Adhyaya 33

Verse 1

राज्ञ्युवाच । अवधेहि धरानाथ कथयामि यथातथम् । व्रतस्यास्य विधानं च फलं चाभीष्टदेवताम्

ਰਾਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਥ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਦੱਸਾਂਗੀ—ਇਸ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਫਲ, ਜੋ ਇੱਛਿਤ ਦੇਵਤਾ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 2

पुरा पुरः श्रीदपत्न्याः श्रीमुख्या ब्रह्मसूनुना । नारदेन सुतार्थिन्या व्रतमेतदुदीरितम्

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪੁੱਤਰ ਨਾਰਦ ਨੇ—ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੁੱਤਰ-ਵਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਸੀ—ਸ਼੍ਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੁ) ਦੀ ਅਗ੍ਰਣੀ ਪਤਨੀ ਸ਼੍ਰੀਮੁਖਿਆ ਨੂੰ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਉਪਦੇਸ਼ਿਆ।

Verse 3

चीर्णं चाथ तया देव्या पुत्रोभून्नलकूबरः । अन्याभिरपि बह्वीभिः पुत्राः प्राप्ता व्रतादितः

ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਆਚਰਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਲਕੂਬਰ ਜਨਮਿਆ। ਇਸੇ ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਹੋਰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।

Verse 4

विधिनाप्यत्र संपूज्या गौरी सर्वविधानवित् । स्तनंधयेन सहिता धयता स्तनमुन्मुखम्

ਇੱਥੇ ਸਭ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰ ਗੌਰੀ ਦੀ ਵਿਧੀ-ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਸਮੇਤ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਛਾਤੀ ਵੱਲ ਉੱਪਰ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ਦੁੱਧ ਚੁੱਸ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

Verse 5

मार्गशीर्ष तृतीयायां शुक्लायां कलशोपरि । ताम्रपात्रं निधायैकं तंडुलैः परिपूरितम्

ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤੀਜ ਨੂੰ, ਕਲਸ਼ ਦੇ ਉਪਰ ਇੱਕ ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 6

अविच्छिन्नं नवीनं च रजनीरागरंजितम् । वासः पात्रोपरि न्यस्य सूक्ष्मात्सूक्ष्मतरं परम्

ਪਾਤ੍ਰ ਦੇ ਉਪਰ ਤਾਜ਼ਾ, ਅਟੁੱਟ ਕਪੜਾ ਰੱਖੋ—ਜੋ ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਕਪੜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਰੀਕ, ਅਤਿ-ਸੂਖਮ ਤੇ ਉੱਤਮ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੋਵੇ।

Verse 7

तस्योपरि शुभं पद्मं रविरश्मिविकासितम् । तत्कर्णिकाया उपरि चतुःस्वर्णविनिर्मितम्

ਉਸ ਦੇ ਉਪਰ ਸ਼ੁਭ ਕਮਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਰਨਿਕਾ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਅਲੰਕਾਰ ਟਿਕਾਇਆ ਜਾਵੇ।

Verse 8

विधिं संपूजयेद्भक्त्या रत्नपट्टाबंरादिभिः । पुष्पैर्नानाविधै रम्यैः फलैर्नारंगमुख्यकैः

ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ—ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਅਲੰਕਾਰ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤਰੇ ਮੁੱਖ ਭੇਟ ਹੋਣ।

Verse 9

सुगंधैश्चंदनाद्यैश्च कर्पूर मृगनाभिभिः । परमान्नादि नैवेद्यैः पक्वान्नैर्बहुभंगिभिः

ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਸੁਗੰਧਿਤ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨਾਲ, ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਨਾਲ ਵੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਪਰਮ ਅੰਨ-ਨੈਵੇਦ੍ਯ—ਖੀਰ ਆਦਿ—ਸਹਿਤ ਅਨੇਕ ਭਾਂਤ ਦੇ ਪੱਕੇ ਭੋਜਨ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।

Verse 10

धूपैरगुरुमुख्यैश्च रम्ये कुसुममंडपे । रात्रौ जागरणं कार्यं विनिंद्रैः परमोत्सवैः

ਅਗੁਰੂ ਆਦਿ ਮੁੱਖ ਧੂਪ ਨਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਰਮ ਉਤਸਵਾਂ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।

Verse 11

हस्तमात्रमिते कुंडे जातवेदस इत्यृचा । घृतेन मधुनाप्लुत्य जुहुयान्मंत्रविद्द्विजः

ਹੱਥ-ਭਰ ਮਾਪ ਦੇ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਜਾਤਵੇਦਸ…’ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਰਿਗਵੇਦੀ ਰਿਚਾ ਦੁਆਰਾ, ਮੰਤਰ-ਵਿਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਘੀ ਅਤੇ ਮਧੁ ਨਾਲ ਭਿੱਜਾ ਕੇ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਵੇ।

