
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਯਜ्ञ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਟਕਰਾਅ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੋਮਸ਼ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਕਨਖਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯਜ्ञ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ; ਵਸਿਸ਼ਠ, ਅਗਸਤਯ, ਕਸ਼੍ਯਪ, ਅਤ੍ਰਿ, ਵਾਮਦੇਵ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਇੰਦਰ, ਸੋਮ, ਵਰੁਣ, ਕੁਬੇਰ, ਮਰੁਤ, ਅਗਨੀ, ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇ ਕੇ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਿਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਯਜ्ञ ਚੱਲਦਿਆਂ ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਯਜ्ञ ਦੀ ਅਸਲੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਹੀਂ; ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਇਆ ਮੰਗਲ ਵੀ ਅਮੰਗਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦਾਕਸ਼ਾਯਣੀ ਸਮੇਤ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਦਕਸ਼ ਨੇ ਇਹ ਸਲਾਹ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੂੰ ਯਜ्ञ ਦਾ ਮੂਲ ਦੱਸ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਕਹਿ ਕੇ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ—ਇੱਥੇ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਬਹਿਸਕਾਰ ਯਜ्ञ-ਦੋਸ਼ ਵਜੋਂ ਉਘੜਦੇ ਹਨ। ਦਧੀਚੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਕਥਾ ਸਤੀ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੋਮ ਦਕਸ਼-ਯਜ्ञ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ। ਸਤੀ ਨੰਦੀ, ਭ੍ਰਿੰਗੀ, ਮਹਾਕਾਲ ਆਦਿ ਗਣਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਸ਼ਿਵ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਨਿਮੰਤਰਣ ਵੀ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਗਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਲੋਕਾਚਾਰ ਅਤੇ ਯਜ्ञ-ਮਰਯਾਦਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਨਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਤੀ ਪਿਤ੍ਰ-ਗ੍ਰਿਹ ਧਰਮ ਦੇ ਆਗ੍ਰਹ ਨਾਲ ਅਡਿੱਗ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਵੱਡੇ ਗਣ-ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ—ਇਹੀ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਨੈਤਿਕ ਤਣਾਅ ਹੈ।
Verse 1
लोमश उवाच । एकदा तु तदा तेन यज्ञः प्रारंभितो महान् । तत्राहूतास्तदा सर्वे दीक्षितेन तपस्विना
ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਕ ਵਾਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਮਹਾਨ ਯਜ੍ਞ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ ਦੀਕਸ਼ਾ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਤਦ ਸਭ ਨੂੰ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ।
Verse 2
ऋषयो विविधास्तत्र वशिष्ठाद्याः समागताः । अगस्त्यः कश्यपोऽत्रिश्च वामदेवस्तथा भृगुः
ਉੱਥੇ ਅਨੇਕਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ—ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਆਦਿ; ਅਗਸਤ੍ਯ, ਕਸ਼੍ਯਪ, ਅਤ੍ਰਿ, ਵਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਭੀ।
Verse 3
दधीचो भगवान्व्यासो भरद्वाजोऽथ गौतमः । एते चान्ये च बहवः समाजग्मुर्महर्षयः
ਦਧੀਚਿ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਆਸ, ਭਰਦਵਾਜ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੌਤਮ—ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
Verse 4
तथा सर्वे सुरगणा लोकपालस्तथाऽपरे विद्याधराश्च गंधर्वाः किंनराप्सरसां गणाः
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ ਆਏ—ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਸਮੇਤ; ਵਿਦਿਆਧਰ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ।
Verse 5
सप्तलोकात्समानीतो ब्रह्मा लोकपितामहः । वैकुंठाच्च तथा विष्णुः समानीतो मरवं प्रति
ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਵੈਕੁੰਠ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਰਵ ਵੱਲ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।
Verse 6
देवेन्द्रो हि समानीत इंद्राण्या सह सुप्रभः । तथा चंद्रो हि रोहिण्या वरुणः प्रिययया सह
ਦੇਵੇਂਦ੍ਰ ਇੰਦਰ ਇੰਦਰਾਣੀ ਸਮੇਤ ਤੇਜਸਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਰੋਹਿਣੀ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸਮੇਤ ਆਏ।
Verse 7
कुबेरः पुष्पकारूढो मृगाऽरूढोऽथ मारुतः । बस्ताऽरूढः पावकश्च प्रेताऽरूढोऽथ निरृति
