Adhyaya 14

Verse 1

गणावूचतुः । अलकायाः पुरोभागे पूरैशानीमहोदया । अस्यां वसंति सततं रुद्रभक्तास्तपोधनाः

ਗਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਅਲਕਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਐਸ਼ਾਨੀ ਨਾਮ ਦੀ ਪੁਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਦਯ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਭਗਤ, ਤਪ-ਧਨ ਵਾਲੇ ਤਪਸਵੀ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।’

Verse 2

शिवस्मरणसंसक्ताः शिवव्रतपरायणाः । शिवसात्कृतकर्माणः शिवपूजारताः सदा

ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਸਮਰਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸ਼ਿਵ-ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਅਰਪਿਤ ਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 3

साभिलाषास्तपस्यंति स्वर्गभोगोस्त्वितीह नः । तेऽत्र रुद्रपुरे रम्ये रुद्ररूपधरा नराः

ਉਹ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ—‘ਸਵਰਗ ਦੇ ਭੋਗ ਮਿਲਣ,’ ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਸ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਸ ਸੁੰਦਰ ਰੁਦ੍ਰ-ਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 4

अजैकपादहिर्बुध्न्य मुख्या एकादशापि वै । रुद्राः परिवृढाश्चात्र त्रिशूलोद्यतपाणयः

ਅਜੈਕਪਾਦ ਅਤੇ ਅਹਿਰਬੁਧਨ੍ਯ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਖ੍ਯ—ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਾਰੇ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ; ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਉੱਚੇ ਚੁੱਕੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ।

Verse 5

पुर्यष्टकं च दुष्टेभ्यो देवध्रुग्भ्यो ह्यवंति ते । प्रयच्छंति वरान्नित्यं शिवभक्तजने वराः

ਉਹ ਦੁਰਜਨਾਂ—ਦੇਵ-ਦ੍ਰੋਹੀਆਂ—ਤੋਂ ਅੱਠ-ਅੰਗੀ ਪੁਰੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਜਨ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 6

एतैरपि तपस्तप्तं प्राप्य वाराणसीं पुरीम् । ईशानेशं महालिंगं परिस्थाप्य शुभप्रदम्

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤਪੀ; ਅਤੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੁਭ-ਫਲਦਾਇਕ ਮਹਾਲਿੰਗ ‘ਈਸ਼ਾਨੇਸ਼’ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 7

ईशानेश प्रसादेन दिश्यैश्यां हि दिगीश्वराः । एकादशाप्येकचरा जटामुकुटमंडिताः

ਈਸ਼ਾਨੇਸ਼ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦਿਗੀਸ਼ਵਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਗਿਆਰਾਂ ਇਕ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਜਟਾ-ਮੁਕੁਟਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।

Verse 8

भालनेत्रा नीलगलाः शुद्धांगा वृषभध्वजाः । असंख्याताः सहस्राणि ये रुद्रा अधिभूतलम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਨੇਤਰ ਹੈ, ਗਲਾ ਨੀਲਾ ਹੈ, ਅੰਗ ਸ਼ੁੱਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਧਵਜ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਦਾ ਹੈ। ਧਰਾਤਲ ਉੱਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਸੰਖ੍ਯ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਮੂਹ ਹਨ।

Verse 9

तेऽस्यां पुरि वसंत्यैश्यां सर्वभोगसमृद्धयः । ईशानेशं समभ्यर्च्य काश्यां देशांतरेष्वपि

ਉਹ ਇਸ ਪੁਰੀ ਦੇ ਐਸ਼ਾਨ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਭੋਗਾਂ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ। ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਾਨੇਸ਼ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਅਰਚਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਕਰਤੱਬ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 10

विपन्नास्तेन पुण्येन जायंते ऽत्रपुरोहिताः । अष्टम्यां च चतुर्दश्यामीशानेशं यजंति ये

ਉਸੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਜੋ ਵਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਅੱਠਮੀ ਅਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਈਸ਼ਾਨੇਸ਼ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਹ ਮੰਗਲ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 11

त एव रुद्रा विज्ञेया इहामुत्राप्यसंशयम् । कृत्वा जागरणं रात्रावीशानेश्वर संनिधौ

ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਹ ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੁਦ੍ਰ ਹੀ ਜਾਣੇ ਜਾਣ—ਜੋ ਈਸ਼ਾਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 12

