Adhyaya 46

Verse 1

स्कंद उवाच । गतेथ योगिनीवृंदे देवदेवो घटोद्भव । काशीप्रवृत्तिं जिज्ञासुः प्राहिणोदंशुमालिनम्

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ—ਘਟੋਦਭਵ—ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਘਟਨਾ-ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤੀ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅੰਸ਼ੁਮਾਲਿਨ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।

Verse 2

देवदेव उवाच । सप्ताश्व त्वरितो याहि पुरीं वाराणसीं शुभाम् । यत्रास्ति स दिवोदासो धर्ममूर्तिर्महीपतिः

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸਪਤਾਸ਼ਵ, ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁਭ ਵਾਰਾਣਸੀ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਜਾ; ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ-ਮੂਰਤੀ ਮਹੀਪਤੀ ਰਾਜਾ ਦਿਵੋਦਾਸ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 3

तस्य धर्मविरोधेन यथातत्क्षेत्रमुद्वसेत् । तथा कुरुष्व भो क्षिप्रं मावमंस्थाश्च तं नृपम्

ਹੇ ਸੂਰਜ! ਧਰਮ-ਵਿਰੋਧ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ—ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਐਸਾ ਕਰ; ਪਰ ਉਸ ਨ੍ਰਿਪ ਨੂੰ ਤੂੰ ਤਿਰਸਕਾਰ ਨਾ ਕਰੀਂ।

Verse 4

धर्ममार्ग प्रवृत्तस्य क्रियते यावमानना । सा भवेदात्मनो नूनं महदेनश्च जायते

ਜੋ ਧਰਮ-ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਤੁਰ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਜੇ ਅਵਮਾਨਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿੰਦਿਆ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਨਿੰਦਕ ਲਈ ਭਾਰੀ ਦੋਸ਼ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਪਾਪ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

तवबुद्धिविकासेन च्यवते चेत्स धर्मतः । तदा सा नगरी भानो त्वयोद्वास्याऽसहैः करैः

ਜੇ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਜਾ ਧਰਮ-ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹੇ ਭਾਨੋ! ਤੂੰ ਅਸਹਿਣ ਕਰਾਂ (ਕਰਾਂ) ਰੂਪ ਕਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਕੇ ਨਾ ਕੱਢੀਂ।

Verse 6

कामक्रोधौ लोभमोहौ मत्सराहंकृती अपि । ते तत्र न भवेतां यत्तत्कालोपि न तं जयेत्

ਕਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ ਤੇ ਮੋਹ, ਮਤਸਰ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ—ਇਹ ਸਭ ਉੱਥੇ ਨਾਂ ਉੱਠਣ; ਤਾਂ ਜੋ ਸਮਾਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਾ ਸਕੇ।

Verse 7

यावद्धर्मे स्थिराबुद्धिर्यावद्धर्मेस्थिरं मनः । तावद्विघ्नोदयः क्वास्ति विपद्यपि रवे नृषु

ਜਦ ਤੱਕ ਬੁੱਧੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਮਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਹੇ ਰਵੇ! ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਵਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਘਨਾਂ ਦਾ ਉਤਪੱਤ ਹੋਣਾ ਕਿੱਥੇ ਸੰਭਵ ਹੈ?

Verse 8

सर्वेषामिह जंतूनां त्वं वेत्सि ब्रध्नचेष्टितम् । अतएव जगच्चक्षुर्व्रज त्वं कार्यसिद्धये

ਇਥੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਤੇ ਮਨੋਰਥ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਧਨ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਵਿਦਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਜਗਤ-ਨੇਤਰ! ਕਾਰਜ-ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧ।

Verse 9

रविरादाय देवाज्ञां मूर्तिमन्यां प्रकल्प्य च । नभोध्वगामहोरात्रं काशीमभिमुखोऽभवत्

ਰਵਿ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਆਕਾਸ਼-ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ ਕਾਸ਼ੀ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰ ਬੈਠਾ।

