Adhyaya 16

Verse 1

। लोमश उवाच । ततः शची तान्प्रोवाच वाचं धर्मार्थसंयुताम् । मा चिंता क्रियतां देवा बृहस्पतिपुरोगमः

ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦੋਂ ਸ਼ਚੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਹਿਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬਚਨ ਕਹੇ: “ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਦੇਵੋ—ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਅਗੇ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੋ।”

Verse 2

गच्छत त्वरिताः सर्वे शक्रं द्रष्टुं विचक्षणाः । ब्रह्महत्याभिभूतोऽसौ यत्रास्ते सुरसत्तमः

“ਤੁਸੀਂ ਸਭੇ ਵਿਵੇਕੀ ਜਣੇ ਤੁਰੰਤ ਜਾਓ, ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ। ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਦਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸੇ ਥਾਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।”

Verse 3

बहूनां कारणेनैव विश्वरूपे हि मंदधीः । हतस्तेन महेंद्रेण सर्वैः सोऽपि निराकृतः

ਅਨੇਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ—ਮੰਦ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ—ਉਸ ਮਹੇਂਦ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸਭਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਗਿਆ।

Verse 4

तस्मात्सर्वैर्भवद्भिश्च गंतव्यं यत्र स प्रभुः । अवज्ञा हि कृता पूर्वं महेंद्रेण तवानघ

ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਮਹੇਂਦ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਅਵਗਿਆ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਸੀ।

Verse 5

अवज्ञामात्रक्षुबंधेन त्वया शप्तः पुरंदरः । तथैव शापितश्चासि मया त्वं हि बृहस्पते

ਅਵਗਿਆ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਰੋਸ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਪ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

Verse 6

निरस्तोऽपि हि तस्मात्त्वमवसानपरो भव

ਇਸ ਲਈ, ਭਾਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਤਿਆਗਿਆ ਵੀ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਅੰਤ ਤੱਕ ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ।

Verse 7

यथा मदर्थमानीतौ शक्रे जीवति तावुभौ । त्वयि जीवति भो ब्रहमन्कार्यं तव करिष्यति

ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਤੱਕ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਦ ਤੱਕ ਤੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਕਾਰਜ ਸਿਧ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 8

कोऽपि सौभाग्यवांल्लोके तव क्षेत्रे जनिष्यति । पुत्रं विख्यातनामानमत्रनैवास्ति संशयः

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਤੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇਗਾ; ਇੱਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 9

गच्छ शीघ्रं सुरैःसार्द्धं शक्रमानय म चिरम् । प्रयासि त्वरितो नो चेत्पुनः शापं ददामि ते

ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਤੁਰੰਤ ਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਲਿਆ; ਜੇ ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨਾ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਪ ਉਚਾਰਾਂਗਾ।

Verse 10

शच्योक्तं वचनं श्रुत्वा सुरैः सार्द्धं जगाम सः । पुरंदरं गताः सर्वे ब्रह्महत्याभिपीडितम्

ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਚਲ ਪਿਆ। ਸਭੇ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ।

Verse 11

सरसस्तीरमासाद्य ते शक्रं चाभ्यवादयन् । दृष्टाः शक्रेम ते सर्वे तदा ह्यप्सु स्थितेन वै

ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 12

उवाच देवानेदेवेशः कस्माद्यूयमिहागताः । अहं हि पातकग्रस्तो ब्रह्महत्यापरिप्सुतः । अप्सु तिष्ठामि भो देवा एकाकी तपसान्वितः

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵੇਸ਼ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ? ਮੈਂ ਪਾਪ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੋ, ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।”

Verse 13

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सर्वे देवाः शतक्रतोः । ऊचुर्विह्वलिता एनं देवराजानमद्भुतम्

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਵਿਹਲ ਤੇ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਦੇਵਰਾਜ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।

Verse 14

एतादृशं न वाच्यं ते परेषामुपकारतः । कृतं त्वयैव यत्कर्म विश्वरूपवधादिकम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਪਰਾਏਆਂ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਕਰਮ ਹੋਇਆ—ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦੇ ਵਧ ਆਦਿਕ—ਉਹ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਹੀ ਹੱਥੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।”