उपोष्यभूतांयांकांचिन्न नरो गर्भभाक्पुनः । स्वर्गमार्गे कथामित्थं शृण्वन्विष्णुगणोदिताम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸਰ ‘ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਵਰਗ ਦੇ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਚਲਦਿਆਂ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਗਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਚਾਰੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ।

Verse 13

शिवशर्मा दिवाप्युच्चैरपश्यच्चंद्रचंद्रिकाम् । आह्लादयंतीं बहुशः समं सर्वेंद्रियैर्मनः

ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਦਿਨ ਦੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਚੰਦਨੀ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ—ਜੋ ਬਾਰੰਬਾਰ ਮਨ ਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਨੰਦਿਤ ਕਰਦੀ ਸੀ।

Verse 14

चमत्कृत्य चमत्कृत्य कोयं लोको हरेर्गणौ । पप्रच्छ शिवशर्मा तौ प्रोचतुस्तं च तौ द्विजम्

ਵਾਰ ਵਾਰ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਹਰੀ ਦੇ ਉਹ ਦੋ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਲੋਕ ਹੈ?” ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗੇ।

Verse 15

गणावूचतुः । शिवशर्मन्महाभाग लोक एष कलानिधेः । पीयूषवर्षिभिर्यस्य करैराप्याय्यते जगत्

ਗਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ, ਇਹ ਕਲਾਨਿਧਿ ਚੰਦਰਦੇਵ ਦਾ ਲੋਕ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਪਾਲਿਤ ਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।”

Verse 16

पिता सोमस्य भो विप्र जज्ञेऽत्रिर्भगवानृषिः । ब्रह्मणो मानसात्पूर्वं प्रजासर्गं विधित्सतः

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਸੋਮ ਦਾ ਪਿਤਾ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤ੍ਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਆਰੰਭ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 17

अनुत्तरं नाम तपो येन तप्तं हि तत्पुरा । त्रीणिवर्षसहस्राणि दिव्यानीतीह नौ श्रुतम्

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ‘ਅਨੁੱਤਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਤਪਸਿਆ ਨਿਭਾਈ—ਇਹ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।

Verse 18

ऊर्ध्वमाचक्रमे तस्य रेतः सोमत्वमीयिवत् । नेत्राभ्यां तच्च सुस्राव दशधा द्योतयद्दिशः

ਉਸ ਦਾ ਰੇਤ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਸੋਮ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਨੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਦਸ ਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵਹਿ ਨਿਕਲਿਆ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।

Verse 19

तं गर्भं विधिना दिष्टा दश देव्यो दधुस्ततः । समेत्य धारयामासुर्नैव ताः समशक्नुवन्

ਫਿਰ ਵਿਧੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਦਸ ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਗਰਭ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਝੱਲਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਨਾ ਸਕੀਆਂ।

Verse 20

यदा न धारणे शक्तास्तस्य गर्भस्य ता दिशः । ततस्ताभिः सजूः सोमो निपपात वसुंधराम्

ਜਦੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਉਸ ਗਰਭ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਜੋਗੀਆਂ ਨਾ ਰਹੀਆਂ, ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੋਮਦੇਵ (ਚੰਦਰਮਾ) ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਡਿੱਗਿਆ।

Verse 21

पतितं सोममालोक्य ब्रह्मा लो कपितामहः । रथमारोपयामास लोकानां हितकाम्यया

ਸੋਮ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 22

स तेन रथमुख्येन सागरांतां वसुंधराम् । त्रिःसप्तकृत्वो द्रुहिणश्चकारामुं प्रदक्षिणम्

ਉਸ ਉੱਤਮ ਰਥ ਨਾਲ ਦ੍ਰੁਹਿਣ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੀ ਇਕੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕੀਤੀ।

Verse 23

तस्य यत्प्लवितं तेजः पृथिवीमन्वपद्यत । तथौषध्यः समुद्भूता याभिः संधार्यते जगत्

ਸੋਮ ਦਾ ਜੋ ਪ੍ਰਵਾਹਮਾਨ ਤੇਜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫੈਲ ਗਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਉਗੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਜਗਤ ਧਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 24

सलब्धतेजा भगवान्ब्रह्मणा वर्धितः स्वयम् । तपस्तेपे महाभाग पद्मानां दशतीर्दश

ਤੇਜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਆਪ ਹੀ ਵਧਾਏ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਸੋਮ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਦਸ ਦਸ ਪਦਮ-ਚਕ੍ਰਾਂ ਤੱਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 25