Verse 10

मनसातीवलोलोऽभूत्काशीदर्शनलालसः । सहस्रचरणोप्यैच्छत्तदा खे नैकपादताम्

ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਉਹ ਮਨੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਚਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਹਜ਼ਾਰ ਚਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਪੈਰ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਚਾਹੀ—ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਜਾ ਸਕੇ।

Verse 11

हंसत्वं तस्य सूर्यस्य तदा सफलतामगात् । सदा नभोध्वनीनस्य काशीं प्रति यियासतः

ਤਦ ਸੂਰਜ ਦਾ ਹੰਸ-ਰੂਪ ਧਾਰਣਾ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਦਾ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਚਲਦਾ, ਕਾਸ਼ੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਉਦਯਤ ਸੀ।

Verse 12

अथ काशीं समासाद्य रविरंतर्बहिश्चरन् । मनागपि न तद्भूपे धर्मध्वस्तिमवेक्षत

ਫਿਰ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਰਵਿ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ; ਪਰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਨਾਸਤਾ ਉਹ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕਿਆ।

Verse 13

विभावसुर्वसन्काश्यां नानारूपेण वत्सरम् । क्वचिन्नावसरं प्राप तत्र राज्ञि सुधर्मिणि

ਵਿਭਾਵਸੁ (ਸੂਰਜ) ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਇਕ ਵਰ੍ਹਾ ਵੱਸਦਾ, ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਭਟਕਿਆ; ਪਰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਵੀ ਰਾਹਦਾਰੀ ਨਾ ਮਿਲੀ।

Verse 14

कदाचिदतिथिर्भूतो दुर्लभं प्रार्थयन्रविः । न तस्य राज्ञो विषये दुर्लभं किंचिदैक्षत

ਕਦੇ ਰਵਿ (ਸੂਰਜ) ਅਤਿਥੀ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਵਸਤੂ ਮੰਗੀ; ਪਰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਐਸਾ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ‘ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਯ’ ਹੋਵੇ।

Verse 15

कदाचिद्याचको जातो बहुदोपि कदाप्यभूत् । कदाचिद्दीनतां प्राप्तः कदाचिद्गणकोप्यभूत्

ਕਦੇ ਉਹ ਯਾਚਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਕਦੇ ਬਹੁਤ ਧਨਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਹੋਰ ਹੀ ਦਿਸਿਆ; ਕਦੇ ਦਿਨਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ, ਤੇ ਕਦੇ ਲੇਖਾਕਾਰ (ਗਣਕ) ਵੀ ਬਣਿਆ—ਇਉਂ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਰੂਪ ਬਦਲਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 16

वेदबाह्यां क्रियां चापि कदाचित्प्रत्यपादयत् । कदाचित्स्थापयामास दृष्टप्रत्ययमैहिकम्

ਕਦੇ ਉਸ ਨੇ ਵੇਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ; ਤੇ ਕਦੇ ਕੇਵਲ ਦਿੱਖਦੇ, ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਮਾਣ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਸੰਸਾਰਕ ਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 17

कदाचिज्जटिलो जातः कदाचिच्च दिगंबरः । स कदाचिज्जांगुलिको विषविद्याविशारदः

ਕਦੇ ਉਹ ਜਟਾਧਾਰੀ ਤਪਸਵੀ ਬਣਿਆ, ਕਦੇ ਦਿਗੰਬਰ ਵੈਰਾਗੀ; ਅਤੇ ਕਦੇ ਉਹ ਜੰਗੁਲਿਕ ਬਣ ਕੇ ਵਿਸ਼-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੱਪ-ਮੰਤਰੀ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 18

सर्वपाषंडधर्मज्ञः कदाचिद्ब्रह्मवाद्यभूत् । ऐंद्रजालिक आसीच्च कदाचिद्भ्रामयञ्जनान्

ਕਦੇ ਉਹ ਸਭ ਪਾਖੰਡ ਮਤਾਂ ਦੇ ਧਰਮ-ਸਿਧਾਂਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ; ਕਦੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਾਦ ਦਾ ਉੱਚਾ ਵਕਤਾ ਬਣ ਬੈਠਦਾ। ਅਤੇ ਕਦੇ ਇੰਦ੍ਰਜਾਲੀ ਜਾਦੂਗਰ ਹੋ ਕੇ ਮਾਇਆਵੀ ਕਰਤਬਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰਮਾ ਦਿੰਦਾ।

