Adhyaya 7

Verse 1

श्रीसूत उवाच । स्वसैन्यमवलोक्याथ महिषो दानवेश्वरः । हतं देव्या महाक्रोधाच्चंडकोपमथाब्रवीत्

ਸ਼੍ਰੀ ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਮਹੀਸ਼, ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਚੰਡਕੋਪ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ।

Verse 2

महिष उवाच । चंडकोप महावीर्य युद्ध्यस्वैनां दुरात्मिकाम् । तथास्त्विति स चोक्त्वाथ चंडकोपः प्रतापवान्

ਮਹੀਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਵੀਰ ਚੰਡਕੋਪ! ਇਸ ਦੁਰਮਤਿ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰ। ‘ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ’ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਚੰਡਕੋਪ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 3

अवाकिरद्बाणवर्षैर्देवीं समरमूर्द्धनि । बाणजालानि तस्याशु चंडकोपस्य लीलया

ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ; ਚੰਡਕੋਪ ਨੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬੌਛਾਰਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ।

Verse 4

छित्त्वा जघान शस्त्रेण चंडकोपस्य सांबिका । चकर्त वाजिनोऽप्यस्य सारथिं च ध्वजं धनुः

ਅੰਬਿਕਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਢ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਚੰਡਕੋਪ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਉਸਨੇ ਉਸਦੇ ਘੋੜੇ, ਸਾਰਥੀ, ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।

Verse 5

उन्ममाथ रथं चापि तं बाणैर्हृद्यताडयत् । स भग्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः

ਉਸਨੇ ਉਸਦਾ ਰਥ ਵੀ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਧਨੁਸ਼, ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ ਰਥ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਸਾਰਥੀ ਨਾਲ ਉਹ ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 6

चंडकोपस्ततो देवीं खड्गचर्मधरोऽभ्यगात् । खड्गेन सिंहमाजघ्ने देव्या वाहं महासुरः

ਫਿਰ ਚੰਡਕੋਪ, ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਢਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦੇ ਵਾਹਨ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।

Verse 7

देवीमपि भुजे सव्ये खड्गेन प्रजघान सः । खङ्गो देव्या भुजे सव्ये व्यशीर्यत सहस्रधा

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ 'ਤੇ ਵੀ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਦੇਵੀ ਦੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ 'ਤੇ ਲੱਗਦਿਆਂ ਹੀ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 8

ततः शूले न महता चंडकोपं तदांबिका । जघान हृदये सोऽपि पपात च ममार च

ਫਿਰ ਅੰਬਿਕਾ ਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਬਰਛੇ (ਸ਼ੂਲ) ਨਾਲ ਚੰਡਕੋਪ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਮਰ ਗਿਆ।

Verse 9

चंडकोपे हते तस्मिन्महावीर्ये महाबले । चित्रभानुर्गजारूढो देवीं तामभ्यधावत

ਜਦੋਂ ਮਹਾਵੀਰ ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਚੰਡਕੋਪ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਦ ਚਿੱਤਰਭਾਨੂ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਵੱਲ ਝਪਟਿਆ।

Verse 10

दिव्यां शक्तिं ससर्जाथ महाघंटारवाकुलाम् । न्यवारयत हुंकारैर्देवी शक्तिं निराकुलाम्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ ਸੁੱਟੀ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਘੰਟੀ ਦੇ ਗੂੰਜਦਾਰ ਨਾਦ ਨਾਲ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਸੀ; ਦੇਵੀ ਨੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗੱਜਦੇ ‘ਹੁੰਕਾਰ’ ਨਾਲ ਉਸ ਅਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।

Verse 11

ततः शूलेन सा देवी चित्रभानुं व्यदारयत् । मृते तस्मिंस्ततो युद्धे करालो द्रुतमभ्यगात्

ਤਦ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰਭਾਨੂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ; ਜਦ ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਦ ਕਰਾਲਾ ਤੁਰੰਤ ਅੱਗੇ ਵਧ ਆਇਆ।

Verse 12

करमुष्टिप्रहारेण सोऽपि देव्या निपातितः । ततो देवी मदोन्मत्तं गदया व्यसुमातनोत्

ਉਹ ਵੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਗਦਾ ਨਾਲ ਮਦੋਨਮੱਤ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਲੀਲਾ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

