Adhyaya 28

Verse 1

पार्वत्युवाच । आनंदकानने शंभो यल्लिंगं पुण्यवर्धनम् । यन्नामस्मरणादेव महापातकसंक्षयः

ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਆਨੰਦਕਾਨਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਲਿੰਗ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

Verse 2

यत्सेव्यं साधकैर्नित्यं यत्र प्रीतिरनुत्तमा । यत्र दत्तं हुतं जप्तं ध्यातं भवति चाक्षयम्

ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਧਕ ਨਿੱਤ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਅਤੁੱਲ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਦਾਨ, ਹਵਨ, ਜਪ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਸਭ ਅਖੰਡ ਫਲ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?

Verse 3

यस्य संस्मरणादेव यल्लिंगस्य विलोकनात् । यल्लिंगप्रणतेश्चापि यस्य संस्पर्शनादपि

ਉਸ ਲਿੰਗ ਦਾ—ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਵੀ (ਸਰਵੋਤਮ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ)।

Verse 4

पंचामृतादि स्नपनपूर्वाद्यस्यार्चनादपि । तल्लिंगं कथयेशान भवेच्छ्रेयः परंपरा

ਅਤੇ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਆਰਚਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ; ਹੇ ਈਸ਼ਾਨ, ਉਹ ਲਿੰਗ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਪਰੰਪਰਾ ਬਣੇਗੀ।

Verse 6

देवदेव उवाच । उमे भवत्या यत्पृष्टं भवबंधविमोक्षकृत् । ततोऽहं कथयिष्यामि लिंगं स्थिरमना भव

ਦੇਵਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਉਮਾ, ਤੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ ਉਹ ਸੰਸਾਰਿਕ ਭਵ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ—ਮਨ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖ।”

Verse 7

आनंदकानने चात्र रहस्यं परमं मम । न मया कस्यचित्ख्यातं न प्रष्टुं वेत्ति कश्चन

“ਇੱਥੇ ਆਨੰਦਕਾਨਨ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਗੁਪਤ ਰਹੱਸ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਇਹ ਪੁੱਛਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।”

Verse 8

संति लिंगान्यनेकानि ममानंदवने प्रिये । परं त्वया यथा पृष्टं यथावत्तद्ब्रवीमि ते

“ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਮੇਰੇ ਆਨੰਦਵਨ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਲਿੰਗ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।”

Verse 9

स्कंद उवाच । इति देवीसमुदितं समाकर्ण्य वटोद्भव । सर्वज्ञेन यदाख्यातं तदाख्यास्यामि ते शृणु

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਵਟੋਦਭਵ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਸਰਵਜ੍ਞ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ—ਸੁਣ।”

Verse 10

ममापि येन त्रिपुरं समरे जयकांक्षिणः । जयाशा पूरिता स्तुत्या बहुमोदकदानतः

“ਜਿਸ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਿਆਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਜੈ ਦੀ ਆਸ ਪੂਰੀ ਹੋਈ—ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਿੱਠੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ।”

Verse 11

यत्रास्ति तीर्थमघहृत्पितृप्रीतिविवर्धनम् । यत्स्नानाद्वृत्रहा वृत्रवधपापाद्विमुक्तवान्

ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਤੀਰਥ ਹੈ ਜੋ ਪਾਪ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ ਇੰਦਰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਵਧ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ।

Verse 12

धर्माधिकरणं यत्र धर्मराजोप्यवाप्तवान् । सुदुष्करं तपस्तप्त्वा परमेण समाधिना

ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ-ਆਸਨ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਵੀ ਪਰਮ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਤਪ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 13

पक्षिणोपि हि यत्रापुर्ज्ञानं संसारमोचनम् । रम्यो हिरण्मयो यत्र बभूव बहुपाद्द्रुमः

ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸੁੰਦਰ ਸੁਵਰਨ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 14

यल्लिंगदर्शनादेव दुर्दमो नाम पार्थिवः । उद्वेजकोपि लोकानां क्षणाद्धर्ममतिस्त्वभूत्

ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁર્દਮ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ—ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭਯਾਨਕ ਸੀ—ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ-ਨਿਸ਼ਠ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 15

तस्य लिंगस्य माहात्म्यमाविर्भावं च सुंदरि । निशामयाभिधास्यामि महापातक नाशनम्

ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਕਟ੍ਯ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ—ਜੋ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 16