Verse 19

नानाव्रतोपदेशैश्च कदाचित्स पतिव्रताः । क्षोभयामास बहुशः सदृष्टांत कथानकैः

ਕਦੇ ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਲਚੀ ਚਾਰਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਾਰੰਵਾਰ ਡੋਲ੍ਹਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 20

कापालिक व्रतधरः कदाचिच्चाभवद्द्विजः । कदाचिदपि विज्ञानी धातुवादी कदाचन

ਕਦੇ ਉਹ ਕਾਪਾਲਿਕ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ; ਕਦੇ ਦ੍ਵਿਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ। ਕਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪੁਰਖ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ, ਤੇ ਕਦੇ ਧਾਤੁਵਾਦੀ—ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਬਣ ਬੈਠਦਾ।

Verse 21

क्वचिद्विप्रः क्वचिद्राजपुत्रो वैश्योंत्यजः क्वचित । ब्रह्मचारी क्वचिदभूद्गृही वनचरः क्वचित्

ਕਦੇ ਉਹ ਵਿਪ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਕਦੇ ਰਾਜਪੁੱਤਰ; ਕਦੇ ਵੈਸ਼੍ਯ, ਤੇ ਕਦੇ ਅੰਤ੍ਯਜ—ਨੀਚ ਜਾਤ ਦਾ—ਵੀ। ਕਦੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਬਣਦਾ, ਕਦੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਤੇ ਕਦੇ ਵਨਵਾਸੀ।

Verse 22

यतिः कदाचिदिति सरूपैरभ्रामयज्जनान् । सर्वविद्यासु कुशलः सर्वज्ञश्चाभवत्क्वचित्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਦੇ ਯਤੀ ਬਣ ਕੇ, ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰਮਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਕਦੇ ਉਹ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਦਿਸਦਾ, ਤੇ ਕਦੇ ਤਾਂ ਸਰਵਜ੍ਞ ਹੀ ਬਣ ਬੈਠਦਾ।

Verse 23

इति नानाविधै रूपैश्चरन्काश्यां ग्रहेश्वरः । न कदापि जने क्वापि च्छिद्रं प्राप कदाचन

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਵੇਸ ਧਾਰ ਕੇ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ; ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਕਿਤੇ ਵੀ, ਇਕ ਰਤਾ ਭੀ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕਿਆ।

Verse 24

ततो निनिंद चात्मानं चिंतार्तः कश्यपात्मजः । धिक्परप्रेष्यतां यस्यां यशो लभ्येत न क्वचित्

ਤਦ ਕਸ਼੍ਯਪ-ਪੁੱਤਰ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਿਕਾਰਣ ਲੱਗਾ: “ਧਿਕ ਹੈ ਉਸ ਪਰਾਏ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਦੌੜ-ਧੂਪ ਵਾਲੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਯਸ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ!”

Verse 25

मार्तंड उवाच । मंदरं यदि याम्यद्य सद्यस्तत्क्रुद्ध्यतीश्वरः । अनिष्पादितकार्यार्थे मयि सामान्यभृत्यवत्

ਮਾਰਤੰਡ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਮੈਂ ਅੱਜ ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਭੂ ਤੁਰੰਤ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸਧਾਰਣ ਨੌਕਰ ਵਾਂਗ ਸਮਝੇਗਾ।”

Verse 26

कोपमप्युररीकृत्य यदि यायां कथंचन । कथं तिष्ठे पुरस्तस्य तर्हि वै मूढभृत्यवत्

ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਸਹਿ ਕੇ ਵੀ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਵੇਂ ਖੜਾ ਹੋਵਾਂ—ਮੂਰਖ ਨੌਕਰ ਵਾਂਗ?