Verse 12

सहस्रकमलानां च स्मेराणां स्वयमेव हि । नवप्रसूतां कपिलां सुशीलां च पयस्विनीम्

ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰ ਤਾਜ਼ੇ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਕਮਲਾਂ ਸਮੇਤ ਨਵੀਂ ਬਿਆਈ ਕਪਿਲਾ (ਭੂਰੀ) ਗਾਂ—ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਕੋਮਲ, ਸੁਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ—ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 13

दद्यादाचार्यवर्याय सालंकारां सलक्षणाम् । उपोष्य दंपती भक्त्या नवांबरविभूषितौ

ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨਵੇਂ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ, ਉਸ ਗਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਸਰਵੋਤਮ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨ।

Verse 14

प्रातःस्नात्वा चतुर्थ्यां च संपूज्याचार्यमादृतः । वस्त्रैराभरणैर्माल्यैर्दक्षिणाभिर्मुदान्वितौ

ਚਤੁਰਥੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਚਾਰਯ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਪੂਜਾ ਕਰਨ; ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਸਤ੍ਰ, ਆਭੂਸ਼ਣ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਅਰਪਣ ਕਰ ਕੇ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ।

Verse 15

सोपस्करां च तां मृर्तिमाचार्याय निवेदयेत् । समुच्चरन्निमं मंत्रं व्रतकृन्मिथुनं मुदा

ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜੋੜਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਸਮੇਤ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉੱਚਾਰਦਾ ਰਹੇ।

Verse 16

नमो विश्वविधानज्ञे विधे विविधकारिणि । सुतं वंशकरं देहि तुष्टामुष्माद्व्रताच्छुभात्

ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਵਿਧਾਨ-ਵਿਦਿਆ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹੋ; ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ, ਹੇ ਅਨੇਕ ਕਰਤੱਬ ਕਰਨ ਵਾਲੇ! ਸਾਡੇ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।

Verse 17

सहसं भोजयित्वाथ द्विजानां भक्तिपूर्वकम् । भुक्तशेषेण चान्नेन कुर्याद्वै पारणं ततः

ਫਿਰ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ; ਅਤੇ ਜੋ ਅੰਨ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਚੇ, ਉਸੀ ਨਾਲ ਤਦ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਪਾਰਣਾ ਕਰੇ।

Verse 18

इत्थमेतद्व्रतं राजंश्चिकीर्षामि त्वया सह । कुरु चैतत्प्रियं मह्यमभीष्टफललब्धये

“ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤ ਲਈ ਇਹ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।”

Verse 19

इति भूपालवर्येण श्रुत्वा संहृष्टचेतसा । मुनेव तं समाचीर्णं सांतर्वत्नी बभूव ह

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉੱਤਮ ਭੂਪਾਲ ਦਾ ਚਿੱਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਵ੍ਰਤ ਠੀਕ ਠੀਕ ਕਰਵਾਇਆ, ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈ।

Verse 20

तयाथ प्रार्थिता गौरी गर्भिण्या भक्तितोषिता । पुत्रं देहि महामाये साक्षाद्विष्ण्वंशसंभवम्

ਤਦ ਗਰਭਵਤੀ ਨੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ; ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਹੋਈ: “ਹੇ ਮਹਾਮਾਯੇ! ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇਹ, ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ।”

Verse 21

जातमात्रो व्रजेत्स्वर्गं पुनगयाति चात्र वै । भक्तः सदाशिवेऽत्यर्थं प्रसिद्धः सर्वभूतले

ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਮੁੜ ਆਵੇਗਾ। ਉਹ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਦਾ ਅਤਿ ਭਕਤ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 22

विनैव स्तन्यपानेन षोडशाब्दाकृतिः क्षणात् । एवंभूतः सुतो गौरि यथा मे स्यात्तथाकुरु

ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਏ ਬਿਨਾਂ ਹੀ, ਇਕ ਖਿਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਯੁਵਕ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਵੇ। ਹੇ ਗੌਰੀ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ—ਤੂੰ ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਕਰ ਦੇ।

Verse 23

मृडान्यापि तथेत्युक्ता राज्ञी भक्त्यातितुष्टया । अथ कालेन तनयं मूलर्क्षे साप्यजीजनत्

ਰਾਣੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮ੍ਰਿਡਾਣੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਫਿਰ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਰਾਣੀ ਨੇ ਮੂਲ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

Verse 24

हितैरमात्यैरथ सा विज्ञप्तारिष्टसंस्थिता । देवि राजार्थिनी चेत्त्वं त्यज दुष्टर्क्षजं सुतम्

ਫਿਰ ਭਲੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ, ਅਸ਼ੁਭ ਸ਼ੰਕਾ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇ।”

Verse 25

सा मंत्रिवाक्यमाकर्ण्य केवलं पतिदेवता । अत्याक्षीत्तं तथा प्राप्तं तनयं नयकोविदा

ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸਲਾਹ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਆਏ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖ ਲਿਆ।