Verse 15

विश्वकर्मसुतेनैव कृतं याजनमद्भुतम् । येन देवाः क्षयं यांति ऋषयोऽपि महाप्रभाः

ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਹੀ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਯਜ੍ਞ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 16

तस्माद्वतस्त्वया देव परेषामुपकारतः । ततः सर्वे वयं प्राप्तास्त्वां नेतुममरावतीम्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵ, ਪਰਾਏਆਂ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਅਤੇ ਆਸਰੇ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਾਂ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਅਮਰਾਵਤੀ—ਅਮਰਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ—ਵੱਲ ਲੈ ਚਲੀਏ।

Verse 17

एवं विवदमानेषु देवेषु च तदाऽब्रवीत् । ब्रह्महत्या त्वरायुक्ता देवेंद्रं वरयाम्यहम्

ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਤੁਰੰਤ ਉਤਾਵਲੀ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੀ: “ਮੈਂ ਦੇਵੇਂਦ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਲਕਸ਼ ਚੁਣਦੀ ਹਾਂ।”

Verse 18

तदा बृहस्पतिर्वाक्यमुवाच सहसैव तु

ਤਦੋਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਵਚਨ ਉਚਾਰਿਆ।

Verse 19

बृहस्पतिरुवाच । वासार्थं च करिष्यामः स्थानानि तव सांप्रतम् । प्रसांत्विता तदा हत्या देवैस्तत्कार्यगौरवात्

ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਨਿਵਾਸ ਲਈ ਯੋਗ ਥਾਵਾਂ ਨਿਯਤ ਕਰਾਂਗੇ।” ਤਦ ਕਾਰਜ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ।

Verse 20

विमृश्य सर्वे विभजुश्चतुर्द्धा हत्यां सुरास्ते ऋषयो मनीषिणः । यक्षाः पिशाचा उरगाः पतंगास्तथा च सर्वे सुरसिद्धचारणाः

ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਸਭ—ਦੇਵਤਾ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਯਕਸ਼, ਪਿਸਾਚ, ਨਾਗ, ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਰ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ—ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਨੂੰ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਬੈਠੇ।

Verse 21

आदौ क्षमां प्रति तदा ऊचुः सर्वे दिवौकसः । हे क्षमेंऽशस्त्वया ग्राह्यो हत्यायाः कार्यसिद्धये

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਸਭ ਨੇ ਖ਼ਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਹੇ ਖ਼ਸ਼ਮੇ, ਇਸ ਅਵਸ਼੍ਯਕ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਤੈਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 22

सुराणां तद्वचः श्रुत्वा धरित्री कंपिताऽवदत् । कथं ग्राह्ये मया ह्यंशो हत्यायास्तद्विमृश्यताम्

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਧਰਿਤ੍ਰੀ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ: “ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਾਂ? ਇਸ ਬਾਰੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।”

Verse 23

अहं हि सर्वभूतानां धात्री विश्वं धराम्यहम् । अपवित्रा भविष्यामि एनसा संवृता भृशम्

ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਧਾਤ੍ਰੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਇਹ ਭਾਰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਨਾਲ ਘਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੱਕੀ ਹੋ ਕੇ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ।

Verse 24

पृथ्वयास्तद्वचनं श्रुत्वा बृहस्पतिरुवाच ताम् । मा भौषीश्चारुसर्वांगि निष्पापासि न चान्यथा

ਧਰਤੀ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਡਰ ਨਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ! ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਹੈਂ—ਇਸ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਨਹੀਂ।”

Verse 25

यदा यदुकुले श्रीमान्वासुदेवो भविष्यति । तदा तत्पदविन्यासान्नष्पापा त्वं भविष्यसि

ਜਦੋਂ ਯਦੁ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗੀ।

Verse 26

कुरु वाक्यं त्वमस्माकं नात्र कार्या विचारणा

ਸਾਡਾ ਬਚਨ ਤੂੰ ਕਰ; ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ-ਵਿਮਰਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