अविमुक्तं समासाद्य क्षेत्रं परमपावनम् । संस्थाप्य लिंगममृतं चंद्रेशाख्यं स्वनामतः

ਅਵਿਮੁਕਤ ਦੇ ਪਰਮ ਪਾਵਨ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਚੰਦ੍ਰੇਸ਼’ ਨਾਮ ਦਾ ਅਮਰ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 26

बीजौषधीनां तोयानां राजाभूदग्रजन्मनाम् । प्रसादाद्देवदेवस्य विश्वेशस्य पिनाकिनः

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼, ਪਿਨਾਕ ਧਾਰਣਹਾਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸੋਮ ਬੀਜਾਂ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਜਲਾਂ ਵਿਚ ਅਗ੍ਰਜਨਮਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ।

Verse 27

तत्र कूपं विधायैकममृतोदमिति स्मृतम् । यस्यांबुपानस्नानाभ्यां नरोऽज्ञातात्प्रमुच्यते

ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਕੂਆਂ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ‘ਅਮ੍ਰਿਤੋਦਕ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਜਿਸ ਦਾ ਜਲ ਪੀਣ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਅਣਜਾਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 28

तुष्टेनदेवदेवेन स्वमौलौ यो धृतः स्वयम् । आदाय तां कलामेकां जगत्संजविनीं पराम्

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੌਲੀ ਉੱਤੇ ਧਾਰਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਪਰਮ, ਜਗਤ-ਸੰਜੀਵਨੀ ਕਲਾ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਕਲਾ ਲੈ ਕੇ…

Verse 29

पश्चाद्दक्षेण शप्तोपि मासोने क्षयमाप्य च । आप्याय्यतेसौ कलया पुनरेव तया शशी

ਫਿਰ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਘਟਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਉਹੀ ਚੰਦਰਮਾ ਉਸੇ ਕਲਾ ਨਾਲ ਮੁੜ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 30

स तत्प्राप्य महाराज्यं सोमः सोमवतां वरः । राजसूयं समाजह्रे सहस्रशतदक्षिणम्

ਇਉਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸੋਮ—ਸੋਮ-ਤੇਜ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ—ਨੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜ੍ਞ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਵਜੋਂ ਲੱਖ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ।

Verse 31

दक्षिणामददत्सोमस्त्रींल्लोकानिति नौ श्रुतम् । तेभ्यो ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः सदस्येभ्यश्च भो द्विज

ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੋਮ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦਿੱਤੀ—ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ-ਸਭਾ ਦੇ ਸਦੱਸ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੂੰ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ।

Verse 32

हिरण्यगर्भो ब्रह्माऽत्रिर्भृगुर्यत्रर्त्विजोभवन् । सदस्योभूद्धरिस्तत्र मुनिभिर्बहुभिर्युतः

ਉੱਥੇ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰਭ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅਤ੍ਰਿ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਰਿਤ੍ਵਿਜ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਣੇ; ਅਤੇ ਹਰੀ ਆਪ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਸਦੱਸ (ਸਦਸ੍ਯ) ਬਣਿਆ।

Verse 33

तंसिनी च कुहूश्चैव द्युतिः पुष्टिः प्रभावसुः । कीर्तिर्धृतिश्च लक्ष्मीश्च नवदेव्यः सिषेविरे

ਤੰਸਿਨੀ ਅਤੇ ਕੁਹੂ, ਦ੍ਯੁਤੀ ਅਤੇ ਪੁਸ਼੍ਟੀ, ਪ੍ਰਭਾਵਸੁ, ਕੀਰਤੀ, ਧ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਲਕ੍ਸ਼ਮੀ—ਇਹ ਨੌਂ ਦੇਵੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।

Verse 34

उमया सहितं रुद्रं संतर्प्याध्वरकर्मणा । प्राप सोम इति ख्यातिं दत्तां सोमेन शंभुना

ਯਜ੍ਞ-ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਮਾ ਸਮੇਤ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ‘ਸੋਮ’ ਨਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ—ਇਹ ਕੀਰਤੀ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਸੋਮ-ਅਰਪਣ ਦੁਆਰਾ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਸੀ।