Verse 26

धात्रेयिकां समाकार्य प्राहेदं सा नृपांगना । पंचमुद्रे महापीठे विकटा नाम मातृका

ਧਾਇ (ਦਾਈ) ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ: “ਪੰਚਮੁਦ੍ਰਾ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਪੀਠ ਉੱਤੇ, ਵਿਕਟਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਦੇਵੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।”

Verse 27

तदग्रे स्थापयित्वामुं बालं धात्रेयिके वद । गौर्यादत्तः शिशुरसौ तवाग्रे विनिवेदितः

ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਇਹ ਬਾਲਕ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੇ ਧਾਇ ਮਾਤਾ, ਇਹ ਕਹਿ: ‘ਗੌਰੀ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਦੱਤ ਇਹ ਸ਼ਿਸ਼ੁ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਸੌਂਪ ਕੇ ਨਿਵੇਦਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।’

Verse 28

राज्ञ्या पत्युः प्रियेषिण्या मंत्रिविज्ञप्तिनुन्नया । सापि राज्ञ्युदितं श्रुत्वा शिशुं लास्य शशिप्रभम्

ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਉਕਸਾਈ ਹੋਈ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ ਬੋਲੀ। ਰਾਣੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਧਾਇ ਮਾਤਾ ਨੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।

Verse 29

विकटायाः पुरः स्थाप्य गृहं धात्रेयिका गता । अथ सा विकटा देवी समाहूय च योगिनीः

ਵਿਕਟਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ ਧਾਇ ਮਾਤਾ ਘਰ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ। ਤਦ ਦੇਵੀ ਵਿਕਟਾ ਨੇ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ।

Verse 30

उवाच नयत क्षिप्रं शिशुं मातृगणाग्रतः । तासामाज्ञां च कुरुत रक्षतामुं प्रयत्नतः

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਤੁਰੰਤ ਇਸ ਸ਼ਿਸ਼ੁ ਨੂੰ ਮਾਤ੍ਰਿਗਣ ਦੇ ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਓ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨੋ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।’

Verse 31

योगिन्यो विकटावाक्यात्खेचर्यस्ताः क्षणेन तम् । निन्युर्गगनमार्गेण ब्राह्म्याद्या यत्र मातरः

ਵਿਕਟਾ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਉਹ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਨੇ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਗਗਨ-ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਆਦਿ ਮਾਤਾਵਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 32

प्रणम्य योगिनीवृंदं तं शिशुं सूर्यवर्चसम् । पुरो निधाय मातॄणां प्रोवाच विकटोदितम्

ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦੇ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਵਿਕਟ ਨੇ ਸੂਰਜ-ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਉਸ ਸ਼ਿਸ਼ੁ ਨੂੰ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਯੋਗ੍ਯ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ।

Verse 33

ब्रह्माणी वैष्णवी रौद्री वाराही नारसिंहिका । कौमारी चापि माहेंद्री चामुंडा चैव चंडिका

ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ, ਵੈਸ਼ਣਵੀ, ਰੌਦ੍ਰੀ, ਵਾਰਾਹੀ, ਨਾਰਸਿੰਹਿਕਾ; ਅਤੇ ਕੌਮਾਰੀ, ਮਾਹੇਂਦ੍ਰੀ, ਚਾਮੁੰਡਾ ਤੇ ਚੰਡਿਕਾ—ਇਹੀ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਸਨ।

Verse 34

दृष्ट्वा तं बालकं रम्यं विकटाप्रेषितं ततः । पप्रच्छुर्युगपड्डिंभं कस्ते तातः प्रसूश्च कः

ਵਿਕਟ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਪੁੱਛਿਆ: “ਪਿਆਰੇ, ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਕੌਣ ਹੈ?”

Verse 35

मातृभिश्चेति पुष्टः स यदा किंचिन्न वक्ति च । तदा तद्योगिनीचक्रं प्राह मातृगणस्त्विति

ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਬਾਲਕ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲਿਆ, ਤਦੋਂ ਉਸ ਯੋਗਿਨੀ-ਚਕ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਮਾਤ੍ਰਿਗਣ ਦਾ ਹੀ ਹੈ।”

Verse 36

राज्ययोग्यो भवत्येष महालक्षणलक्षितः । पुनस्तत्रैव नेतव्यो योगिन्यस्त्वविलंबितम्

“ਇਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੈ, ਰਾਜ-ਯੋਗ੍ਯ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਯੋਗਿਨੀਓ, ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੁੜ ਲੈ ਜਾਓ।”

Verse 37

पंचमुद्रा महादेवी तिष्ठते यत्र काम्यदा । यस्याः संसेवनान्नृणां निर्वाणश्रीरदूरतः

ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਦੇਵੀ ਪੰਚਮੁਦ੍ਰਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਮਨਚਾਹੇ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਭਕਤੀ-ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਮੋਖ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

