Adhyaya 4

Verse 1

ऋषय ऊचुः । भगवन्राक्षसः कोऽसौ सूत पौराणिकोत्तम । विष्णुभक्तं महात्मानं यो गालवमबाधत

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਗਵਨ ਸੂਤ, ਪੁਰਾਣਿਕ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਰਾਖਸ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਭਕਤ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਲਵ ਨੂੰ ਪੀੜਿਆ?”

Verse 2

श्रीसूत उवाच । वक्ष्यामि राक्षसं क्रूरं तं विप्राः शृणुतादरात् । यथा स राक्षसो जातो मुनीनां शापवैभवात्

ਸ਼੍ਰੀ ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਮੈਂ ਉਸ ਕ੍ਰੂਰ ਰਾਖਸ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ—ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮਿਆ।”

Verse 3

पुरा कैलासशिखरे हालास्ये शिवमंदिरे । चतुर्विशतिसाहस्रा मुनयो ब्रह्मवादिनः

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ, ਹਾਲਾਸ੍ਯ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਅੰਦਰ, ਚੌਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਮੁਨੀ—ਬ੍ਰਹਮ-ਵਾਦੀ—ਵੱਸਦੇ ਸਨ।

Verse 4

वसिष्ठात्रिमुखाः सर्वे शिवभक्ता महौजसः । भस्मोद्धूलितसर्वांगास्त्रिपुंड्रांकितमस्तकाः

ਵਸਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਅਤ੍ਰੀ ਆਦਿ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਹੇਠ ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭਸਮ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ੍ਰ ਦੀ ਤਿੰਨ ਰੇਖਾਂ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ।

Verse 5

रुद्राक्ष मालाभरणाः पंचाक्षरजपे रताः । हालास्यनाथं भूतेशं चंद्रचूडमुमापतिम्

ਰੁਦ੍ਰਾਖਸ਼ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਅਭਰਣ ਧਾਰੇ, ਪੰਜਾਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਜਪ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਹਾਲਾਸ੍ਯਨਾਥ—ਭੂਤੇਸ਼, ਚੰਦਰਚੂੜ ਸ਼ਿਵ, ਉਮਾ-ਪਤੀ—ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।

Verse 6

उपासांचक्रिरे मुक्त्यै मधुरापुरवासिनः । कदाचित्तत्र गंधर्वो विश्वावसुसुतो बली

ਮਧੁਰਾ ਨਗਰ ਦੇ ਵਾਸੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਵਾਰ ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬਲਵਾਨ ਗੰਧਰਵ, ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 7

दुर्द्दमोनाम विप्रेंद्रा विटगोष्ठीपरायणः । ललनाशतसंयुक्तो विवस्त्रः सलिलाशये

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦੁਰੱਦਮ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਲਾਸੀ ਮੌਜ-ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ। ਸੈਂਕੜੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਉਹ ਜਲਾਸ਼ਯ ਵਿੱਚ ਨੰਗਾ ਹੀ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 8

चिक्रीड स विवस्त्राभिः साकं युवतिभिर्मुदा । हालास्यनाथतीर्थं तद्वसिष्ठो मुनिभिः सह

ਉੱਥੇ ਉਹ ਨੰਗੀਆਂ ਯੁਵਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਹਾਲਾਸ੍ਯਨਾਥ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ। ਤਦ ਵਸਿਸ਼ਠ ਮੁਨੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 9

माध्यंदिनं कर्तुमना ययौ शंकरमंदिरात् । तानृषीनवलोक्याथ रामास्ता भयकातराः

ਮੱਧਿਆਹਨ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਸ਼ਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।

Verse 10

वासांस्याच्छादयामासुर्दुर्द्दमो न तु साहसी । ततो वसिष्ठः कुपितः शशापैनं गत त्रपम्

ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਢੱਕ ਲਏ, ਪਰ ਨਿਰਲੱਜ ਦੁਰੱਦਮ—ਬਿਨਾ ਸੰਯਮ ਦੇ—ਨਾ ਢੱਕਿਆ। ਤਦ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ, ਉਸ ਦੀ ਲਾਜ ਲੁੱਟੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।

Verse 11

वसिष्ठ उवाच । यस्माद्दुर्दम गंधर्व दृष्ट्वास्मांल्लज्जया त्वया । वासो नाच्छादितं शीघ्रं याहि राक्षसतां ततः

ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਹੇ ਗੰਧਰਵ ਦੁਰੱਦਮ! ਸਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੂੰ ਲਾਜ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਵਸਤ੍ਰ ਨਾ ਢੱਕਿਆ; ਇਸ ਕਾਰਨ ਇੱਥੋਂ ਜਾ ਕੇ ਰਾਖਸ਼-ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ।’

