Adhyaya 36

Verse 1

नारद उवाच । एवं दृष्ट्वा क्षितौ तानि लिंगानि हरसूनुना । हरिब्रह्मेंद्रप्रमुखा देवाः प्रोचुः परस्परम्

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਉਹ ਲਿੰਗ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।

Verse 2

अहो धन्यः कुमारोऽयं महीसागरसंगमे । येन चत्वारी लिंगानि स्तापितानि सुदुर्लभे

ਅਹੋ! ਮਹੀ–ਸਾਗਰ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਇਹ ਕੁਮਾਰ ਧੰਨ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੇ ਅਤਿ ਦੁਰਲਭ ਚਾਰ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।

Verse 3

वयमप्यत्र शुद्ध्यर्थं तोषार्थं स्कन्दरुद्रयोः । साध्वर्थे चात्मलाभाय कुर्मो लिंगपरंपराम्

ਅਸੀਂ ਭੀ ਇੱਥੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ, ਸਕੰਦ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ, ਧਰਮ-ਹਿਤ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਲਾਭ ਲਈ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਾਂਗੇ।

Verse 4

अथवा कोटिशो देवा मुनयो नैव संख्यया । सर्वे चेत्स्थापयिष्यंति लिंगान्यत्र महीतटे

ਅਥਵਾ ਕਰੋੜਾਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਗਣਿਤ ਮੁਨੀ—ਜੇ ਸਭ ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ—(ਤਾਂ ਇਹ ਸਥਾਨ ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇ)।

Verse 5

पूजा तेषां कतं भावि बहुत्वाच्चात्र पठ्यते । यस्य राष्ट्रे रुद्रलिंगं पूज्यते नैव शक्तितः

“ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਯਥਾਵਤ ਹੋ ਸਕੇਗੀ? ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ-ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ,”

Verse 6

तस्य सीदति तद्राष्ट्रं दुर्भिक्षव्याधितस्करैः । संभूय स्थापयिष्यामो लिंगमेकं ततः शुभम्

“ਉਹ ਰਾਜ ਦੁਭਿੱਖ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਨਾਸ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕ ਸ਼ੁਭ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਾਂਗੇ।”

Verse 7

इति कृत्वा मतिं सर्वे प्राप्यानुज्ञां महेश्वरात् । प्रहर्षिता सुहश्चैव हरिब्रह्ममुखाः सुराः

ਇਉਂ ਸਭ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚੈ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਹਰੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 8

भूमिभागं शुभं वीक्ष्य विजने लिंगमुत्तमम् । स्थापयामासुरथ ते स्वयं ब्रह्मविनिर्मितम्

ਫਿਰ ਇਕਾਂਤ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਭਾਗ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਮ ਲਿੰਗ—ਜੋ ਆਪ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰਚਿਆ ਸੀ—ਉਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 9

सिद्धार्थैः स्तापितं यस्मा द्देवैर्ब्रह्मादिभिः स्वयम् । सिद्धेश्वरमिति प्राह नाम लिंगस्य वै गुहः

ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲਿੰਗ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਗੁਹ (ਸਕੰਦ) ਨੇ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ’ ਕਿਹਾ।

Verse 10

सर्वैर्देवैस्तत्र लिंगे खानितं सर उत्तमम् । सर्वतीर्थोदकैः शुभ्रैः पूरितं च महात्मभिः

ਉਥੇ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਕ ਉੱਤਮ ਸਰੋਵਰ ਖੋਦਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਜਨਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 11

एतस्मिन्नंतरे पार्थ पातालाच्छेषनंदनः । कुमुदोनाम आगत्य प्राह शेषाहिपन्नगान्

ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਸ਼ੇਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ‘ਕੁਮੁਦ’ ਨਾਮਕ ਉੱਪਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ੇਸ਼-ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਗ ਸਰਪਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਬੋਲਿਆ।

Verse 12

अस्मिंस्तारकयुद्धे तु प्रलंबोनाम दानवः । पलायित्वा स्कंदभीत्या पापः पातालमाविशत्

ਇਸ ਤਾਰਕ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਲੰਬ ਨਾਮ ਦਾ ਪਾਪੀ ਦਾਨਵ ਸਕੰਦ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਭੱਜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੱਸਿਆ।

Verse 13

स वो वसूनि पुत्रांश्च भार्याः कन्या गृहाणि च । विध्वंसयति नागेंद्राः शीघ्रं धावतधावत

“ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਧਨ, ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀਆਂ, ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਘਰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਾਗ-ਰਾਜੋ, ਜਲਦੀ ਦੌੜੋ, ਦੌੜੋ!”

