Adhyaya 15

Verse 1

अगस्तिरुवाच । शृणु पत्नि महाभागे लोपामुद्रे सधर्मिणि । कथा विष्णुगणाभ्यां च कथितां शिवशर्मणे

ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ ਪਤਨੀ ਲੋਪਾਮੁਦ੍ਰੇ, ਹੇ ਧਰਮ-ਸਾਥਣੀ, ਸੁਣੋ—ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਦੋ ਗਣਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਣ ਨੂੰ ਜੋ ਕਥਾ ਕਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

Verse 2

शिवशर्मोवाच । अहो गणौ विचित्रेयं श्रुता चांद्रमसी कथा । उडुलोककथां ख्यातं विष्वगाख्यानकोविदौ

ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਹੋ, ਹੇ ਦੋ ਗਣੋ! ਮੈਂ ਜੋ ਚਾਂਦ੍ਰਮਸੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਕਿੰਨੀ ਅਦਭੁਤ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਉਡੁਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਥਾ ਕਹਿਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਆਖਿਆਨ ਦੇ ਕੋਵਿਦ ਹੋ।

Verse 4

गणावूचतुः । पुरा सिसृक्षतः सृष्टिं स्रष्टुरंगुष्ठपृष्ठतः । दक्षः प्रजाविनिर्माणे दक्षो जातः प्रजापतिः । षष्टिर्दुहितरस्तस्य तपोलावण्यभूषणाः । सर्वलावण्यरोहिण्यो रोहिणीप्रमुखाः शुभाः

ਗਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਤਦ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੋਂ ਦਕਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ—ਪ੍ਰਜਾ-ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੱਠ ਸ਼ੁਭ ਧੀਆਂ ਸਨ, ਤਪ ਅਤੇ ਲਾਵਣ੍ਯ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਸਭ ਲਾਵਣ੍ਯ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ—ਰੋਹਿਣੀ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ।

Verse 5

ताभिस्तप्त्वा तपस्तीव्रं प्राप्य वैश्वेश्वरीं पुरीम् । आराधितो महादेवः सोमः सोमविभूपणः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੀਬਰ ਤਪ ਕਰਕੇ ਵੈਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰੀ ਪੁਰੀ (ਕਾਸ਼ੀ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸੋਮ—ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਵਿਭੂਸ਼ਣ, ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪ—ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

Verse 6

यदा तुष्टोयमीशानो दातुं वरमथाययौ । उवाच च प्रसन्नात्मा याचध्वं वरमुत्तमम्

ਜਦੋਂ ਇਹ ਈਸ਼ਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਇਆ, ਤਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਬੋਲਾ: “ਉੱਤਮ ਵਰ ਮੰਗੋ।”

Verse 7

शंभोर्वाक्यमथाकर्ण्य ऊचुस्ताश्च कुमारिकाः । यदि देयो वरोऽस्माकं वरयोग्याः स्म शंकर

ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਕੁਆਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ: “ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ! ਜੇ ਸਾਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਵਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ।”

Verse 8

भवतोपि महादेव भवतापहरो हि यः । रूपेण भवता तुल्यः स नो भर्ता भवत्विति

“ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ! ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੱਕ ਨੂੰ ਹਰ ਲਏ, ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇ—ਉਹੀ ਸਾਡਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇ; ਉਹੀ ਸਾਡਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣੇ।”

Verse 9

लिंगं संस्थाप्य सुमहन्नक्षत्रेश्वर संज्ञितम् । वारणायास्तटे रम्ये संगमेश्वरसन्निधौ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਵਾਰਣਾ ਨਦੀ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਤਟ ਉੱਤੇ, ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਨਿੱਧਾਨ ਵਿੱਚ।

Verse 10

दिव्यं वर्ष सहस्रं तु पुरुषायितसंज्ञितम् । तपस्तप्तं महत्ताभिः पुरुषैरपि दुष्करम्

ਫਿਰ ‘ਪੁਰੁਸ਼ਾਯਿਤ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨਾਂ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ—ਇਹ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਹੈ।

