्युति

ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਦੋ ਮਹਾਨ ਨਾਗ—ਕੰਬਲ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਤਰ—ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਅਤੇ ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ ਵੀ, ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਸੁਪੋਸ਼ਿਤ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਸੀ।

Verse 82

वलयानि महार्हाणि तदा सर्पमयानि च । कृतानि तेन रुद्रेण तथा शोभाकराणि च

ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਮਹਾਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਕੰਗਣ ਵੀ ਸਨ—ਸਰਪਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ—ਜੋ ਉਸ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਘੜੇ; ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸ਼ੋਭਾ ਦੇ ਦਾਤਾ ਸਨ।

Verse 83

एवंभूतस्तदा शंभुः पार्वतीं प्रति चाग्रतः । उवाच त्वरया युक्तो वरं वरय भामिनि

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ, ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਪਾਰਵਤੀ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਉਤਾਵਲੇ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਵਰ ਮੰਗ—ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਚੁਣ ਲੈ।”

Verse 84

व्रीडया परया युक्ता साध्वी प्रोवाच शंकरम् । त्वं नाथो मम देवेश त्वया किं विस्मृतं पुरा

ਅਤਿ ਲਾਜ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸਾਧਵੀ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਨਾਥ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ; ਫਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈ?”

Verse 85

दक्षयज्ञविनाशं च यदर्थं कृतवान्प्रभो । स त्वं साहं समुत्पन्ना मेनायां कार्यसिद्धये

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਜਿਸ ਦਿਵ੍ਯ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਕਾਰਜ ਸਿਧ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਮੇਨਾ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਮੁੜ ਜਨਮੀ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੋ।

Verse 86

देवानां देवदेवेश तारकस्य वधं प्रति । भवतो हि मया देव भविष्यति कुमारकः

ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼! ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਅਤੇ ਤਾਰਕ ਦੇ ਵਧ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇੱਕ ਕੁਮਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ।

Verse 87

तस्मात्त्वया हि कर्तव्यं मम वाक्यं महेश्वर । गंतव्यं हिमवत्पार्श्व नात्र कार्या विचारणा

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਤੈਨੂੰ ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਹਿਮਵਤ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

Verse 88

याचस्व मां महादेव ऋषिभिः परिवारितः । करिष्यति न संदेहस्तव वाक्यं च मे पिता

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਮੰਗੋ। ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਤੁਹਾਡੀ ਬੇਨਤੀ ਮੰਨੇਗਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨ ਦੀ ਲਾਜ ਰੱਖੇਗਾ।

Verse 89

दक्षकन्या पुराहं वै पित्रा दत्ता यदा तव । यथोक्तविधिना तत्र विवाहो न कृतस्त्वया

ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਸੀ; ਜਦ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਉੱਥੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਸੰਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

Verse 90

न ग्रहाः पूजितास्तेन दक्षेण च महात्मना । ग्रहाणां विषयत्वेन सच्छिद्रोऽयं महानभूत्

ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਛਿਦ੍ਰ ਵਾਲਾ, ਦੋਸ਼ਪੂਰਣ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 91

तस्माद्यथोक्तविधिना कर्तुमर्हसि सुव्रत । विवाहं स्वं महाभाग देवानां कार्यसिद्धये

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਵਾਹ ਨੂੰ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰਵਾਉਣਾ ਯੋਗ ਹੈ।

Verse 92

तदोवाच महाबाहो गिरिजां प्रहसन्निव । स्वभावेनैव तत्सर्वं जंगमाजंगमं महत् । जातं त्वया मोहितं च त्रिगुणैः परिवेष्टितम्

ਤਦ ਮਹਾਬਾਹੁ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਗਿਰਿਜਾ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਕਿਹਾ: “ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਗਤ—ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ—ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਇਹ ਮੋਹਿਤ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

Verse 93

अहंकारात्समुत्पन्नं महत्तत्त्वं च पार्वति । महत्तत्त्वात्तमो जातं तमसा वेष्टितं नभः

ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮਹੱਤੱਤਵ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਹੱਤੱਤਵ ਤੋਂ ਤਮਸ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਤਮਸ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਘਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 94