Verse 38

सर्वत्रशुभजन्मिन्यां काश्यां मुक्तिः पदेपदे । तथापि सविशेषं हि तत्पीठं सर्वसिद्धिकृत्

ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ—ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਥਾਂ ਮੰਗਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੀਠ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 39

तत्पीठसेवनादस्य षोडशाब्दाकृतेः शिशोः । सिद्धिर्भवित्री परमा विश्वेशानुग्रहात्परात्

ਉਸ ਮਹਾਪੀਠ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਇਹ ਬਾਲਕ—ਭਾਵੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਹੈ—ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ ਦੇ ਪਰਮ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਨਾਲ ਸਰਵੋਤਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।

Verse 40

एवं मातृगणाशीर्भिर्योगिनीभिः क्षणेन हि । प्रापितो मातृवाक्येन पंचमुद्रांकितं पुनः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਤ੍ਰਿਗਣ ਦੀਆਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ—ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੀ—ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੜ ਪੰਚਮੁਦ੍ਰਾ-ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ।

Verse 41

संप्राप्य तन्महापीठं स्वर्गलोकादिहागतः । आनंदकानने दिव्यं तताप विपुलं तपः

ਉਸ ਮਹਾਪੀਠ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ—ਜੋ ਸਵਰਗਲੋਕ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਸੀ—ਉਸ ਨੇ ਆਨੰਦਕਾਨਨ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਵਿਪੁਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 42

तपसातीव तीव्रेण निश्चलेंद्रियचेतसः । तस्य राजकुमारस्य प्रसन्नोभूदुमाधवः

ਅਤਿ ਤੀਖੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉਮਾ-ਪਤੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 43

आविर्बभूव पुरतो लिंगरूपेण शंकरः । प्रोवाच च प्रसन्नोस्मि वरं ब्रूहि नृपांगज

ਸ਼ੰਕਰ ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬੋਲੇ: “ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ—ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ-ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਵਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਕਹਿ।”

Verse 44

स्कंद उवाच । सर्वज्योतिर्मयं लिंगं पुरतो वीक्ष्य वाङ्मयम् । सप्तपातालमुद्भिद्य स्थितं बृहदनुग्रहात

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਾਹਮਣੇ ਸਰਵ-ਜੋਤਿ-ਮਯ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਜੋ ਵਾਣੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ—ਉਹ ਮਹਾਨ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸੱਤ ਪਾਤਾਲਾਂ ਨੂੰ ਭੇਦ ਕੇ ਸਥਿਤ ਦਿਸਿਆ।

Verse 45

प्रणम्य दंडवद्भूमौ परितुष्टाव धूर्जटिम् । सूक्तैर्जन्मांतराभ्यस्तैः सुहृष्टो रुद्रदेवतैः

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੰਡਵਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਧੂਰਜਟੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਅਭਿਆਸਤ ਸੂਕਤਾਂ ਨਾਲ; ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਇਸ਼ਟਦੇਵ ਮੰਨ ਕੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਹ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋਇਆ।

Verse 46

ततः प्रसन्नो भगवान्देवदेवो महेश्वरः । संतुष्टस्तपसा तस्य प्रोवाच वृषभध्वजः

ਤਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਭਗਵਾਨ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਧਵਜ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ।

Verse 47

देवदेव उवाच । वरं वरय संतप्त तपसा क्लेशितं वपुः । त्वयेदं बालवपुषा वशीकृतं मनो मम

ਦੇਵਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਵਰ ਮੰਗ, ਹੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਦੇਹ ਤਪ ਨਾਲ ਕਲੇਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਬਾਲ-ਦੇਹ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੇਰਾ ਮਨ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।”

Verse 48

शिवोक्तं च समाकर्ण्य वरदानं पुनःपुनः । वरं च प्रार्थयांचक्रे परिहृष्टतनूरुहः

ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਵਾਰੰਵਾਰ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਹ ਫਿਰ ਵਰ ਮੰਗਣ ਲੱਗਾ; ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 49

कुमार उवाच । देवदेवमहादेव यदि देयो वरो मम । तदत्र भवता स्थेयं भवतापहृता सदा

ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਦੇਵ! ਜੇ ਮੇਰਾ ਵਰ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਰਹੋ, ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਜ਼ਿਰ, ਕਦੇ ਵੀ ਹਟਾਏ ਨਾ ਜਾਓ।”

Verse 50

अस्मिंल्लिंगे स्थितः शंभो कुरु भक्तसमीहितम् । विना मुद्रादिकरणं मंत्रेणापि विना विभो

“ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਇਸ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ ਭਗਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ—ਮੁਦਰਾ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ, ਮੰਤ੍ਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।”