Verse 27

इत्युक्ता पृथिवी तेषां निष्पापा साकरोद्वचः । ततो वृक्षान्समाहूय सर्वे देवाऽब्रुवन्वचः

ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨ ਗਈ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵ੍ਰਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 28

हत्यांशो हि ग्रहीतव्यो भवद्भिः कार्यसिद्धये । एवमुक्ताऽब्रुवन्वबृक्षा देवान्सर्वे समागताः

“ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਤਿਆ-ਪਾਪ ਦਾ ਇਕ ਅੰਸ਼ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਭ ਵ੍ਰਿੱਖਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 29

वयं सर्वे तथा भूतास्तापसानां फलप्रदाः । तदा हत्यान्विताः सर्वे भविष्यंति तपस्विनः

“ਅਸੀਂ ਸਭ ਐਸੇ ਜੀਵ ਹਾਂ ਜੋ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਫਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਹਤਿਆ-ਪਾਪ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।”

Verse 30

पापिनो हि महाभागास्तस्मात्सर्वं विमृश्यताम् । तदा पुरोधसा चोक्ताः सर्वे वृक्षाः समागताः

“ਤਦ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੋ, ਤੁਸੀਂ ਪਾਪੀ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ; ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।” ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਭ ਵ੍ਰਿੱਖ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।

Verse 31

मा चिंता क्रियतां सर्वैः प्रसादाच्च शतक्रतोः । छेदिताश्चैव सर्वे वै ह्यनेकांशत्वमागताः

“ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ; ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੋਗੇ। ਕੱਟੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਅਨੇਕ ਅੰਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ, ਬਹੁ-ਸ਼ਾਖੀ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ।”

Verse 32

ततो विटपिनो नित्यं यूयं सर्वे भविष्यथ । इत्युक्तास्ते तदा सर्वेगृह्णन्हत्यां विभागशः

“ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸਦਾ ਲਈ ਵਿਟਪੀ—ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਿੱਖ ਬਣੇ ਰਹੋਗੇ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਨੇ ਹਤਿਆ-ਪਾਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 33

ततो ह्यपः समाहूय ऊचुः सर्वे दिवौकसः । अद्भिश्च गृह्यतामद्य हत्यांशः कार्यसिद्धये

ਤਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਲੋਕੀ ਜਨਾਂ ਨੇ ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ: “ਕਾਰਜ-ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਅੱਜ ਹਤਿਆ-ਦੋਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਜਲ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ।”

Verse 34

तदा ह्यापो मिलित्वाथ ऊचुः सर्वाः पुरोधसम् । यानि कानि च पापानि तथा दुश्चरितानि च

ਤਦੋਂ ਜਲ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: “ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਪਾਪ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਕੁਕਰਮ ਹਨ…”

Verse 35

अस्मत्संपर्कसंबंधात्स्नानशौचाशनादिभिः । पुनंति प्राणिनः सर्वे पापेन परिवेष्टिताः

“ਸਾਡੇ ਸਪਰਸ਼ ਤੇ ਸੰਗ ਨਾਲ—ਸਨਾਨ, ਸ਼ੌਚ, ਪਾਨ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ—ਪਾਪ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।”

Verse 36

तासां वचनमाकर्ण्य बृहस्पतिरुवाच ह । मा भयं क्रियतामाप एनसा दुस्तरेण हि

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਜਲੋ, ਡਰ ਨਾ ਕਰੋ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੇ ਦੁਰਤਰ ਪਾਪ-ਬੰਧ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋ।”

Verse 37

आपः पुनंतु सर्वेषां चराचरनिवासिनाम् । तदा स्त्रियः समाहूय बृहस्पतिरुवाच ह

“ਜਲ ਚਲ-ਅਚਲ ਸਭ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ।” ਤਦੋਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ।

Verse 38

अद्यैव ग्राह्ये हत्यांशः सर्वकार्यार्थसिद्धये । निशम्य तद्गुरोर्वाक्यमूचुः सर्वाश्चयोपितः

“ਅੱਜ ਹੀ ਹਤਿਆ-ਪਾਪ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਭ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਸਿੱਧ ਹੋਣ।” ਉਸ ਗੁਰੂਦੇਵ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 39