Verse 14

शेषात्मजस्य तद्वाक्यं कुमदस्य निशम्यते । औत्सुक्यमापुर्नागेंद्रा यामयामेति वादिनः

ਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਮੁਦ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਗ-ਰਾਜ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ “ਚਲੋ, ਚਲੋ” ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ।

Verse 15

तान्निवार्य ततः स्कंदः क्रुद्धः शक्तिमथाददे । पातालाय मुमोचाथ प्रोच्य दैत्यो निहन्यताम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਸਕੰਦ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ (ਭਾਲਾ) ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਪਾਤਾਲ ਵੱਲ ਸੁੱਟ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।”

Verse 16

ततः स्कंदभुजोत्सृष्टा भुवं निर्भिद्य वेगतः । प्रविष्टा सहसा शक्तिर्यथा दैवं नरं प्रति

ਤਦ ਸਕੰਦ ਦੀ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਗ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰਦੀ ਹੋਈ ਅਚਾਨਕ ਅੰਦਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਈ—ਜਿਵੇਂ ਭਾਗ੍ਯ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਝਪਟ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 17

सा तं हत्वा प्रलंबं च कोटिभिर्दशभिर्वृतम् । नंदयित्वा गता नागाञ्जलकल्लोपूर्विका

ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲੰਬ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ, ਜੋ ਦਸ ਕਰੋੜ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜਲਕੱਲੋਪੂਰਵਿਕਾ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਈ।

Verse 18

यांत्या शक्त्या तया पार्थ यत्कृतं विवरं भुवि । पातालगंगातोयेन पूरितं पापहारिणा

ਹੇ ਪਾਰਥ! ਉਸ ਜਾਂਦੀ ਹੋਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਛੇਦ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਪਾਤਾਲ-ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਪਹਾਰੀ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

Verse 19

तस्य नाम ददौ स्कंदः सिद्धकूप इति स्मृतः । कृष्माष्टम्यां चतुर्दश्यामुपवासी नरः स्वयम्

ਸਕੰਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ; ਉਹ ‘ਸਿੱਧਕੂਪ’ (ਸਿੱਧੀ ਦਾ ਕੂਆਂ) ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਸ਼ਟਮੀ ਅਤੇ ਚੌਦਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਆਪ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ।

Verse 20

स्नात्वा कूपेऽर्चयेदीशं सिद्धेश्वरमनन्यधीः । प्रभूतभवसंभूतपापं तस्य विलीयते

ਕੂਏਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਅਡੋਲ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ। ਸੰਸਾਰ-ਭਵ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਬਹੁਤ ਪਾਪ ਉਸ ਦੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 21

सिद्धकुंडे च यः स्नात्वा श्राद्धं कुर्याद्विचक्षणः । सर्वकल्मषनिर्मुक्तो भक्तियोग्यो भवेभवे

ਜੋ ਵਿਵੇਕੀ ਮਨੁੱਖ ਸਿੱਧਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਮਲਿਨਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਮ-ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਕਤੀ-ਯੋਗ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 22

वृश्चाप्यक्षयस्तस्य तुष्टो रुद्रो वरं ददौ । प्रयाग वटतुल्योऽयमेतत्सत्यं न संशयः

ਉਸ ਦਾ ਪਿਤ੍ਰ-ਅਰਪਣ ਵੀ ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਖੁੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਇਹ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। “ਇਹ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਅਕ੍ਸ਼ਯਵਟ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ—ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”

Verse 23

अत्रागत्य महाभागः क्षाद्धं कुर्यात्सुभक्तितः । पितॄणामक्षयं तच्च सर्वेषां पिंडपातनम्

ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ। ਉਹ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਅਖੁੱਟ ਫਲ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 24

ततो ब्रह्मादयो देवाः स्कंदेन सहितास्तदा । सिद्धांबिकां महाशक्तिं प्रार्थयामासुरीश्वरीम्

ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਕੰਦ ਸਮੇਤ, ਮਹਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਸਿੱਧਾਂਬਿਕਾ—ਸਰਵੈਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 25

त्वयाविष्टो हि भगवान्मत्स्यरूपी जनार्दनः । जगदुद्धारणार्थाय चक्रे कर्माम्यनेकशः

ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ, ਮਤਸ੍ਯ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਨਾਰਦਨ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਹੀ ਆਵੇਸ਼ ਸੀ; ਜਗਤ ਦੇ ਉੱਧਾਰ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਮਹਾਨ ਕਰਮ ਕੀਤੇ।