Verse 13

बाष्कलं पट्टिशेनापि चक्रेणापि तथांतिकम् । प्राहिणोद्यमलोकाय दुर्गा देवी द्विजोत्तमाः

ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ, ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਨੇ ਬਾਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਪੱਟਿਸ਼ (ਯੁੱਧ-ਕੁਹਾੜੀ) ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸੰਘਾਰ ਕੇ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 14

एवमन्यान्महाकायान्मंत्रिणो महिषस्य च । शूलेन प्रोथयित्वाथ प्राहिणोद्यमसादनम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਮਹਾਕਾਯ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਭੇਦ ਕੇ ਯਮਧਾਮ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 15

आत्मसैन्ये हते त्वेवं दुर्गया महिषासुरः । माहिषेणाथ रूपेण गणान्देव्या अभक्षयत्

ਜਦੋਂ ਦੁਰਗਾ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਮਾਰ ਡਾਲੀ, ਤਦ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਨੇ ਭੈਂਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

Verse 16

तुण्डेन निजघानैकान्सुराघातैस्तथापरान् । निश्वासवायुभिश्चान्यान्पातयामास रोषितः

ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਥੁੱਥਣ ਨਾਲ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ, ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ-ਸਮਾਨ ਘਾਤਕ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਝੋਕਿਆਂ ਨਾਲ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ।

Verse 17

देव्या भूतगणं त्वेवं निहत्य महिषासुरः । सिंहं मारयितुं देव्याश्चुक्रोध च ननाद च

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਭੂਤਗਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ; ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਿੰਹ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਉਹ ਗੱਜਿਆ ਤੇ ਗਰਜਿਆ।

Verse 18

ततः सिंहोऽभवत्क्रुद्धो महावीर्यो महाबलः । सुराभि घातनिर्भिन्नमहीतलमहीधरः

ਤਦ ਸਿੰਹ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਉਠਿਆ—ਮਹਾਵੀਰ ਤੇ ਮਹਾਬਲ—ਜਿਵੇਂ ਭਾਰੀ ਟੱਕਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਪਰਬਤ।

Verse 19

महिषासुरमायांतं नखैरेनं व्यदारयत् । चंडिकापि ततः क्रुद्धा वधे तस्याकरोन्मतिम्

ਜਦ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਮਾਇਆ-ਬਲ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਚੰਡਿਕਾ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਬੈਠੀ।

Verse 21

सिंहवेषोऽभवद्दैत्यो महाबलपराक्रमः । देवी तस्य शिरोयावच्छेत्तुं बुद्धिमधारयत्

ਦੈਤ ਨੇ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵੇਸ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਮਹਾਂ ਬਲ ਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟਣ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਧਾਰ ਲਿਆ।

Verse 22

तावत्स पुरुषो भूत्वा खड्गपाणिरदृश्यत । अथ तं पुरुषं देवी खड्गहस्तं शरोत्करैः

ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਕੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਖਡਗ ਧਾਰੇ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਤਦ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਖਡਗਧਾਰੀ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ।

Verse 23

जघान तीक्ष्णधाराग्रैः परमर्मविदारणैः । ततः स पुरुषो विप्रा गजोऽभूद्धस्तदन्तवान्

ਉਸ ਨੇ ਤੀਖੇ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਅਗਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਰਮਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਉਹ ਪੁਰਖ ਸੁੰਡ ਤੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਗਜ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 24

दुर्गाया वाहनं सिंहं करेण विचकर्ष च । ततः सिंहः करं तस्य विचकर्त नखांकुरैः

ਉਸ ਨੇ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਵਾਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਘਸੀਟਿਆ। ਤਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਖਾਂ ਦੇ ਅੰਕੁਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਚੀਰ ਕੇ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 25

भूयो महासुरो जातो माहिषं वेषमाश्रितः । ततः क्रुद्धा भद्रकाली महत्पानमसेवत

ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾ ਅਸੁਰ ਮੁੜ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮਹਿਸ਼ ਦੇ ਵੇਸ ਨੂੰ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਤਦ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਭਦ੍ਰਕਾਲੀ ਨੇ ਮਹਾਨ ਮਧੁ-ਪਾਨ ਕੀਤਾ, ਨਿਰਣਾਇਕ ਯੁੱਧ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।

