Adhyaya 37

Verse 1

स्कंद उवाच । सदा गृही सुखं भुंक्ते स्त्री लक्षणवती यदि । अतः सुखसमृद्ध्यर्थमादौ लक्षणमीक्षयेत्

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਪਤਨੀ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਸਦਾ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੁਖ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਈ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਹੀ ਲੱਛਣ ਵੇਖੇ।

Verse 2

वपुरावर्तगंधाश्चच्छाया सत्वं स्वरो गतिः । वर्णश्चेत्यष्टधा प्रोक्ता बुधैर्लक्षणभूमिका

ਦੇਹ-ਰੂਪ, ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ, ਸੁਗੰਧ, ਛਾਇਆ-ਕਾਂਤੀ, ਸਵਭਾਵ, ਸੁਰ, ਚਾਲ ਅਤੇ ਵਰਣ—ਇਹ ਅੱਠ ਗੱਲਾਂ ਬੁੱਧਿਮਾਨਾਂ ਨੇ ਲੱਛਣ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਕਹੀਆਂ ਹਨ।

Verse 3

आपादतलमारभ्य यावन्मौलिरुहं क्रमात् । शुभाशुभानि वक्ष्यामि लक्षणानि मुने शृणु

ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਿਰ ਦੇ ਮੌਲੀ ਉੱਤੇ ਉੱਗੇ ਕੇਸਾਂ ਤੱਕ, ਮੈਂ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਦੇਹ-ਲੱਛਣ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸੁਣੋ।

Verse 4

आदौ पादतलं रेखास्ततोंगुष्ठांगुली नखाः । पृष्ठगुल्फद्वयं पार्ष्णी जंघे रोमाणि जानुनी

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਰ ਦੇ ਤਲੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ; ਫਿਰ ਵੱਡਾ ਅੰਗੂਠਾ, ਹੋਰ ਉਂਗਲਾਂ ਅਤੇ ਨਖ; ਫਿਰ ਪੈਰ ਦੀ ਪਿੱਠ, ਦੋਵੇਂ ਗਿੱਟੇ, ਐਡੀ, ਪਿੰਡਲੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਮ ਅਤੇ ਗੋਡੇ।

Verse 5

ऊरू कटी नितंबस्फिग्भगो जघन बस्तिके । नाभिः कुक्षिद्वयं पार्श्वोदरमध्य वलित्रयम्

ਫਿਰ ਜੰਘਾਂ, ਕਮਰ, ਨਿਤੰਬ ਤੇ ਸਫਿਗ, ਭਗ, ਜਘਨ ਅਤੇ ਬਸਤੀ-ਦੇਸ਼; ਨਾਭੀ, ਦੋਵੇਂ ਕੁੱਖਾਂ, ਪਾਸੇ, ਪੇਟ ਦਾ ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਵਲੀਆਂ।

Verse 6

रोमाली हृदयं वक्षो वक्षोजद्वयचूचुकम् । जत्रुस्कंधां सकक्षादोर्मणिबंध करद्वयम्

ਫਿਰ ਰੋਮਾਵਲੀ, ਹਿਰਦੇ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਛਾਤੀ, ਦੋਵੇਂ ਸਤਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੂਚਕ; ਜਤ੍ਰੁ-ਭਾਗ ਤੇ ਮੋਢੇ, ਬਗਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਬਾਂਹਾਂ, ਕਲਾਈਆਂ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ।

Verse 7

पाणिपृष्ठं पाणितलं रेखांगुष्ठांगुली नखाः । पृष्ठिः कृकाटिका कंठे चिबुकं च हनुद्वयम्

ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਦੀ ਪਿੱਠ, ਹਥੇਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ, ਅੰਗੂਠਾ, ਉਂਗਲਾਂ ਤੇ ਨਖ; ਫਿਰ ਗਰਦਨ ਦੀ ਪਿੱਠ, ਕ੍ਰਿਕਾਟਿਕਾ (ਗਰਦਨ ਦਾ ਪਿੱਛਲਾ ਭਾਗ), ਗਲਾ, ਠੋਡੀ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਜਬੜੇ।

Verse 8

कपोलौ वक्त्रमधरोत्तरोष्ठौ द्विजजिह्विकाः । घंटिका तालुहसितं नासिकाक्षुतमक्षिणी

(ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ) ਦੋਵੇਂ ਗੱਲ੍ਹ, ਮੁਖ, ਹੇਠਲਾ ਤੇ ਉੱਪਰਲਾ ਹੋਠ, ਦੰਦ ਅਤੇ ਜੀਭ; ਘੰਟੀਕਾ (ਲਟਕਣੀ), ਤਾਲੂ ਅਤੇ ਹਾਸ; ਨੱਕ ਅਤੇ ਛੀਂਕ, ਅਤੇ ਨੇਤਰ।

Verse 9

पक्ष्म भ्रूकर्णभालानि मौलि सीमंतमौलिजाः । षष्टिः षडुत्तरायोषिदंगलक्षणसत्खनिः

(ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ) ਪਲਕਾਂ, ਭੌਂਹਾਂ, ਕੰਨ ਅਤੇ ਮੱਥਾ; ਸਿਰ ਦਾ ਮੌਲਿ (ਚੋਟੀ), ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਮੰਗ, ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਉੱਗੇ ਕੇਸ। ਇਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਛਿਆਸਠ ਉੱਤਮ ਅੰਗ-ਲੱਛਣ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 10

स्त्रीणां पादतलं स्निग्धं मांसलं मृदुलं समम् । अस्वेदमुष्णमरुणं बहुभोगोचितं स्मृतम्

ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਤਲਾ ਤਦ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦ ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਮਾਸਲ, ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇ; ਅਤਿ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਗਰਮ ਅਤੇ ਲਾਲੀਮਾਯੁਕਤ—ਭੋਗ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਈ ਯੋਗ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 11

रूक्षं विवर्णं परुषं खंडितप्रतिबिंबकम् । शूर्पाकारं विशुष्कं च दुःखदौर्भाग्यसूचकम्

ਪਰ ਜੋ ਤਲਾ ਰੁੱਖਾ, ਬੇਰੰਗ, ਕਰੜਾ, ਟੁੱਟੇ-ਫੁੱਟੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੂਪ-ਟੋਕਰੀ ਵਰਗੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸੁੱਕਾ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਦੁਰਭਾਗ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 12

चक्र स्वस्तिक शंखाब्ज ध्वजमीनातपत्रवत् । यस्याः पादतले रेखा सा भवेत्क्षितिपांगना

ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲੇ ਉੱਤੇ ਰੇਖਾਵਾਂ ਚੱਕਰ, ਸਵਸਤਿਕ, ਸ਼ੰਖ, ਕਮਲ, ਧਵਜ, ਮੱਛੀ ਜਾਂ ਛਤਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਣ—ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਰਾਜ-ਮਹਿਲ ਦੀ ਰਾਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।