भसो वायुरुत्पन्नो वायोरग्निरजायत । अग्नेरापः समुत्पन्ना अद्भ्यो जाता मही तदा

ਉਸ ਤੋਂ ਵਾਯੂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਅਗਨੀ ਜਨਮੀ। ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਆਪ (ਜਲ) ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਜਲ ਤੋਂ ਤਦ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।

Verse 95

मह्यादिकानि स्थास्नूनि चराणि च वरानने । दृश्यंयत्सर्वमेवैतन्नश्वरं विद्धि मानिनि

ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀਏ, ਧਰਤੀ ਆਦਿਕ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ—ਥਿਰ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਸਮੇਤ—ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਅਭਿਮਾਨਿਨੀ, ਇਹ ਸਭ ਨਾਸਵੰਤ ਜਾਣ।

Verse 96

एकोऽनेकत्वमापन्नो निर्गुणो हि गुणावृतः । स्वज्योतिर्भाति यो नित्यं परज्योत्स्नान्वितोऽभवत् । स्वतंत्रः परतंत्रश्च त्वया देवि महत्कृतम्

ਇਕੋ ਪਰਮ ਤੱਤ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਨਿਰਗੁਣ ਜਿਵੇਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਾਈ ਜੋਤਸਨਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋ ਸੁਤੰਤਰ ਸੀ ਉਹ ਪਰਤੰਤਰ ਬਣਿਆ—ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੂੰ ਹੀ ਕਰਾਇਆ।

Verse 97

मायामयं कृतमिदं च जगत्समग्रं सर्वात्मना अवधृतं परया च बुद्ध्या । सर्वात्मभिः सुकृतिभिः परमार्थभावैः संसक्तिरिंद्रियगणैः परिवेष्टितं च

ਇਹ ਸਮੂਹ ਜਗਤ ਮਾਇਆ-ਮਯ ਰਚਨਾ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ-ਸਰੂਪ ਆਤਮਾ ਤੇ ਪਰਾਤਪਰ ਬੁੱਧੀ ਦੁਆਰਾ ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਰਮਾਰਥ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਪੁੰਨਵਾਨ ਵੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 98

के ग्रहाः के उडुगणाः के बाध्यंते त्वया कृताः । विमुक्तं चाधुना देवि शर्वार्थं वरवर्णिनि

ਕਿਹੜੇ ਗ੍ਰਹਿ, ਕਿਹੜੇ ਨਕਸ਼ਤਰ-ਗਣ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਜੀਵ ਤੇਰੇ ਕਰਤੱਬ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ? ਅਤੇ ਹੁਣ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਹੇ ਵਰਵਰਣਿਨੀ, ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਅਰਥ ਲਈ ਕੀ ਕੁਝ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ?

Verse 99

गुणकार्यप्रसंगेन आवां प्रादुर्भवः कृतः । त्वं हि वै प्रकृतिः सूक्ष्मा रजःसत्त्वतमोमयी

ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਪ੍ਰਾਦੁਰਭਾਵ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਹੀ ਸੂਖਮ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈਂ—ਰਜਸ, ਸਤ੍ਤ੍ਵ ਅਤੇ ਤਮਸ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ।

Verse 100

व्यापारदक्षा सततमहं चैव सुमध्यमे । हिमालयं न गच्छामि न याचामि कथंचन

ਹੇ ਸੁਮਧ੍ਯਮੇ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਾਂ; ਨਾ ਮੈਂ ਹਿਮਾਲਯ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿੱਖ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ।

Verse 101

देहीति वचनात्सद्यः पुरुषो याति लाघवम् । इत्थं ज्ञात्वा च भो देवि किमस्माकं वदस्व वै

‘ਦੇਹਿ—ਦੇ’ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਹਲਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ—ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?