पापमाचरते योषा तेन पापेन नान्यथा । लिप्यंते बहवः पक्षा इति वेदानुशासनम्

“ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਾਪ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਸੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਹੀ ਲਿਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੱਖ (ਸੰਗਤਾਂ) ਵੀ ਦਾਗ਼ਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਵੇਦ ਦੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾ ਹੈ।”

Verse 40

श्रुतमस्ति न ते किंचिद्धेपुरोधो विमृश्यताम् । योषिद्भिः प्रोच्यमानोऽपि उवाचाथ बृहस्पतिः

“ਹੇ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਸੁਣਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ।” ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਬੋਧਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਤਦ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 41

मा भयं क्रियतां सर्वाः पापादस्मात्सुलोचनाः । भविष्याणां तथान्येषां भविष्यति फलप्रदः । हत्यांशो यो हि सर्वासां यथाकामित्वमेव च

“ਹੇ ਸੁਲੋਚਨਾ (ਸੁੰਦਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਿਓ), ਇਸ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਭੈ ਨਾ ਕਰੋ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਵੀ, ਇਹ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਹਤਿਆ-ਪਾਪ ਦਾ ਜੋ ਅੰਸ਼ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੇ ਧਾਰਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਯਥਾਕਾਮਤਾ—ਇੱਛਾ-ਪੂਰਤੀ ਦਾ ਵਰ ਵੀ ਦੇਵੇਗਾ।”

Verse 42

एवमंशाश्च त्यायाश्चत्वारः कल्पिताः सुरैः । निवासमकरोत्सद्यस्तेषुतेषु द्विजोत्तमाः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਚਾਰ ਅੰਸ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ-ਭਾਗ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਏ।

Verse 43

निष्पापो हि तदा जातो महेंद्रो ह्यभिषेचितः । देवपुर्यां सुरगणैस्तथैव ऋषभिः सह

ਤਦੋਂ ਮਹੇਂਦ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਦੇਵਗਣਾਂ ਨੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਸੇਕ ਕੀਤਾ।

Verse 44

शच्या समेतो हि तदा पुरंदरो बभूव विश्वाधिपतिर्महात्मा । देवैः समेतो हि महानुभावैर्मुनीश्वरैः सिद्धगणैस्तदानीम्

ਤਦੋਂ ਸ਼ਚੀ ਸਮੇਤ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਿਆ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਦੇਵਾਂ, ਮੁਨੀਸ਼ਵਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਗਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।

Verse 45

तदाग्नयः शोभना वायवश्च सर्वे ग्रहाः सुप्रभाः शांतियुक्ताः । जाताः सद्यः पृथिवी शोभमाना तथाद्रयो मणिप्रभवा बभूवुः

ਤਦੋਂ ਅੱਗਾਂ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਹਵਾਵਾਂ ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ; ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕੇ। ਤੁਰੰਤ ਧਰਤੀ ਦਿਪਤ ਹੋ ਉਠੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਮਾਣੋ ਮਣੀਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇ ਸਰੋਤ ਬਣ ਗਏ।

Verse 46

प्रसन्नानि तथा ह्यासन्मनांसि च मनस्विनाम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨਸਵੀ ਜਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਿ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।

Verse 47

नद्यश्चामृतवाहिन्यो वृक्षा ह्यासन्सदाफलाः । अकृष्टपच्यौषधयो बभूवुश्चमृतोपमाः

ਨਦੀਆਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਾਹੁਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਪਣ ਲੱਗੀਆਂ; ਦਰੱਖ਼ਤ ਸਦਾ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਰਹੇ। ਬਿਨਾ ਜੋਤਣ ਪੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਵੀ ਅਮ੍ਰਿਤ ਸਮਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ।

Verse 48

ऐकपद्येन सर्वेषामिंद्रलोकनिवासिनाम् । बभूव परमोत्साहो महामोदकरस्तथा

ਉਸ ਇਕੋ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਹੀ ਇੰਦਰ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਉਤਸਾਹ ਜਾਗ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 49