Verse 13

भवेदखंडभोगायोर्द्ध्वामध्यांगुलिसंगता । रेखाखु सर्पकाकाभा दुःखदारिद्र्यसूचिका

ਜੇ ਪੈਰ ਦੀ ਰੇਖਾ ਅਖੰਡ ਹੋ ਕੇ ਮੱਧਲੀ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਿਰੰਤਰ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਚੂਹੇ, ਸੱਪ ਜਾਂ ਕਾਂ ਵਰਗੀ ਰੇਖਾ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਦੀ ਸੂਚਕ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 14

उन्नतो मांसलोंगुष्ठो वर्तुलोतुलभोगदः । वक्रो ह्रस्वश्च चिपिटः सुखसौभाग्यभंजकः

ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਮਾਸਲ ਵੱਡਾ ਅੰਗੂਠਾ, ਜੋ ਗੋਲਾਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਅਤੁੱਲ ਭੋਗ-ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਟੇਢਾ, ਛੋਟਾ ਜਾਂ ਚਿਪਟਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਖ ਅਤੇ ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 15

विधवा विपुलेन स्याद्दीर्घांगुष्ठेन दुर्भगा । मृदवोंगुलयः शस्ता घनावृत्ताः समुन्नताः

ਬਹੁਤ ਚੌੜੇ ਵੱਡੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਧਵਾ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਵੱਡੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁર્ભਾਗੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਰਮ ਉਂਗਲੀਆਂ/ਅੰਗੂਠੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨੀਯ ਹਨ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਘਣੇ, ਗੋਲ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਉੱਠੇ ਹੋਣ।

Verse 16

दीर्घांगुलीभिः कुलटा कृशाभिरतिनिर्धना । ह्रस्वायुष्या च ह्रस्वाभिर्भुग्नाभिर्भुग्नवर्तिनी

ਬਹੁਤ ਲੰਮੀਆਂ ਪੈਰ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਕੁਲਟਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ (ਹੱਡੀਲੀ) ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਅਤਿ ਨਿਰਧਨ। ਛੋਟੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਅਲਪ ਆਯੁ ਵਾਲੀ; ਅਤੇ ਮੁੜੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਗਤੀ ਵਿਗੜੀ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ਪੂਰਨ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 17

चिपिटाभिर्भवेद्दासी विरलाभिर्दरिद्रिणी । परस्परं समारूढाः पादांगुल्यो भवंति हि

ਚਿਪਟੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਦਾਸੀ ਬਣੇਗੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਵਿਰਲੀਆਂ (ਦੂਰ-ਦੂਰ) ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਦਰਿਦ੍ਰਣੀ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੈਰ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਕਈ ਵਾਰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 18

हत्वा बहूनपि पतीन्परप्रेष्या तदा भवेत् । यस्याः पथि समायांत्या रजोभूमेः समुच्छलेत्

ਅਨੇਕ ਪਤੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਵਾ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਪਰਾਏ ਹੁਕਮਾਂ ਅਧੀਨ ਭੇਜੀ ਹੋਈ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਰਾਹ ਆਉਂਦਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਪਥ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਉੱਠ ਕੇ ਲਹਿਰਾਂ ਮਾਰੇ।

Verse 19

सा पांसुला प्रजायेत कुलत्रयविनाशिनी । यस्याः कनिष्ठिका भूमिं न गच्छंत्याः परिस्पृशेत्

ਉਹ ‘ਪਾਂਸੁਲਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਲ ਦੀ ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ—ਜਿਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ (ਪੈਰ ਦੀ) ਤੁਰਦਿਆਂ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਛੁਹੰਦੀ।

Verse 20

सा निहत्य पतिं योषा द्वितीयं कुरुते पतिम् । अनामिका च मध्या च यस्या भूमिं न संस्पृशेत्

ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਤੀ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਵਾ ਕੇ ਦੂਜਾ ਪਤੀ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ—ਜਿਸ ਦੀ ਅਨਾਮਿਕਾ (ਚੌਥੀ ਉਂਗਲ) ਅਤੇ ਮੱਧ ਉਂਗਲ (ਪੈਰ ਦੀ) ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੁਹੰਦੀਆਂ।

Verse 21

पतिद्वयं निहंत्याद्या द्वितीया च पतित्रयम् । पतिहीनत्वकारिण्यौ हीने ते द्वे इमे यदि

ਪਹਿਲਾ ਲੱਛਣ ਦੋ ਪਤੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਤਿੰਨ ਪਤੀਆਂ ਦਾ। ਜੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦੋਸ਼ੀ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਪਤਿਹੀਨਤਾ (ਪਤੀ-ਵਿਛੋੜਾ) ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 22

प्रदेशिनी भवेद्यस्या अंगुष्ठाव्यतिरेकिणी । कन्यैव कुलटा सा स्यादेष एव विनिश्चयः

ਜਿਸ ਦੀ ਤਰਜਨੀ ਉਂਗਲ (ਪੈਰ ਦੀ) ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ‘ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਿਨੀ’ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕੁਲਟਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਹੀ ਨਿਸਚਿਤ ਫੈਸਲਾ ਹੈ।

Verse 23

स्निग्धाः समुन्नतास्ताम्रा वृत्ताः पादनखाः शुभाः

ਜਿਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਖ਼ ਸਨੇਹਲੇ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਉਭਰੇ, ਤਾਂਬੇ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਅਤੇ ਗੋਲ ਹੋਣ, ਉਹ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਭਾਗ੍ਯਵਾਨੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 24

राज्ञीत्वसूचकं स्त्रीणां पादपृष्ठं समुन्नतम् । अस्वेदमशिराढ्यं च मसृणं मृदुमांसलम्

ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਪੈਰ ਦੀ ਉੱਪਰੀ ਸਤ੍ਹਾ (ਪਾਦਪ੍ਰਿਸ਼ਠ) ਜੇ ਉਭਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਰਾਣੀ-ਸਮ ਭਾਗ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੇ ਪੈਰ ਬਿਨਾ ਪਸੀਨੇ ਦੇ, ਨਸਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਚਿਕਣਾ, ਕੋਮਲ ਤੇ ਮਾਸਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਲੱਛਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 25

दरिद्रा मध्यनम्रेण शिरालेन सदाध्वगा । रोमाढ्येन भवेद्दासी निर्मांसेन च दुर्भगा

ਜੇ ਪੈਰ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਧੱਸਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਦਰਿਦ੍ਰਾ ਕਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਨਸਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਦਾ ਭਟਕਣ ਵਾਲੀ। ਜੇ ਰੋਆਂ ਬਹੁਤ ਹੋਣ ਤਾਂ ਦਾਸੀ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੇ ਮਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਭਾਗਣੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 26