धर्मपीठं तदुद्दिष्टमत्रानंदवने मम । तत्पीठदर्शनादेव नरः पापैः प्रमुच्यते

ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਆਨੰਦਵਨ (ਕਾਸ਼ੀ) ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪੀਠ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸੇ ਪੀਠ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 17

पुरा विवस्वतः पुत्रो यमः परमसंयमी । तपस्तताप विपुलं विशालाक्षि तवाग्रतः

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿਵਸਵਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਮ, ਪਰਮ ਸੰਯਮੀ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਤੇਰੇ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 18

शिशिरे जलमध्यस्थो वर्षास्वभ्रावकाशकः । तपर्तौ पंचवह्निस्थः कदाचिदिति तप्तवान्

ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਡੁੱਬ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ; ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਕਾਸ਼ ਹੇਠ ਨਿਰਾਵਰਣ ਰਹਿੰਦਾ; ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠਦਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਨਿਰੰਤਰ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 19

पादाग्रांगुष्ठभूस्पर्शी बहुकालं स तस्थिवान् । एकपादस्थितः सोपि कदाचिद्बह्वनेहसम्

ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੀ ਨੋਕ ਹੀ ਛੁਹੰਦੀ ਸੀ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਇਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਵੱਡੀ ਕਠਿਨਾਈ ਸਹਿੰਦਾ।

Verse 20

समीराभ्यवहर्तासीद्बहुदिष्टं सदिष्टवान् । पपौ स तु पिपासुः सन्कुशाग्रजलविप्रुषः

ਉਹ ‘ਵਾਯੁ-ਆਹਾਰ’ ਵਾਲਾ ਬਣ ਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਭੋਜਨ ਸਵੀਕਾਰਦਾ। ਅਤੇ ਜਦ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਤਪਦਾ, ਤਾਂ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਨੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਹੀ ਪੀਂਦਾ ਸੀ।

Verse 21

दिव्यां चतुर्युगीमित्थं स निनाय तपश्चरन् । चतुर्गुणं दिदृक्षुर्मां परमेण समाधिना

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਜਿਤਨਾ ਦਿਵ੍ਯ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ; ਪਰਮ ਸਮਾਧੀ ਰਾਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਚੌਗੁਣਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।

Verse 22

ततोहं तस्य तपसा संतुष्टः स्थिरचेतसः । ययौ तस्मै वरान्दातुं शमनाय महात्मने

ਫਿਰ ਉਸ ਅਡੋਲ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ਮਨ (ਯਮ) ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਅਤੇ ਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ਉਸ ਕੋਲ ਗਿਆ।

Verse 23

वटः कांचनशाखाख्यो यस्तपस्तापसंततिम् । दूरीचकार सुच्छायो बहुद्विजसमाश्रयः

‘ਕਾਂਚਨ-ਸ਼ਾਖਾ’ ਨਾਮ ਦਾ ਉਹ ਵਟ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼, ਸੁਹਾਵਣੀ ਛਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਦਵਿਜਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 24

मंदमद मरुल्लोल पल्लवैः करपल्लवैः । योध्वगानध्वसंतप्तानाह्वये दिवतापहृत्

ਮੰਦ ਮਸਤ ਹਵਾ ਨਾਲ ਝੂਲਦੇ ਕੋਮਲ ਪੱਤਿਆਂ—ਜਿਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਪੱਲਵ—ਨਾਲ ਉਹ ਦਿਵਸ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਰਾਹ ਦੇ ਤਪੇ ਹੋਏ ਥੱਕੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 25

स्वानुरागैः सुरभिभिः स्वादुभिश्च पचेलिमैः । प्रीणयेदर्थिसार्थं यो वृत्तैर्निजफलैरलम्

ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਗੰਧ, ਮਿੱਠਾਸ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਅਰਥੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਫਲਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 26

तदधस्तात्परं वीक्ष्य तमहं तपनांगजम् । स्थाणुनिश्चल वर्ष्माणं नासाग्रन्यस्तलोचनम्

ਫਿਰ ਹੋਰ ਹੇਠਾਂ ਨਿਹਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਸੂਰਜ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਥੰਮ੍ਹ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਦੇਹ, ਨਾਸਿਕਾ-ਅਗ੍ਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਯੋਗ-ਤਪ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ।