लोमश उवाच । एतस्मिन्नंतरे त्वष्टा दृष्ट्वा चेंद्रमहोत्सवम् । बभूव रुषि तोऽतीव पुत्रशोकप्रपीडितः

ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਦਰਮਿਆਨ, ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਮਹਾ-ਉਤਸਵ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 50

जगाम निर्वेदपरस्तपस्तप्तुं सुदारुणम् । तपसा तेन संतुष्टो ब्रह्मा लोकपितामहः

ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਅਤਿ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਲੋਕ-ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 51

त्वष्टारमब्रवीत्तुष्टो वरं वरय सुव्रत । तदा वव्रे वरं त्वष्टा सर्वलोकभयावहम् । वरं पुत्रो हि दात्वोय देवानां हि भयावहः

ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਵਰ ਮੰਗ।” ਤਦ ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਨੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵਰ ਮੰਗਿਆ: “ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਹ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭਯਾਨਕ ਹੋਵੇ।”

Verse 52

तथेति च वरो दत्तो ब्रह्मणा परमेष्ठिना । वरदानात्सद्य एव बभूव पुरुषस्तदा

ਪਰਮੈਸ਼ਠੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤਥਾਸਤੁ,” ਅਤੇ ਵਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਇੱਕ ਪੁਰੁਸ਼-ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ।

Verse 53

वृत्रनामांकितस्तत्र दैत्यो हि परमाद्भुतः । धनुषां शतमात्रं हि प्रत्यहं ववृधेऽसुरः

ਉੱਥੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ ਇਕ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਦੈਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਅਸੁਰ ਹਰ ਦਿਨ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਸੌ ਮਾਪਾਂ ਜਿਤਨਾ ਵਧਦਾ ਗਿਆ।

Verse 54

पातालान्निर्गता दैत्या ये पुराऽमृतमंथने । घातिताः सुरसंघैश्च भृगुणा जीवितास्त्वरात्

ਜੋ ਦੈਤ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਮੰਥਨ ਵੇਲੇ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਸਨ, ਉਹ ਦੇਵ-ਸੈਨਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਪਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਜੀਵਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 55

सर्वं महीतलं व्याप्तं तेनैकेन महात्मना

ਉਸ ਇਕ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਹੀ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਵਿਆਪ ਕੇ ਦਬਾ ਲਿਆ।

Verse 56

तदा सर्वेऽपि ऋषयो वध्यमानास्तपस्विनः । ब्रह्माणं त्वरिताः सर्वे ऊचुर्व्यसनमागतम्

ਤਦ ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਤੁਰੰਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਦੌੜੇ ਅਤੇ ਆਈ ਹੋਈ ਮਹਾਂ ਵਿਪਤਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਾਈ।

Verse 57

तथा चेंद्रादयो देवा गंधर्वाः समरुद्गणाः । ब्रह्मणा कथितं सर्वं त्वष्टुश्चैतच्चिकीर्षितम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਮਰੁਤ-ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣਾਏ ਗਏ—ਅਤੇ ਤਵਸ਼ਟਾ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ।

Verse 58

भवद्वधार्थं जनितस्तपसा परमेण तु । वृत्त्रोनाम महातेजाः सर्वदैत्यापिधो महान्

ਤੁਹਾਡੇ ਵਧ ਲਈ ਪਰਮ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿੱਤਰ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਬਲਵਾਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਭ ਦੈਤਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਸਰਾ ਤੇ ਸ਼ਰਨ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 59

तथापि यत्नः क्रियतां यथा वध्यो भवेदसौ । निशम्य ब्रह्मणो वाक्यमूचुर्द्देवाः सवासवाः

ਤੱਥਾਪਿ ਐਸਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਵਧਯੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 60

देवा ऊचुः । यदा इंद्रो हि हत्याया विमुक्तः स्थापितो दिवि । तदास्माभिरकार्यं वै कृतमस्ति दुरासदम्

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਅਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇੱਕ ਅਨੁਚਿਤ ਕਰਮ ਕਰ ਬੈਠੇ, ਜੋ ਔਖਾ ਮਿਟਦਾ ਹੈ।

Verse 61

शस्त्राण्यस्त्राण्यनेकानि संक्षिप्तानि ह्यबुद्धितः । दधीच स्याश्रमे ब्रह्मन्किं कार्यं करवामहे

ਅਨੇਕ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਤੇ ਅਸਤ੍ਰ ਬੇਸਮਝੀ ਨਾਲ ਦਧੀਚੀ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਛੱਡੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?