Verse 51

दिश सिद्धिं परामत्र दर्शनात्स्पर्शनान्नतेः । अस्य लिंगस्य ये भक्ता मनोवाक्कायकर्मभिः

“ਇੱਥੇ ਇਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਸਪਰਸ਼ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ੋ। ਅਤੇ ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੇ ਜੋ ਭਗਤ ਮਨ, ਬਚਨ ਅਤੇ ਕਾਇਆ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ…”

Verse 52

सदैवानुग्रहस्तेषु कर्तव्यो वर एष मे । इति तद्व्रतमाकर्ण्य लिंगरूपोवदत्प्रभुः

ਮੇਰਾ ਇਹੀ ਵਰ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਕਿਰਪਾ ਕਰਾਂ। ਉਸ ਵਰਤ ਦਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸੁਣ ਕੇ ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।

Verse 53

एवमस्तु यदुक्तं ते वीरवैष्णव सूनुना । जनेतुर्विष्णुभक्ताच्च राज्ञोऽमित्रज्जितो भवान्

ਜਿਵੇਂ ਵੀਰ ਵੈਸ਼ਣਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਭਗਤ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਜਨਮੇਗਾ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂਗਾ।

Verse 54

विष्ण्वंश एवमुत्पन्नो मम भक्तिपरांगज । वीरवीरेश्वरं नाम लिंगमेतत्त्वदाख्यया

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਭਕਤੀ-ਪਰਾਇਣ ਪੁੱਤਰ। ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਲਿੰਗ ‘ਵੀਰ-ਵੀਰੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 55

काश्यां दास्यत्यभीष्टानि भक्तानां चिंतितान्यहो । अस्मिंल्लिंगे सदा वीर स्थास्याम्यद्यदिनावधि

ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਿੰਗ ਭਕਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਦਾਨ ਦੇਵੇਗਾ—ਹਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਚਿੰਤਿਤ ਲਕਸ਼ ਵੀ। ਅਤੇ ਹੇ ਵੀਰ, ਅੱਜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਦਾ ਮੈਂ ਇਸ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਾਂਗਾ।

Verse 56

दास्यामि च परां सिद्धिमाश्रितेभ्यो न संशयः । परं न महिमानं मे कलौ कश्चिच्च वेत्स्यति

ਜੋ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਦਿਆਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਜਾਣੇਗਾ।

Verse 57

यस्तु वेत्स्यति भाग्येन स परां सिद्धिमाप्स्यति । अत्र जप्तं हुतं दत्तं स्तुतमर्चितमेव वा

ਪਰ ਜੋ ਕੋਈ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵੇ, ਉਹ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਇੱਥੇ ਜਪ, ਹੋਮ, ਦਾਨ, ਸ্তুਤੀ ਜਾਂ ਅਰਚਨਾ—ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 58

जीर्णोद्धारादिकरणमक्षय्यफलहेतुकम् । त्वं तु राज्यं परं प्राप्य सर्वभूपालदुर्लभम्

ਜੀਰਨੋੱਧਾਰ ਆਦਿ ਕਰਮ—ਜੋ ਜਰਜਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਹਨ—ਅਖੰਡ ਫਲ ਦੇ ਕਾਰਣ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਤੂੰ ਐਸਾ ਪਰਮ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ ਜੋ ਸਭ ਭੂਪਾਲਾਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।

Verse 59

भुक्त्वा भोगांश्च विपुलानंते सिद्धिमवाप्स्यसि । पुरी वाराणसी रम्या सर्वस्मिञ्जगतीतले

ਵਿਪੁਲ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਭੋਗ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ। ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਪੁਰੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤਲ ਉੱਤੇ ਰਮਣੀਕ ਹੈ।

Verse 60

पुण्यस्तत्रापि संभेदः सरितोरसि गंगयोः । ततोऽपि च हयग्रीवं तीर्थं चैवाति पुण्यदम्

ਉੱਥੇ ਵੀ, ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਦਾ ਭੇਦ ਅਤਿ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹੈ। ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ, ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਤੀਰਥ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 61

यत्र विष्णुर्हयग्रीवो भक्तचिंतितमर्पयेत् । हयग्रीवाच्च वै तीर्थाद्गजतीर्थं विशिष्यते

ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਿਤ ਇੱਛਾ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉੱਥੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਅਤੇ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਤੀਰਥ ਤੋਂ ਵੀ, ਗਜ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਉੱਤਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 62

यत्र वै स्नानमात्रेण गजदानफलं लभेत् । कोकावराहतीर्थं च पुण्यदं गजतीर्थतः

ਜਿੱਥੇ ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਗਜਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਕੋਕਾਵਰਾਹ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਜਤੀਰਥ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹੈ।