Verse 102

कार्यं त्वदाज्ञया भद्रे तत्सर्वं वक्तुमर्हसि । तेनोक्तात्र तदा साध्वी उवाच कमलेक्षणा

ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਜੋ ਕਰਤੱਬ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ ਸਾਧਵੀ ਨੇ ਤਦ ਉਥੇ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 103

त्वमात्मा प्रकृतिश्चाहं नात्र कार्या विचारणा । तथापि शंभो कर्तव्यं मम चोद्वहनं महत्

“ਤੂੰ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹਾਂ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਤਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਸ਼ੰਭੋ, ਤੈਨੂੰ ਮੇਰਾ ਮਹਾਨ ਉਦਵਾਹਨ—ਵਿਵਾਹ ਰੂਪ ਧਾਰਣ—ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 104

देहो ह्यविद्ययाक्षिप्तो विदेहो हि भवान्परः । तथाप्येवं महादेव शरीरावरणं कुरु

“ਇਹ ਦੇਹ ਅਵਿਦਿਆ ਕਰਕੇ ਹੀ ਧਾਰਿਤ ਹੋਈ ਹੈ; ਪਰ ਤੂੰ ਪਰਾਤਪਰ, ਵਿਦੇਹ ਹੈਂ। ਤਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਦੇਹ-ਆਵਰਨ ਧਾਰਣ ਕਰ।”

Verse 105

प्रपंचरचनां शंभो कुरु वाक्यान्मम प्रभो । याचस्व मां महादेव सौभाग्यं चैव देहि मे

ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਾਰਕ ਵਿਵਸਥਾ ਰਚੋ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਮੰਗੋ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਭਾਗ੍ਯਮਈ ਵਿਆਹ-ਭਾਗ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।

Verse 106

इत्येवमुक्तः स तया महात्मा महेश्वरो लोकविडंबनाय । तथेति मत्वा प्रहसञ्जगाम स्वमालयं देववरैः सुपूजितः

ਉਸ ਦੇ ਇਉਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾ ਰਚਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ‘ਤਥਾਸਤੁ’ ਕਿਹਾ। ਮੁਸਕੁਰਾਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 107

एतस्मिन्नंतरे तत्र हिमवान्गिरिभिः सह । मेनया भार्यया सार्द्धमाजगाम त्वरान्वितः

ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਹਿਮਵਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮੇਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੁਰੰਤਤਾ ਨਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 108

पार्वतीदर्शनार्थं च सुतैश्च परिवारितः । तेन दृष्टा महादेवी सखीभिः परिवारिता

ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।

Verse 109

पार्वत्या च तदा दृष्टो हिमवान्गिरिभिः सह । अभ्युत्थानपरा साध्वी प्रणम्य शिरसा तदा । पितरौ च तदा भ्रातॄन्बंधूंश्चैव च सर्वशः

ਤਦ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਹਿਮਵਾਨ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਸਾਧਵੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉੱਠਣ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ—ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 110

स्वमंकमारोप्य महायशास्तदा सुतां परिष्वज्य च बाष्पपूरितः । उवाच वाक्यं मधुरं हिमालयः किं वै कृतं साध्वि यथा तथेन

ਤਦ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ ਹਿਮਾਲਯ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ; ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਬੋਲ ਕੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸਾਧਵੀ, ਕੀ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਇਹ ਹਾਲਤ ਕਿਉਂ ਬਣੀ ਹੈ?”

Verse 111

तत्कथ्यतां महाभागे सर्वं शुश्रूषतां हि नः । तच्छ्रुत्वा मधुरं वाक्यमुवाच पितरं प्रति

“ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ; ਅਸੀਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ।” ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 112

तपसा परमेणैव प्रार्थितो मदनांतकः । शांतं च मे महात्कार्यं सर्वेषामपि दुर्ल्लभम्

“ਪਰਮ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਮਦਨਾਂਤਕ (ਕਾਮ-ਵਿਧੰਸਕ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਿਆ। ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ—ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹੈ—ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਸਿਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।”

Verse 113

तत्र तुष्टो महादेवो वरणार्थं समागतः । स मयोक्तस्तदा शंभुर्ममषाणिग्रहः कथम्

ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਵਰਣ-ਗ੍ਰਹਣ ਲਈ ਆਏ। ਤਦ ਮੈਂ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਮੇਰਾ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ?”