Verse 62

तच्छ्रुत्वा प्रहसन्वाक्यं देवान्ब्रह्मा तदाऽब्रवीत् । चिरं स्थितानि विज्ञायागच्छध्वं तानि वै सुराः

ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੱਸ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: ‘ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉੱਥੇ ਪਏ ਹਨ, ਹੇ ਸੁਰੋ, ਜਾਓ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਆਓ।’

Verse 63

गत्वा देवास्तदा सर्वे नापश्यन्स्वं स्वमायुधम् । पप्रच्छुश्च दधीचिं ते सोऽवादीन्नैव वेद्भयहम्

ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਉੱਥੇ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਆਯੁਧ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਧੀਚਿ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ।”

Verse 64

पुनर्ब्रह्माणमागात्य ऊचुः सर्वे मुनेर्वचः

ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਮੁੜ ਆਏ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਬਚਨ ਜਿਵੇਂ ਦੇ ਤਿਵੇਂ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੇ।

Verse 65

ब्रह्मोवाच तदा देवान्सर्वेषां कार्यसिद्धये । तस्यास्थीन्येव याचध्वं प्रदास्यति न संशयः

ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਸਭ ਦੇ ਕਾਰਜ-ਸਿੱਧੀ ਲਈ, ਉਸ ਤੋਂ ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਹੀ ਮੰਗੋ; ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦੇ ਦੇਵੇਗਾ।”

Verse 66

तच्छ्रुत्वा ब्राह्मणो वाक्यं शक्रो वचनमब्रवीत्

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਦ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਉੱਤਰ ਵਜੋਂ ਬੋਲਿਆ।

Verse 67

विश्वरूपो हतो देव देवानां कार्यसिद्धये । एक एव तदा ब्रह्मन्पापिष्ठोऽहं कृतः सुरैः

“ਹੇ ਦੇਵ! ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜ-ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਪਰ ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੁਰਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਰ ਕੇਵਲ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।”

Verse 68

तथा पुरोधसा चैव निःश्रीकस्तत्क्षणात्कृतः । दिष्ट्या परमया चाहं प्रविष्टो निजमंदिरम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਉਸੇ ਪਲ ਮੈਨੂੰ ਤੇਜ-ਸ਼੍ਰੀ ਤੋਂ ਵੰਝਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਪਰਮ ਭਾਗ੍ਯ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 69

दधीचं घातयित्वा वै तस्यास्थीनि बहून्यपि । अस्त्राणि तानि भगवन्कृतानि ह्यशुभानि वै

ਦਧੀਚ ਨੂੰ ਮਰਵਾ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਹੱਡੀਆਂ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਭਗਵਨ, ਉਹ ਅਸਤ੍ਰ ਬਣਾਏ ਗਏ; ਪਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਹ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਦਾਗ਼ਦਾਰ ਸਨ।

Verse 70

त्वष्ट्रा हि जनितो यो वै वृत्रो नामैष दैत्यराट् । कथं तं घातयाम्येवं सततं पापभीरुणा । शक्रेणोक्तं निशम्याथ ब्रह्मा वाक्यमुवाच ह

ਤਵਸ਼ਟ੍ਰਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਇਹ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨਾਮ ਦਾ ਦੈਤ੍ਯਰਾਜ ਹੈ। ਮੈਂ, ਜੋ ਸਦਾ ਪਾਪ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਾਂ? ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 71

अर्थशास्त्रपरेणैव विधिना तमबोधयत् । आततायिनमायांतं ब्राह्मणं वा तपस्विनम् । हंतुकामं जिघांसीयान्न तेन ब्रह्महा भवेत्

ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਵਾਲੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ: ਜੋ ਆਤਤਾਈ ਹਮਲਾ ਕਰੇ—ਭਾਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਤਪਸਵੀ—ਜੇ ਮਾਰਨ ਨੂੰ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।

Verse 72

इन्द्र उवाच । दधीचस्य वधाद्ब्रह्मन्नहं भीतो न संशयः । तस्माद्ब्रह्मवधात्सत्यं महदेनो भविष्यति

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਦਧੀਚ ਦੇ ਵਧ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਵਧ ਤੋਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਹਾਨ ਪਾਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 73

अतो न कार्यमस्माभिर्ब्राह्मणानां तु हेलनम् । हेलनाद्बहवो दोषा भविष्यंति न चान्यथा

ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਕਦੇ ਅਪਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਅਪਮਾਨ ਤੋਂ ਅਨੇਕ ਦੋਸ਼ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉੱਪਜਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ।

Verse 74

अदृष्टं परमं धर्म्यं विधिना परमेण हि । कर्तव्यं मनसा चैवं पुरुषेण विजानता

ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਟ ਫਲ ਵਾਲਾ ਪਰਮ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਰਗ ਵੀ ਪਰਮ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਕਾਰ ਪੁਰਖ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ ਕਰਮ ਕਰੇ।

Verse 75

निःस्पृहं तस्य तद्वाक्यं श्रुत्वा ब्रह्मा ह्युवाच तम् । शक्रस्वबुद्ध्यावर्तस्व दधीचिं गच्छ सत्वरम्

ਉਸ ਦੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜਾ; ਦਧੀਚੀ ਕੋਲ ਤੁਰੰਤ ਪਹੁੰਚ।”

Verse 76

याचस्व तस्य चास्थीनि दधीचेः कार्यगौरवात् । गुरुणा सहितः शक्रो देवैः सह समन्वितः

“ਕਾਰਜ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਕਰਕੇ ਦਧੀਚੀ ਦੇ ਅਸਥੀਆਂ ਮੰਗ ਲੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਗੁਰੂ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕੱਠੇ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 77

तथेति गत्वा ते सर्वे दधीचस्याश्रमं शुभम् । नानासत्त्वसमायुक्तं वैरबावविवर्जितम्

“ਤਥਾਸਤੁ” ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਦਧੀਚੀ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਗਏ—ਜੋ ਨਾਨਾ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਪਰ ਵੈਰ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ।

Verse 78

मार्जारमूषकाश्चैव परस्परमुदान्विताः । ऐकपद्येन सिंहाश्च गजिन्यः कलभैः सह

ਉੱਥੇ ਬਿੱਲੀਆਂ ਤੇ ਚੂਹੇ ਭੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ; ਸਿੰਘ ਵੀ ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਇਕੋ ਰਾਹ ਚਲਦੇ, ਅਤੇ ਹਥਣੀਆਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਵੱਸਦੀਆਂ ਸਨ।

Verse 79

तथा जात्यश्च विविधाः क्रीडायुक्ताः परस्परम् । नकुलैः सह सर्पाश्च क्रीडायुक्ताः परस्परम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੇਕਾਂ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀਆਂ ਸਨ; ਨਕੁਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਪ ਵੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

Verse 80

एवंविधान्यनेकानि ह्यश्चर्याणि तदाश्रमे । पश्यंतो विबुधाः सर्वे विस्मयं परमं ययुः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਅਚੰਭੇ ਉਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਸਨ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ ਪਰਮ ਵਿਸਮਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

Verse 81

अथासने मुनिश्रेष्ठं ददृशुः परमास्थितम् । तेजसा परमेणैव भ्राजमानं यथा रविम्

ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ—ਪਰਮ ਅਡੋਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ; ਪਰਮ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ।

Verse 82

विभावसुं द्वितीयं वा सुवर्चसहितं तदा । यथा ब्रह्मा हि सावित्र्या तथासौ मुनिसत्तमः

ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਦੂਜੇ ਵਿਭਾਵਸੁ (ਅਗਨੀਦੇਵ) ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ, ਸੁਵਰਚਾ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ; ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਨਾਲ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਮੁਨਿਸੱਤਮ ਵੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ।