ਕੁਬੇਰ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਇਆ; ਮਾਰੁਤ (ਵਾਯੁ) ਮ੍ਰਿਗ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆਇਆ। ਪਾਵਕ (ਅਗਨੀ) ਬੱਕਰੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਅਤੇ ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਪ੍ਰੇਤ-ਵਾਹਨ ਉੱਤੇ ਆਈ।
Verse 8
एते सर्वे समायाता यज्ञवाटे द्विजन्मनः । ते सर्वे सत्कृतास्तेन दक्षेण च दुरात्मना
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਨਮਨ! ਇਹ ਸਭ ਯਜ੍ਞ-ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਦਕ੍ਸ਼ ਵੱਲੋਂ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੁਰਾਤਮਾ ਸੀ—ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਤਕਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।
Verse 9
भवनानि महार्हाणि सुप्रभाणि महांति च । त्वष्ट्रा कृतानि दिव्यानि कौशल्येन महात्मना
ਉੱਥੇ ਮਹਾਂਮੁੱਲੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੇ ਭਵਨ ਸਨ—ਦਿਵ੍ਯ ਧਾਮ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਤਮਾ ਤ੍ਵਸ਼੍ਟਾ ਨੇ ਅਤਿ-ਕੌਸ਼ਲ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਸੀ।
Verse 10
तेषु सर्वेषु धिष्ण्येषु यथाजोषं समास्थिताः
ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਤ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਨੇ ਯਥਾਯੋਗ ਅਤੇ ਯਥਾਸੁਖ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਸੰਭਾਲ ਲਏ।
Verse 11
वर्त्तमाने महायज्ञे तीर्थे कनखले तथा । ऋत्विजश्च कृतास्तेन भृग्वाद्याश्च तपोधनाः
ਜਦੋਂ ਕਨਖਲ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਮਹਾਯਜ੍ਞ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਦਿ ਤਪੋਧਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਤ੍ਵਿਜ਼—ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਕਰਮਕਾਰੀ ਪੁਰੋਹਿਤ—ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
Verse 12
दीक्षायुक्तस्तदा दक्षः कृतकौतुकमंगलः । भार्यया सहितो विप्रैः कृतस्वत्ययनो भृशम्
ਤਦੋਂ ਦਕਸ਼ ਦীক্ষਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੰਗਲਮਈ ਪੂਰਵ-ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ; ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਿਆਣ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
Verse 13
रेजे महत्त्वेन तदा सुहृद्भिः परितः सदा । एतस्मिन्नंतरे तत्र दधीचिर्वाक्यमब्रवीत्
ਤਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕਿਆ, ਸਦਾ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
Verse 14
दधीचिरुवाच । एते सुरेशा ऋषयो महत्तराः सलोकपालाश्च समागतास्तव । तथाऽपि यज्ञस्तु न शोभते भृशंपिनाकिना तेन महात्मना विना
ਦਧੀਚੀ ਬੋਲੇ: ‘ਹੇ ਦਕਸ਼! ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਸ਼, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਲੋਕਪਾਲ ਵੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਧਨੁਧਾਰੀ ਪਿਨਾਕੀ ਮਹਾਤਮਾ (ਸ਼ਿਵ) ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਇਹ ਯਜ੍ਞ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ।’
Verse 15
येनैव सर्वाण्यपि मंगलानि जातानि शंसंति महाविपश्चितः । सोऽसौ न दृष्टोऽत्र पुमान्पुराणो वृषध्वजो नीलकण्ठः कपर्दी
ਜਿਸ ਤੋਂ ਹੀ ਸਭ ਮੰਗਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਮਹਾ-ਮੁਨੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਪੁਰਾਤਨ ਪੁਰੁਸ਼ ਇੱਥੇ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ: ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ, ਨੀਲਕੰਠ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਪਰਦੀ (ਜਟਾਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ)।
Verse 16
अमंगलान्येव च मंगलानि भवंति येनाधिकृतानि दक्ष । त्रियंबकेनाथ सुमंगलानि भवंति सद्योह्यपमंगलानि
ਹੇ ਦਕਸ਼! ਜਿਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਮੰਗਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਮੰਗਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਯੰਬਕ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅਪਮੰਗਲ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਪਰਮ ਸੁਮੰਗਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 17
तस्मात्त्वयैव कर्तव्यमाह्वानं परमेष्ठिना । त्वरितं चैव शक्रेण विष्णुना प्रभविष्णुना
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਠਿਨ, ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਆਹਵਾਨ ਕਰ; ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸ਼ਕ੍ਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਨਾਲ।