Verse 27

तपस्तेजोभिरुद्यद्भिः परितः परिधीकृतम् । भानुमंतमिवाकाशे सुनीले स्वेन तेजसा

ਤਪ ਦੇ ਉੱਭਰਦੇ ਤੇਜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ—ਜਿਵੇਂ ਗੂੜ੍ਹੇ ਨੀਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਮੰਡਲਿਤ ਹੋਵੇ।

Verse 28

स्वाख्यांकितं महालिंगं प्रतिष्ठाप्यातिभक्तितः । स्वच्छ सूर्योपलमयतेजः पुंजैरिवार्चितम्

ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ ਮਹਾ-ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਅਤਿ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ—ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਧ ਸੂਰਜ-ਸਮ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਤੇਜ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇ।

Verse 29

साक्षीकृत्येव तल्लिंगं तप्यमानं महत्तपः । प्रत्यवोचं धर्मराजं वरं ब्रूहीति भास्करे

ਉਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਮਾਨੋ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਕਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਾਸਕਰ-ਪੁੱਤਰ, ਵਰ ਮੰਗ—ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਬੋਲ।”

Verse 30

अलं तप्त्वा महाभाग प्रसन्नोस्मि शुभव्रत । निशम्य शमनश्चेति दृष्ट्वा मां प्रणनाम ह

“ਬਸ ਕਰ ਤਪ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਸ਼ੁਭ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ; ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਮਨ (ਯਮ) ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।

Verse 31

चकार स्तवनं चापि परिहृष्टेंद्रियेश्वरः । निर्व्याजं स समाधिं च विसृज्य ब्रध्ननंदनः

ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਬ੍ਰਧਨ-ਨੰਦਨ (ਸੂਰਯ-ਪੁੱਤਰ) ਨੇ ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਗਾਈ; ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਅਟੁੱਟ ਸਮਾਧੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਧਿਆਨ-ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।

Verse 32

धर्म उवाच । नमोनमः कारणकारणानां नमोनमः कारणवर्जिताय । नमोनमः कार्यमयाय तुभ्यं नमोनमः कार्यविभिन्नरूप

ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ—ਸਭ ਕਾਰਣਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਨੂੰ; ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ ਜੋ ਕਾਰਣਤਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈਂ। ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ ਜੋ ਕਾਰਜ-ਰੂਪ ਸੰਸਾਰ ਵਜੋਂ ਵਿਅਾਪਕ ਹੈਂ; ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ ਜਿਸ ਦੇ ਰੂਪ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਅਨੇਕ ਭੇਦਾਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 33

अरूपरूपाय समस्तरूपिणे पराणुरूपाय परापराय । अपारपाराय पराब्धिपार प्रदाय तुभ्यं शशिमौलये नमः

ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ—ਜੋ ਅਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਰੂਪ ਦਾ ਦਾਤਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਸਮਸਤ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਜੋ ਪਰਮਾਣੂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਖਮ, ਪਰ ਅਤੇ ਅਪਰ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈਂ। ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ—ਅਪਾਰ ਦਾ ਪਾਰ, ਅਨੰਤ ਦਾ ਅੰਤਲਾ ਤਟ; ਜੋ ਪਰਮ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ—ਹੇ ਚੰਦਰਮੌਲੀ ਪ੍ਰਭੂ!

Verse 34

अनीश्वरस्त्वं जगदीश्वरस्त्वं गुणात्मकस्त्वं गुणवर्जितस्त्वम् । कालात्परस्त्वं प्रकृतेः परस्त्वं कालाय कालात्प्रकृते नमस्ते

ਤੂੰ ਅਨੀਸ਼ਵਰ ਹੈਂ—ਸਭ ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ; ਅਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਜਗਤ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਕਾਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈਂ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈਂ—ਹੇ ਕਾਲ ਦੇ ਵੀ ਕਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 35

त्वमेव निर्वाणपद प्रदोसि त्वमेव निर्वाणमनंतशक्ते । त्वमात्मरूपः परमात्मरूपस्त्वमंतरात्मासि चराचरस्य

ਤੂੰ ਹੀ ਨਿਰਵਾਣ-ਪਦ ਦਾ ਦਾਤਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਨਿਰਵਾਣ ਆਪ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਆਤਮਾ-ਰੂਪ ਹੈਂ, ਪਰਮਾਤਮਾ-ਰੂਪ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਚਰ ਅਤੇ ਅਚਰ ਸਭ ਦਾ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਹੈਂ।