Verse 35

तत्रैव तप्तवान्सोमस्तपः परमदुष्करम् । तत्रैव राजसूयं च चक्रे चंद्रेश्वराग्रतः

ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੋਮ ਨੇ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਪਰਮ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਚੰਦ੍ਰੇਸ਼ਵਰ (ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ) ਦੇ ਅਗੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜ੍ਞ ਸੰਪੰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 36

तत्रैव ब्राह्मणैः प्रीतैरित्युक्तोसौ कलानिधिः । सोमोस्माकं ब्राह्मणानां राजा त्रैलोक्यदक्षिणः

ਉੱਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਕਲਾਨਿਧਿ ਸੋਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ‘ਸੋਮ ਸਾਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਰਾਜਾ ਹੈ—ਜਿਸ ਦੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।’

Verse 37

तत्रैव देवदेवस्य विलोचनपदं गतः । देवेन प्रीतमनसा त्रैलोक्याह्लादहेतवे

ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ-ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਾਇਆ।

Verse 38

त्वं ममास्य परामूर्तिरित्युक्तस्तत्तपोबलात् । जगत्तवोदयं प्राप्य भविष्यति सुखोदयम्

‘ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਹੀ ਪਰਮ ਮੂਰਤੀ ਹੈਂ’—ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਉਸ ਤਪੋਬਲ ਨਾਲ: ਜਗਤ ਤੇਰੇ ਉਦਯ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਸੁਖ ਦੇ ਉਦਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।

Verse 39

त्वत्पीयूषमयैर्हस्तैः स्पृष्टमेतच्चराचरम् । भानुतापपरीतं च परा ग्लानिं विहास्यति

ਤੇਰੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਮਯ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਚਰ-ਅਚਰ ਜਗਤ—ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ—ਆਪਣੀ ਪਰਮ ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਗਲਾਨੀ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇਗਾ।

Verse 40

एतदुक्त्वा महेशानो वरानन्यानदान्मुदा । द्विजराजतपस्तप्तं यदत्युग्रं त्वयात्र वै

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ (ਸ਼ਿਵ) ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਰ ਬਖ਼ਸ਼ੇ; ਹੇ ਦਵਿਜਰਾਜ, ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਜੋ ਅਤਿ ਉਗ੍ਰ ਤਪ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ।

Verse 41

यच्च क्रतु क्रियोत्सर्गस्त्वया मह्यं निवेदितः । स्थापितं यत्त्विदं लिंगं मम चंद्रेश्वराभिधम्

ਅਤੇ ਜੋ ਯਜ੍ਞ-ਕਰਮ ਅਤੇ ਕਰਮ-ਫਲ ਦਾ ਤਿਆਗ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਇਹ ਲਿੰਗ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ‘ਚੰਦਰేశਵਰ’ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਇਹ ਕਰਤੱਬ ਮੈਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਹਨ।

Verse 42

ततोत्र लिंगे त्वन्नाम्नि सोमसोमार्धरूपधृक् । प्रतिमासं पंचदश्यां शुक्लायां सर्वगोप्यहम्

ਇਸ ਲਈ, ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਇਸ ਲਿੰਗ ਉੱਤੇ, ਮੈਂ—ਸੋਮ-ਸਰੂਪ, ਅਰਧ-ਚੰਦਰ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ—ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਪਤ ਵੱਸਾਂਗਾ।

Verse 43

अहोरात्रं वसिष्यामि त्रैलोक्यैश्वर्यसंयुतः । ततोत्र पूर्णिमायां तु कृता स्वल्पापि सत्क्रिया

ਮੈਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਇੱਥੇ ਵੱਸਾਂਗਾ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਐਸ਼ਵਰਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ। ਇਸ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵੀ ਸਤਕ੍ਰਿਆ ਭੀ ਮਹਾਨ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 44

जपहोमार्चनध्यानदानब्राह्मणभोजनम् । महापूजा च सा नूनं मम प्रीत्यै भविष्यति

ਜਪ, ਹੋਮ, ਅਰਚਨ, ਧਿਆਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣਾ—ਇਹ ਮਹਾਪੂਜਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣੇਗੀ।

