Adhyaya 52

Verse 1

अर्जुन उवाच । कोटितीर्थं कथं जातं केन वा निर्मितं मुने । कस्माद्वा कोटितीर्थानां फलमत्रोच्यते मुने

ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੀ, ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ? ਅਤੇ ਹੇ ਮੁਨੀ, ਕੋਟਿਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਫਲ ਇੱਥੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

Verse 2

नारद उवाच । यदा मे स्थापितं स्थानं प्रसाद्याथ मया प्रभुः । ब्रह्मलोकात्समानीतः साक्षाद्ब्रह्मा पितामहः

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਮੇਰਾ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਤੋਂ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।

Verse 3

ततो मध्याह्नसमये स्नानार्थे भगवान्विधिः । सस्मार कोटितीर्थानां स्मृतान्यत्रागतानि च

ਫਿਰ ਮੱਧਿਆਹਨ ਵੇਲੇ ਸਨਾਨ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਵਿਧਾਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਟਿਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਉੱਥੇ ਹੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 4

स्वर्गात्त्रिदशलक्षाणि सप्ततिश्च महीतलात् । पातालाद्विंशलक्षाणि स्मृतान्यभ्यागतानि च

ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਦੇਵਾਂ ਦੇ ਤੀਹ ਲੱਖ ਤੀਰਥ ਆਏ; ਧਰਤੀ-ਮੰਡਲ ਤੋਂ ਸੱਤਰ ਲੱਖ; ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਵੀਹ ਲੱਖ—ਇਉਂ ਸਿਮਰੇ ਹੋਏ ਤੀਰਥ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 5

अनेन प्रविभागेन लिंगान्यपि कुरूद्वह । आयातानि यथा पूजां विदधाति पितामहः

ਇਸੇ ਵੰਡ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਲਿੰਗ ਵੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ; ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਯਥਾਵਿਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 6

ततोऽभिषेचनं कृत्वा लिंगान्यभ्यर्च्य पद्मभूः । मध्याह्नकृत्यं संसाध्य मम प्रेम्णा वरं ददौ

ਫਿਰ ਪਦਮਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ; ਮੱਧਿਆਹਨ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਵਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰ ਦਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 7

ततो भगवता ह्यत्र मनसा निर्मितं सरः । भगवानर्चितस्तीर्थैरिदमूचे प्रजापतिः

ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਇੱਥੇ ਮਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਰਚਿਆ; ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 8

किं कुर्म भगवन्धातरादेशं देहि नः प्रभो । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा प्राह प्रजापतिः

“ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਧਾਤਾ, ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਦੇਸ਼ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 9

एतस्मिन्सरसि स्थेयं तीर्थैः सर्वैरथात्र च । एकस्मिंश्च तथा लिंगे सर्वलिंगैर्ममार्चनात्

“ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਾਂਗ ਇੱਥੇ ਹੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰੋ। ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਲਿੰਗਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਮੇਰੀ ਅਰਚਨਾ ਹੋਵੇ।”

Verse 10

कोटीनामेव तीर्थानां लिंगानां स्नानपूजया । दानेन च फलं त्वत्र यदि सत्यं वचो मम

“ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ, ਫਲ ਕਰੋੜਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਲਿੰਗਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ—ਜੇ ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਸੱਚ ਹੈ।”

Verse 11

यः श्राद्धं कुरुते चात्र पिंडदानं यथाविधि । पितॄणामक्षया तृप्तिर्जायते नात्र संशयः

ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਅਖੰਡ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 12

स्नात्वा योऽभ्यर्चयेद्देवं कोटीश्वरमनन्यधीः । कोटिलिंगार्चनफलं व्यक्तं तस्योपजायते

ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਜੋ ਕੋਈ ਅਨਨ੍ਯ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਦੇਵ ਕੋਟੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੀ ਕਰੋੜ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 13

त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि गंगाद्याः सरितस्तथा । तेषां स फलमाप्नोति कोटितीर्थावगाहनात्

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹਨ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਫਲ ਕੇਵਲ ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 14

एवं दत्त्वा वरं ब्रह्मा ब्रह्मलोकं ययौ प्रभुः । कोटितीर्थं च संजातं ततः प्रभृति विश्रुतम्

ਇਉਂ ਵਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਥਾਨ ‘ਕੋਟਿਤੀਰਥ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 15

अस्य तीरे पुरा पार्थ ब्रह्माद्यैर्देवसत्तमैः । यज्ञान्बहुविधान्कृत्वा ततः सिद्धिं परां ययुः

ਹੇ ਪਾਰਥ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਯਜ੍ਞ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

Verse 16

वसिष्ठाद्यैर्मुनिवरैस्तपश्चीर्णं पुरानघ । मनसोऽभीप्सितान्कामान्प्रापुरन्ये तपोधनाः

ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਸਿਸ਼ਠ ਆਦਿ ਮੁਨੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਪੋਧਨ ਸੰਨਿਆਸੀ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਭਾਵਦੇ ਕਾਮਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