Verse 36

त्वत्तो जगत्त्वं जगदेवसाक्षाज्जगत्त्वदीयं जगदेकबंधो । हर्ताविता त्वं प्रथमो विधाता विधातृविष्ण्वीश नमो नमस्ते

ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਜਗਤ ਦੀ ਸੱਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਹੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹੈਂ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਤੇਰਾ ਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਬੰਧੂ। ਤੂੰ ਪਹਿਲਾ ਵਿਧਾਤਾ ਹੈਂ—ਸੰਹਾਰਕ ਵੀ, ਰੱਖਿਆਕ ਵੀ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਆਦਿ-ਕਾਰਣ ਈਸ਼, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 37

मृडस्त्वमेव श्रुतिवर्त्मगेषु त्वमेव भीमोऽश्रुतिवर्त्मगेषु । त्वं शंकरः सोमसुभक्तिभाजामुग्रोसि रुद्र त्वमभक्तिभाजाम्

ਵੇਦ-ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਤੂੰ ਹੀ ਮ੍ਰਿਦੁ ਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾਲੂ ਹੈਂ; ਵੇਦ-ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਭਟਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਤੂੰ ਹੀ ਭੀਮ, ਭਯਾਨਕ ਹੈਂ। ਸ਼ੁੱਧ ਭਕਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਤੂੰ ਸ਼ੰਕਰ ਹੈਂ; ਪਰ ਭਕਤੀ-ਹੀਣਾਂ ਲਈ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਤੂੰ ਉਗ੍ਰ ਰੂਪ ਹੈਂ।

Verse 38

त्वमेव शूली द्विषतां त्वमेव विनम्रचेतो वचसां शिवोसि । श्रीकंठ एकः स्वपदश्रितानां दुरात्मनां हालहलोग्रकंठः

ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤੂੰ ਹੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਹੈਂ; ਅਤੇ ਨਿਮਰ ਮਨ ਤੇ ਨਿਮਰ ਬਚਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਤੂੰ ਹੀ ਸ਼ਿਵ—ਮੰਗਲ-ਸਰੂਪ ਹੈਂ। ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ ਹੈਂ; ਪਰ ਦੁਸ਼ਟ-ਚਿੱਤਾਂ ਲਈ ਤੂੰ ਭਿਆਨਕ ਹਾਲਾਹਲ ਵਿਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਗ੍ਰਕੰਠ ਹੈਂ।

Verse 39

नमोस्तु ते शंकर शांतशंभो नमोस्तु ते चंद्रकलावतंस । नमोस्तु तुभ्यं फणिभूषणाय पिनाकपाणेंऽधकवैरिणे नमः

ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਹੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸ਼ੰਭੂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਚੰਦਰਕਲਾ-ਵਟੰਸ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਸਤਕ ਉੱਤੇ ਅਰਧਚੰਦਰ ਸਜਿਆ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਫਣੀਆਂ ਨੂੰ ਭੂਸ਼ਣ ਵਾਂਗ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਪਿਨਾਕ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰੀ, ਅੰਧਕ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 40

स एव धन्यस्तव भक्तिभाग्यस्तवार्चको यः सुकृती स एव । तवस्तुतिं यः कुरुते सदैव स स्तूयते दुश्च्यवनादि देवैः

ਧੰਨ ਹੈ ਉਹ ਜੋ ਤੇਰੀ ਭਕਤੀ ਦੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਭਾਗੀ ਹੈ; ਪੁੰਨਵਾਨ ਹੈ ਉਹ ਜੋ ਤੇਰੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਆਪ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਦੁਸ਼ਚ੍ਯਵਨ ਆਦਿ ਦੇਵਗਣ।

Verse 41

कस्त्वामिह स्तोतुमनंतशक्ते शक्नोति मादृग्लघुबुद्धिवैभवः । प्राचां न वाचामिहगोचरो यः स्तुतिस्त्वयीयं नतिरेव यावत्

ਹੇ ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ! ਇੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਕੌਣ ਸੱਚੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਛੋਟੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਕਿਵੇਂ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ? ਤੂੰ ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਾਣੀਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਇਹ ‘ਸਤੁਤੀ’ ਕੇਵਲ ਨਮਸਕਾਰ-ਰੂਪ ਨਤਿ ਹੀ ਹੈ।