Verse 114

क्रियते च तदा शंभो मम पित्रा विनाधुना । यतागतेन मार्गेण गतोऽसौ त्रिपुरांतकः

“ਅਤੇ ਹੁਣ, ਹੇ ਸ਼ੰਭੋ, ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਹੀ ਕਰਮਕਾਂਡ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ ਉਸੇ ਰਾਹੀਂ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਧਰੋਂ ਉਹ ਆਇਆ ਸੀ।”

Verse 115

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा अवाप परमां मुदम् । बंधुभिः सह धर्मात्मा उवाच स्वसुतां पुनः

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; ਬੰਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 116

स्वगृहं चाद्य गच्छामो वयं सर्वे च भूधराः । अनया राधितो देवः पिनाकी वृषभध्वजः

“ਆਓ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਸਭੇ ਭੂਧਰ—ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਨਾਥ—ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਚਲੀਏ। ਇਸ ਨੇ ਦੇਵ ਪਿਨਾਕੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।”

Verse 117

इत्यूचुस्ते सुराः सर्वे हिमालयपुरोगमाः । पार्वतीसहिताः सर्वे तुष्टुर्वाग्भिरादृताः

ਇਉਂ ਹਿਮਾਲਯ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਬੋਲੇ; ਅਤੇ ਸਭ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਸਮੇਤ ਆਦਰ-ਭਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 118

तां स्तूयमानां च तदा हिमालयो ह्यारोप्य चांसं वरवर्णिनीं च । सर्वेथ शैलाः परिवार्य चोत्सुकाः समानयामासुरथ स्वमालयम्

ਜਦ ਉਹ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਦ ਹਿਮਾਲਯ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਘੇਰ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਲੈ ਗਏ।

Verse 119

देवदुंदुभयो नेदुः शंखतूर्याण्यनेकशः । वादित्राणि बहून्येव वाद्यमानानि सर्वशः

ਦੇਵ ਦੂੰਦੁਭੀਆਂ ਗੂੰਜ ਉਠੀਆਂ; ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਤੂਰੀਆਂ ਬਾਰੰਬਾਰ ਵੱਜੀਆਂ। ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਜੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵੱਜ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 120

पुष्पर्षेण महता तेनानीता गृहं प्रति

ਵੱਡੀ ਪੁਸ਼ਪ-ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਗ੍ਰਿਹ ਵੱਲ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ।

Verse 121

सा पूज्यमाना बहुभिस्तदानीं महाविभूत्युल्लसिता तपस्विनी । तथैव देवैः सह चारणैश्च महर्षिभिः सिद्धगणैश्च सर्वशः

ਤਦ ਉਹ ਤਪਸਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰੀ ਮਹਾਨ ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਦਮਕਦੀ ਹੋਈ ਬਹੁਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੀ ਗਈ—ਦੇਵਤਿਆਂ, ਚਾਰਣਾਂ, ਮਹਾ-਋ਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਚੌਫੇਰੇ ਸਿੱਧ-ਗਣਾਂ ਵੱਲੋਂ।

Verse 122

पूज्यमाना तदा देवी उवाच कमलासनम् । देवानृषीन्पितॄन्यक्षानन्यान्सर्वान्समागतान्

ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਨੇ ਤਦ ਕਮਲਾਸਨ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੂੰ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਭ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਆ—ਦੇਵ, ਋ਸ਼ੀ, ਪਿਤਰ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ।

Verse 123

गच्छध्वं सर्व एवैते येन्ये ह्यत्र समागताः । स्वंस्वं स्थानं यताजोषं सेव्यतां परमेश्वरः

“ਤੁਸੀਂ ਸਭ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਹੁਣ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰੋ। ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਓ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ—ਆਪਣੀ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ—ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਭਕਤੀ ਕਰੋ।”

Verse 124

एवं तदानीं स्वपितुर्गृहं गता संशोभमाना परमेण वर्चसा । सा पार्वती देववरैः सुपूजिता संचिंतयंती मनसा सदाशिवम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਾਰਵਤੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ ਨੂੰ ਗਈ, ਪਰਮ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ। ਦੇਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁਪੂਜਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮਨ ਵਿਚ ਸਦਾ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।