Verse 26

ततः पानवशा न्मत्ता जहासारुणलोचना । महिषः सोऽपि गर्वेण शृंगाभ्यां पर्वतोत्करान्

ਤਦ ਪਾਨ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਮੱਤੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਹੱਸ ਪਈ—ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਰੁਣ ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਦਮਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਮਹਿਸ਼-ਦੈਤ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਫੂਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਉਛਾਲਣ ਲੱਗਾ।

Verse 27

चंडिकां प्रतिं चिक्षेप सा च तानच्छिनच्छरैः । ततो देवी जग न्माता महिषासुरमब्रवीत्

ਉਸ ਨੇ ਚੰਡਿਕਾ ਵੱਲ ਸੁੱਟਿਆ; ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸਭ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤੇ। ਤਦ ਦੇਵੀ, ਜਗਤ-ਮਾਤਾ, ਨੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 28

देव्युवाच । कुरु गर्वं क्षणं मूढ मधु यावत्पिबाम्यहम् । निवृत्तमधुपानाहं त्वां नयिष्ये यमक्षयम्

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮੂੜ੍ਹ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਇਹ ਮਧੁ ਪੀਂਦੀ ਹਾਂ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਆਪਣਾ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰ ਲੈ। ਮਧੁ-ਪਾਨ ਮੁਕਾ ਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਧਾਮ—ਤੇਰੇ ਨਾਸ—ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗੀ।”

Verse 29

हते त्वयि दुराधर्षे मया दैवतकंटके । स्वंस्वं स्थानं प्रपद्यंतां सिद्धा साध्या मरुद्गणाः

“ਹੇ ਦੁਰਜੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕਾਂਟੇ ਸਮਾਨ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਤਦ ਸਿੱਧ, ਸਾਧ੍ਯ ਅਤੇ ਮਰੁਤ-ਗਣ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ।”

Verse 31

दक्षिणस्योदधेस्तीरेप्रदुद्राव त्वरान्वितः । अनुदुद्राव तं देवी सिंहमारुह्य वाहनम्

ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਦੌੜਦਾ ਭੱਜਿਆ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵਾਹਨ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ।

Verse 32

अनुद्रुतस्ततो देव्या महिषो दानवेश्वरः । धर्मपुष्कीरणीतोये दशयोजनमायते

ਦੇਵੀ ਵੱਲੋਂ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਮਹੀਸ਼ ਧਰਮਪੁਸ਼ਕਰੀ ਝੀਲ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਘੁੱਸ ਗਿਆ, ਜੋ ਦਸ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਸੀ।

Verse 33

प्रविश्यांतर्हितस्तस्थौ दुर्गाताडनविह्वलः । ततो दुर्गा समासाद्य धर्मपुष्करिणीतटम्

ਉਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਅੰਦਰ ਲੁਕਿਆ ਰਹਿਆ, ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਹਲ। ਤਦ ਦੁਰਗਾ ਧਰਮਪੁਸ਼ਕਰੀ ਦੇ ਤਟ ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੀ।

Verse 34

नददर्शासुरं तत्र महिषं चंडिका तदा । अशरीरा ततो वाणी दुर्गा देवीमभाषत

ਤਦ ਚੰਡਿਕਾ ਨੇ ਉੱਥੇ ਮਹੀਸ਼ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਅਸ਼ਰੀਰੀ ਵਾਣੀ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 35

भद्रकालि महादेवि महिषो दानवस्त्वया । ताडितो मुष्टिना भद्रे धर्मपुष्करिणीजले

“ਹੇ ਭਦ੍ਰਕਾਲੀ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ! ਇਹ ਮਹੀਸ਼ ਦਾਨਵ, ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਧਰਮਪੁਸ਼ਕਰੀ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਮੁੱਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਹਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।”

Verse 36

अस्मिन्नंतर्हितः शेते भयार्तो मारयस्व तम् । येनकेनाप्युपायेन चैनं प्राणैर्वियोजय

ਇੱਥੇ ਉਹ ਲੁਕਿਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਡਰ ਨਾਲ ਵਿਹਲ—ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ। ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਉਪਾਯ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜ ਦੇ।

Verse 37

एवं वाचाऽशरी रिण्या कथिता चंडिका तदा । प्राह स्ववाहनं सिंहमसुरेंद्रवधोद्यता

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸ਼ਰੀਰੀ ਵਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਚੰਡਿਕਾ ਨੇ ਤਦ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵਧ ਕਰਨ ਲਈ ਤਤਪਰ।