Verse 11

ततस्तुष्टो हि विश्वेशो व्यतरद्वरमुत्तमम् । सर्वासामेकपत्नीनामकत्रे स्थिरचेतसाम्

ਤਦ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਮ ਵਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਭ, ਅਡੋਲ ਚਿੱਤ ਵਾਲੀਆਂ, ਇਕੋ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਗੀਆਂ।

Verse 12

श्री विश्वेश्वर उवाच । न क्षांतं हि तपोत्युग्रमेतदन्याभिरीदृशम् । पुराऽबलाभिस्तस्माद्वो नाम नक्षत्रमत्र वै

ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਐਸੀ ਅਤਿ ਉਗ੍ਰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਸਹੀ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ‘ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ’ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 13

पुरुषायितसंज्ञेन तप्तं यत्तपसाधुना । भवतीभिस्ततः पुंस्त्वमिच्छया वो भविष्यति

“ਤੁਸੀਂ ‘ਪੁਰੁਸ਼ਾਯਿਤ’ ਨਾਮਕ ਤਪ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਧਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਰੁਸ਼ਤਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 14

ज्योतिश्चक्रे समस्तेऽस्मिन्नग्रगण्या भविष्यथ । मेषादीनां च राशीनां योनयो यूयमुत्तमाः

ਇਸ ਸਮੂਹ ਦਿਵ੍ਯ-ਜ੍ਯੋਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਅਗ੍ਰਗਣ੍ਯਾ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਵੋਗੀਆਂ; ਅਤੇ ਮੇਸ਼ ਆਦਿ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਉੱਤਮ ਯੋਨੀਆਂ—ਉਤਪੱਤੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਤੇ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ—ਹੋਵੋਗੀਆਂ।

Verse 15

ओषधीनां सुधायाश्च ब्राह्मणानां च यः पतिः । पतिमत्यो भवत्योपि तेन पत्या शुभाननाः

ਜੋ ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਸੁਧਾ (ਅੰਮ੍ਰਿਤ) ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਪਤੀ-ਸਵਾਮੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਸ਼ੁਭ ਪਤੀ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਪਤਿਮਤੀ—ਸੱਚੇ ਰਖਵਾਲੇ ਅਤੇ ਭਾਗ੍ਯ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—ਹੋਵੋਗੀਆਂ।

Verse 16

भवतीनामिदं लिंगं नक्षत्रेश्वर संज्ञितम् । पूजयित्वा नरो गंता भवतीलोकमुत्तमम्

ਇਹ ਲਿੰਗ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਨਕਸ਼ਤ੍ਰੇਸ਼੍ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 17

उपरिष्टान्मृगांकस्य लोको वस्तु भविष्यति । सर्वासां तारकाणां च मध्ये मान्या भविष्यथ

ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਨਿਵਾਸ-ਲੋਕ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਸਭ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੁਸੀਂ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੂਜਨੀਯਾ ਤੇ ਮਾਨਯੋਗ ਹੋਵੋਗੀਆਂ।

Verse 18

नक्षत्रपूजका ये च नक्षत्रव्रतचारिणः । ते वो लोके वसिष्यंति नक्षत्र सदृशप्रभाः

ਜੋ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ-ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਗੇ, ਨਕਸ਼ਤ੍ਰਾਂ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ।

Verse 19

नक्षत्रग्रहराशीनां बाधास्तेषां कदाचन । न भविष्यंति ये काश्यां नक्षत्रेश्वरवीक्षकाः

ਜੋ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਉਠਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਧਾਵਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।

Verse 20

अगस्त्य उवाच । अतिथित्वमवाप नेत्रयोर्बुधलोकः शिवशर्मणस्त्वथ । गणयोर्भगणस्य संकथां कथयित्रो रिति विष्णुचेतसोः

ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਣ—ਜਿਸ ਨੇ ਬੁਧਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ—ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਅਤਿਥੀ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਨਿਸ਼ਠ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗੇ।

Verse 21

शिवशर्मोवाच । कस्य लोकोयमतुलो ब्रूतं श्रीभगवद्गणौ । पीयूषभानोरिव मे मनः प्रीणयतेतराम्

ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਪੂਜਨੀਯ ਗਣੋ, ਦੱਸੋ—ਇਹ ਅਤੁਲ ਲੋਕ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ? ਮੇਰਾ ਮਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

Verse 22

गणावूचतुः । शिवशर्मञ्छृणु कथामेतां पापापहारिणीम् । स्वर्गमार्गविनोदाय तापत्रयविनाशिनीम्

ਦੋਵੇਂ ਗਣ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਣ, ਇਹ ਪਾਪ-ਹਰਣੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ; ਜੋ ਸਵਰਗ-ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਤਾਪ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇ।

Verse 23

योसौ पूर्वं महाकांतिरावाभ्यां परिवर्णितः । साम्राज्यपदमापन्नो द्विजराजस्तवाग्रतः

ਜੋ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਪੁਰਖ ਅਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਸਮਰਾਜ੍ਯ ਦੇ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ; ‘ਦੁਇਜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ’ ਉਹ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੈ।

Verse 24

दक्षिणा राजसूयस्य येन त्रिभुवनं कृता । तपस्तताप योत्युग्रं पद्मानां दशतीर्दश

ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜ੍ਞ ਦੀ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤਕ ਵਿਸਤਾਰਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਦਸ-ਹਜ਼ਾਰ ਪਦਮ-ਚਕ੍ਰਾਂ ਜਿਤਨੇ ਅਤਿ ਉਗ੍ਰ ਤਪ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 25

अत्रिनेत्रसमुद्भूतः पौत्रो वै द्रुहिणस्य यः । नाथः सर्वौषधीनां च ज्योतिषां पतिरेव च

ਜੋ ਅਤ੍ਰੀ ਦੇ ਨੇਤਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਜੋ ਦ੍ਰੁਹਿਣ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੌਤ੍ਰ ਹੈ; ਜੋ ਸਭ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦਾ ਨਾਥ ਅਤੇ ਜੋਤੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਪਤੀ ਹੈ।

Verse 26

निर्मलानां कलानां च शेवधिर्यश्च गीयते । उद्यन्परोपतापं यः स्वकरैर्गलहस्तयेत्

ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਰਮਲ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਜੋਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਉਗਦਿਆਂ ਹੀ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਦਹਕਦੀ ਤਪਿਸ਼ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਘੁੱਟ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।

Verse 27

मुदंकुमुदिनीनांयस्तनोति जगता सह । दिग्वधू चारु शृंगारदर्शनादर्शमंडलः

ਜੋ ਜਗਤ ਸਮੇਤ ਕੁਮੁਦਿਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਫੈਲਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦਾ ਮੰਡਲ ਦਿਸ਼ਾ-ਵਧੂਆਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਦਰਪਣ ਹੈ।

Verse 28

किमन्यैर्गुणसंभारैरतोपि न समं विधोः । निजोत्तमांगे सर्वज्ञः कलां यस्यावतंसयेत्

ਹੋਰ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਵਿਧੂ (ਚੰਦਰਮਾ) ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਵਜ੍ਞ ਸ਼ਿਵ ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਅੰਗ—ਮਸਤਕ—ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਅਵਤੰਸ ਵਾਂਗ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 29

बृहस्पतेस्स वै भार्यामैश्वर्यमदमोहितः । पुरोहितस्यापिगुरोर्भ्रातुरांगिरसस्य वै

ਐਸ਼ਵਰਯ ਦੇ ਮਦ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹਰਨ ਕਰ ਲਿਆ—ਉਹ ਜੋ ਪੁਰੋਹਿਤ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਆਂਗਿਰਸ ਦਾ ਵੀ ਗੁਰੂ ਸੀ।

Verse 30

जहार तरसा तारां रूपवान्रूपशालिनीम् । वार्यमाणोपि गीर्वाणैर्बहुदेवर्षिभिः पुनः

ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਹਰਨ ਕਰ ਲਿਆ—ਉਹ ਜੋ ਅਤਿ ਰੂਪਸ਼ਾਲੀ ਸੀ—ਭਾਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ।