Verse 83

तं प्रणम्य ततो देवा वचनं चेदमब्रुवन् । त्वं दाता त्रिषु लोकेषु त्वत्सकाशमिहगताः

ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: “ਤੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਤਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਦਰ ਤੇ, ਤੇਰੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਾਂ।”

Verse 84

निशम्य वचनं तेषां देवानां भुनिरब्रवीत् । किमर्थ मागताः सर्वे वदध्वं तत्सुरोत्तमाः

ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਏ ਹੋ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ।”

Verse 85

प्रयच्छामि न संदेहो नान्यथा मम भाषितम् । तदोचुः सहिताः सर्वे दधीचिं स्वार्थकामुकाः

“ਮੈਂ ਦਿਆਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਹੋਰਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।” ਤਦ ਸਭ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਦਧੀਚੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 86

भयभीता वयं विप्र भवद्दर्शनकांक्षिणः । त्रातारं त्वां समाकर्ण्य ब्रह्मणा नोदिता वयम्

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਅਸੀਂ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਹੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਆਏ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆਕਰਤਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਹੈ।

Verse 87

सम्प्राप्ता विद्धि तत्सर्वं दातुमर्होऽथ सुव्रत

ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਸੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈਂ।

Verse 88

निशम्य वचनं तेषां किं दातव्यं तदुच्यताम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ (ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ): 'ਕੀ ਦੇਣਾ ਹੈ? ਉਹ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ।'

Verse 89

ततो देवाब्रुवन्विप्र दैत्यानां निधनायनः । शस्त्रनिर्माणकार्यार्थं तवास्थीनि प्रयच्छ वै

ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ, ਸ਼ਸਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇਵੋ।'

Verse 90

प्रहस्योवाच विप्रर्षिस्तिष्ठध्वं क्षणमेव हि । स्वयमेव त्वहं देवास्त्यक्ष्याम्यद्य कलेवरम्

ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਇੱਥੇ ਰੁਕੋ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਖੁਦ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਵਾਂਗਾ।'

Verse 91

इत्युक्त्वा तानथो पत्नीं समाहूय सुवर्चसम् । प्रोवाच स महातेजाः श्रृणु देवी शुचिस्मिते

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਤੇਜਸਵੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਹੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ।'

Verse 92

अस्थ्यर्थं याचितो देवैस्त्यजाम्येतत्कलेवरम् । ब्रह्मलोकं व्रजाम्यद्य परमेण समाधिना

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮੇਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਸਰਵਉੱਚ ਸਮਾਧੀ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਜਾਵਾਂਗਾ।

Verse 93

मयि याते ब्रह्मलोकं त्वं स्वधर्मेण तत्र माम् । प्राप्स्यस्येव न संदेहो वृथा चिन्तां च मा कृथाः

ਜਦ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਵਿਅਰਥ ਚਿੰਤਾ ਕਰਕੇ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ।

Verse 94

इत्युक्त्वा तां स्वपत्नीं स प्रेषयामास चाश्रमम् । ततो देवाग्रतो विप्रः समाधिमगमत्तदा

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 95

समाधिना परेणैव विसृज्य स्वं कलेवरम् । ब्रह्मलोकं गतः सद्यः पुनर्नावर्तते यतः

ਉਸ ਪਰਮ ਸਮਾਧੀ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਤੁਰੰਤ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ—ਜਿਥੋਂ ਫਿਰ ਮੁੜ ਕੇ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 96

दधीचिनामा मुनिवृंदवर्यः शिवप्रियः शिवदीक्षाभियुक्तः । परोपकारार्थमिदं कलेवरं शीघ्रं स विप्रोऽत्यजदात्मना तदा

ਤਦ ਦਧੀਚੀ ਨਾਮ ਦਾ ਉਹ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਦੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੀ, ਪਰਉਪਕਾਰ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੀ ਇੱਛਾ-ਬਲ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਤੁਰੰਤ ਤਿਆਗ ਗਿਆ।