Verse 63

कोकावराहमभ्यर्च्य तत्र नो जन्मभाग्जनः । अपि कोकावराहाच्च दिलीपेश्वरसन्निधौ

ਉੱਥੇ ਕੋਕਾਵਰਾਹ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਫਿਰ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੋਕਾਵਰਾਹ ਤੋਂ ਦਿਲੀਪੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਾਨ্নਿਧ੍ਯ ਵੱਲ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 64

दिलीपतीर्थं सुश्रेष्ठं सद्यः पापहरं परम् । ततः सगरतीर्थं च सगरेश समीपतः

ਦਿਲੀਪ ਤੀਰਥ ਅਤਿ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ—ਸਰਵੋਤਮ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਗਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਗਰੇਸ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

Verse 65

यत्र मज्जन्नरो मज्जेन्न भूयो दुःखसागरे । सप्तसागरतीर्थं च शुभं सगरतीर्थतः

ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲਗਾ ਕੇ ਫਿਰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦਾ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਗਰ ਤੀਰਥ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸ਼ੁਭ ਸਪਤਸਾਗਰ ਤੀਰਥ ਹੈ।

Verse 66

सप्ताब्धिस्नानजं पुण्यं यत्र स्नात्वा नरो लभेत् । महोदधीति विख्यातं तीर्थं सप्ताब्धितीर्थतः

ਜਿੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਤੀਰਥ ‘ਮਹੋਦਧੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਸਪਤਾਬਧਿ ਤੀਰਥ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।

Verse 67

सकृद्यत्राप्लुतो धीमान्दहेदघमहोदधिम् । चौरतीर्थं ततः पुण्यं कपिलेश्वर सन्निधौ

ਜਿੱਥੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਸਨਾਨ ਕਰ ਲਏ ਤਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਤੋਂ ਅਗੇ ਕਪਿਲੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਵਿੱਚ ਪੁੰਨਮਈ ਚੌਰ ਤੀਰਥ ਹੈ।

Verse 68

पापं सुवर्णचौर्यादि यत्र स्नात्वा क्षयं व्रजेत् । हंसतीर्थ ततोपीड्यं केदारेश्वर सन्निधौ

ਜਿੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੋਰੀ ਆਦਿ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਤੋਂ ਅਗੇ ਕੇਦਾਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਵਿੱਚ ਪੂਜਨੀਯ ਹੰਸ ਤੀਰਥ ਹੈ।

Verse 69

हंस स्वरूपी यत्राहं नयामि ब्रह्मदेहिनः

ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਹੰਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨੀ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 70

ततस्त्रिभुवनाख्यस्य केशवस्याति पुण्यदम् । तीर्थं यत्राप्लुता मर्त्या मर्त्यलोकं विशंति न

ਫਿਰ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨ ਨਾਮਕ ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਅਤਿ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕੀਤੇ ਮਰਤ੍ਯ ਮੁੜ ਮਰਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

Verse 71

गोव्याघ्रे श्वर तीर्थं च ततोप्यधिकमेव हि । स्वभाववैरमुत्सृज्य यत्रोभौ सिद्धिमापतुः

ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੋਵ੍ਯਾਘ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਤੀਰਥ ਹੈ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਰਕੇ ਉੱਤਮ। ਜਿੱਥੇ ਆਪਣੀ ਜਨਮਜਾਤ ਵੈਰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

Verse 72

ततोपि हि वरं वीर तीर्थं मांधातुसंज्ञितम् । चक्रवर्तिपदं यत्र प्राप्तं तेन महीभुजा

ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤਮ, ਹੇ ਵੀਰ, ਮਾਂਧਾਤੁ ਨਾਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਰਾਜੇ ਨੇ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 73

ततोपि मुचुकुंदाख्यं तीर्थं चातीव पुण्यदम् । यत्र स्नातो नरो जातु रिपुभिर्नाभिभूयते

ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰਾਜਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 74

पृथु तीर्थं ततोप्युच्चैः श्रेयसां साधनं परम् । पृथ्वीश्वरं यत्र दृष्ट्वा नरः पृथ्वीपतिर्भवेत्

ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਪૃਥੁ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਕਲਿਆਣ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਤੀ, ਅਰਥਾਤ ਰਾਜਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 75

ततः परशुरामस्य तीर्थं चातीव सिद्धिदम् । यत्र क्षत्रवधात्पापाज्जामदग्न्यो विमुक्तवान्

ਫਿਰ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜਾਮਦਗ્ન੍ਯ ਨੂੰ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵਧ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੀ।

Verse 76

अद्यापि क्षत्रवधजं पापं तत्र प्रणश्यति । एकेन स्नानमात्रेण ज्ञानाज्ञानकृतेन च

ਅੱਜ ਵੀ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵਧ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਪਾਪ ਉੱਥੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਇਕ ਵਾਰੀ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ—ਚਾਹੇ ਜਾਣ ਕੇ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ—ਉਹ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 77