Verse 26

इति तां प्रार्थयामासुरत्र त्याज्यं न ते शुभे । अत्र स्थिताः सर्व इमे क्षेत्रपाला महाबलाः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: “ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਤੂੰ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡੀਂ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਬਲੀ ਖੇਤਰਪਾਲ ਰਖਵਾਲੇ ਖੜੇ ਹਨ।”

Verse 27

अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां बलिपुष्पैश्च त्वां शुभे । ये पूजयंति ते पाल्याः सर्वापत्सु च या सदा

ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ! ਜੋ ਅਸ਼ਟਮੀ ਜਾਂ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬਲੀ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਪ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਹਰ ਆਪੱਤੀ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਰੱਖੇ ਜਾਣ।

Verse 28

एवमुक्ता सिद्धमाता तथेति प्रत्यपद्यत । स्थापयामासुरथ तां लिंगादुत्तरभागतः

ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਸਿੱਧਮਾਤਾ ਨੇ “ਤਥੇਤੀ—ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ” ਕਹਿ ਕੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵੱਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 29

ततः क्षेत्रपतीन्देवाश्चतुःषष्टिं महेश्वरम् । सिद्धेयं नाम क्षेत्रस्य रक्षार्थं निदधुः स्वयम्

ਤਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਚੌਂਸਠ ਮਹੇਸ਼ਵਰਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤਰਪਤੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ‘ਸਿੱਧੇਯਾ’ ਨਾਮਕ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 30

त्वां च ये पूजयिष्यंति कार्यारभेषु सर्वदा । वर्षे वर्षे राजमाषबलिना च विशेषतः

ਅਤੇ ਜੋ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵੇਲੇ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਹਰ ਸਾਲ ਰਾਜਮਾਸ (ਕਾਲੀ ਉੜਦ) ਦੀ ਬਲੀ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ—

Verse 31

तानसौ पालयेत्तुष्टः पिता लोकानिव स्वकान् । सिद्धिकृतो देवास्तत्र सिद्धिविनायकम्

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਧਿਵਿਨਾਇਕ ਨੂੰ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 32

कपर्दितनयं प्रार्थ्य स्थापयाचक्रिरे मुदा । तं च ये पूजयंत्यत्र कार्यारंभेषु सर्वदा

ਕਪਾਰਦਿਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਜੋ ਇੱਥੇ ਹਰ ਕਾਰਜ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵੇਲੇ ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—

Verse 33

तेषां सिद्धिं ददात्येष प्रबलो विघ्नराड्भवः । यद्यत्र पूजयेद्यस्तु सततं सिद्धसप्तकम्

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਬਲ ਵਿਘਨਰਾਜ ਭਵ ਸਿੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਨਿਰੰਤਰ ‘ਸਿੱਧ-ਸਪਤਕ’—ਸੱਤ ਸਿੱਧ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਂ—ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—

Verse 34

पश्येद्वा स्मरते वापि सर्वदोषैर्विमुच्यते । सिद्धेश्वरः सिद्धवटश्च साक्षात्सिद्धांबिका सिद्धविनायकश्च । सिद्धेयक्षेत्राधिपतिश्च सिद्धसरस्तथा सिद्धकूपश्च सप्त

ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੇ ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਤ ਹਨ: ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ, ਸਿੱਧ-ਵਟ, ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸਿੱਧਾਂਬਿਕਾ, ਸਿੱਧਿਵਿਨਾਇਕ, ਸਿੱਧੇਯਾ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਸਿੱਧ-ਸਰਸ ਅਤੇ ਸਿੱਧ-ਕੂਪ।

Verse 35

अत्र तुष्टो ददौ रुद्रः सुराणां दुर्लभान्वरान् । वैशाखमासस्याष्टम्यां कृष्णायां सिद्धकूपके

ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭੀ ਦੁਰਲਭ ਵਰ ਦਾਨ ਕੀਤੇ—ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ, ਸਿੱਧ-ਕੂਪ ਵਿੱਚ।

Verse 36

स्नात्वा पिंडान्वटे कृत्वा पूजयन्मां च सिद्धभाक् । सदा योऽभ्यर्चयेन्मां च ब्रह्मचारी जितेंद्रियः

ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਵਟ-ਵ੍ਰਿਖ਼ ਹੇਠ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ—ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯ—ਉਹ ਉਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 37

अष्टाविष्टकरा नित्यं भवेयुस्तस्य सिद्धयः । मंत्रजाप्यं बलिं होममत्र यः कुरुते नरः

ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਸਦਾ ਅੱਠ-ਅਤੇ-ਵੀਹ ਗੁਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਜਪ, ਬਲੀ ਅਤੇ ਹੋਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 38

