Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 84

Devanagari script

कुतस्त्वच्छाटकः पत्नि मांजिष्ठो यो मयाऽर्पितः । लंबते वस्त्रधान्यांयस्तथ्यं ब्रूहि भयं त्यज

Transliteration

kutastvacchāṭakaḥ patni māṃjiṣṭho yo mayā'rpitaḥ | laṃbate vastradhānyāṃyastathyaṃ brūhi bhayaṃ tyaja

Translation

“ਹੇ ਪਤਨੀ, ਉਹ ਲਾਲੀਮਾਂ ਵਾਲਾ ਚੋਗਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ? ਜੋ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਟੰਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਸੱਚ ਬੋਲ, ਡਰ ਛੱਡ ਦੇ।”

Word by Word

• कुतः: from where/whence
• कुतः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कुतः (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: from where/whence)

• त्वत्: from you
• त्वत्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; सर्वनाम

• चाटकः: cloak/garment (chāṭaka)
• चाटकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चाटक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पत्नि: O wife
• पत्नि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• मांजिष्ठः: madder-colored/red-dyed
• मांजिष्ठः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मांजिष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• यः: which/that (who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धबोधक-यत् (relative pronoun)

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम

• अर्पितः: given/offered
• अर्पितः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्प् (धातु) + अर्पित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (predicate participle)

• लम्बते: hangs/dangles
• लम्बते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लम्ब् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• वस्त्रधान्याम्: in the cloth-and-grain (store/heap)
• वस्त्रधान्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वस्त्र + धान्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (वस्त्रं च धान्यं च)

• यत्: that which
• यत्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धबोधक-यत्

• तथ्यम्: the truth
• तथ्यम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तथ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• ब्रूहि: tell/say
• ब्रूहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• भयम्: fear
• भयम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• त्यज: abandon
• त्यज: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Dīkṣita

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Wife

Visual Art Cues

Scene: The father points to the empty clothes-store area where a reddish garment once hung; the wife appears frightened; the scene foreshadows deeper loss and possible wrongdoing.

Characters & Entities

• Dīkṣita
• Dīkṣitāyinī
• garment (chāṭaka/vastra)
• māṃjiṣṭha dye

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma requires satya (truth) and bhaya-tyāga (freedom from fear), even when dealing with loss, blame, or possessions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative is embedded in Kāśī-khaṇḍa, but this verse does not directly praise a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a moral-psychological injunction to speak truth and abandon fear.