Verse 38

मृगेंद्र सिंहविक्रांत महावलपराक्रम । धर्मपुष्कीरणीतोयं निःशेषं पीय तां त्वया

ਹੇ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਸਿੰਘ-ਸਮ ਗਤੀ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਬਲ ਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ! ਧਰਮਪੁਸ਼ਕਰিণੀ ਦਾ ਇਹ ਜਲ ਤੂੰ ਨਿਃਸ਼ੇਸ਼ ਪੀ ਲੈ।

Verse 39

देव्यैवमुक्तः पंचास्यो धर्मपुष्करिणीजलम् । निःशेषं च पपौ विप्रा यथा पांसुर्भवेत्तथा

ਦੇਵੀ ਦੇ ਇਸ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਪੰਜ-ਮੁਖੀ ਨੇ ਧਰਮਪੁਸ਼ਕਰিণੀ ਦਾ ਜਲ ਨਿਃਸ਼ੇਸ਼ ਪੀ ਲਿਆ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕੇਵਲ ਧੂੜ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇ।

Verse 40

निरगान्महिषो दीनस्ततस्तस्मा ज्जलाशयात् । आयांतमसुरं देवी पादेनाक्रम्य मूर्द्धनि

ਤਦ ਉਹ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਵਾਲਾ ਮਹਿਸ਼-ਅਸੁਰ ਉਸ ਜਲਾਸ਼ਯ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।

Verse 41

कंठं शूलेन तीक्ष्णेन पीडयामास कोपिता । ततो देव्यसिमादाय चकर्तास्य शिरो महत्

ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਕੰਠ ਦਬਾਇਆ; ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।

Verse 42

एवं स महिषो विप्राः सभृत्यबलवाहनः । दुर्गया निहतो भूमौ पपात च ममार च

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਹ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ, ਸੈਨਾਂ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ ਦੁਰਗਾ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਅਤੇ ਮਰ ਗਿਆ।

Verse 43

ततो देवाः सगंधर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः । स्तुत्वा देवीं ततः स्तोत्रैस्तुष्टा जहृषिरे तदा

ਤਦੋਂ ਦੇਵਤਾ ਗੰਧਰਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਝੂਮ ਉਠੇ।

Verse 44

अनुज्ञातास्ततो देव्या देवा जग्मुर्यथागतम् । ततो देवी जगन्माता स्व नाम्ना पुरमुत्तमम्

ਦੇਵੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਦੇਵਤਾ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਜਗਤਮਾਤਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਨਗਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 45

दक्षिणस्य समुद्रस्य तीरे चक्रे तदोत्तरे । ततो देव्यनुशिष्टास्ते देवाः शक्रपुरोगमाः

ਉਸ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਟ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਉਸ ਨਗਰ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲੇ।

Verse 46

पूरयामासुरमृतैर्धर्मपुष्क रिणीं तदा । ततो ह्यमृततीर्थाख्यां लेभे तत्तीर्थमुत्तमम्

ਤਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮਪੁਸ਼ਕਰিণੀ ਨਾਮੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ “ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਤੀਰਥ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰਮ ਮੰਗਲਮਯ ਧਾਮ।

Verse 47

ततो देवी वरमदात्स्वपुरस्य मुदान्विता । पशव्यं चापरोगं च पुरमेतद्भवत्विति

ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ: “ਇਹ ਪੁਰ ਨਿਰੋਗ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਧਨ-ਧਾਨ੍ਯ ਸਮੇਤ ਪਸ਼ੂ-ਸੰਪਦਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ।”

Verse 49

ददौ तीर्थाय च वरं स्नातानामत्र वै नृणाम् । यथाभिलाषं सिद्धिः स्यादित्युक्त्वा सा दिवं ययौ

ਉਸ ਨੇ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਵੀ ਵਰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ: “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨੋਵਾਂਛਿਤ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 50

देवीपत्तनमारभ्य सुमुहूर्ते दिने द्विजाः । विघ्नेश्वरं प्रणम्यादौ सलिलस्वामिनं तथा

ਦੇਵੀਪੱਤਨ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਅਤੇ ਸੁਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਘਨੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਲਿਲਸ੍ਵਾਮੀ ਨੂੰ ਵੀ।