Verse 12

इत्युक्त्वा ता स्त्रियः प्राह वसिष्ठो मुनिपुंगवः । यस्मादाच्छादितं वस्त्रं दृष्ट्वास्मांल्ललनोत्तमाः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: ‘ਹੇ ਉੱਤਮ ਨਾਰਿਓ! ਸਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਵਸਤ੍ਰ ਢੱਕ ਲਏ…’

Verse 13

ततो न युष्माञ्छपिष्यामि गन्छध्वं त्रिदिवं ततः । एवमुक्ता वसिष्ठेन रामाः प्रांजलयस्तदा

‘ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ; ਇੱਥੋਂ ਜਾ ਕੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵ, ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੋ।’ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀਆਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।

Verse 14

प्रणिपत्य वसिष्ठं तं भक्तिनम्रेण चेतसा । मुनिमंडलमध्ये तं वसिष्ठमिदमब्रुवन्

ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਿਮ੍ਰ ਚਿੱਤ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮੰਡਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 15

रामा ऊचुः । भगवन्सर्वधर्मज्ञ चतुरानननंदन । दयासिंधोऽवलोक्यास्मान्न कोपं कर्तुमर्हसि

ਰਾਮਾ ਬੋਲੀਆਂ: ਹੇ ਭਗਵਨ, ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਜਾਣਨਹਾਰ, ਚਤੁਰਾਨਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨੰਦਨ! ਹੇ ਦਇਆ-ਸਿੰਧੂ, ਸਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ।

Verse 16

पतिरेवहि नारीणां भूषणं परमुच्यते । पतिहीना तु या नारी शतपुत्रापि सा मुने

ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਨਾਰੀਆਂ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਪਰਮ ਭੂਸ਼ਣ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਨਾਰੀ ਪਤੀ-ਹੀਣ ਹੈ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਵੰਞੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 17

विधवेत्युच्यते लोके तत्स्त्रीणां मरणं स्मृतम् । तत्प्रसादं कुरु मुने पत्यावस्माक मादरात्

ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ‘ਵਿਧਵਾ’ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਨਾਰੀਆਂ ਲਈ ਮਰਨ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸਾਡੇ ਪਤੀ ਦੇ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਕਰੋ।

Verse 19

एकोऽपराधः क्षंतव्यो मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः । क्षमां कुरु दयासिंधो युष्मच्छिष्येऽत्र दुर्दमे

ਤੱਤਵ-ਦਰਸ਼ੀ ਮੁਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧ ਤਾਂ ਖ਼ਸ਼ਮਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦਇਆ-ਸਿੰਧੂ, ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਦੁਰਦਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਦਮ੍ਯ ਹੈ, ਮਾਫ਼ੀ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।

Verse 20

न मे स्याद्वचनं मिथ्या कदाचिदपि सुभ्रुवः । उपायं वः प्रवक्ष्यामि शृणुध्वं श्रद्धया सह

ਹੇ ਸੁਭ੍ਰੂਵੋ, ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਕਦੇ ਵੀ ਮਿਥਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਉਪਾਯ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਸ਼ਰਧਾ ਸਮੇਤ ਸੁਣੋ।

Verse 21

षोडशाब्दावधिः शापो भर्तुर्वो भविता ध्रुवम् । षोडशाब्दावधौ चैष दुर्दमो राक्षसाकृतिः

ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇਗਾ। ਉਹਨਾਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਦੁਰਦਮ ਰਾਖਸ਼-ਰੂਪ ਧਾਰੇ ਰਹੇਗਾ।

Verse 22

यदृच्छयाचक्र तीर्थं गमिष्यति सुरांगनाः । आस्ते तत्र महायोगी गालवो विष्णुतत्परः

ਯਾਦ੍ਰਿਚ্ছਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੁਰ-ਅੰਗਨੋ, ਉਹ ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇਗਾ। ਉੱਥੇ ਮਹਾਯੋਗੀ ਗਾਲਵ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਤਤਪਰ ਹੈ।

Verse 23

भक्ष्यार्थं तं मुनिं सोऽयं राक्षसोभिगमिष्यति । ततो गालवरक्षार्थं प्रेरितं चक्रमुत्तमम्

ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਭੱਖਣ ਲਈ ਇਹ ਰਾਖਸ਼ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਵੇਗਾ। ਤਦ ਗਾਲਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉੱਤਮ ਚਕ੍ਰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਚਲ ਪਵੇਗਾ।

Verse 24

विष्णुनास्य शिरो रामा हरिष्यति न संशयः । ततः स्वरूपमासाद्य शापान्मुक्तः सुदुर्दमः