Verse 42

स्कंद उवाच । उदीर्य सूर्यस्य सुतोतिभक्त्या नमः शिवायेति समुच्चरन्सः । इलामिलन्मौलिरतीव हृष्टः सहस्रकृत्वः प्रणनाम शंभुम्

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਅਤਿ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ‘ਨਮಃ ਸ਼ਿਵਾਯ’ ਦਾ ਜਪ ਉਚਾਰਿਆ। ਮੱਥਾ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਲਗਾਉਂਦਾ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।

Verse 43

ततः शिवस्तं तपसातिखिन्नं निवार्य ताभ्यः प्रणतिभ्य ईश्वरः । वरान्ददौ सप्ततुरंगसूनवे त्वं धर्मराजो भव नामतोपि

ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਲਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਰੋਕਿਆ; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਣਾਮਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸੱਤ-ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ (ਸੂਰਜ) ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤੇ: “ਤੂੰ ਧਰਮਰਾਜ ਬਣ—ਨਾਮ ਤੋਂ ਵੀ।”

Verse 44

त्वमेव धर्माधिकृतौ समस्त शरीरिणां स्थावरजंगमानाम् । मया नियुक्तोद्य दिनादिकृत्यः प्रशाधि सर्वान्मम शासनेन

ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ—ਥਾਵਰ ਤੇ ਜੰਗਮ—ਲਈ ਧਰਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹੈਂ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਆਦਿ ਕਰਤਵਿਆਂ ਅਤੇ ਆਚਰਨ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਸਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਕਰ।

Verse 45

त्वं दक्षिणायाश्च दिशोधिनाथस्त्वं कर्मसाक्षी भव सर्वजंतोः । त्वद्दर्शिताध्वान इतो व्रजंतु स्वकर्मयोग्यां गतिमुत्तमाधमाः

ਤੂੰ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਅਧਿਨਾਥ ਹੋ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਬਣ। ਤੇਰੇ ਦਿਖਾਏ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਇੱਥੋਂ ਜੀਵ ਜਾਵਣ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਚੀ ਜਾਂ ਨੀਵੀਂ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ।

Verse 46

त्वया यदेतन्ममभक्तिभाजा लिंगं समाराधितमत्र धर्म । तद्दर्शनात्स्पर्शनतोऽर्चनाच्च सिद्धिर्भविष्यत्यचिरेण पुंसाम्

ਹੇ ਧਰਮ! ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਜਿਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਸਪਰਸ਼ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 47

धर्मेश्वरं यः सकृदेव मर्त्यो विलोकयिष्यत्यवदातबुद्धिः । स्नात्वा पुरस्तेऽत्र च धर्मतीर्थे न तस्य दूरे पुरुषार्थसिद्धिः

ਜੋ ਕੋਈ ਮਰਤਭੂਤ, ਸ਼ੁੱਧ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ, ਧਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਦੇਖ ਲਵੇ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਥੇ ਧਰਮਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਲਈ ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥ-ਸਿੱਧੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

Verse 48

कृत्वाप्यघानामिह यः सहस्रं धर्मेश्वरं पश्यति दैवयोगात् । सहेतनो जातु स नारकीं व्यथां कथां तदीयां दिविकुर्वतेमराः

ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਦੈਵੀ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੇ ਉਹ ਧਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੇ ਨਰਕ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਹੀਂ ਭੋਗੇਗਾ; ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਥਾ ਗਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 50

यो धर्मपीठं प्रतिलभ्य काश्यां स्वश्रेयसे नो यततेऽत्र मर्त्यः । कथं स धर्मत्वमिवातितेजाः करिष्यति स्वं कृतकृत्यमेव । त्वया यथाप्ता इह धर्मराज मनोरथास्ते गुरुभिस्तपोभिः । तथैव धर्मेश्वरभक्तिभाजां कामाः फलिष्यंति न संशयोत्र

ਜੋ ਮਰਤਭੂਤ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਧਰਮ-ਪੀਠ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪਰਮ ਸ਼੍ਰੇਯ ਲਈ ਯਤਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇਗਾ—ਕੀ ਕੇਵਲ ਤੇਜ ਨਾਲ ‘ਧਰਮਤਾ’ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਹੇ ਧਰਮਰਾਜ! ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ, ਤਿਵੇਂ ਧਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਭਕਤਾਂ ਦੇ ਕਾਮ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਫਲਣਗੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 51

कृत्वाप्यघान्येव महांत्यपीह धर्मेश्वरार्चां सकृदेव कुर्वन् । कुतो बिभेति प्रियबंधुरेव तव त्वदीयार्चित लिंगभक्तः

ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਧਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਕਰ ਲਏ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਉਂ ਡਰੇ? ਉਹ ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਿਯ ਬੰਧੂ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤੇਰੇ ਅਰਚਿਤ ਲਿੰਗ ਦਾ ਭਕਤ ਹੈ।

Verse 52

पत्रेण पुष्पेण जलेन दूर्वया यो धर्मधर्मेश्वरमर्चयिष्यति । समर्चयिष्यंत्यमृतांधसस्तं मंदारमालाभिरतिप्रहृष्टाः

ਜੋ ਪੱਤਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਜਲ ਅਤੇ ਦੂರ್ವਾ ਘਾਹ ਨਾਲ ਧਰਮ-ਧਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਿਪਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੰਦਰਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 53

त्वत्तो विभेष्यंति कृतैनसो ये भयं न तेषां भविता कदाचित् । धर्मेश्वरार्चा रचनां करिष्यतां हरिष्यतां बंधुतयामनस्ते

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹਨ ਉਹ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਡਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਧਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਅਰਚਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਰਚ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਭੀ ਭਯ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਧੁ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਮੰਨ ਲੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਡਰ ਨੂੰ ਹਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

Verse 54

यदत्र दास्यंति हि धर्मपीठे नरा द्युनद्यां कृतमज्जनाश्च । तदक्षयं भावि युगांतरेपि कृतप्रणामास्तव धर्मलिंगे

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਧਰਮ-ਪੀਠ ਉੱਤੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਦਾਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਭੀ ਅਖੰਡ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਰੇ ਧਰਮ-ਲਿੰਗ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 55

ये कार्तिके मासि सिताष्टमी तिथौ यात्रां करिष्यंति नरा उपोषिताः । रात्रौ च वै जागरणं महोत्सवैर्धर्मेश्वरे तेन पुनर्भवा भुवि

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਅਸ਼ਟਮੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਧਰਮੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਮਹੋਤਸਵਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਵਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।

Verse 56

स्तुतिं च ये वै त्वदुदीरितामिमां नराः पठिष्यंति तवाग्रतः क्वचित् । निरेनसस्ते मम लोकगामिनः प्राप्स्यंति ते वैभवतः सखित्वम्

ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਭੀ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਤੇਰੇ ਹੀ ਉਚਾਰਿਤ ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਨੂੰ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਨਿਰਪਾਪ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਮਹਿਮਾ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਖਾ-ਭਾਵ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 57

पुनर्वरं ब्रूहि यथेप्सितं ददे तेजोनिधेर्नंदन धर्मराज । अदेयमत्रास्ति न किंचिदेव ते विधेहि वागुद्यममात्रमेव

ਫਿਰ ਵਰ ਮੰਗੋ; ਜੋ ਮਨ ਚਾਹੇ ਸੋ ਮੈਂ ਦਿਆਂਗਾ, ਹੇ ਧਰਮਰਾਜ, ਤੇਜੋਨਿਧਿ ਦੇ ਨੰਦਨ। ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਦੇਯ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਕੇਵਲ ਬਾਣੀ ਦਾ ਉੱਦਮ ਕਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਕਹਿ।

Verse 58

प्रसन्नमूर्तिं स विलोक्य शंकरं कारुण्यपूर्णं स्वमनोरथाभिदम् । आनंदसंदोहसरोनिमग्नो वक्तुं क्षणं नैव शशाक किंचित्

ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੂਰਤੀ—ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਅਤੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ—ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਆਨੰਦ ਦੇ ਸਮੂਹ-ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ; ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲ ਸਕਿਆ।

Verse 78

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे धर्मेशमहिमाख्यानं नामाष्टसप्ततितमोऽध्यायः

ਇਉਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਚੌਥੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਕਾਸ਼ੀਖੰਡ ਦੇ ਉੱਤਰਾਰਧ ਅੰਦਰ ‘ਧਰਮੇਸ਼ ਮਹਿਮਾ-ਆਖਿਆਨ’ ਨਾਮਕ ਅਠਾਈਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।