गूढौ गुल्फौ शिवायोक्तावशिरालौ सुवर्तुलौ । स्थपुटौ शिथिलौ दृश्यौ स्यातां दौर्भाग्यसूचकौ

ਸ਼ਿਵਾ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਜੇ ਗਿੱਟੇ ਗੂੜ੍ਹੇ (ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਮੇ) ਹੋਣ, ਨਸਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਗੋਲ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨੀਯ ਹਨ; ਪਰ ਜੇ ਗਿੱਟੇ ਮੋਟੇ ਤੇ ਢਿੱਲੇ ਦਿੱਸਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਭਾਗੇ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 27

समपार्ष्णिः शुभा नारी पृथुपार्ष्णिश्च दुर्भगा । कुलटोन्नतपार्ष्णि स्याद्दीर्घपार्ष्णिश्च दुःखभाक्

ਜਿਸ ਨਾਰੀ ਦੀਆਂ ਐੜੀਆਂ ਸਮਾਨ ਹੋਣ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਐੜੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਹੋਣ ਉਹ ਦੁਭਾਗਣੀ। ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਐੜੀਆਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਣ ਉਹ ਕੁਲਟਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਐੜੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਹੋਣ ਉਹ ਦੁੱਖ ਦੀ ਭਾਗੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 28

रोमहीने समे स्निग्धे यज्जंघे क्रमवर्तुले । सा राजपत्नी भवति विशिरेसुमनोहरे

ਜਿਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀਆਂ ਜੰਘਾਂ (ਹੇਠਲੀਆਂ ਟੰਗਾਂ) ਰੋਮ-ਰਹਿਤ, ਸਮਾਨ, ਚਿਕਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਗੋਲਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਣ, ਜੋ ਨਿਹਾਰਨ ਨੂੰ ਮਨੋਹਰ ਹੋਣ—ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।

Verse 29

एकरोमा राजपत्नी द्विरोमा च सुखावहा । त्रिरोमा रोमकूपेषु भवेद्वैधव्यदुःखभाक्

ਜੇ ਹਰ ਰੋਮਕੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕ ਰੋਮ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਜਪਤਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਦੋ ਰੋਮ ਹੋਣ ਤਾਂ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਰੋਮਕੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰੋਮ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਧਵਾਪਣ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਭਾਗੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।

Verse 30

वृत्तं पिशितसंलग्नं जानुयुग्मं प्रशस्यते । निर्मांसं स्वैरचारिण्या दरिद्रा याश्च विश्लथम्

ਗੋਲ ਅਤੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਘੁੱਟਣਾਂ ਦਾ ਜੋੜਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨੀਯ ਹੈ। ਪਰ ਮਾਸ-ਰਹਿਤ ਘੁੱਟਣ ਢਿੱਲੇ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਾਲੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਢੀਲੇ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਹੋਣ, ਉਹ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਦਾ ਲੱਛਣ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 31

विशिरैः करभाकारैरूरुभिर्मसृणैर्घनैः । सुवृत्तैरोमरहितैर्भवेयुर्भूपवल्लभाः

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜੰਘਾਂ ਕਰਭ (ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁੰਡ) ਵਰਗੇ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ, ਚਿਕਣੀਆਂ, ਘਣੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਗੋਲਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਰੋਮ-ਰਹਿਤ ਹੋਣ—ਉਹ ਭੂਪਤੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 32

वैधव्यं रोमशैरुक्तं दौर्भाग्यं चिपिटैरपि । मध्यच्छिद्रैर्महादुःखं दारिद्र्यं कठिनत्वचैः

ਖੁਰਦਰੇ, ਖੜੇ ਰੋਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧਵਾਪਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਚਪਟੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁਰਭਾਗ ਦਾ। ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਖੱਡ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਹਾਦੁਖ ਦਾ ਸੰਕੇਤ, ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਦਾ ਲੱਛਣ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 33

चतुर्भिरंगुलैः शस्ता कटिर्विंशतिसंयुतैः । समुन्नतनितंबाढ्या चतुरस्रा मृगीदृशाम्

ਵੀਹ ਅੰਗੁਲ ਮਾਪ ਵਾਲੀ ਕਮਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਉੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਭਰੀਆਂ-ਪੁਰੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਹ ਚੌਰਸਾ (ਸੁਸੰਤੁਲਿਤ) ਹੈ—ਐਸੀਆਂ ਮ੍ਰਿਗਨੈਣੀ ਨਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 34

विनता चिपिटा दीर्घा निर्मांसासंकटाकटिः । ह्रस्वा रोमयुता नार्या दुःखवैधव्यसूचिका

ਜੋ ਨਾਰੀ ਝੁਕੀ ਹੋਈ, ਚਪਟੀ, ਲੰਬੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਾਸ ਰਹਿਤ ਤੇ ਤੰਗ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ; ਕੱਦ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਲੱਛਣ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਵੈਧਵ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 35

नितंबबिंबो नारीणामुन्नतो मांसलः पृथुः । महाभोगाय संप्रोक्तस्तदन्योऽशर्मणे मतः

ਨਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਨਿਤੰਬ ਉੱਚੇ, ਮਾਸਲ ਅਤੇ ਚੌੜੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਤੀ-ਸੁਖ ਲਈ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ; ਇਸ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਅਸੁਖ ਦਾ ਕਾਰਣ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 36

कपित्थफलवद्वृत्तौ मृदुलौ मांसलौ घनौ । स्फिचौ वलिविनिर्मुक्तौ रतिसौख्यविवर्धनौ

ਕਪਿੱਥ ਫਲ ਵਾਂਗ ਗੋਲ, ਕੋਮਲ, ਮਾਸਲ ਅਤੇ ਘਣੇ; ਸਫਿਚ ਦੋਵੇਂ ਵਲੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ—ਇਹ ਰਤੀ-ਸੁਖ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 37

शुभः कमठपृष्ठाभो गजस्कंधोपमो भगः । वामोन्नतस्तु कन्याजः पुत्रजो दक्षिणोन्नतः

ਸ਼ੁਭ ਭਗ (ਯੋਨੀ) ਨੂੰ ਕਮਠ ਦੀ ਪਿੱਠ ਜਾਂ ਗਜ ਦੇ ਮੋਢੇ ਵਰਗਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਉਭਾਰ ਵੱਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਨਿਆ-ਸੰਤਾਨ, ਅਤੇ ਜੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਉਭਾਰ ਵੱਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ-ਸੰਤਾਨ ਦਾਇਕ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 38

आखुरोमा गूढमणिः सुश्लिष्टः संहतः पृथुः । तुंगः कमलपर्णाभः शुभोश्वत्थदलाकृतिः

ਚੂਹੇ ਵਰਗੇ ਰੋਮਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਣੀ (ਕਲੀਤੋਰਿਸ) ਸੁਚੱਜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਪਤ; ਘਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜੀ, ਸੰਘਣੀ ਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲੀ; ਉੱਚੀ, ਕਮਲ-ਪੰਖੁੜੀ ਸਮਾਨ—ਸ਼ੁਭ, ਅਸ਼ਵੱਥ ਦੇ ਪੱਤੇ ਜਿਹੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੀ।

Verse 39

कुरंगखुररूपोयश्चुल्लिकोदरसन्निभः । रोमशो विवृतास्यश्च दृश्यनासोतिदुर्भगः

ਜੋ ਹਿਰਣ ਦੇ ਖੁਰ ਵਰਗੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੀ, ਛੋਟੇ ਘੜੇ ਦੇ ਪੇਟ ਜਿਹੀ; ਬਹੁਤ ਰੋਮਾਂ ਵਾਲੀ, ਅਤਿ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ‘ਮੁਖ’ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ‘ਨੱਕ’ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਅਤਿ ਅਸ਼ੁਭ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 40

शंखावर्तो भगो यस्याः सा गर्भमिह नेच्छति । चिपिटः खर्पराकारः किंकरी पददो भगः

ਜਿਸ ਦਾ ਭਗ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਘੁੰਮਣੀ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਗਰਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ—ਇਉਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਚਪਟਾ, ਕਟੋਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਦਾਸੀ’ ਬਣਾਉਂਦਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਪੈਰ-ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਭਗ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਅਸ਼ੁਭ) ਵਰਣਿਤ ਹੈ।

Verse 41

वंशवेतसपत्राभो गजरोमोच्चनासिकः । विकटः कुटिलाकारो लंबगल्लस्तथाऽशुभः

ਜੋ ਬਾਂਸ ਜਾਂ ਬੇਤ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਰਗੀ, ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ ਰੋਮਾਂ ਅਤੇ ਉਭਰੀ ‘ਨੱਕ’ ਵਾਲੀ; ਭਿਆਨਕ, ਟੇਢੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਲਟਕਦੇ ‘ਗੱਲ੍ਹ’ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਵੀ ਅਸ਼ੁਭ ਹੈ।

Verse 42

भगस्य भालं जघनं विस्तीर्णं तुंगमांसलम् । मृदुलं मृदुलोमाढ्यं दक्षिणावर्तमीडितम्

ਭਗ ਦਾ ‘ਭਾਲ’ ਅਤੇ ਪਿੱਛਲਾ ਭਾਗ—ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲਾ, ਉੱਚਾ ਤੇ ਮਾਸਲ; ਕੋਮਲ, ਨਰਮ ਰੋਮਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਵੱਲ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ—ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 43

वामावर्तं च निर्मांसं भुग्नवैधव्यसूचकम् । संकटस्थपुटं रूक्षं जघनं दुःखदं सदा

ਖੱਬੇ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ ਅਸ਼ੁਭ ਆਕਾਰ, ਮਾਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਾੜ-ਵਿਧਵਾ-ਸੂਚਕ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ; ਅਤੇ ਤੰਗ, ਰੁੱਖਾ, ਸਿਕੁੜਿਆ ਜਘਨ-ਭਾਗ ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 44

बस्तिः प्रशस्ता विपुला मृद्वीस्तोकसमुन्नता । रोमशा च शिराला च रेखांका नैव शोभना

ਬਸਤੀ/ਕਮਰ-ਭਾਗ ਉਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਉੱਠਿਆ ਹੋਵੇ; ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਰੋਮਸ਼, ਨਸਾਂ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਰੇਖਾਵਾਂ-ਧਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਪਸ਼ਟ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸ਼ੋਭਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 45

गंभीरा दक्षिणावर्ता नाभी स्यात्सुखसंपदे । वामावर्ता समुत्ताना व्यक्तग्रंथिर्न शोभना

ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਵੱਲ ਮੁੜੀ ਨਾਭੀ ਸੁਖ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਦਾਤ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ; ਪਰ ਖੱਬੇ ਵੱਲ ਮੁੜੀ, ਉੱਠੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਗੰਢ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੀ ਨਾਭੀ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 46

सूते सुतान्बहून्नारी पृथुकुक्षिः सुखास्पदम् । क्षितीशं जनयेत्पुत्रं मंडूकाभेन कुक्षिणा

ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੁੱਖ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ—ਸੁਖ ਦਾ ਆਸਰਾ—ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਜਣਦੀ ਹੈ, ਐਸਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਮੇਡਕ ਵਰਗੀ ਕੁੱਖ ਨਾਲ ਉਹ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਜਣਦੀ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣੇ।

Verse 47

उन्नतेन वलीभाजा सावर्तेनापि कुक्षिणा । वंध्या प्रव्रजिता दासी क्रमाद्योषा भवेदिह

ਪਰ ਜੇ ਕੁੱਖ ਉੱਠੀ ਹੋਈ, ਵਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਮੋੜ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਾਰੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਬਾਂਝ, ਫਿਰ ਘਰ-ਤਿਆਗੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਾਸੀ ਬਣਦੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 48

समैः समांसैर्मृदुभिर्योषिन्मग्नास्थिभिः शुभैः । पार्श्वेः सौभाग्यसुखयोर्निधानं स्यादसंशयम्

ਜਿਸ ਔਰਤ ਦੇ ਪਾਸੇ ਪੱਧਰੇ, ਮਾਸ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਨਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 49

यस्यादृश्य शिरे पार्श्वे उन्नते रोमसंयुते । निरपत्या च दुःशीला सा भवेद्दुःखशेवधिः

ਪਰ ਜੇਕਰ ਪਾਸੇ ਉੱਭਰੇ ਹੋਏ, ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਔਰਤ ਬੇਔਲਾਦ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 50

उदरेणातितुच्छेन विशिरेण मृदुत्वचा । योषिद्भवति भोगाढ्या नित्यं मिष्टान्नसेविनी

ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਪੇਟ ਵਾਲੀ, ਉੱਭਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਨਰਮ ਚਮੜੀ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 51

कुंभाकारं दरिद्राया जठरं च मृदंगवत् । कूष्मांडाभं यवाभं च दुष्पूरं जायते स्त्रियाः

ਘੜੇ ਵਰਗਾ ਪੇਟ ਗਰੀਬ ਔਰਤ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਢੋਲ, ਕੱਦੂ ਜਾਂ ਜੌਂ ਵਰਗਾ ਪੇਟ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਭੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 52

सुविशालोदरी नारी निरपत्या च दुर्भगा । प्रलंबजठरा हंति श्वशुरं चापि देवरम्

ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪੇਟ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਬੇਔਲਾਦ ਅਤੇ ਬਦਕਿਸਮਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਲਟਕਦੇ ਹੋਏ ਪੇਟ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਅਤੇ ਦਿਓਰ ਲਈ ਵੀ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 53

मध्यक्षामा च सुभगा भोगाढ्या सवलित्रया । ऋज्वी तन्वी च रोमाली यस्याः सा शर्मनर्मभूः

ਜਿਸ ਔਰਤ ਦੀ ਰੋਮਾਵਲੀ (ਪੇਟ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਰੇਖਾ) ਪਤਲੀ, ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲਈ ਸੁਖ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣਦੀ ਹੈ।

Verse 54

कपिला कुटिला स्थूला विच्छिन्ना रोमराजिका । चौर वैधव्य दौर्भाग्यं विदध्यादिह योषिताम्

ਜੇਕਰ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਰੇਖਾ ਭੂਰੀ, ਟੇਢੀ, ਮੋਟੀ ਜਾਂ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਸੰਗ, ਵਿਧਵਾਪਨ ਅਤੇ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।

Verse 55

निर्लोमहृदयं यस्याः समं निम्नत्व वर्जितम् । ऐश्वर्यं चाप्यवैधव्यं प्रियप्रेम च सा लभेत्

ਜਿਸ ਔਰਤ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਮਤਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਧਨ, ਅਖੰਡ ਸੁਹਾਗ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦਾ ਪਿਆਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 56

विस्तीर्णहृदया योषा पुंश्चली निर्दया तथा । उद्भिन्नरोमहृदया पतिं हंति विनिश्चितम्

ਬਹੁਤ ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਚੰਚਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਵਾਲ ਹੋਣ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਤੀ ਲਈ ਘਾਤਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 57

अष्टादशांगुलततमुरः पीवरमुन्नतम् । सुखाय दुःखाय भवेद्रोमशं विषमं पृथु

ਅਠਾਰਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਚੌੜੀ, ਭਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਛਾਤੀ ਸੁਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਹ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ ਜਾਂ ਅਸਮਾਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।

Verse 58

घनौ वृत्तौ दृढौ पीनौ समौ शस्तौ पयोधरौ । स्थूलाग्रौ विरलौ शुष्कौ वामोरूणां न शर्मदौ

ਜੋ ਸਤਨ ਘਣੇ, ਗੋਲ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਭਰੇ-ਪੂਰੇ, ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਸੁਗਠਿਤ ਹੋਣ, ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨੀਯ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਅਗਲੇ ਸਿਰੇ ਮੋਟੇ ਹੋਣ, ਰੋਆਂ ਘੱਟ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸੁੱਕੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਸੁੰਦਰ ਜੰਘਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਉਹ ਸੁਖਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ।

Verse 59

दक्षिणोन्नत वक्षोजा पुत्रिणी त्वग्रणीर्मता । वामोन्नतकुचा सूते कन्यां सौभाग्यसुंदरीम्

ਜਿਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਸੱਜਾ ਸਤਨ ਉੱਚਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਦਾ ਖੱਬਾ ਸਤਨ ਉੱਚਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਧੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ।

Verse 60

अरघट्टघटीतुल्यौ कुचौ दौःशील्यसूचकौ । पीवरास्यौ सांतरालौ पृथूपांतौ न शोभनौ

ਅਰਘੱਟ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਵਰਗੇ ਸਤਨ ਦੁਰਾਚਾਰ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੱਗਲਾ ਭਾਗ ਭਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡਾ ਫਾਸਲਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪਾਸੇ ਚੌੜੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਸੁਹਾਵਣੇ ਨਹੀਂ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ।

Verse 61

मूले स्थूलौ क्रमकृशावग्रे तीक्ष्णौ पयोधरौ । सुखदौ पूर्वकाले तु पश्चादत्यंत दुःखदौ

ਜੋ ਸਤਨ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਮੋਟੇ ਹੋਣ, ਫਿਰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਪਤਲੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਹੋਣ—ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਸਮੇਂ ਸੁਖਦਾਇਕ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਦੁਖਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 62

सुदृढं चूचुकयुगं शस्तं श्यामं सुवर्तुलम् । अंतर्मग्नं च दीर्घं च कृशं क्लेशाय जायते

ਜੋ ਚੂਚੁਕ-ਯੁਗਲ ਬਹੁਤ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨੀਯ, ਸਾਂਵਲੇ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਗੋਲ ਹੋਣ, ਉਹ ਸਲਾਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਅੰਦਰ ਧੱਸੇ ਹੋਣ, ਲੰਮੇ ਅਤੇ ਪਤਲੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਕਲੇਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।

Verse 63

पीवराभ्यां च जत्रुभ्यां धनधान्यनिधिर्वधूः । श्लथास्थिभ्यां च निम्नाभ्यां विषमाभ्यां दरिद्रिणी

ਜਿਸ ਵਧੂ ਦੇ ਜਤ੍ਰੁ-ਦੇਸ਼ (ਕੰਧਿਆਂ ਨੇੜੇ ਹੱਡੀਆਂ) ਭਰੇ ਤੇ ਸੁਘੜ ਹੋਣ, ਉਹ ਧਨ-ਧਾਨ੍ਯ ਦਾ ਨਿਧਾਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਢਿੱਲੀਆਂ, ਅੰਗ ਧੱਸੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਵਿਸ਼ਮ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ-ਚਿੰਨ੍ਹੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 64

अबद्धावनतौ स्कंधावदीर्घावकृशौ शुभौ । वक्रौ स्थूलौ च रोमाढ्यौ प्रेष्य वैधव्यसूचकौ

ਜੇ ਕੰਧੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੇ ਹੌਲੇ ਢਲਵਾਂ ਹੋਣ—ਨਾ ਬੱਝੇ ਹੋਏ, ਨਾ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੇ—ਲੰਮੇ ਤੇ ਪਤਲੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਟੇਢੇ, ਮੋਟੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਰੋਮਾਢ੍ਯ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਦਾਸਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੈਧਵ੍ਯ-ਸੂਚਕ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 65

निगूढसंधी स्रस्ताग्रौ शुभावंसौ सुसंहतौ । वैधव्यदौ समुच्चाग्रौ निर्मांसावतिदुःखदौ

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਧਿ-ਸਥਾਨ ਲੁਕੇ ਹੋਣ, ਅਗਲੇ ਸਿਰੇ ਹੌਲੇ ਝੁਕੇ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਕੰਧੇ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਸੁਸੰਹਤ ਹੋਣ, ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਜੋ ਮਾਸ ਰਹਿਤ ਹੋਣ, ਉਹ ਵੈਧਵ੍ਯ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਤਿ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 66

कक्षेसु सूक्ष्मरोमे तु तुंगे स्निग्धे च मांसले । शस्तेन शस्ते गंभीरे शिराले स्वेदमेदुरे

ਜੇ ਕੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰੀਕ ਰੋਮ ਹੋਣ, ਉਹ ਉੱਚੀਆਂ, ਚਿਕਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਸਲ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਤਮ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਗਹਿਰੀਆਂ, ਸੁਘੜ ਬਣਾਵਟ ਵਾਲੀਆਂ, ਨਸਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਪਸੀਨੇ ਅਤੇ ਕੋਮਲਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।

Verse 67

स्यातां दोषौ सुनिर्दोषौ गूढास्थि ग्रंथिकोमलौ । विशिरौ च विरोमाणौ सरलौ हरिणीदृशाम्

ਉਹ (ਕੱਖਾਂ) ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋਣ—ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੋਸ਼ ਰਹਿਤ—ਹੱਡੀਆਂ ਲੁਕੀਆਂ ਹੋਣ, ਛੋਟੇ ਗੰਠਾਂ ਵਰਗੀ ਕੋਮਲਤਾ ਹੋਵੇ, ਨਸਾਂ ਉਭਰੀਆਂ ਨਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਰੋਮ ਘੱਟ ਹੋਣ; ਸਿੱਧੀਆਂ ਤੇ ਸੁਘੜ—ਇਹ ਹਰিণੀ-ਨੇਤ੍ਰਾ ਨਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹਨ।

Verse 68

वैधव्यं स्थूलरोमाणौ ह्रस्वौ दौर्भाग्यसूचकौ । परिक्लेशाय नारीणां परिदृश्यशिरौ भुजौ

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉੱਤੇ ਰੁੱਖੇ ਵਾਲ ਹੋਣ, ਉਹ ਵਿਧਵਾਪਣ ਅਤੇ ਦੁਰਭਾਗ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਜੋੜ/ਸਿਰੇ ਸਾਫ਼ ਉਭਰੇ ਦਿਸਣ, ਉਹ ਨਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕਲੇਸ਼ ਲਿਆਉਂਦੇ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 69

अंभोज मुकुलाकारमंगुष्ठांगुलिसंमुखम् । हस्तद्वयं मृगाक्षीणां बहुभोगाय जायते

ਹਿਰਣ-ਨੇਤ੍ਰੀ ਨਾਰੀਆਂ ਲਈ, ਕਮਲ ਦੀ ਕਲੀ ਵਰਗੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ—ਅੰਗੂਠੇ ਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਸੁਚੱਜੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ—ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਭੋਗ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਕਾਰਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 70

मृदुमध्योन्नतं रक्तं तलं पाण्योररंध्रकम् । प्रशस्तं शस्तरेखाढ्यमल्परेखं शुभश्रियम्

ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨਰਮ ਹੋਣ, ਵਿਚਕਾਰ ਹੌਲੀ ਉਭਰੀਆਂ, ਲਾਲੀਮਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਾਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣ, ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ੁਭ ਰੇਖਾਵਾਂ ਹੋਣ ਪਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਭਾਗ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 71

विधवा बहुरेखेण विरेखेण दरिद्रिणी । भिक्षुकी सुशिराढ्येन नारी करतलेन वै

ਜਿਸ ਨਾਰੀ ਦੀ ਹਥੇਲੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਰੇਖਾਵਾਂ ਹੋਣ, ਉਹ ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟੀਆਂ-ਫੁੱਟੀਆਂ/ਬੇਤਰਤੀਬ ਰੇਖਾਵਾਂ ਹੋਣ, ਉਹ ਦਰਿਦ੍ਰ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਹਥੇਲੀ ਛੇਦਾਂ ਜਾਂ ਉਭਰੀਆਂ ਨਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਭਿਖਿਆ-ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਵਾਲੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 72

विरोम विशिरं शस्तं पाणिपृष्ठंसमुन्नतम् । वैधव्यहेतुरोमाढ्यं निर्मांसं स्नायुमत्त्यजेत्

ਜਿਸ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਾਲ ਨਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਉਭਰੀਆਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਉਹ ਸ਼ਸਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਹੱਥ ਦੀ ਪਿੱਠ ਹੌਲੀ ਉੱਚੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਹੱਥ ਬਹੁਤ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ—ਵਿਧਵਾਪਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ—ਜਾਂ ਜੋ ਮਾਸ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਨਾਇੂਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁਭ ਜਾਣ ਕੇ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 73

रक्ता व्यक्ता गभीरा च स्निग्धा पूर्णा च वर्तुला । कररेखांगना याः स्याच्छुभा भाग्यानुसारतः

ਜਿਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਲਾਲੀਮਾਯੁਕਤ, ਸਪਸ਼ਟ, ਗਹਿਰੀਆਂ, ਚਿਕਣੀਆਂ, ਭਰੀਆਂ ਅਤੇ ਗੋਲ ਹੋਣ, ਉਹ ਭਾਗ੍ਯ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 74

मत्स्येन सुभगा नारी स्वस्तिकेन वसुप्रदा । पद्मेन भूपतेः पत्नी जनयेद्भूपतिं सुतम्

ਜੇ ਮੱਛੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਾਰੀ ਸੁਭਾਗਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਸਵਸਤਿਕ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਪਦਮ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਸੁਤ੍ਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 75

चक्रवर्तिस्त्रियाः पाणौ नंद्यावर्तः प्रदक्षिणः । शंखातपत्रक मठा नृपमातृत्वसूचकाः

ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਨੰਦਿਆਵਰਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ, ਰਾਜਛਤਰ ਜਾਂ ਮੰਡਪ ਵਰਗੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਾਤৃত্ব ਦੇ ਸੂਚਕ ਹਨ।

Verse 76

तुलामानाकृतीरेखे वणिक्पत्नीत्वहेतुके । गजवाजिवृषाकाराः करे वामे मृगीदृशाम्

ਤੁਲਾ ਜਾਂ ਮਾਪ-ਡੰਡੇ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਵਣਿਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮ੍ਰਿਗਨੈਣੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਜਾਂ ਬਲਦ ਵਰਗੇ ਆਕਾਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 77

रेखा प्रासादवज्राभा ब्रूयुस्तीर्थकरं सुतम् । कृषीवलस्य पत्नी स्याच्छकटेन युगेन वा

ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਜਾਂ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੀ ਰੇਖਾ ਤੀਰਥ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੇ ਛਕੜੇ ਜਾਂ ਜੂਏ ਵਰਗੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।

Verse 78

चामरांकुशकोदंडै राजपत्नी भवेद्ध्रुवम् । अंगुष्ठमूलान्निर्गत्य रेखा याति कनिष्ठिकाम्