Verse 51

महादेवाभ्यनुज्ञातो रामचंद्रोऽतिधार्मिकः । स्थापयित्वा स्वहस्तेन पाषाणनवकं मुदा

ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਅਨੁਮਤੀ ਨਾਲ, ਅਤਿ ਧਾਰਮਿਕ ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੱਥਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨੌਂ ਪੱਥਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

Verse 52

सेतुमारब्धवान्विप्रा यावल्लंकामतंद्रितः । सिंहासनं समारुह्य रामो नलकृतं शुभम्

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ! ਉਸ ਨੇ ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ ਲੰਕਾ ਤੱਕ ਸੇਤੂ ਬਣਾਉਣਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਨਲ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਸ਼ੁਭ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋਇਆ।

Verse 53

वानरैः कारयामास सेतुमब्धौ नलादिभिः । पर्वताञ्छाखिनोवृक्षान्दृषदः काष्ठसंचयान्

ਨਲ ਆਦਿਕਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੇਤੂ ਬਣਾਇਆ—ਪਹਾੜ, ਟਾਹਣੀਦਾਰ ਰੁੱਖ, ਚਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਤ ਕੇ।

Verse 54

तृणानि च समाजह्रुर्वानरा वनमध्यतः

ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਘਾਹ-ਫੂਸ ਵੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 55

नलस्तानि समादाय चक्रे सेतुं महोदधौ । पंचभिर्दिवसैः सेतुर्यावल्लंकासमीपतः

ਨਲ ਨੇ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਲੈ ਕੇ ਮਹਾਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੇਤੂ ਬਣਾਇਆ। ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਤੂ ਲੰਕਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

Verse 56

दशयोजनविस्तीर्णश्शतयोजनमायतः । कृतः सेतुर्नलेनाब्धौ पुण्यः पापविनाशनः

ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨਲ ਨੇ ਸੇਤੂ ਬਣਾਇਆ—ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ। ਇਹ ਪੁੰਨਮਈ ਸੇਤੂ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 57

देवीपुरस्य निकटे नवपाषाणरूपके । सेतुमूले नरः स्नायात्स्वपापपरिशुद्धये

ਦੇਵੀਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਸੇਤੂ ਦੇ ਮੂਲ-ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਨੌਂ ਪੱਥਰ-ਰੂਪ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 58

चक्रतीर्थे तथा स्नायाद्भजेत्सेत्वधिपं हरिम् । देवीपत्तनमारभ्य यत्कृतं सेतुबंधनम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਸੇਤੂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਹਰੀ ਦਾ ਭਜਨ-ਪੂਜਨ ਕਰੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵੀਪੱਤਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸੇਤੂ-ਬੰਧਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 59

तत्सेतुमूलं विप्रेंद्रा यथार्थं परिकल्पितम् । सेतोस्तु पश्चिमा कोटिर्दर्भशय्या प्रकीर्तिता

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਉਹ ਸਥਾਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੇਤੂ ਦਾ ਮੂਲ ਮੰਨ ਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ; ਅਤੇ ਸੇਤੂ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਸੀਮਾ ‘ਦਰਭਸ਼ਯ੍ਯਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 60

देवीपुरी च प्राक्कोटिरुभयं सेतुमूलकम् । उभयं पुण्यमाख्यातं पवित्रं पापनाशनम्

ਦੇਵੀਪੁਰੀ ਪੂਰਬੀ ਕੋਟਿ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਛੋੜਾਂ ਸੇਤੁਮੂਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਪੁੰਨਮਈ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ—ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।

Verse 61

यत्सेतुमूलं गच्छंति येन मार्गेण वै नराः । तत्तन्मार्गगतास्ते ते तस्मिंस्तस्मिन्विमुक्तिदे

ਲੋਕ ਜਿਸ ਸੇਤੁਮੂਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਚਲਦੇ ਹਨ—ਉਸੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਉਹੀ ਜਨ, ਉਸ-ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 62

स्नात्वादौ सेतुमूले तु चक्रतीर्थे तथैव च । संकल्पपूर्वकं पश्चाद्गच्छेयुः सेतुबंधनम्

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੇਤੁਮੂਲ ਤੇ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਸੰਕਲਪ ਪੂਰਵਕ ਸੇਤੁ-ਬੰਧਨ (ਪੁਲ-ਸਥਾਨ) ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਨ।