Verse 27

अथोंकृत्यावहेलं वा यामि चेच्च कथंचन । क्रोधान्निरीक्षेत्त्र्यक्षो मां विषं पेयं तदा मया

ਜਾਂ ਜੇ ਮੈਂ ਅਵਹੇਲਨਾ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ‘ਹੂੰ’ ਕਰ ਕੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾ ਵੀ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਤੱਕੇ—ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ ਪੀ ਲੈਣਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ।

Verse 28

हरकोपानले नूनं यदि यातः पतंगताम् । पितामहोपि मां त्रातुं तदा शक्ष्यति नस्फुटम्

ਜੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੈਂ ਹਰ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਜਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪਤੰਗਾ ਬਣ ਕੇ ਜਾ ਪਵਾਂ, ਤਾਂ ਦਾਦਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ।

Verse 29

स्थास्याम्यत्रैव तन्नित्यं न त्यक्ष्यामि कदाचन । क्षेत्रसंन्यासविधिना वाराणस्यां कृताश्रमः

ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਦਾ ਟਿਕਾਂਗਾ; ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ। ‘ਖੇਤਰ-ਸੰਨਿਆਸ’ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਤਬੱਧ ਆਸ਼੍ਰਮ ਧਾਰਿਆ ਹੈ।

Verse 30

पुरः पुरारेः कायार्थमनिवेद्येह तिष्ठतः । यत्पापं भावि मे तस्य काशीपापस्यनिष्कृतिः

ਜੇ ਇੱਥੇ ਟਿਕਿਆਂ ਮੈਂ ਪੁਰਾਰੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਕਾਰਜ ਦੀ ਗੱਲ ਨਿਵੇਦਨ ਨਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਜੋ ਪਾਪ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉੱਠੇ, ਉਸ ਕਾਸ਼ੀ-ਪਾਪ ਦੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਾਸ਼ੀ ਆਪ ਹੈ।

Verse 31

अन्यान्यपि च पापानि महांत्यल्पानि यानि च । क्षयंति तानि सर्वाणि काशीं प्रविशतां सताम्

ਫਿਰ ਹੋਰ ਵੀ ਜੋ ਪਾਪ ਹਨ—ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਛੋਟੇ—ਉਹ ਸਭ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 32

बुद्धिपूर्वं मया चैतन्न पापं समुपार्जितम् । पुरारिणैव हि पुराऽशासि धर्मो हि रक्ष्यताम्

ਇਹ ਪਾਪ ਮੈਂ ਬੁੱਧੀਪੂਰਵਕ ਨਹੀਂ ਕਮਾਇਆ। ਪੁਰਾਰੀ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਹੀ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ: ‘ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।’

Verse 33

धर्मो हि रक्षितो येन देहे सत्वरगत्वरे । त्रैलोक्यरक्षितं तेन किं कामार्थैः सुरक्षितैः

ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨਾਸਵੰਤ ਤੇ ਛਿਨਭੰਗੁਰ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਲਈ। ਫਿਰ ਕਾਮ-ਭੋਗਾਂ ਜਾਂ ਅਰਥ-ਧਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਲੋੜ?

Verse 34

रक्षणीयो यदि भवेत्कामः कामारिणा कथम् । क्षणादनंगतां नीतो बहूनां सुखकार्यपि

ਜੇ ਕਾਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਰੱਖਣਯੋਗ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ‘ਕਾਮ-ਵੈਰੀ’ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਇਕ ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮ ਨੂੰ ਅਨੰਗ—ਦੇਹ-ਰਹਿਤ—ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਦ ਕਿ ਕਾਮ ਬਹੁਤਿਆਂ ਲਈ ਸੁਖ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

Verse 35

अर्थश्चेत्सर्वथारक्ष्य इति कैश्चिदुदाहृतम् । तत्कथं न हरिश्चंद्रोऽरक्षत्कुशिकनंदने

ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਰਥ-ਧਨ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੁਸ਼ਿਕ-ਨੰਦਨ (ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ) ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਆਪਣਾ ਧਨ ਕਿਉਂ ਨਾ ਬਚਾ ਸਕਿਆ?