ततोपि श्रेयसां कर्तृ तीर्थं कृष्णाग्रजस्य हि । यत्र सूतवधात्पापाद्बलदेवो विमुक्तवान्

ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਰ ਸ਼੍ਰੇਯਸ ਦਾ ਕਰਤਾ ਉਹ ਤੀਰਥ ਹੈ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਸੂਤ-ਵਧ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਲਦੇਵ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ।

Verse 78

दिवोदासस्य वै तीर्थं तत्र राज्ञोऽतिमेधसः । तत्र स्नातो नरो जातु न ज्ञानाच्च्यवतेंऽततः

ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਤਿ-ਮੇਧਾਵੀ ਰਾਜਾ ਦਿਵੋਦਾਸ ਦਾ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਕਦੇ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ।

Verse 79

ततोपि हि महातीर्थं सर्वपापप्रणाशनम् । यत्र भागीरथी साक्षान्मूर्तिरूपेण तिष्ठति

ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਮਹਾਨ ਉਹ ਮਹਾਤੀਰਥ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਭਾਗੀਰਥੀ (ਗੰਗਾ) ਆਪ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਮੂਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

Verse 80

स्नात्वा भागीरथी तीर्थे कृत्वा श्राद्धं विधानवित् । दत्त्वा दानं च पात्रेभ्यो न भूयो गर्भभाग्भवेत्

ਭਾਗੀਰਥੀ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ-ਜਾਣੂ ਹੋ ਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਯੋਗ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ—ਮਨੁੱਖ ਫਿਰ ਗਰਭ-ਜਨਮ ਦਾ ਭਾਗੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

Verse 81

हरपापं च भो वीर तीर्थं भागीरथीतटे । तत्र स्नात्वा क्षयं यांति महापापकुलान्यपि

ਹੇ ਵੀਰ, ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ‘ਹਰਪਾਪ’ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰੇ ਕੁਲਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 82

यो निष्पापेश्वरं लिंगं तत्र पश्यति मानवः । निष्पापो जायते वीर स तल्लिंगेक्षणात्क्षणात्

ਹੇ ਵੀਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਨਿਸ਼ਪਾਪੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ-ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸੇ ਖ਼ਿਨ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 83

दशाश्वमेधतीर्थं च ततोपि प्रवरं मतम् । दशानामश्वमेधानां यत्र स्नात्वा फलं लभेत्

ਅਤੇ ਦਸ਼ਾਸ਼ਵਮੇਧ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 84

ततोपि शुभदं वीर बंदीतीर्थं प्रचक्षते । यत्र स्नातो नरो मुच्येदपि संसारबंधनात्

ਹੇ ਵੀਰ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਮੰਗਲਮਈ ਬੰਦੀ ਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 85

हिरण्याक्षेण दैत्येन बहुशो देवताः पुरा । बंदीकृता निगडिता स्तुष्टुवुर्जगदंबिकाम्

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਦੈਤ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਕੇ ਬੇੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਕੜਿਆ; ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਗਦੰਬਿਕਾ—ਜਗਤ-ਮਾਤਾ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 86

ततो विशृंखलीभूतैर्वंदिता यज्जगज्जनिः । तदा प्रभृति बंदीति गीयतेद्यापि मानवैः

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੇੜੀਆਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ ਮੁਕਤ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਗਤ-ਜਨਨੀ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕੀਤੀ; ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ‘ਬੰਦੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਡਾਉਣ ਵਾਲੀ।

Verse 87

बंदीतीर्थस्तु तत्रैव महानिगडखंडनम् । तत्र स्नातो विमुच्येत सर्वस्मात्कर्मपाशतः

ਉੱਥੇ ਹੀ ਬੰਦੀ ਤੀਰਥ ਹੈ—ਮਹਾਨ ਬੇੜੀਆਂ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ; ਜੋ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਕਰਮ-ਪਾਸ ਦੇ ਸਭ ਜਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 88

बंदीतीर्थं महाश्रेष्ठं काशिपुर्यां विशांपते । तत्र स्नातो नरो यायाद्विमुक्तिं देव्यनुग्रहात्

ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਕਾਸ਼ੀਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਬੰਦੀ ਤੀਰਥ ਮਹਾ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 89

ततोपि हि श्रेष्ठतरं प्रयागमिति विश्रुतम् । प्रयागमाधवो यत्र सर्वयागफलप्रदः

ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤਮ ‘ਪ੍ਰਯਾਗ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਯਾਗ-ਮਾਧਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਯਾਗਾਂ ਦੇ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ।

Verse 90

क्षोणीवराहतीर्थं च ततोपि शुभदं परम् । तत्र स्नातो नरो जातु तिर्यग्योनिं न गच्छति

ਅਤੇ ਖ਼ਸ਼ੋਣੀਵਰਾਹ ਤੀਰਥ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਰਕੇ ਪਰਮ ਸ਼ੁਭਦਾਇਕ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਤਿਰਯਕ ਯੋਨੀ (ਪਸ਼ੂ ਜਨਮ) ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।

Verse 91

ततः कालेश्वरं तीर्थं वीरश्रेष्ठतरं परम् । कलिकालौ न बाधेते यत्र स्नातं नरोत्तमम्

ਫਿਰ ਕਾਲੇਸ਼ਵਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਹੇ ਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਰਮ ਉੱਤਮ; ਜਿੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਲੀ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੋਵੇਂ ਨਹੀਂ ਸਤਾਉਂਦੇ।

Verse 92

अशोकतीर्थं तत्रैव ततोप्यतितरां शुभम् । यत्र स्नातो नरो जातु नापतेच्छोकसागरे

ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਸ਼ੋਕ-ਤੀਰਥ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅਤਿ ਸ਼ੁਭ। ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ।

Verse 93

ततोति निर्मलतरं शक्रतीर्थं नृपांगज । शुक्रद्वारा न जायेत यत्र स्नातो नरोत्तमः

ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਨਿਰਮਲ ਸ਼ਕ੍ਰ-ਤੀਰਥ ਹੈ। ਜੇਹੜਾ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ‘ਸ਼ੁਕ੍ਰ-ਦੁਆਰ’ ਰਾਹੀਂ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।

Verse 94

ततोऽपि पुण्यदं राजन्भवानीतीर्थमुत्तमम् । यत्र स्नात्वा भवानीशौ दृष्ट्वा नैव पुनर्भवेत्

ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪੁੰਨਦਾਇਕ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਰਵੋਤਮ ਭਵਾਨੀ-ਤੀਰਥ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਭਵਾਨੀ ਤੇ ਈਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।

Verse 95

प्रभासतीर्थं विख्यातं ततोपि शुभदं नृणाम् । सोमेश्वरस्य पुरतस्तत्र स्नातो न गर्भभाक्

ਫਿਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ੁਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੁੜ ਗਰਭ-ਭਾਕ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ (ਅਰਥਾਤ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ)।

Verse 96

ततो गरुडतीर्थं च संसारविषनाशनम् । गरुडेशं समभ्यर्च्य तत्र स्नात्वा न शोचति

ਫਿਰ ਗਰੁੜ-ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਰੁੜੇਸ਼ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

Verse 97

ब्रह्मतीर्थं ततः पुण्यं वीरब्रह्मेश्वरात्पुरः । ब्रह्मविद्यामवाप्नोति तत्र स्नानेन मानवः

ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਵੀਰ-ਬ੍ਰਹਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ, ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 98

ततो वृद्धार्कतीर्थं च विधितीर्थं ततः परम् । तत्राप्लुतो नरो याति रविलोकं सुनिर्मलम्

ਫਿਰ ਵ੍ਰਿੱਧਾਰਕ-ਤੀਰਥ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਧੀ-ਤੀਰਥ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਨਰ ਰਵੀ (ਸੂਰਜ) ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 99

ततो नृसिंहतीर्थं च महाभयनिवारणम् । कालादपि कुतस्तत्र स्नात्वा परिबिभेति च

ਫਿਰ ਨ੍ਰਿਸਿੰਹ-ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਭਯ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਾਲ (ਮੌਤ) ਤੋਂ ਵੀ ਡਰ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇ, ਹੋਰ ਕਿਸ ਤੋਂ ਤਾਂ ਕਿਹੜਾ ਡਰ?

Verse 100

ततोपि पुण्यदं नृणां तीर्थं चित्ररथेश्वरम् । यत्र स्नात्वा च दत्त्वा च चित्रगुप्तं न पश्यति

ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹੈ ਚਿਤ੍ਰਰਥੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਤੀਰਥ। ਜਿੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ (ਕਰਮ-ਲੇਖਕ) ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।

Verse 110

तत्राल्पमपि यच्छेद्यत्कल्पांतेप्यक्षयं हि तत् । एतेभ्योपि हि तीर्थेभ्यो लिंगकोटित्रयादपि

ਉੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਕਲਪਾਂਤ ਤੱਕ ਵੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਖੁੱਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਲਿੰਗਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੈ।

Verse 120

अप्येकं यो महारुद्रं जपेद्वीरेश सन्निधौ । जापयेद्वा भवेत्तस्य कोटिरुद्रफलं ध्रुवम्

ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਵੀਰੇਸ਼ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਮਹਾਰੁਦ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਜਪ ਲਵੇ, ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਜਪ ਕਰਵਾ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਕੋਟਿ-ਰੁਦ੍ਰ ਜਪ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 128

इति श्रुत्वा महेशानो महीप तनयोदितम् । पुनस्तीर्थानि गंगायां वक्तुं समुपचक्रमे

ਇਉਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਫਿਰ ਗੰਗਾ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।