एकचित्तः शुचिर्भूत्वा सोऽभूष्टां सिद्धिमाप्नुयात् । समाहितमनाश्चाथ सिद्धेशं यस्तु पश्यति

ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਮਾਹਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਜੋ ਸਿੱਧੇਸ਼ (ਸਿੱਧੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ) ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 39

तस्य सिद्धिर्भवत्येव विघ्नैर्यदि न हन्यते । सिद्धांबिका महादेवी ह्यत्र संनिहितास्ति या

ਉਸ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਵਿਘਨਾਂ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਸਿੱਧਾਂਬਿਕਾ ਮਹਾਦੇਵੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸੰਨਿਹਿਤ ਹੈ।

Verse 40

सिद्धिदा साधकेंद्राणां महाविद्यां जपंति ये । धीरेभ्यो ब्रह्मचारिभ्यः सत्यचित्तेभ्य एव च

ਉਹ ਸਾਧਕਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ—ਜੋ ਮਹਾਵਿਦਿਆ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਧੀਰਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਚਿੱਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 41

मंत्रजाप्याद्ददात्येषा सर्वसिद्धीर्यथोप्सिताः । पातालस्य बिलं चैतद्गुहशक्त्या कृतं महत्

ਮੰਤ੍ਰ-ਜਪ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਦੇਵੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਦੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਗੁਫ਼ਾ ਗੁਹ (ਸਕੰਦ) ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 42

सिद्धां बिकाप्रसादेन विघ्नक्षेत्रपयोर्मम । प्रत्यक्षं भविता यत्र नानाश्चर्याणि भूरिशः

ਸਿੱਧਾਂਬਿਕਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਇਸ ਵਿਘਨ-ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ-ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਅਨੇਕਾਂ ਅਦਭੁਤ ਚਮਤਕਾਰ ਬਹੁਤਾਤ ਨਾਲ ਸਾਖਾਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੇ।

Verse 43

अत्र सिद्धिं प्रयास्यंति कोटिशः पुरुषाः सुराः । विद्याधरत्वं देवत्वं गंधर्वत्वं च नागता

ਇੱਥੇ ਕਰੋੜਾਂ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਵਿਦਿਆਧਰਤਾ, ਦੇਵਤਾ-ਪਦ, ਗੰਧਰਵਤਾ ਅਤੇ ਨਾਗ-ਸਵਭਾਵ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 44

यक्षत्वं चामरत्वं च प्राप्स्यंत्यत्र च साधकाः । अत्र वै विजयोनाम स्थंडिलस्य प्रभावतः

ਇੱਥੇ ਸਾਧਕ ਯਕਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਅਮਰਤਾ (ਦੇਵਿਕ ਅਮਰ-ਪਦ) ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ‘ਵਿਜਯ’ ਨਾਮਕ ਇਸ ਸਥੰਡਿਲ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 45

सिद्धांबिकां समाराध्य सिद्धिमाप्स्यति दुर्लभाम् । यो मां द्रक्ष्यति चात्रस्थं यश्च मां पूजयिष्यति । वादप्रचारतो वापि पुण्यावाप्तिर्भविष्यति

ਸਿੱਧਾਂਬਿਕਾ ਦੀ ਵਿਧਿਵਤ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਲਭ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਵੇਖੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਹਾਂ, ਇਸ ਦੀ ਕਥਾ ਬੋਲ ਕੇ ਫੈਲਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ—ਪੁਣ੍ਯ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 46

नारद उवाच । त्र्यंबकेण वरेष्वेवं दत्तेष्वपि सुरोत्तमाः

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਹੇ ਸੁਰੋਤਮੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ…

Verse 47

प्रहृष्टाः समपद्यंत गाथां चेमां जगुस्तदा । तेन यज्ञैर्जपैःस्तोत्रैस्तपो भिस्तोषिता वयम्

ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਤਦ ਇਹ ਗਾਥਾ ਗਾਈ: “ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੱਗਾਂ, ਜਪਾਂ, ਸਤੋਤਰਾਂ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ।”

Verse 48

सर्वे देवाः सिद्धिलिंगं यो नरः पूजयिष्यति । सर्वकामफलावाप्तिरित्येवं शंकरोऽब्रवीत्

“ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਿੱਧਿਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।” ਇਉਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।

Verse 49

इत्युक्त्वा ते जयं प्राप्ताः स्कंदेन सहिताः सुराः । काराय्यं रम्यप्रासादान्रम्यैस्तारकसंभवैः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਕੰਦ ਸਮੇਤ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਜੈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਏ। ਤਾਰਕ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ ਮਿਲੇ ਸੁੰਦਰ ਧਨ-ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਰਮਣੀਕ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਬਣਵਾਏ।

Verse 50

चतुर्वर्गफलावाप्तिं दत्त्वा क्षेत्रस्य संययुः । केचित्स्कंदं प्रशंसंतस्तीर्थमन्ये हरिं परे

ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਧਰਮ-ਅਰਥ-ਕਾਮ-ਮੋਖ ਦੇ ਚਤੁਰਵਰਗ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੇ ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ। ਕਈ ਸਕੰਦ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ, ਕਈ ਤੀਰਥ ਦੀ, ਤੇ ਕਈ ਹਰਿ ਦੀ।

Verse 51

केचिल्लिंगानि पंचापि युद्धं केचिद्दिवं ययुः । ततोंऽतरिक्षे चालिंग्य महासेनं हरोऽब्रवीत्

ਕਈਆਂ ਨੇ ਪੰਜੇ ਲਿੰਗ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਏ, ਕਈ ਯੁੱਧ ਵੱਲ ਗਏ, ਤੇ ਕਈ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਮਹਾਸੇਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਹਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।

Verse 52

सप्तमे मारुतस्कंधे व स नित्यं प्रियात्मज । कार्येष्वहं त्वया पुत्र संप्रष्टव्यः सदैव हि

ਸੱਤਵੇਂ ਭਾਗ—ਮਾਰੁਤ-ਸਕੰਧ ਵਿੱਚ—ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਨਿੱਤ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ, ਬਾਲਕ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪੁੱਛਿਆ ਕਰ।

Verse 53

दर्शनान्मम भक्त्या च श्रेयः परमवाप्स्यसि । स्तंभतीर्थे च वत्स्येऽहं न विमोक्ष्यामि कर्हिचित्

ਮੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪਰਮ ਸ਼੍ਰੇਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ। ਅਤੇ ਸਤੰਭ-ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵੱਸਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ।

Verse 54

इत्युक्त्वा विससर्जैनं परिष्वज्य महेश्वरः । ब्रह्मविष्णुमुखांश्चैव भक्त्या तैरभिनंदितः

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਨੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਨੰਦਨ ਕੀਤਾ।

Verse 55

विसर्जिताः सुराजग्मुः स्वानिस्वान्यालयानि च । शर्वो जगाम कैलासं स्कंधं वै सप्तमं गुहः

ਵਿਦਾ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਾਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ) ਕੈਲਾਸ ਨੂੰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਗੁਹ (ਸਕੰਦ) ਸੱਤਵੇਂ ਸਕੰਧ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 56

इत्येतत्कथितं पार्थ लिंगपंचकसंभवम् । यः पठेत्स्कंदसंबद्धां कथां मर्त्यो महामतिः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਪੰਜ ਲਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਮਹਾਮਤੀ ਮਰਤਯ ਸਕੰਦ-ਸੰਬੰਧੀ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਪਾਠ ਕਰੇ—

Verse 57

श्रृणुयाच्छ्रावयेद्वापि स भवेत्कीर्तिमान्नरः । बह्वायुः सुभगः श्रीमान्कांतिमाञ्छुभदर्शनः

ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣੇ ਜਾਂ ਸੁਣਾਵੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕੀਰਤੀਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਸੁਭਾਗ, ਸ਼੍ਰੀ-ਸੰਪੱਤਾ, ਕਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 58

भूतेभ्यो निर्भयश्चापि सर्वदुःखविवर्जितः । शुचिर्भूत्वा पुमान्यश्च कुमारेश्वरसन्निधौ

ਉਹ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਨਿਰਭਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕੁਮਾਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇ—

Verse 59

श्रृणुयात्स्कंदचरितं महाधनपतिर्भवेत् । बालानां व्याधिदुष्टानां राजद्वारोपसेविनाम्

ਸਕੰਦ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਨ ਧਨਪਤੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। (ਇਹ ਕਥਾ) ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ, ਰੋਗ-ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਰਾਜਦਰਬਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੈ।

Verse 60

इदं तत्परमं धन्यं सर्वदोषहरं सदा । तनुक्षये च सायुज्यं षण्मुखस्य व्रजेन्नरः

ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪਰਮ ਧਨ੍ਯ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸਭ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਦੇਹ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਛਣਮੁਖ (ਸਕੰਦ) ਨਾਲ ਸਾਯੁਜ੍ਯ—ਏਕਤਾ—ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 61

वरमेनं ददुर्देवाः स्कंदस्याथ गता दिवम्

ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਕੰਦ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।