Verse 36

धर्मस्तु रक्षितः सर्वैरपिदेहव्ययेन च । शिबिप्रभृतिभूपालैर्दधीचिप्रमुखैर्द्विजैः

ਪਰ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸਭ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ—ਦੇਹ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਵੀ—ਸ਼ਿਬੀ ਆਦਿ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਅਤੇ ਦਧੀਚੀ ਆਦਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ।

Verse 37

अयमेव हि वै धर्मः काशीसेवनसंभवः । रुषितादपि रुद्रान्मां रक्षिष्यति न संशयः

ਇਹੀ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਭਾਵੇਂ ਰੁੱਸ ਵੀ ਜਾਣ, ਇਹ ਧਰਮ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 38

अवाप्य काशीं दुष्प्रापां को जहाति सचेतनः । रत्नं करस्थमुत्सृज्य कः काचं संजिघृक्षति

ਦੁਸ਼ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹੜਾ ਸੁਚੇਤ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗੇਗਾ? ਹੱਥ ਵਿਚ ਆਇਆ ਰਤਨ ਸੁੱਟ ਕੇ ਕੌਣ ਕਾਂਚ ਚੁੱਕਣਾ ਚਾਹੇਗਾ?

Verse 39

वाराणसीं समुत्सृज्य यस्त्वन्यत्र यियासति । हत्वा निधानं पादेन सोर्थमिच्छति भिक्षया

ਵਾਰਾਣਸੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਜੋ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਵਰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਪੈਰ ਨਾਲ ਦੱਬਿਆ ਖਜ਼ਾਨਾ ਠੁਕਰਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਿਖ ਮੰਗ ਕੇ ਧਨ ਲੱਭਦਾ ਹੈ।

Verse 40

पुत्रमित्रकलत्राणि क्षेत्राणि च धनानि च । प्रतिजन्मेह लभ्यंते काश्येका नैव लभ्यते

ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਖੇਤ ਅਤੇ ਧਨ—ਇਹ ਸਭ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਕਾਸ਼ੀ ਇਕੱਲੀ ਐਸੀ ਹੈ ਜੋ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।

Verse 41

येन लब्धा पुरी काशी त्रैलोक्योद्धरणक्षमा । त्रैलोक्यैश्वर्यदुष्प्रापं तेन लब्धं महासुखम्

ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ—ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰਨ ਸਮਰੱਥ ਹੈ—ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਸੁਖ ਪਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਰਬਸਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ।

Verse 42

कुपितोपि हि मे रुद्रस्तेजोहानिं विधास्यति । काश्यां च लप्स्ये तत्तेजो यद्वै स्वात्मावबोधजम्

ਭਾਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੀ ਬਾਹਰੀ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਘਟਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਹ ਸੱਚਾ ਤੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਆਤਮ-ਬੋਧ ਤੋਂ ਜਨਮਦਾ ਹੈ।

Verse 43

इतराणीह तेजांसि भासंते तावदेव हि । खद्योताभानि यावन्नो जृंभते काशिजं महः

ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤਦ ਤੱਕ ਹੀ ਚਮਕਦੇ ਹਨ; ਜਦ ਤੱਕ ਕਾਸ਼ੀ-ਜਨਮਿਆ ਮਹਾ-ਤੇਜ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਖਦਿਓਤਾਂ (ਜੁਗਨੂਆਂ) ਦੀ ਚਮਕ ਵਰਗੇ ਹੀ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।

Verse 44

इति काशीप्रभावज्ञो जगच्चक्षुस्तमोनुदः । कृत्वा द्वादशधात्मानं काशीपुर्यां व्यवस्थितः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਜਗਤ ਦਾ ਨੇਤਰ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਰ-ਨਾਸਕ ਸੂਰਜ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਕਾਸ਼ੀਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸੀ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 45

लोलार्क उत्तरार्कश्च सांबादित्यस्तथैव च । चतुर्थो द्रुपदादित्यो मयूखादित्य एव च

ਉਹ ਹਨ: ਲੋਲਾਰਕ, ਉੱਤਰਾਰਕ ਅਤੇ ਸਾਂਬਾਦਿਤ੍ਯ; ਚੌਥਾ ਦ੍ਰੁਪਦਾਦਿਤ੍ਯ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਯੂਖਾਦਿਤ੍ਯ ਵੀ ਹੈ।