ਹੇ ਰਾਮਾਵੋ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਇਸ ਦਾ ਸਿਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕੱਟ ਦੇਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਸੱਚਾ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸੁਦੁਰਦਮ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 25

पतिर्वस्त्रिदिवं भूयो गंतास्त्यत्र न संशयः । ततस्त्रिदिवमासाद्य दुर्द्दमोऽयं पतिर्हि वः

ਤੁਹਾਡਾ ਪਤੀ ਮੁੜ ਤ੍ਰਿਦਿਵ (ਸੁਰਲੋਕ) ਨੂੰ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਇਹ ਦੁਰਦਮ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਪਤੀ (ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ) ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 26

रमयिष्यति सुन्दर्यो युष्मान्सुन्दरवेषभृत् । श्रीसूत उवाच । इत्युक्त्वा तु वसिष्ठस्ता दुर्दमस्य वरांगनाः

“ਸੁੰਦਰ ਵੇਸ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿਓ, ਆਨੰਦਿਤ ਕਰੇਗਾ।” ਸ਼੍ਰੀ ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਦੁર્દਮ ਦੀਆਂ ਉੱਤਮ ਵਰਾਂਗਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 27

स्वाश्रमं प्रययौ तूर्णं हालास्येश्वरभक्तिमान् । अथ रामास्तमालिंग्य दुर्द्दमं पतिमातुराः

ਹਾਲਾਸ੍ਯੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਭਗਤ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਦੁਖੀ ਰਾਮਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੁર્દਮ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ।

Verse 28

रुरुदुः शोकसंविग्ना दुःखसागरमध्यगाः प्र । पश्यंतीषु तास्वेव दुर्दमो राक्षसोऽभवत्

ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀਆਂ ਹੋਣ, ਰੋ ਪਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਦੁर्दਮ ਰਾਖਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 29

महादंष्ट्रो महाकायो रक्तश्मश्रुशिरोरुहः । तं दृष्ट्वा भयसंविग्ना जग्मू रामास्त्रिविष्टपम्

ਵੱਡੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਾਇਆ ਵਾਲਾ, ਲਾਲ ਦਾਢੀ ਤੇ ਕੇਸਾਂ ਵਾਲਾ—ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀਆਂ ਰਾਮਾਵਾਂ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸਵਰਗ) ਨੂੰ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ।

Verse 30

ततो राक्षसवेषोऽयं दुर्दमो भैरवाकृतिः । भक्षयन्प्राणिनः सर्वान्देशाद्देशं वनाद्वनम्

ਫਿਰ ਰਾਖਸ਼ ਦੇ ਵੇਸ ਵਿਚ, ਭੈਰਵ ਵਰਗੀ ਭਿਆਨਕ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲਾ ਇਹ ਦੁर्दਮ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਸ਼ੋਂ-ਦੇਸ਼, ਜੰਗਲੋਂ-ਜੰਗਲ ਭਟਕਣ ਲੱਗਾ।

Verse 31

भ्रमन्न निलवेगोऽसौ धर्मतीर्थं ततो ययौ । एवं षोडशवर्षाणि भ्रमतोऽस्य ययुस्तदा

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਨੀਲ-ਵੇਗ ਬੇਚੈਨੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਧਰਮਤੀਰਥ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਟਕਦਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਏ।

Verse 32

ततस्तु षोडशाब्दांते राक्षसोयं मुनीश्वराः । भक्षितुं गालवमुनिं धर्मतीर्थनिवासिनम्

ਫਿਰ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰੋ, ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਧਰਮਤੀਰਥ ਵਿਖੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗਾਲਵ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਤੁਰ ਪਿਆ।

Verse 33

उपाद्रवद्वायुवेगः सचास्तौषीज्जनार्दनम् । गालवेन स्तुतो विष्णुस्तदा चक्रमचोदयत्

ਵਾਯੂਵੇਗ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦੌੜਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ। ਤਦ ਗਾਲਵ ਦੁਆਰਾ ਉਸਤਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚੱਕਰ ਚਲਾਇਆ।

Verse 34

रक्षितुं गाल वमुनिं राक्षसेन प्रपीडितम् । अथागत्य हरेश्चक्रं राक्षसस्य शिरोऽहरत्

ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੁਆਰਾ ਸਤਾਏ ਗਏ ਗਾਲਵ ਮੁਨੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ, ਹਰੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਉੱਥੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।

Verse 35

ततोऽयं राक्षसं देहं त्यक्त्वा दिव्यकलेवरः । विमानवरमारुह्य दुर्दमः पुष्पवर्षितः

ਫਿਰ, ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਦਿਵਯ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਦੁਰਦਮ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।