ਜੇ ਹੱਥ ਉੱਤੇ ਚਾਮਰ, ਅੰਕੁਸ਼ ਜਾਂ ਧਨੁਸ਼ ਵਰਗੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਮੂਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਜੋ ਰੇਖਾ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਵੱਲ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 79

यदि सा पतिहंत्री स्याद्दूरतस्तां त्यजेत्सुधीः । त्रिशूलासिगदाशक्ति दुंदुभ्याकृति रेखया । नितंबिनी कीर्तिमती त्यागेन पृथिवीतले

ਜੇ ਉਹ ਪਤੀਘਾਤਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਉਸਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਤਲਵਾਰ, ਗਦਾ, ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂ ਦੁੰਦੁਭੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਭਰਪੂਰ ਨਿਤੰਬਾਂ ਵਾਲੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤਿਆਗ/ਵਿਛੋੜੇ ਰਾਹੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੀਰਤੀਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 80

कंक जंबूक मंडूक वृक वृश्चिक भोगिनः । रासभोष्ट्र बिडालाः स्युः करस्था दुःखदाः स्त्रियाः

ਜੇ ਹੱਥ ਉੱਤੇ ਬਗਲਾ, ਗਿੱਦੜ, ਮੇਡਕ, ਭੇੜੀਆ, ਬਿਛੂ, ਸੱਪ, ਗਧਾ, ਊਂਟ ਜਾਂ ਬਿੱਲੀ ਵਰਗੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮਿਲਣ, ਤਾਂ ਐਸੀ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

Verse 81

शुभदः सरलोंगुष्ठो वृत्तो वृत्तनखो मृदुः

ਸ਼ੁਭ ਅੰਗੂਠਾ ਸਿੱਧਾ, ਗੋਲ, ਗੋਲ ਨਖ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 82

अंगुल्यश्च सुपर्वाणो दीर्घावृत्ताः क्रमात्कृशाः । चिपिटाःस्थपुटा रूक्षाः पृष्ठरोमयुजोऽशुभाः

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਸੁੰਦਰ ਬਣੇ ਹੋਣ, ਜੋ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਗੋਲਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪਤਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਾਣ—ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਚਪਟੀਆਂ, ਮੋਟੀਆਂ-ਠਸੀਆਂ, ਰੁੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਰੋਮ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਣ, ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਹਨ।

Verse 83

अतिह्रस्वाः कृशा वक्रा विरला रोगहेतुकाः । दुःखायांगुलयः स्त्रीणां बहुपर्वसमन्विताः

ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਜੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀਆਂ, ਪਤਲੀਆਂ, ਟੇਢੀਆਂ, ਵਿਰਲੀਆਂ ਅਤੇ ਰੋਗ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਗੰਢਾਂ ਬਹੁਤ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁੱਖ ਦਾ ਹੇਤੁ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

Verse 84

अरुणाः सशिखास्तुंगाः करजाः सुदृशांशुभाः । निम्ना विवर्णाः शुक्त्याभाः पीता दारिद्र्यदायकाः

ਨਖ ਜੇ ਲਾਲੀਮਾਯੁਕਤ, ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਉਭਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਉੱਚੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਨਖ ਧੱਸੇ ਹੋਏ, ਰੰਗਹੀਣ, ਸੀਪੀ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਪੀਲੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 85

नखेषु बिंदवः श्वेताः प्रायः स्युः स्वैरिणी स्त्रियाः । पुरुषा अपि जायंते दुःखिनः पुष्पितैर्नखैः

ਨਖਾਂ ਉੱਤੇ ਸਫ਼ੈਦ ਬਿੰਦੂ ਹੋਣ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਚੰਚਲ/ਭਟਕੀ ਹੋਣ ਦਾ ਲੱਛਣ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਵੀ ਜੇ ਨਖ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ-ਚਿੱਟੇ ਦਾਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁੱਖੀ ਭਾਗ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 86

अंतर्निमग्नवंशास्थिः पृष्ठिः स्यान्मांसला शुभा । पृष्ठेन रोमयुक्तेन वैधव्यं लभते ध्रुवम्

ਜਿਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਵਿੱਚ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਬਾਹਰ ਨਾ ਨਿਕਲੇ, ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੀ ਜਾਪੇ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਮਾਸਲ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜਿਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਰੋਮ ਹੋਣ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵੈਧਵ੍ਯ (ਵਿਧਵਾ-ਭਾਗ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 87

भुग्नेन विनतेनापि सशिरेणापि दुःखिता । ऋज्वी कृकाटिका श्रेष्ठा समांसा च समुन्नता

ਜੇ ਗਰਦਨ ਦਾ ਜੋੜ ਝੁਕਿਆ, ਲਟਕਿਆ ਜਾਂ ਗਾਂਠ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁੱਖੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਗਰਦਨ-ਜੋੜ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਧਾ, ਸਮਾਨ ਮਾਸ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਉਭਰਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 88

शुष्का शिराला रोमाढ्या विशाला कुटिलाशुभा । मांसलो वर्तुलः कंठः प्रशस्तश्चतुरंगुलः

ਜੋ ਗਲਾ ਸੁੱਕਾ, ਨਸਾਂ ਵਾਲਾ, ਰੋਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਬਹੁਤ ਚੌੜਾ ਜਾਂ ਟੇਢਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਗਲਾ ਮਾਸਲ, ਗੋਲ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੈ।

Verse 89

शस्ता ग्रीवा त्रिरेखांका त्वव्यक्तास्थिः सुसंहता । निर्मांसा चिपिटा दीर्घास्थपुटा न शुभप्रदा

ਜੋ ਗਰਦਨ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਣੀਯ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਰੇਖਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੱਡੀਆਂ ਉਭਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਅਤੇ ਬਣਤਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਗਰਦਨ ਬਿਨਾ ਮਾਸ ਦੀ, ਚਪਟੀ ਅਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।

Verse 90

स्थूलग्रीवा च विधवा वक्रग्रीवा च किंकरी । वंध्या द्विचिपिटग्रीवा ह्रस्वग्रीवा च निःसुता

ਮੋਟੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਟੇਢੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਦਾਸੀ। ਦੋਹਰੀ ਚਪਟੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਬਾਂਝ, ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਨਿਸੰਤਾਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 91

चिबुकंद्वयंगुलं शस्तं वृत्तं पीनं सुकोमलम् । स्थूलं द्विधा संविभक्तमायतं रोमशं त्यजेत्

ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਦਾ, ਗੋਲ, ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕੋਮਲ ਠੋਡੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਠੋਡੀ ਬਹੁਤ ਮੋਟੀ, ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ, ਲੰਬੀ ਜਾਂ ਰੋਮਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 92

हनुश्चिबुकसंलग्ना निर्लोमा सुघनाशुभा । वक्रा स्थूला कृशा ह्रस्वा रोमशा न शुभप्रदा