Verse 46

खखोल्कश्चारुणादित्यो वृद्धकेशवसंज्ञकौ । दशमो विमलादित्यो गंगादित्यस्तथैव च

ਖਖੋਲਕ ਅਤੇ ਆਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯ, ਅਤੇ ਜੋ ਵ੍ਰਿੱਧਕੇਸ਼ਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਦਸਵਾਂ ਵਿਮਲਾਦਿਤ੍ਯ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੰਗਾਦਿਤ੍ਯ ਵੀ।

Verse 47

द्वादशश्च यमादित्यः काशिपुर्यां घटोद्भव । तमोऽधिकेभ्यो दुष्टेभ्यः क्षेत्रं रक्षंत्यमी सदा

ਅਤੇ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਯਮਾਦਿਤ੍ਯ ਹੈ। ਹੇ ਘਟੋਦਭਵ! ਇਹ ਸਦਾ ਕਾਸ਼ੀਪੁਰੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਦੁਸ਼ਟ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ।

Verse 48

तस्यार्कस्य मनोलोलं यदासीत्काशिदर्शने । अतो लोलार्क इत्याख्या काश्यां जाता विवस्वतः

ਜਦੋਂ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਸ ਸੂਰਜ ਦਾ ਮਨ ਚੰਚਲ ਤੇ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੂੰ ‘ਲੋਲਾਰਕ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ।

Verse 49

लोलार्कस्त्वसिसंभेदे दक्षिणस्यां दिशिस्थितः । योगक्षेमं सदा कुर्यात्काशीवासि जनस्य च

ਲੋਲਾਰਕ ਅਸੀਸੰਭੇਦ ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ; ਉਹ ਕਾਸ਼ੀ-ਵਾਸੀ ਜਨਾਂ ਲਈ ਸਦਾ ਯੋਗ ਅਤੇ ਖੇਮ—ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆ—ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 50

मार्गशीर्षस्य सप्तम्यां षष्ठ्यां वा रविवासरे । विधाय वार्षिकीं यात्रां नरः पापै प्रमुच्यते

ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਜਾਂ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਐਤਵਾਰ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਲਾਨਾ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 51

कृतानि यानि पापानि नरैः संवत्सरावधि । नश्यंति क्षणतस्तानि षष्ठ्यर्के लोलदर्शनात्

ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਸਾਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਸ਼ਸ਼ਠੀ-ਅਰਕ ਦੇ ਦਿਨ ਲੋਲਾਰਕ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 52

नरः स्नात्वासिसंभेदे संतर्प्य पितृदेवताः । श्राद्धं विधाय विधिना पित्रानृण्यमवाप्नुयात्

ਅਸੀਸੰਭੇਦ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤ੍ਰ-਋ਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 53

लोलार्कसंगमे स्नात्वा दानं होमं सुरार्चनम् । यत्किंचित्क्रियते कर्म तदानंत्याय कल्पते

ਲੋਲਾਰਕ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਮ ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ—ਦਾਨ, ਹੋਮ ਜਾਂ ਦੇਵ-ਪੂਜਾ—ਉਹ ਅਨੰਤ, ਅਖੁੱਟ ਪੁੰਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 54

सूर्योपरागे लोलार्के स्नानदानादिकाः क्रियाः । कुरुक्षेत्राद्दशगुणा भवंतीह न संशयः

ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੇਲੇ ਲੋਲਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਕਰਮ—ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਨਾਲੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 55

लोलार्के रथसप्तम्यां स्नात्वा गंगासिसंगमे । सप्तजन्मकृतैः पापैर्मुक्तो भवति तत्क्षणात्

ਰਥ-ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਗੰਗਾ–ਅਸੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਲੋਲਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਉਸੇ ਖਿਨ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 56

प्रत्यर्कवारं लोलार्कं यः पश्यति शुचिव्रतः । न तस्य दुःखं लोकेस्मिन्कदाचित्संभविष्यति

ਜੋ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਵਰਤ-ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਐਤਵਾਰ ਲੋਲਾਰਕ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਦੁੱਖ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 57