Verse 31

नायं कलानिधेर्दोषो द्विजराजस्य तस्य वै । हित्वा त्रिनेत्रं कामेन कस्य नो खडितं मनः

ਇਹ ਦੋਸ਼ ਉਸ ਕਲਾਨਿਧਿ, ਉਸ ਦਵਿਜਰਾਜ ਦਾ ਸੱਚਾ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਕਾਮਨਾ ਕਰਕੇ ਤ੍ਰਿਨੇਤਰ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ—ਫਿਰ ਕਿਸ ਦਾ ਮਨ ਟੁੱਟ ਕੇ ਭਟਕਿਆ ਨਹੀਂ?

Verse 32

ध्वांतमेतदभितः प्रसारियत्तच्छमाय विधिनाविनिर्मितम् । दीपभास्करकरामहौषधं नाधिपत्य तमसस्तुकिंचन

ਇਹ ਅੰਧਕਾਰ ਚੌਫੇਰੇ ਫੈਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਧਾਤਾ ਨੇ ਉਪਾਏ ਬਣਾਏ—ਦੀਵਾ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਅਤੇ ਮਹੌਸ਼ਧੀਆਂ। ਪਰ ਅੰਧਕਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਸੱਚਾ ਅਧਿਪਤ੍ਯ ਨਹੀਂ।

Verse 33

आधिपत्यमदमोहितं हितं शंसितं स्पृशति नो हरेर्हितम् । दुर्जनविहिततीर्थमज्जनैः शुद्धधीरिव विरुद्धमानसम्

ਅਧਿਪਤ੍ਯ ਦੇ ਮਦ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭਲਾ ਉਪਦੇਸ਼, ਭਾਵੇਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਛੂਹਦਾ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਧਰਮ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਝੂਠੇ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੁੱਧ-ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਉਲਟ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਵਿਕਾਰਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 34

धिग्धिगेतदधिकर्द्धि चेष्टितं चंक्रमेक्षणविलक्षितं यतः । वीक्षते क्षणमचारुचक्षुषा घातितेन विपदःपदेन च

ਧਿਕ ਧਿਕ ਹੈ ਇਸ ਅਤਿ-ਧਨ ਦੀ ਬੇਚੈਨ ਦੌੜ ਨੂੰ—ਇਹ ਭਟਕਣਾ ਤੇ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਤੱਕਣਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੁੰਦਰ, ਅਸੰਯਮੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਵੀ, ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਇਕ ਕਦਮ ਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਡਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 35

कः कामेन न निर्जितस्त्रिजगतां पुष्पायुधेनाप्यहो कः क्रोधस्यवशंगतो ननच को लोभेन संमोहितः । योषिल्लोचनभल्लभिन्नहृदयः को नाप्तवानापदं को राज्यश्रियमाप्यनांधपदवीं यातोपि सल्लोचनः

ਕੌਣ ਕਾਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ—ਉਸ ਫੁੱਲ-ਅਸਤਰਧਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ? ਕੌਣ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਕੌਣ ਲੋਭ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ? ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਨੇਤਰਾਂ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਜਿਆ ਹਿਰਦਾ ਕੌਣ ਆਪਦਾ ਤੋਂ ਬਚਿਆ? ਅਤੇ ਕੌਣ ਰਾਜ-ਸ਼੍ਰੀ ਪਾ ਕੇ ਵੀ, ਅੱਖਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅੰਧਤਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਨਹੀਂ ਗਿਆ?