Verse 63

देवीपुरे तथा दर्भशय्यायामपि भूसुराः । चक्रतीर्थे शिवे स्नानं पुण्यपापविनाशनम्

ਹੇ ਭੂਸੁਰੋ (ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ), ਦੇਵੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦರ್ಭਸ਼ਯਿਆ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਸ਼ੁਭ ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਪੁੰਨ-ਪਾਪ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 64

स्मरणादुभयत्रापि चक्रतीर्थस्य वै द्विजाः । भस्मीभवंति पापानि लक्षजन्मकृतान्यपि

ਹੇ ਦਵਿਜੋ, ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਦਾ ਕੇਵਲ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ—ਇੱਥੇ ਵੀ ਤੇ ਓੱਥੇ ਵੀ—ਲੱਖ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪ ਵੀ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 65

जन्मापि विलयं यायान्मुक्तिश्चापि करे स्थिता । चक्रतीर्थसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

ਪੁਨਰਜਨਮ ਵੀ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮਾਨੋ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆ ਟਿਕੇ; ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਾ ਕਦੇ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਾ ਕਦੇ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 66

भूलोके यानि तीर्थानि गंगादीनि द्विजोत्तमाः । चक्रतीर्थस्य तान्यद्धा कलां नार्हंति षोडशीम्

ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ, ਭੂਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਵੀ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।

Verse 67

आदौ तु नवपाषाणमध्येऽब्धौ स्नानमाचरेत् । क्षेत्रपिंडे ततः कुर्याच्चक्रतीर्थे तथैव च

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੌਂ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਖੇਤਰ-ਪਿੰਡ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਰਪਣ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਚਕ੍ਰ-ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਵੀ ਓਹੀ ਕਰੇ।

Verse 68

सेतुनाथं हरिं सेवेत्स्वपापपरिशुद्धये । एवं हि दर्भशय्यायां कुर्युस्तन्मार्गतो गताः

ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਸੇਤੁਨਾਥ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦਰਭਾ-ਘਾਹ ਦੀ ਸ਼ਯਿਆ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਕਰਣ।

Verse 69

आरूढं रामचंद्रेण यो नमस्कुरुते जनः । सिंहासनं नलकृतं न तस्य नरकाद्भयम्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਆਰੂੜ੍ਹ ਕੀਤੇ ਸਿੰਹਾਸਨ—ਨਲ ਦੁਆਰਾ ਬਣੇ ਸਿੰਹ-ਸਿੰਹਾਸਨ—ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਰਕ ਦਾ ਭੈ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

Verse 70

सेतुमादौ नमस्कुर्याद्रामं ध्यायन्हृदा तदा । रघुवीरपदन्यास पवित्रीकृतपांसवे

ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸੇਤੁ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ, ਤਦ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ—ਉਸ ਸੇਤੁ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਧੂੜ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਵੀਰ ਦੇ ਚਰਨ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

Verse 71

दशकंठशिरश्छेदहेतवे सेतवे नमः । केतवे रामचंद्रस्य मोक्षमार्गैकहेतवे

ਦਸ਼ਕੰਠ (ਰਾਵਣ) ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਛੇਦ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣੇ ਸੇਤੁ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਰਾਮਚੰਦਰ ਦਾ ਕੇਤੁ, ਮੋਖਸ਼-ਮਾਰਗ ਦਾ ਏਕਮਾਤ੍ਰ ਕਾਰਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 72

सीताया मानसांभोजभानवे सेतवे नमः । साष्टांगं प्रणिपत्यादौ मंत्रेणानेन वै द्विजाः

ਸੀਤਾ ਦੇ ਮਨ-ਕਮਲ ਲਈ ਸੂਰਜ ਸਮਾਨ ਸੇਤੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਦਵਿਜੋ, ਪਹਿਲਾਂ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਇਸੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰੋ।

Verse 73

ततो वेतालवरदं तीर्थं गच्छेन्महाबलम् । तत्र स्नानादवाप्नोति सिद्धिं पारामिकां नरः

ਫਿਰ ਮਹਾਬਲ ਵਾਲੇ ‘ਵੇਤਾਲ-ਵਰਦ’ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 74

योऽध्यायमेनं पठते मनुष्यः शृणोति वा भक्तियुतो द्विजेंद्राः । स्वर्गादयस्तस्य न दुर्लभाः स्युः कैवल्यमप्यस्य करस्थमेव

ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸਵਰਗ ਆਦਿ ਦੁਰਲਭ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ; ਕੈਵਲ੍ਯ ਵੀ ਮਾਨੋ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ।