Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 17

Devanagari script

उभाभ्यां शिवशक्तिभ्या युवाभ्यां निजलीलया । उत्पादिता क्रियाशक्तिस्ततः सर्वमिदं जगत्

Transliteration

ubhābhyāṃ śivaśaktibhyā yuvābhyāṃ nijalīlayā | utpāditā kriyāśaktistataḥ sarvamidaṃ jagat

Translation

ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ—ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ—ਆਪਣੀ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ; ਉਸੇ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

Word by Word

• उभाभ्याम्: by both (of you two)
• उभाभ्याम्: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: उभ (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण; नपुंसकलिङ्गे (सामान्य-प्रयोगः), तृतीया-विभक्तिः (करण/सह), द्विवचनम्; instrumental dual

• शिवशक्तिभ्याम्: by (the two) powers of Śiva
• शिवशक्तिभ्याम्: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शिवशक्ति (प्रातिपदिक; शिव + शक्ति)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, द्विवचनम्; instrumental dual; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य शक्तिः)

• युवाभ्याम्: by you two
• युवाभ्याम्: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; तृतीया-विभक्तिः, द्विवचनम्; instrumental dual (by you two)

• निजलीलया: by (your) own play
• निजलीलया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: निजलीला (प्रातिपदिक; निज + लीला)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; instrumental singular; कर्मधारयः (निजा लीला)

• उत्पादिता: produced/created
• उत्पादिता: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: उत् + √पद्/√पाद् (धातु) → उत्पादित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्तः; भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; past passive participle ‘produced/created’ (agreeing with क्रियाशक्तिः)

• क्रियाशक्तिः: the power of action
• क्रियाशक्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्रियाशक्ति (प्रातिपदिक; क्रिया + शक्ति)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (क्रियायाः शक्तिः)

• ततः: therefrom/then
• ततः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः: अव्यय-क्रियाविशेषणम् (तस्मात्/ततः = ‘therefrom/then’)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular (qualifying इदम् जगत्)

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular (this)

• जगत्: world/universe
• जगत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular

Speaker

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A cosmic tableau: Śiva and Śakti as a unified divine pair emanating a radiant stream labeled kriyā-śakti, from which galaxies, rivers, mountains, and beings unfold like a mandala.

Characters & Entities

• Śiva
• Śakti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Creation is understood as the divine play of Śiva and Śakti, with the universe arising through kriyā-śakti (the power of action).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader context is Kāśī (Vārāṇasī) in the Kāśīkhaṇḍa, though this verse itself is primarily cosmological rather than site-descriptive.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual (snāna, dāna, japa, vrata) is prescribed in this verse.