Verse 45

जीर्णोद्धारादिकरणं नृत्यवाद्यादिकार्पणम् । ध्वजारोपणकर्मादि तपस्वियतितपर्णम्

ਜੀਰਨੋੱਧਾਰ ਆਦਿ ਮੁਰੰਮਤਾਂ ਕਰਨਾ, ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ-ਵਾਦ੍ਯ ਆਦਿ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਕਰਨੀ, ਧ੍ਵਜਾਰੋਪਣ ਵਰਗੇ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ ਸੰਨਿਆਸੀ-ਯਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਪੂਜਾ ਦੇ ਅੰਗ ਹਨ।

Verse 46

चंद्रेश्वरे कृतं सर्वं तदानंत्याय जायते । अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि शृणु गुह्यं कलानिधे

ਚੰਦਰేశ੍ਵਰ ਲਈ ਕੀਤਾ ਹਰ ਕਰਮ ਅਨੰਤ ਪੁੰਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਕਹਾਂਗਾ—ਇਹ ਗੁਹ੍ਯ ਬਾਤ ਸੁਣ, ਹੇ ਕਲਾਨਿਧਿ ਸੋਮ।

Verse 47

अभक्ताय च नाख्येयं नास्तिकाय श्रुतिद्रुहे । अमावास्या यदा सोम जायते सोमवासरे

ਇਹ ਗੱਲ ਭਕਤੀਹੀਨ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸੀਏ, ਨਾ ਉਸ ਨਾਸਤਿਕ ਨੂੰ ਜੋ ਵੇਦ ਦਾ ਦ੍ਰੋਹੀ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਸੋਮ, ਜਦੋਂ ਅਮਾਵਸਿਆ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਪਵੇ—

Verse 48

तदोपवासः कर्तव्यो भूतायां सद्भिरादरात् । कृतनित्यक्रियः सोम त्रयोदश्यां निशामय

ਤਦੋਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਭੂਤਾ-ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਸੱਜਣ ਲੋਕ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ। ਨਿੱਤ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਸੋਮ, ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰਾਤ ਜਾਗਰਣ ਕਰ।

Verse 49

शनिप्रदोषे संपूज्य लिंगं चंद्रेश्वराह्वयम् । नक्तं कृत्वा त्रयोदश्यां नियमं परिगृह्य च

ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਵੇਲੇ ਚੰਦਰేశ੍ਵਰ ਨਾਮਕ ਲਿੰਗ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਕਤ-ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਦਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਧਾਰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਵ੍ਰਤ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੇ।

Verse 50

उपोष्य च चतुर्दश्यां कृत्वा जागरणं निशि । प्रातः सोमकुहूयोगे स्नात्वा चंद्रोदवारिभिः

ਚੌਦਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਰਣ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਾਤਹਕਾਲ ਸੋਮ-ਕੁਹੂ ਦੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰੋਦਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰੇ।

Verse 51

उपास्य संध्यां विधिवत्कृतसर्वोदक क्रियः । उपचंद्रोदतीर्थेषु श्राद्धं विधिवदाचरेत्

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਧਿਆ-ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਨਿਯਤ ਜਲ-ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਉਪ-ਚੰਦ੍ਰੋਦਾ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ।

Verse 52

आवाहनार्घ्यरहितं पिंडान्दद्यात्प्रयत्नतः । वसुरुद्रादितिसुतस्वरूपपुरुषत्रयम्

ਯਤਨ ਨਾਲ ਆਵਾਹਨ ਅਤੇ ਅਰਘ੍ਯ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪਿੰਡ ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਤਿੰਨ ਪੁਰੁਸ਼-ਰੂਪਾਂ ਵਜੋਂ—ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਆਦਿਤ੍ਯਾਂ ਦੇ ਸਵਰੂਪ।

Verse 53

मातामहांस्तथोद्दिश्य तथान्यानपि गोत्रजान् । गुरुश्वशुरबंधूनां नामान्युच्चार्य पिंडदः

ਮਾਤਾਮਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਗੋਤ੍ਰ ਦੇ ਹੋਰ ਸਗੇ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ, ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਗੁਰੂ, ਸਹੁਰੇ ਅਤੇ ਬੰਧੂਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਕੇ ਪਿੰਡ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 54

कुर्वञ्छ्राद्धं च तीर्थेस्मिञ्छ्रद्धयोद्धरतेखिलान् । गयायां पिंडदानेन यथा तुप्यंति पूर्वजाः

ਇਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਨਾਲ ਪੂਰਵਜ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 55