Verse 36

आधिपत्यकमलातिचंचला प्राप्यतां च यदिहार्जितं किल । निश्चलं सदसदुच्चकैर्हितं कार्यमार्यचरितैः सदैव तत्

ਸਰਬਸੱਤਾ—ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਾਂਗ—ਅਤਿ ਚੰਚਲ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਮਿਲੇ। ਇਸ ਲਈ ਆਰਯ ਜਨ ਸਦਾ ਉਹੀ ਸਾਧਣ ਜੋ ਅਡੋਲ ਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੈ—ਉੱਚ-ਨੀਚ, ਸਤ-ਅਸਤ ਵਿਚ ਵੀ ਅਟੱਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸਦਾਚਾਰ।

Verse 37

न यदांगिरसे तारां स व्यसर्जयदुल्बणः । रुद्रोथ पार्ष्णिं जग्राह गृहीत्वाजगवं धनुः

ਜਦੋਂ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਨੇ ਆਂਗਿਰਸ (ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ) ਨੂੰ ਤਾਰਾ ਵਾਪਸ ਨਾ ਛੱਡੀ, ਤਦ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਅਜਗਵ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਐਡੀ ਫੜ ਲਈ।

Verse 38

तेन ब्रह्मशिरोनाम परमास्त्रं महात्मना । उत्सृष्टं देवदेवायतेन तन्नाशितं ततः

ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਿਰਸ’ ਨਾਮਕ ਪਰਮ ਅਸਤਰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਉੱਤੇ ਛੱਡਿਆ; ਪਰ ਉਸੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਤਦ ਉਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 39

तयोस्तद्युद्धमभवद्घोरं वै तारकामयम् । ततस्त्वकांड ब्रह्मांड भंगाद्भीतोभवद्विधिः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਯੁੱਧ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਘੋਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਤਦ ਅਚਾਨਕ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ-ਅੰਡ ਦੇ ਟੁੱਟ ਜਾਣ ਦੇ ਭੈ ਨਾਲ ਵਿਧਾਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।

Verse 40

निवार्य रुद्रं समरात्संवर्तानलवर्चसम् । ददावांगिरसे तारां स्वयमेव पितामहः

ਸੰਵਰਤ-ਅਗਨੀ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਹਕਦੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਮਰ ਤੋਂ ਰੋਕ ਕੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਆੰਗਿਰਸ (ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ) ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।

Verse 41

अथांतर्गर्भमालोक्य तारां प्राह बृहस्पतिः । मदीयायां न ते योनौ गर्भो धार्यः कथंचन

ਫਿਰ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਗਰਭਵਤੀ ਵੇਖ ਕੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੇਰੇ ਵਿਆਹ-ਸ਼ਯਨ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਗਰਭ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।”

Verse 42

इषीकास्तंबमासाद्य गर्भं सा चोत्ससर्ज ह । जातमात्रः स भगवान्देवानामाक्षिपद्वपुः

ਸਰਕੰਡਿਆਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਗਰਭ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਬਾਲਕ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਖਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ।

Verse 43

ततः संशयमापन्नास्तारामूचुः सुरोत्तमाः । सत्यं बूहि सुतः कस्य सोमस्याथ बृहस्पतेः

ਤਦ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਸੱਚ ਦੱਸ—ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ, ਸੋਮ ਦਾ ਜਾਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦਾ?”

Verse 44

पृच्छमाना यदा देवै र्नाह ताराऽतिसत्रपा । तदा सा शप्तुमारब्धा कुमारेणातितेजसा

ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਤਾਰਾ ਅਤਿ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦੇ ਸਕੀ। ਤਦ ਅਤਿ ਤੇਜਸਵੀ ਕੁਮਾਰ ਸਕੰਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ।

Verse 45

तं निवार्य तदा ब्रह्मा तारां पप्रच्छ संशयम् । प्रोवाच प्रांजलिः सा तं सोमस्येति पितामहम्

ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸੰਦੇਹ ਨਿਵਾਰਨ ਲਈ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “(ਇਹ ਬਾਲਕ) ਸੋਮ ਦਾ ਹੈ।”

Verse 46

तदा स मूर्ध्न्युपाघ्राय राजा गर्भं प्रजापतिः । बुध इत्यकरोन्नाम तस्य बालस्य धीमतः

ਤਦ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਬਾਲਕ ਦੇ ਮੱਥੇ (ਚੋਟੀ) ਨੂੰ ਸੁੰਘ ਕੇ, ਉਸ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਬੁਧ’ ਰੱਖਿਆ।

Verse 47

ततश्च सर्वदेवेभ्यस्तेजोरूपबलाधिकः । बुधः सोमं समापृच्छय तपसे कृतनिश्चयः

ਫਿਰ ਬੁਧ—ਤੇਜ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਅਧਿਕ—ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਕੇ ਸੋਮ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 48

जगाम काशीं निर्वाणराशिं विश्वेशपालिताम् । तत्र लिगं प्रतिष्ठाप्य स स्वनाम्ना बुधेश्वरम्

ਉਹ ਕਾਸ਼ੀ ਗਿਆ—ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਬੁਧੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।

Verse 49

तपश्चचार चात्युग्रमुग्रं संशीलयन्हृदि । वर्षाणामयुतं बालो बालेंदुतिलकं शिवम्

ਉਹ ਬਾਲਕ ਨੇ ਅਤਿ ਉਗ੍ਰ, ਭਿਆਨਕ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰ-ਤਿਲਕਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰਿਆ ਅਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਅਡੋਲ ਰਿਹਾ।

Verse 50

ततो विश्वपतिः श्रीमान्विश्वेशो विश्वभावनः । बुधेश्वरान्महालिंगादाविरासीन्महोदयः

ਤਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਪਤੀ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼—ਸਭ ਦਾ ਪਾਲਕ—ਬੁਧੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਮਹਾਲਿੰਗ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 51

उवाच च प्रसन्नात्मा ज्योतीरूपो महेश्वरः । वरं ब्रूहि महाबुद्धे बुधान्य विबुधोत्तमः

ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ, ਜੋਤਿ-ਸਰੂਪ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਬੁੱਧੀ ਬੁਧਾ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਰ ਮੰਗ।”

Verse 52

तवानेनाति तपसा लिंगसंशीलनेन च । प्रसन्नोस्मि महासौम्य नादेयं त्वयि विद्यते

“ਤੇਰੇ ਇਸ ਅਤਿ ਤਪ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਭਕਤੀ-ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾ-ਸੌਮ੍ਯ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਦਾਤਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।”

Verse 53

इति श्रुत्वा वचः सोथ मेघगंभीर निःस्वनम् । अवग्रहपरिम्लान सस्यसंजीवनोपमम्

ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਮੇਘਾਂ ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ ਧੁਨੀ ਸੁਣੀ—ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੇ ਪਏ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਵਰਖਾ ਜੀਵਨ ਦੇਵੇ।

Verse 54

उन्मील्यलोचने यावत्पुरः पश्यति बालकः । तावल्लिंगे ददर्शाथ त्र्यंबकं शशिशेखरम्

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਬਾਲਕ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖਿਆ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤ੍ਰਯੰਬਕ—ਤਿੰਨ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਅਰਧਚੰਦ੍ਰ-ਮੁਕੁਟਧਾਰੀ, ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

Verse 55

बुध उवाच । नमः पूतात्मने तुभ्यं ज्योतीरूप नमोस्तु ते । विश्वरूप नमस्तुभ्यं रूपातीताय ते नमः

ਬੁਧ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਜੋਤਿ-ਸਰੂਪ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਪਰੇ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 56

नमः सर्वार्ति नाशाय प्रणतानां शिवात्मने । सर्वज्ञाय नमस्तुभ्यं सर्वकर्त्रे नमोस्तु ते

ਹੇ ਸਭ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹੋਇਆਂ ਦੇ ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਸਰਵਜ੍ਞ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਤਾ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 57

कृपालवे नमस्तुभ्यं भक्तिगम्याय ते नमः । फलदात्रे च तपसां तपोरूपाय ते नमः

ਹੇ ਕਰੁਣਾਮਯ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਭਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਤਪ-ਸਰੂਪ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 58

शंभो शिवशिवाकांत शांतश्री कंठशूलभृत् । शशिशेखरशर्वेश शंकरेश्वर धूर्जटे

ਹੇ ਸ਼ੰਭੋ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ—ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ! ਹੇ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਗਲ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ! ਹੇ ਸ਼ਸ਼ੀਸ਼ੇਖਰ ਸਰਵੇਸ਼, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰੇਸ਼ਵਰ, ਹੇ ਧੂਰਜਟੇ!