न तस्य दुःखं नो पामा न दद्रुर्न विचर्चिका । लोलार्कमर्के यः पश्येत्तत्पादोदकसेवकः

ਜੋ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਲੋਲਾਰਕ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਜਲ ਸੇਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਖਾਜ, ਨਾ ਦਾਦ, ਨਾ ਚਮੜੀ ਦੀ ਫੁੰਸੀ-ਫੋੜੀ।

Verse 58

वाराणस्यामुषित्वापि यो लोलार्कं न सेवते । सेवंते तं नरं नूनं क्लेशाः क्षुद्व्याधिसंभवाः

ਜੋ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ ਭੀ ਲੋਲਾਰਕ ਦੇਵ ਦਾ ਸੇਵਨ-ਪੂਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਕਲੇਸ਼ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 59

सर्वेषां काशितीर्थानां लोलार्कः प्रथमं शिरः । ततोंऽगान्यन्यतीर्थानि तज्जलप्लावितानिहि

ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਲਾਰਕ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ—‘ਸਿਰ’ ਹੈ; ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਤਾਂ ਅੰਗਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਜਲ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 60

तीर्थांतराणि सर्वाणि भूमीवलयगान्यपि । असिसंभेदतीर्थस्य कलां नार्हंति षोडशीम्

ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ—ਭਾਵੇਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਣ—ਅਸਿ-ਸੰਭੇਦ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਨਹੀਂ।

Verse 61

सर्वेषामेव तीर्थानां स्नानाद्यल्लभ्यते फलम् । तत्फलं सम्यगाप्येत नरैर्गंगासिसंगमे

ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਅਸਿ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 62

नार्थवादोयमुदितः स्तुतिवादो न वै मुने । सत्यं यथार्थवादोयं श्रद्धेयः सद्भिरादरात्

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਨਾ ਤਾਂ ਅਰਥਵਾਦੀ ਅਤਿਸ਼ਯੋਕਤੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਤੁਤੀ-ਵਚਨ; ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਯਥਾਰਥ ਬਿਆਨ ਹੈ—ਸੱਜਣਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਇਸ ‘ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 63

यत्र विश्वेश्वरः साक्षाद्यत्र स्वर्गतरंगिणी । मिथ्या तत्रानुमन्यंते तार्किकाश्चानुसूयकाः

ਜਿੱਥੇ ਸਾਖਿਆਤ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸਵਰਗੀ ਗੰਗਾ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਈਰਖਾਲੂ ਤਰਕਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਭ ਕੁਝ ਝੂਠ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

Verse 64

उदाहरंति ये मूढाः कुतर्कबलदर्पिताः । काश्यां सर्वेर्थवादोयं ते विट्कीटा युगेयुगे

ਉਹ ਮੂਰਖ ਜੋ ਕੁਤਰਕ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਅਤਿਕਥਨੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯੁਗਾਂ-ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਗੰਦਗੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 65

कस्यचित्काशितीर्थस्य महिम्नो महतस्तुलाम् । नाधिरोहेन्मुने नूनमपि त्रैलोक्यमंडपः

ਹੇ ਮੁਨੀ! ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਵੀ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਤੁਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।

Verse 66

नास्तिका वेदबाह्याश्च शिश्नोदरपरायणाः । अंत्यजाताश्च ये तेषां पुरः काशी न वर्ण्यताम्

ਨਾਸਤਿਕ, ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਲੋਕ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੇ ਗੁਲਾਮ, ਅਤੇ ਨੀਚ ਬਿਰਤੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 67

लोलार्ककरनिष्टप्ता असिधार विखंडिताः । काश्यां दक्षिणदिग्भागे न विशेयुर्महामलाः

ਲੋਲਾਰਕ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਝੁਲਸੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਂ-ਅਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।

Verse 68

महिमानमिमं श्रुत्वा लोलार्कस्य नरोत्तमः । न दुःखी जायते क्वापि संसारे दुःखसागरे

ਲੋਲਾਰਕ ਦੀ ਇਹ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ ਨਰੋत्तਮ ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਦੁਖੀ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।