तथा चंद्रोदकुंडेऽत्र श्राद्धैस्तृप्यंति पूर्वजाः । गयायां च यथा मुच्येत्सर्वर्णात्पितृजान्नरः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਥੇ ਚੰਦ੍ਰੋਦ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੂਰਵਜ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤ੍ਰ-ਰਿਣ ਆਦਿ ਸਭ ਵੰਸ਼ਜ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 56

तथा प्रमुच्यते चर्णाच्चंद्रोदे पिण्डदानतः । यदा चंद्रेश्वरं द्रष्टुं यायात्कोपि नरोत्तमः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਦ੍ਰੋਦ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉੱਤਮ ਨਰ ਚੰਦ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ,

Verse 57

तदा नृत्यंति मुदितास्तत्पूर्वप्रपितामहाः । अयं चंद्रोदतीर्थेस्मिंस्तर्पणं नः करिष्यति

ਤਦ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਲੜੀ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਪਰਪਿਤਾਮਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ: ‘ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਚੰਦ੍ਰੋਦਾ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਤਰਪਣ ਕਰੇਗਾ।’

Verse 58

अस्माकं मंदभाग्यत्वाद्यदि नैव करिष्यति । तदातत्तीर्थ संस्पर्शादस्मत्तृप्तिर्भविष्यति

‘ਪਰ ਜੇ ਸਾਡੇ ਮੰਦ-ਭਾਗ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਹ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਡੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।’

Verse 59

स्पृशेन्नापि यदा मंदस्तदा द्रक्ष्यति तृप्तये । एवं श्राद्धं विधायाथ स्पृष्ट्वा चंद्रेश्वरं व्रती । संतर्प्य विप्रांश्च यतीन्कुर्याद्वै पारणं ततः

ਜੇ ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ ਮਨੁੱਖ ਛੂਹੇ ਵੀ ਨਾ, ਤਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਤਾਂ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਚੰਦ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਕੇ, ਵ੍ਰਤੀ—ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਯਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ—ਫਿਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਰਣ ਕਰੇ।

Verse 60

एवं व्रते कृते काश्यां सदर्शे सोमवासरे । भवेदृणत्रयान्मुक्तो मृगांकमदनुग्रहात्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮ੍ਰਿਗਾਂਕ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 61

अत्र यात्रा महाचैत्र्यां कार्या क्षेत्रनिवासिभिः । तारकज्ञानलाभाय क्षेत्रविघ्ननिवर्तिनी

ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਚੈਤ੍ਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਖੇਤਰ-ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਤਰਾ-ਜੁਲੂਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਤਾਰਕ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਘਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 62

चंद्रेश्वरं समभ्यर्च्य यद्यन्यत्रापि संस्थितः । अघौघपटलीं भित्त्वा सोमलोकमवाप्स्यति

ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਵੱਸਦਾ ਹੋਵੇ, ਚੰਦਰేశਵਰ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਘਣੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਸੋਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 63

कलौ चंद्रेशमहिमा नाभाग्यैरवगम्यते । अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि परं गुह्यं निशापते

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਅਭਾਗਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਦਰೇಶ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਨਿਸ਼ਾਪਤੇ (ਚੰਦਰਮਾ), ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਇਕ ਪਰਮ ਗੁਪਤ ਭੇਦ ਦੱਸਾਂਗਾ।

Verse 64

सिद्धयोगीश्वरं पीठमेतत्साधकसिद्धिदम् । सुरासुरेषु गंधर्व नागविद्याधरेष्वपि

ਇਹ ਸਿੱਧ ਯੋਗੀਸ਼ਵਰ ਦਾ ਪੀਠ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਧਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਦੇਵਾਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 65

रक्षोगुह्यकयक्षेषु किंनरेषु नरेषु च । सप्तकोट्यस्तु सिद्धानामत्र सिद्धा ममाग्रतः

ਰਾਖਸ਼ਾਂ, ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ, ਯਕ੍ਸ਼ਾਂ, ਕਿੰਨਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਭੀ—ਸਿੱਧਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਕਰੋੜ ਕੋਟੀਆਂ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਹੀ ਉਹ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹੋਏ ਹਨ।

Verse 66

षण्मासं नियताहारो ध्यायन्विश्वेश्वरीमिह । चंद्रेश्वरार्चनायातान्सिद्धान्पश्यति सोऽग्रगान्

ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਨਿਯਮਿਤ ਆਹਾਰ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਅਗਵਾਨ ਸਿੱਧਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚੰਦਰੈਸ਼੍ਵਰ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 67

सिद्धयोगीश्वरी साक्षाद्वरदा तस्य जायते । तवापि महती सिद्धिः सिद्धयोगीश्वरीक्षणात्

ਸਿੱਧਯੋਗੀਸ਼੍ਵਰੀ ਆਪ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਭੀ, ਸਿੱਧਯੋਗੀਸ਼੍ਵਰੀ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਸਿੱਧੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ।

Verse 68

संति पाठान्यनेकानि क्षितौ साधकसिद्धये । परं योगीश्वरी पीठाद्भूपृष्ठेनाशु सिद्धिदम्

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਧਕਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਅਨੇਕ ਪਾਠ ਤੇ ਤੀਰਥ ਹਨ; ਪਰ ਯੋਗੀਸ਼੍ਵਰੀ ਪੀਠ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ—ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੱਠ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 69

यत्र चंद्रेश्वरं लिंगं त्वयेदं स्थापितं शशिन् । इदमेव हि तत्पीठमदृश्यमकृतात्मभिः

ਹੇ ਸ਼ਸ਼ਿਨ (ਚੰਦ੍ਰਮਾ), ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਚੰਦਰੈਸ਼੍ਵਰ ਦਾ ਇਹ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ—ਇਹੀ ਨਿਸਚਿਤ ਉਹ ਪੀਠ ਹੈ, ਜੋ ਅਕ੍ਰਿਤਾਤਮਾ (ਅਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਨ) ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 70

जितकामा जितक्रोधा जितलोभस्पृहास्मिताः । योगीश्वरीं प्रपश्यंति मम शक्तिपरां हिताम्

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗੀਸ਼ਵਰੀ—ਮੇਰੀ ਪਰਮ, ਹਿਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ—ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 71

ये तु प्रत्यष्टमि जनास्तथा प्रति चतुर्दशि । सिद्धयोगीश्वरीपीठे पूजयिष्यंति भाविताः

ਪਰ ਜੋ ਲੋਕ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਅਸ਼ਟਮੀ ਅਤੇ ਹਰ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧਯੋਗੀਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਪੀਠ ਉੱਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ,

Verse 72

अदृष्टरूपां सुभगां पिंगलां सर्वसिद्धिदाम् । धूपनैवेद्यदीपाद्यैस्तेषामाविर्भविष्यति

ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਸੁਭਾਗੀ ਪਿੰਗਲਾ—ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ—ਧੂਪ, ਨੈਵੇਦ੍ਯ, ਦੀਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 73

इति दत्त्वा वराञ्छंभुस्तस्मै चंद्रमसे द्विज । अंतर्हितो महेशानस्तत्र वैश्वेश्वरे पुरे

ਇਉਂ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਉਹ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸ਼ੰਭੂ—ਮਹੇਸ਼ਾਨ—ਉਥੇ ਵੈਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਗਰ (ਕਾਸ਼ੀ) ਵਿੱਚ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 74

तदारभ्य च लोकेऽस्मिन्द्विजराजोधिपोभवत् । दिशोवितिमिराः कुर्वन्निजैः प्रसृमरैः करैः

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਧਕਾਰ-ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 75

सोमवारव्रतकृतः सोमपानरता नराः । सोमप्रभेणयानेन सोमलोकं व्रजंति हि

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੋਮਵਾਰ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੋਮ-ਪਾਨ (ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਮ) ਵਿੱਚ ਰਮਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਸਮ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੇ ਵਿਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸੋਮਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 76

चंद्रेश्वरसमुत्पत्तिं तथा चांद्रमसं तपः । यः श्रोष्यति नरो भक्त्या चंद्रलोके स इज्यते

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਚੰਦਰేశਵਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਤਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਦਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰਿਤ ਤੇ ਪੂਜਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 77

अगस्तिरुवाच । शिवशर्मणि शर्मकारिणीं प थि दिव्ये श्रमहारिणीं गणौ । कथयंतौ तु कथामिमां शुभामुडुलोकं परिजग्मतुस्ततः

ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਉਹ ਦੋ ਗਣ, ਜੋ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਣ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਰਗ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਹਰਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਕਥਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਫਿਰ ਉਡੁਲੋਕ—ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ—ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।