Verse 18
सर्वैरेव हि गंतव्यं यत्र देवो महेश्वरः
ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਭ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
Verse 19
दाक्षायण्या समेतं तमानयध्वं त्वरान्विताः । तेन सर्वं पवित्रं स्याच्छंभुना योगिना भृशम्
ਤੁਰੰਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦਾਕਸ਼ਾਯਣੀ ਸਮੇਤ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ; ਉਸ ਯੋਗੀ ਸ਼ੰਭੂ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
Verse 20
यस्य स्मृत्या च नामोक्त्या समग्रं सुकृतं भवेत् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन समानेयो वृषध्वजः
ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਨਾਮ-ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਪੁੰਨ ਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਆਹਵਾਨ ਕਰਕੇ ਲਿਆਓ।
Verse 21
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रहसन्नाह दुष्टधीः । मूलं विष्णुर्हि देवानां यत्र धर्मः सनातनः
ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ-ਬੁੱਧੀ ਹੱਸ ਪਿਆ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ: “ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਣੁ ਹੀ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।”
Verse 22
यस्मिन्वेदाश्च यज्ञाश्च कर्माणिविविधानि च । प्रतिष्ठितानि सर्वाणि सोऽसौ विष्णुरिहागतः
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੇਦ, ਯਜ્ઞ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕਰਮ ਸਭ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹਨ—ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਇੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।
Verse 23
सत्यलोकात्समायातो ब्रह्मा लोकपितामहः । वेदैश्चोपनिषद्भिश्च आगमैर्विविधैः सह
ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾਮਹ, ਆਇਆ ਹੈ—ਵੇਦਾਂ, ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਆਗਮਾਂ ਸਮੇਤ।
Verse 24
तथा सुरगणैः साकमागतः सुरराट् स्वयम् । तथा यूयं समायाता ऋषयो वीतकल्मषाः
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪ ਆਇਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ—ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਰਿਸ਼ੀ।
Verse 25
येये यज्ञोचिताः शांतास्तेते सर्वे समागताः । वेदवेदार्थतत्त्वज्ञाः सर्वे यूयं दृढव्रताः
ਯਜ्ञ-ਯੋਗ੍ਯ, ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਜਿਤਨੇ ਵੀ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਰਥ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਹੋ।
Verse 26
अत्रैव च किमस्माकं रुद्रेणापि प्रयोजनम् । कन्या दत्ता मया विप्रा ब्रह्मणा नोदितेन हि
ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਕਨਿਆ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
Verse 27
अकुलीनो ह्यसौ विप्रा नष्टो नष्टप्रियः सदा । भूतप्रेतपिशाचानां पतिरेको दुरत्ययः
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਹ ਕੁਲਹੀਣ ਹੈ—ਉਜੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਦਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋਈਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮੀ। ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ ਅਤੇ ਪਿਸਾਚਾਂ ਦਾ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।
Verse 28
आत्मसंभावितो मूढःस्तब्धो मौनी समत्सरः । कर्मण्यस्मिन्नयोग्योऽसौ नानीतो हि मयाऽधुना
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ, ਮੋਹਿਤ, ਹਠੀਲਾ, ਮੌਨੀ ਅਤੇ ਈਰਖਾਲੂ—ਉਹ ਇਸ ਕਰਮ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਲਿਆਇਆ।
Verse 29
तस्मात्त्वया न वक्तव्यं पुनरेवं वचोद्विज । सर्वैर्भवद्भिः कर्तव्यो यज्ञो मे सफलो महान्
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਤੂੰ ਮੁੜ ਐਸੇ ਬਚਨ ਨਾ ਬੋਲੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਮੇਰਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਯਜ੍ਞ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 30
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य दधीचिर्वाक्यमब्रवीत्
ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਫਿਰ ਉੱਤਰ ਵਜੋਂ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
Verse 31
दधीचिरुवाच । सर्वेषामृषिवर्याणां सुराणां भावितात्मनाम् । अनयोऽयं महाञ्जातो विना तेन महात्मना
ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਵੱਡਾ ਵਿਘਨ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਬਿਨਾ।
Verse 32
विनाशोऽपि महान्सद्योह्यत्रत्यानां भविष्यति । एवमुक्त्वा दधीचोऽसावेक एव विनिर्गतः
“ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਤੁਰੰਤ ਵੱਡਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਆਵੇਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦਧੀਚਿ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
Verse 33
यज्ञवाटाच्च दक्षस्य त्वरितः स्वाश्रमं ययौ । मुनौ विनिर्गते दक्षः प्रहसन्निदमब्रवीत्
ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਯਜ੍ਞ-ਵਾਟ ਤੋਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮੁਨੀ ਦੇ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
Verse 34
गतः शिवप्रियो वीरो दधीचिर्नाम नामतः । आविष्टचित्ता मंदाश्च मिथ्यावादरताः खलाः
“ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਉਹ ਵੀਰ ਦਧੀਚਿ ਨਾਮ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ—ਉਹ ਤਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਇਹ ਖਲ ਲੋਕ, ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ, ਚਿੱਤ-ਆਵਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਰਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।”
Verse 35
वेदबाह्य दुराचारास्त्याज्यास्ते ह्यत्र कर्मणि । वेदवादरता यूयं सर्वे विष्णुपुरोगमाः
“ਜੋ ਵੇਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗਣਯੋਗ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵੇਦ-ਵਾਦ ਵਿੱਚ ਰਤੇ ਹੋ—ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਅਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਹੋ।”
Verse 36
यज्ञं मे सफलं विप्राः कुर्वंतु ह्यचिरादिव । तदा ते देवयजनं चक्रुः सर्वे सहर्षयः
“ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਮੇਰਾ ਯਜ੍ਞ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਫਲ ਕਰ ਦਿਓ।” ਤਦ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਦੇਵ-ਯਜਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
Verse 37
एतस्मिन्नंतरे तत्र पर्वते गंधमादने । धारागृहे विमानेन सखीभिः परिवारिता
ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ, ਧਾਰਾਗ੍ਰਿਹ (ਧਾਰਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ) ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਰਾਹੀਂ ਆ ਪਹੁੰਚੀ।
Verse 38
दाक्षायणी महादेवी चकार विविधास्तदा । क्रीडा विमानमध्यस्ता कन्दुकाद्याः सहस्रशः
ਤਦੋਂ ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣੀ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੇ ਵਿਮਾਨ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰੀੜਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ—ਕੰਦੂਕ ਆਦਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਖੇਡਾਂ।
Verse 39
क्रीडासक्ता तदा देवी ददर्शाथ महासती । यज्ञं प्रयांतं सोमं च रोहिण्या सहितं प्रभुम्
ਕ੍ਰੀੜਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਮਹਾਸਤੀ ਨੇ ਤਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਸੋਮ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਰੋਹਿਣੀ ਸਮੇਤ ਸੀ।
Verse 40
क्व गमिष्यति चंद्रोऽयं विजये पृच्छ सत्वरम् । तयोक्ता विजया देवी तं पप्रच्छ यथोचितम्
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਚੰਦਰਦੇਵ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਵਿਜਯਾ, ਤੁਰੰਤ ਪੁੱਛ।” ਇਉਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਦੇਵੀ ਵਿਜਯਾ ਨੇ ਯਥੋਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
Verse 41
कथितं तेन तत्सर्वं दक्षस्यैव मखादिकम् । तच्छ्रुत्वा त्वरिता देवी विजया जातसंभ्रमा । कथयामास तत्सर्वं यदुक्तं शशिना भृशम्
ਉਸ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਮਖ (ਯਜ੍ਞ) ਆਦਿਕ ਸਮੂਹ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵੀ ਵਿਜਯਾ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਦੌੜੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ।
Verse 42
विमृश्य कारणं देवी किमाह्वानं करोति न । दक्षः पिता मे माता च विस्मृता मां कुतोऽधुना
ਕਾਰਣ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ: “ਉਹ ਨਿਯੋਤਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਭੇਜਦਾ? ਦਕਸ਼ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਵੀ—ਕੀ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹਨ? ਹੁਣ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?”