Verse 17

अत्र तीर्थे पुरा पार्थ अत्रिणा विहितं तपः । कोटितीर्थाद्दक्षिणतः स्थापितं लिंगमुत्तमम्

ਹੇ ਪਾਰਥ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਇਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 18

अत्रीश्वराभिसंज्ञं तु महापापहरं परम् । स्थापयित्वा च तल्लिंगमग्रे चक्रे सरोवरम्

ਉਹ ਲਿੰਗ ‘ਅਤ੍ਰੀਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਪਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਰਚਿਆ।

Verse 19

तत्र स्नात्वा च यो मर्त्यः श्राद्धं कुर्यात्प्रयत्नतः । अत्रीश्वरं समभ्यर्च्य रुद्रलोके वसेच्चिरम्

ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਮਰਤਬਾ ਮਨੁੱਖ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰੇ ਅਤੇ ਅਤ੍ਰੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 20

भरद्वाजेन मुनिना कोटितीर्थे सरोवरे । तपश्चीर्णं महाबाहो यज्ञाश्च विहिताः किल

ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ! ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਉੱਤੇ ਮੁਨੀ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਯਜ્ઞ ਵੀ ਕਰਵਾਏ ਗਏ—ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 21

भरद्वाजेश्वरं लिंगं स्थापितं सुमनोहरम् । तत्र कृत्वा सरो रम्यं परां मुदमवाप्तवान्

ਭਰਦਵਾਜੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਰਮਣੀਕ ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 22

तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्याद्विधानतः । भरद्वाजेश्वरं पूज्य शिवलोके महीयते

ਉੱਥੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਰਦਵਾਜੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 23

ततश्च कोटितीर्थेऽस्मिन्गौतमो भगवानृषिः । अतप्यत तपो घोरमहल्यासंगमाशया

ਤਦੋਂ ਇਸ ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਗੌਤਮ ਨੇ ਅਹਲਿਆ ਨਾਲ ਪੁਨਰ-ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 24

तं कामं प्राप्तवान्धीमान्परां मुदमुपागतः । अहल्यया समायोगमेतत्तीर्थप्रभावतः

ਉਸ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਇਸੀ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਅਹਲਿਆ ਨਾਲ ਯੋਗ ਹੋਇਆ।

Verse 25

अस्मिन्क्षेत्रे महालिंगं गौतमेश्वरसंज्ञितम् । स्थापयामास भगवानहल्यासरसस्तटे

ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਅਹਲਿਆ-ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ‘ਗੌਤਮੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 26

अर्जुन उवाच । अहल्यया कदा ब्रह्मन्खानितं वै महत्सरः । तन्मम ब्रूहि सकलमहल्यासरःकारणम्

ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਅਹਲਿਆ ਨੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਰੋਵਰ ਕਦੋਂ ਖੋਦਿਆ ਸੀ? ਮੈਨੂੰ ਅਹਲਿਆ-ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕਾਰਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ।

Verse 27

नारद उवाच । अहल्या शापमापन्ना गौतमात्किल फाल्गुन । पुरा चेंद्रसमायोगे परं दुःखमुपागता

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਫਾਲਗੁਨ! ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਹਲਿਆ ਗੌਤਮ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਹੇਠ ਆ ਗਈ ਸੀ; ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪਰਮ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ।

Verse 28

ततो दुःखार्तः स मुनिः कोटितीर्थेऽकरोत्तपः । तपसा तेन वै पार्थाहल्यया सह संगतः

ਤਦੋਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਹ ਮੁਨੀ ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ; ਉਸ ਤਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਉਹ ਅਹਲਿਆ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 29

ततः साध्वी परं हृष्टा अत्र क्षेत्रे सरोवरम् । चकार सुमहत्पुण्यं तीर्थोदैः परिपूरितम्

ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਧਵੀ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੁੰਨਮਈ ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਸੀ।

Verse 30

अहल्यासरसि स्नानं पिंडदानं समाचरेत् । गौतमेशं च संपूज्य ब्रह्मलोकं स गच्छति

ਅਹਲਿਆ-ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡਦਾਨ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਗੌਤਮੇਸ਼ ਦਾ ਪੂਰਨ ਪੂਜਨ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 31

कोटितीर्थे नरश्रेष्ठ अनेके मुनयोऽमलाः । तपस्तप्त्वा सुघोरं च परां सिद्धिमपागताः

ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਨਿਰਮਲ ਮੁਨੀਅਾਂ ਨੇ ਅਤਿ ਘੋਰ ਤਪ ਤਪ ਕੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 32

राजभिर्बहुभिः पूर्वं तपो दानं तथाध्वराः । अस्मिंस्तीर्थे सुविहिताः परां सिद्धिमुपागताः

ਪੂਰਵਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਇਸੇ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਤਪ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਅਧਵਰ (ਯਜ੍ਞ) ਸੁਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

Verse 33

अस्य तीरे द्विजं चैकं मृष्टान्नैर्यश्च तर्पयेत् । तेन श्रद्धासहायेन कोटिर्भवति तर्पिता

ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤਟ ਉੱਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਇਕ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਮਾਨੋ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 34