Verse 59

पिनाकपाणे गिरिश शितिकंठ सदाशिव । महादेव नमस्तुभ्यं देवदेव नमोस्तु ते

ਹੇ ਪਿਨਾਕ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਗਿਰਿਸ਼, ਹੇ ਨੀਲਕੰਠ ਸਦਾਸ਼ਿਵ! ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 60

स्तुतिकर्तुं न जानामि स्तुतिप्रिय महेश्वर । तव पादांबुजद्वंद्वे निर्द्वंद्वा भक्तिरस्तु मे

ਹੇ ਸ্তুਤਿ-ਪ੍ਰਿਯ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਮੈਂ ਯੋਗ ਸ্তুਤਿ ਕਰਨੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਪਰ ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਨਿਰਦਵੰਦ, ਅਟੱਲ ਭਕਤੀ ਵੱਸੇ।

Verse 61

अयमेव वरो नाथ प्रसन्नोसि यदीश्वर । नान्यं वरं वृणे त्वत्तः करुणामृतवारिधे

ਹੇ ਨਾਥ, ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਵਰ ਹੈ: ਜੇ ਹੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ—ਹੇ ਕਰੁਣਾ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ।

Verse 62

ततः प्राह महेशानस्तत्स्तुत्या परितोषितः । रौहिणेय महाभाग सौम्यसौम्यवचोनिधे

ਤਦ ਮਹੇਸ਼ਾਨ, ਉਸ ਸ্তুਤਿ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਰੌਹਿਣੇਯ, ਮਹਾਭਾਗ! ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ, ਮਿੱਠੇ ਵਚਨਾਂ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ!”

Verse 63

नक्षत्रलोकादुपरि तव लोको भविष्यति । मध्ये सर्वग्रहाणां च सपर्यां लप्स्यसे पराम्

“ਨਕਸ਼ਤਰ-ਲੋਕ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਤੇਰਾ ਆਪਣਾ ਲੋਕ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਸਭ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਸਤਕਾਰ ਤੇ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।”

Verse 64

त्वयेदं स्थापितं लिंगं सर्वेषां बुद्धिदायकम् । दुर्बुद्धिहरणं सौम्य त्वल्लोकवसतिप्रदम्

ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ! ਇਹ ਲਿੰਗ ਤੁਸੀਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਹਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 65

इत्युक्त्वा भगवाञ्छंभुस्तत्रैवांतरधीयत । बुधः स्वर्लोकमगमद्देवदेवप्रसादतः

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਭੂ ਓਥੇ ਹੀ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਬੁਧ ਸਵਰਗਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 66

गणावूचतुः । काश्यां बुधेश्वरसमर्चनलब्धबुद्धिः संसारसिंधुमधिगम्य नरो ह्यगाधम् । मज्जेन्न सज्जनविलोचन चंद्रकांतिः कांताननस्त्वधिवसेच्च बुधेऽत्र लोके

ਗਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੁਧੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਭਕਤੀ-ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਗ੍ਰਤ ਬੁੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ-ਸਿੰਧੂ ਦੇ ਅਥਾਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦਾ। ਸੱਜਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤੀ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਬੁਧ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 67

चंद्रेश्वरात्पूर्वभागे दृष्ट्वा लिंगं बुधेश्वरम् । न बुद्ध्या हीयते जंतुरंतकालेपि जातुचित्

ਚੰਦ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬੁਧੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜੀਵ ਕਦੇ ਵੀ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਵੰਝਦਾ ਨਹੀਂ—ਅੰਤਕਾਲ ਵਿੱਚ ਭੀ ਨਹੀਂ।

Verse 68

गणौ यावत्कथामित्थं चक्राते बुधलोकगाम् । तावद्विमानं संप्राप्तं शुक्रलोकमनुत्तमम्

ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਗਣ ਬੁਧਲੋਕ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਕਥਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੇ ਅਨੁੱਤਮ ਲੋਕ ਤੋਂ ਆਇਆ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।