Verse 43
पृच्छामि शंकरं चाद्य कारणं कृतनिश्चया । स्थापयित्वा सखीस्तत्र आगता शंकरं प्रति
ਨਿਸਚੇ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ: “ਅੱਜ ਮੈਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਕਾਰਣ ਪੁੱਛਾਂਗੀ।” ਸਖੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਟਿਕਾ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਈ।
Verse 44
ददर्शतं सभामध्ये त्रिलोचनमवस्थितम् । गणैः परिवृतं सर्वैश्चंडमुंडादिभिस्तदा
ਉਸ ਨੇ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਧਨੀ ਨੂੰ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ; ਤਦ ਉਹ ਚੰਡ-ਮੁੰਡ ਆਦਿ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਚੌਫੇਰੇ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
Verse 45
बाणो भृंगिस्तथा नंदी शैलादो हि महातपाः । महाकालो महाचंडो महामुंडो महाशिराः
ਉੱਥੇ ਬਾਣ, ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਅਤੇ ਨੰਦੀ ਸਨ; ਅਤੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਸ਼ੈਲਾਦ ਵੀ। ਨਾਲ ਹੀ ਮਹਾਕਾਲ, ਮਹਾਚੰਡ, ਮਹਾਮੁੰਡ ਅਤੇ ਮਹਾਸ਼ਿਰਾ ਵੀ ਸਨ।
Verse 46
धूम्राक्षो धूम्रकेतुश्च धूम्रपादस्तथैव च । एते चान्ये च बहवो गणा रुद्रानुवर्तिनः
ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼, ਧੂਮ੍ਰਕੇਤੁ ਅਤੇ ਧੂਮ੍ਰਪਾਦ ਵੀ ਸਨ। ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤੇ ਗਣ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਅਨੁਵਰਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
Verse 47
केचिद्भयानका रौद्राः कबंधाश्च तथा परे । विलोचनाश्च केचिच्च वक्षोहीनास्तथा परे
ਕੁਝ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਰੌਦ੍ਰ ਸਨ; ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਿਰ-ਰਹਿਤ ਧੜ ਸਨ। ਕੁਝ ਅਜੀਬ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਨ।
Verse 48
एवंभूताश्च शतशः सर्वे ते कृत्तिवाससः । जटाकलापसंभूषाः सर्वे रुद्राक्षभूषणाः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਕ੍ਰਿਤਿਵਾਸ—ਚਮੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ—ਸਨ; ਜਟਾਵਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਅਤੇ ਸਭ ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਸਨ।
Verse 49
जितेंद्रिया वीतरागाः सर्वे विषयवैरिणः । एभिः सर्वैः परिवृतः शंकरो लोकशंकरः । दृष्टस्तया उपाविष्ट आसने परामाद्भुते
ਸਭ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਵਿਰਾਗੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ੰਕਰ—ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਗਲਕਾਰੀ—ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ।
Verse 50
आक्षिप्तचित्ता सहसा जगाम शिवसंनिधिम् । शिवेन स्थापिता स्वांके प्रीतियुक्तेन वल्लभा
ਉਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਅਚਾਨਕ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ; ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਨਿਧਾਨ ਨੂੰ ਗਈ। ਪ੍ਰੀਤਿ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੂੰ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਲਿਆ।
Verse 51
प्रेम्णोदिता वचोभिः सा बहुमानपुरःसरम् । किमागमनकार्यंमे वद शीघ्रं सुमध्यमे
ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬਚਨ ਬੋਲੀ: “ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਦੱਸ—ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਜ ਹੈ?”
Verse 52
एवमुक्ता तदा तेन उवाचासितलोचना
ਇਉਂ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਤਦ ਕਾਲੀ-ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 53
सत्युवाच । पितुर्मम महायज्ञे कस्मात्तव न रोचते । गमनं देवदेवश तत्सर्वं कथय प्रभो
ਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਹਾਂਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਭਾਉਂਦਾ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ? ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।”
Verse 54
सुहृदामेष वै धर्मः सुहृद्भिः सह संगतिम् । कुर्वंति यन्महादेव सुहृदां प्रीतिवर्धिनीम्
“ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਇਹੀ ਧਰਮ ਹੈ ਕਿ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁਹ੍ਰਿਦਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰੀਤ ਵਧਦੀ ਹੈ।”
Verse 55
तसमात्सर्वप्रयत्नेन अनाहूतोऽपि गच्छ भोः । यज्ञवाटं पितुर्मेऽद्य वचनान्मे सदाशिव
“ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸਦਾਸ਼ਿਵ, ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਯਜ੍ਞ-ਵਾਟ ਵਿੱਚ, ਬਿਨਾ ਬੁਲਾਏ ਵੀ, ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਜਾਓ।”
Verse 56
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा ब भाषे सूनृतं वचः । त्वया भद्रे न गंतव्यं दक्षस्य यजनं प्रति
ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੱਚੇ ਬੋਲ ਕਹੇ: “ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਤੈਨੂੰ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਯਜ੍ਞ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।”
Verse 57
तस्य ये मानिनः सर्वे ससुरासुकिंनराः । ते स्रेव यजनं प्राप्ताः पितुस्तव न संशयः
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਆਦਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਸਮੇਤ—ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਯਜ੍ਞ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 58
अनाहूताश्च ये सुभ्रु गच्छंति परमन्दिरम् । अपमानं प्राप्नुवन्ति मरणादधिकं ततः
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਭੌਂਹਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਬੁਲਾਏ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਪਰਮ ਮੰਦਰ-ਸਮਾਨ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਪਮਾਨ ਪਾਂਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ।
Verse 59
परेषां मंदिरं प्राप्त इंद्रोपि लघुतां व्रजेत् । तस्मात्त्वाया न गंतव्यं दक्षस्य यजनं शुभे
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਇੰਦ੍ਰ ਵੀ ਲਘੁਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਤੈਨੂੰ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
Verse 60
एवमुक्ता सती तेन महेशेन महात्मना । उवाच रोषसंयुक्तं वाक्यं वाक्यविदां वरा
ਇਉਂ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਮਹੇਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ, ਬੋਲ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਤੀ ਨੇ ਰੋਸ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 61
यज्ञो हि सत्यं लोके त्वं स त्वं देववरेश्वर । अनाहूतोऽसि तेनाद्य पित्रा मे दृष्टचारिणा । तत्सर्वं ज्ञातुमिच्छामि तस्य भावं दुरात्मनः
‘ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਸਤ੍ਯ-ਧਾਰਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਹੀ ਉਹ ਸਤ੍ਯ ਹੈਂ। ਪਰ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਕੁਚਾਲੀ ਪਿਤਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਬਿਨਾ ਬੁਲਾਏ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ—ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਦਾ ਭਾਵ ਕੀ ਹੈ?’
Verse 62
तस्माच्चाद्यैव गच्छामि यज्ञवाडं पितुर्म्मम । अनुज्ञां देहि मे नाथ देवदेव जगत्पते
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਅੱਜ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਯਜ੍ਞ-ਮੰਡਪ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ/ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ। ਹੇ ਨਾਥ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ—ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।
Verse 63
इत्युक्तो भगवान्रुद्रस्तया देव्या शिवः स्वयम् । विज्ञाताखिलदृग्द्रष्टा भगवान्भूतभावनः
ਦੇਵੀ ਦੇ ਇਉਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ—ਸਵੈੰ ਸ਼ਿਵ—ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ—ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਝ ਗਿਆ।
Verse 64
स तामुवाच देवेशो महेशः सर्वसिद्धिदः । गच्छ देवि त्वरायुक्ता वचनान्मम सुव्रते
ਤਦ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਮਹੇਸ਼—ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਉਸਨੂੰ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਰੰਤ ਜਾ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤੇ।”
Verse 65
एतं नंदिनमारुह्य नानाविधगणान्विता । गणाः षष्टिसहस्राणि जग्मूरौद्राः शिवज्ञया
ਨੰਦਿਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਤ, ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਰੌਦ੍ਰ ਗਣ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ।
Verse 66
तैर्गणैः संवृता देवी जगाम पितृमंदिरम् । निरीक्ष्य तद्बलं सर्वं महादेवोतिविस्मितः
ਉਹ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮੰਦਰ-ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਗਈ। ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਉਸ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਅਤਿ ਵਿਸਮਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 67
भूषणानि महार्हाणि तेभ्यो देव्यै परंतपः । प्रेषयामास चाव्यग्रो महादेवोऽनु पृष्ठतः
ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਦੇਵੀ ਲਈ ਅਤਿ ਕੀਮਤੀ ਭੂਸ਼ਣ ਤੁਰੰਤ ਭੇਜੇ ਅਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਵਾਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 68
देव्या गतं वै स्वपितुर्गृहं तदा विमृश्य सर्वं भगवान्महेशः । दाक्षायणी पित्रवमानिता सती न यास्यतीति स्वपुरं पुनर्जगौ
ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ, ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰਿਆ। ਇਹ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਕਿ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਦਾਕਸ਼ਾਯਣੀ ਸਤੀ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪਰਤ ਗਿਆ।