ਜੋ ਜਬੜਾ ਠੋਡੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਰੋਮ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਘਣਾ-ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਜਬੜਾ ਟੇਢਾ, ਬਹੁਤ ਮੋਟਾ, ਬਹੁਤ ਪਤਲਾ, ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਜਾਂ ਰੋਮਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।

Verse 93

शस्तौ कपोलौ वामाक्ष्याः पीनौ वृत्तौ समुन्नतौ । रोमशौ परुषौ निम्नौ निर्मांसौ परिवर्जयेत्

ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਗੱਲ੍ਹ ਭਰੇ, ਗੋਲ ਅਤੇ ਹੌਲੇ ਉੱਠੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨੀਯ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਗੱਲ੍ਹ ਰੋਮਾਲੇ, ਖੁਰਦਰੇ, ਧੱਸੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਮਾਸ ਰਹਿਤ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਜਾਣ ਕੇ ਤਿਆਗਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 94

समं समांसं सुस्निग्धं स्वामोदं वर्तुलं मुखम् । जनेतृवदनच्छायं धन्यानामिह जायते

ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖ ਸਮਤੋਲ, ਮਾਸਲ, ਬਹੁਤ ਮ੍ਰਿਦੁ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੁਭਾਵਿਕ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਗੋਲ ਹੋਵੇ—ਮਾਤਾ ਦੇ ਮੁਖ ਦੀ ਕੋਮਲ ਛਾਇਆ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਧਾਰੇ—ਉਹ ਇੱਥੇ ਧਨੀਆਂ ਦਾ ਲੱਛਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 95

पाटलो वर्तुलः स्निग्धो लेखाभूषितमध्यभूः । सीमंतिनी नामधरो धराजानि प्रियो भवेत्

ਜਿਸ ਦਾ ਉਹ ਲੱਛਣ ਕਮਲ-ਗੁਲਾਬੀ, ਗੋਲ ਅਤੇ ਚਮਕੀਲਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਮੱਧ ਭਾਗ ਰੇਖਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਐਸਾ ਪੁਰਖ ‘ਸੀਮੰਤਿਨੀ-ਨਾਮਧਰ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 96

कृशः प्रलंबः स्फुटितो रूक्षो दौर्भाग्यसूचकः । श्यावः स्थूलोऽधरोष्ठः स्याद्वैधव्य कलहप्रदः

ਜੇ (ਹੋਠ) ਪਤਲਾ, ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ, ਫਟਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਰਭਾਗ ਦਾ ਸੂਚਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੇ ਹੇਠਲਾ ਹੋਠ ਕਾਲਾ ਤੇ ਮੋਟਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੈਧਵ੍ਯ ਅਤੇ ਕਲੇਸ਼-ਕਲਹ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 97

मसृणो मत्तकाशिन्याश्चोत्तरोष्ठः सुभोगदः । किंचिन्मध्योन्नतोऽरोमा विपरीतो विरुद्धकृत्

ਮ੍ਰਿਦੁ ਅਤੇ ਮਸਤ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਉੱਪਰਲਾ ਹੋਠ ਸੁਖ-ਭੋਗ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਉੱਠਿਆ ਹੋਵੇ, ਰੋਮ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਲਟਾ-ਵਿਕਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਕਰਮ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 98

गोक्षीरसन्निभाः स्निग्धा द्वात्रिंशद्दशनाः शुभाः । अधस्तादुपरिष्टाच्च समाः स्तोकसमुन्नताः

ਜਿਹੜੇ ਦੰਦ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਰਗੇ ਚਿੱਟੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬੱਤੀ (32) ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਉੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 99

पीताः श्यावाश्च दशनाः स्थूलादीर्घाद्विपंक्तयः । शुक्त्याकाराश्च विरला दुःखदौर्भाग्यकारणम्

ਪੀਲੇ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਮੋਟੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ, ਦੋਹਰੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਿੱਪੀ ਵਰਗੇ ਅਤੇ ਵਿਰਲੇ ਦੰਦ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 100

अधस्तादधिकैर्दंतैर्मातरं भक्षयेत्स्फुटम् । पतिहीना च विकटैः कुलटा विरलैर्भवेत्

ਹੇਠਲੇ ਜਬਾੜੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਮਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ' (ਮਾਂ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਵਿਰਲੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਪਤੀਹੀਣ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰਹੀਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 110

गोक्षीरवर्णविशदे सुस्निग्धे कृष्णपक्ष्मणी । उन्नताक्षी न दीर्घायुर्वृत्ताक्षी कुलटा भवेत्

ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਰਗੀਆਂ ਸਾਫ਼, ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੋਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਕੁਲਟਾ (ਬਦਚਲਨ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 120

रोमशेन शिरालेन प्रांशुना रोगिणी मता

ਜਿਸ ਔਰਤ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਵਾਲ ਹੋਣ, ਨਾੜੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜੋ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬੀ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਰੋਗੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 130

कृष्णः स एव भर्तृघ्न्याः पुंश्चल्याश्च प्रकीर्तितः । नाभेरधस्तात्तिलकं मशको लांछनं शुभम्

ਉਹੀ ਕਾਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਤਿ-ਘਾਤਿਨੀ ਅਤੇ ਪੁੰਸ਼ਚਲੀ (ਅਚਰਿਤ੍ਰਾ) ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਲੱਛਣ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਤਿਲਕ ਵਰਗਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਮੱਛਰ-ਆਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਤਿਲ—ਇਹ ਮੰਗਲ ਲੱਛਣ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 140

सा पतिं हंति वर्षेण यस्या मध्ये कृकाटिकम् । प्रदक्षिणो वा वामो वा रोम्णामावर्त्तकः स्त्रियाः

ਜਿਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ‘ਕ੍ਰਿਕਾਟਿਕਾ’ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਦਾ ਘੁੰਮਾਵ ਸੱਜੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਖੱਬੇ—ਉਹ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਕੁਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 150

अतः सुलक्षणा योषा परिणेया विचक्षणैः । लक्षणानि परीक्ष्यादौ हित्वा दुर्लक्षणान्यपि

ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਸੁਲੱਛਣੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਵਿਵੇਕੀ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਪਹਿਲਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਦੁਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਹੋਰ ਗੁਣ ਹੋਣ, ਤਿਆਗ ਕੇ।

Verse 151

लक्षणानि मयोक्तानि सुखाय गृहमेधिनाम् । विवाहानपि वक्ष्यामि तन्निबोध घटोद्भव

ਇਹ ਲੱਛਣ ਮੈਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਲਈ ਕਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਿਵਾਹਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਘਟੋਦਭਵ (ਅਗਸਤ੍ਯ)।