अस्य तीरे नरः पार्थ रत्नानि विविधानि च । गोभूमितिलधान्यानि वासांसि विविधानि च

ਹੇ ਪਾਰਥ! ਇਸ ਤਟ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿਭਿੰਨ ਰਤਨ, ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ, ਭੂਮੀ, ਤਿਲ, ਅਨਾਜ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਭੇਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 35

श्रद्धया परया पार्थ द्विजेभ्यः संप्रयच्छति । शतकोटिगुणं पुण्यं कोटितीर्थप्रभावतः । कोटितीर्थे प्रतिश्रुत्य द्विजेभ्यो न प्रयच्छति

ਹੇ ਪਾਰਥ! ਜੋ ਇੱਥੇ ਪਰਮ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਸੌ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 36

नरके पातयित्वा च कुलमेकोत्तरं शतम् । आत्मानं पातयेत्पश्चाद्दारुणं रौरवं महत्

ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸੌ ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਨ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿਗਦਾ ਹੈ।

Verse 37

माघमासे तु संप्राप्ते प्रातःकाले तथाऽमले । यः स्नाति मकरादित्ये तस्य पुण्यं शृणुष्व मे

ਜਦ ਮਾਘ ਮਹੀਨਾ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਨਿਰਮਲ ਪ੍ਰਾਤਕਾਲ ਵਿੱਚ—ਜੋ ਕੋਈ ਮਕਰ ਰਾਸੀ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਸਮੇਂ ਸਨਾਨ ਕਰੇ—ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ।

Verse 38

सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वयज्ञेषु यत्फलम् । सर्वदानव्रतैर्यच्च कोटि तीर्थे दिनेदिने

ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਪੁੰਨ ਹੈ, ਸਭ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਦਾਨ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਤੇ ਹਰ ਦਿਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 39

तत्पुण्यं लभते मर्त्यो नात्र कार्या विचारणा । कन्यागते सवितरि यः श्राद्धं कुरुते नरः

ਮਨੁੱਖ ਉਹੀ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇੱਥੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਸੂਰਜ ਕਨਿਆ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ, ਜੋ ਨਰ ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਉਹ ਮਹਾਨ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ)।

Verse 40

पितरस्तस्य तुष्यंति गयाश्राद्धशतैर्न तु । कार्तिके मासि संप्राप्ते स्नानादि कुरुते यदि

ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਸੈਂਕੜੇ ਗਯਾ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਜੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ ਆਉਣ ਤੇ ਉਹ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਆਦਿ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਫਲ ਅਤਿਅਧਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 41

तदक्षयफलं सर्वं ब्रह्मणो वचनं यथा । इष्ट्वात्र यज्ञमेकं तु कोटियज्ञफलं लभेत्

ਉਹ ਸਾਰਾ ਫਲ ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਕਸ਼ਯ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਵਚਨ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਯੱਗ ਕਰ ਲਏ ਤਾਂ ਵੀ ਕੋਟਿ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 42

कन्यां ब्राह्मेण विधिना दत्त्वा कोटिगुणं फलम् । सर्वदानं कोटिगुणं कोटितीर्थे भवेद्यतः

ਬ੍ਰਾਹਮ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਨਿਆਦਾਨ ਕਰਕੇ ਕੋਟਿਗੁਣਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਹਰ ਦਾਨ ਕੋਟਿਗੁਣਾ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 43

कोटि तीर्थे त्यजेत्प्राणान्हृदि कृत्वा तु माधवम् । तस्य पार्थ चिरं स्वर्गे ह्यक्षया शाश्वती गतिः

ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗੇ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚਿਰਕਾਲ ਵਾਸ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਅਖੰਡ ਤੇ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਗਤੀ।

Verse 44

कोटितीर्थे तीर्थवरे देहत्यागं करोति यः । तस्य पूजां प्रकुर्वंति ब्रह्माद्या देवतागणाः

ਕੋਟਿਤੀਰਥ, ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਗਣ ਆਪ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 45

अस्य तीरे देहदाहो यस्य कस्य प्रजायते । अस्थिक्षेपो यस्य भवेन्महीसागरसंगमे

ਇਸ ਤਟ ਉੱਤੇ ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਦੇਹਦਾਹ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸੰਗਮ ਵਿੱਚ ਵਿਸਰਜਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ—

Verse 46

तत्फलं गदितुं पार्थ वागीशोऽपि न वै क्षमः । एतज्ज्ञात्वा परं पार्थ कोटितीर्थं प्रसेवते

ਹੇ ਪਾਰਥ, ਉਸ ਫਲ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਈ ਵਾਗੀਸ਼ ਵੀ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 47

दिनेदिने फलं तस्य कापिलं गोसहस्रकम् । स्वर्गे मर्त्ये च पाताले तस्मादेतत्सुदुर्लभम्

ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਕਾਪਿਲ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਸਵਰਗ, ਮਰਤ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ—ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪੁੰਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।

Verse 52

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डे कौमारिकाखण्डे कोटितीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਥਮ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰਖੰਡ ਦੇ ਕੌਮਾਰਿਕਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਬਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।