Verse 36

प्रांजलिः प्रणतो भूत्वा ववन्दे तं सुदर्शनम् । तुष्टाव श्रुतिरम्याभिर्वाग्भिरग्र्याभिरादरात्

ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਿਮਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਨੂੰ ਰਮਣੀਯ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਉੱਤਮ ਵਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 37

दुर्दम उवाच । सुदर्शन नमस्तेऽस्तु विष्णुहस्तैकभूषण । नमस्तेऽसुरसंहर्त्रे सहस्रादित्यतेजसे

ਦੁਰਦਮ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ—ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਹੱਥ ਦਾ ਇਕੋ ਅਲੰਕਾਰ। ਹੇ ਅਸੁਰ-ਸੰਹਾਰਕ, ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਤੇਜਸਵੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।”

Verse 38

कृपालेशेन भवतस्त्यक्त्वाहं राक्षसीं तनुम् । स्वरूपमभजं विष्णोश्चक्रायुध नमोऽस्तु ते

“ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਇਕ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸੱਚਾ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਚਕ੍ਰਾਯੁਧ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।”

Verse 39

अनुजानीहि मां गन्तुं त्रिदिवं विष्णुवल्लभ । भार्या मे परिशोचंति विरहातुरचेतसः

“ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਵੱਲਭ, ਮੈਨੂੰ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ। ਮੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਮਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।”

Verse 40

त्वन्मनस्को भविष्यामि यावज्जीवं यथाह्यहम् । तथा कृपां कुरुष्व त्वं मयि चक्र नमोऽस्तु ते

“ਜਦ ਤੱਕ ਜੀਵਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਾਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਚਕ੍ਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।”

Verse 41

एवं स्तुतं विष्णुचक्रं दुर्दमेन सभक्तिकम् । अनुजग्राह सहसा तथास्त्विति मुनीश्वराः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਰਦਮ ਨੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ; ਤਦ ਉਹ ਚੱਕਰ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਤਥਾਸਤੁ,” ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ।

Verse 42

चक्रायुधाभ्यनुज्ञातो दुर्दमो गालवं मुनिम् । प्रणम्य तेनानुज्ञातो गन्धर्वस्त्रिदिवं ययौ

ਚਕ੍ਰਾਯੁਧ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਦੁਰਦਮ ਨੇ ਮੁਨੀ ਗਾਲਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਗੰਧਰਵ ਤ੍ਰਿਦਿਵ (ਸਵਰਗ) ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 43

दुर्दमे तु गते स्वर्गं गालवो मुनिपुंगवः । स चक्रं प्रार्थयामास विष्ण्वायुधमनुत्तमम्

ਦੁਰਦਮ ਦੇ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਮੁਨੀਪੁੰਗਵ ਗਾਲਵ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅਨੁੱਤਮ ਆਯੁਧ—ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 44

चक्रायुध नमामि त्वां महासुरविमर्द्दन । देवीपट्टण पर्यंते धर्मतीर्थे ह्यनुत्तमे

ਹੇ ਚਕ੍ਰਾਯੁਧ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮਹਾ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕ! ਦੇਵੀਪੱਟਣ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੱਕ, ਇਸ ਅਨੁੱਤਮ ਧਰਮਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰ।

Verse 45

सन्निधानं कुरुष्व त्वं सर्वपापविनाशनम् । त्वत्सन्निधानात्सर्वेषां स्नातानां पापिनामिह

ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਸਾਨ্নਿਧ੍ਯ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਸਾਨ্নਿਧ੍ਯ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਪੀ ਵੀ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 46

पापनाशं कुरुष्व त्वं मोक्षं च कुरु शाश्वतम् । चक्रतीर्थमिति ख्यातिं लोकस्य परिकल्पय

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਮੋਖਸ਼ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼। ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ‘ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ’ ਨਾਮ ਦੀ ਖਿਆਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ।

Verse 47

त्वत्सन्निधानादत्रत्यमुनीनां भयनाशनम् । इतः परं भवत्वार्य चक्रायुध नमोऽस्तु ते

ਤੇਰੀ ਸਨਿੱਧੀ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦਾ ਡਰ ਨਾਸ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਤੋਂ ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਆਰਯ ਚਕ੍ਰਾਯੁਧ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 48

भूतप्रेतपिशाचेभ्यो भयं मा भवतु प्रभो । इति संप्रार्थितं चक्रं गालवेन मुनीश्वराः

“ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ, ਭੂਤਾਂ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਡਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਗਾਲਵ ਨੇ ਚਕ੍ਰ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 49

तथैवा स्त्विति सम्भाष्य तस्मिंस्तीर्थे तिरोहितम् । श्रीसूत उवाच । एवं वः कथितो विप्रा राक्षसस्स भवो मया

“ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,” ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਚਕ੍ਰ ਉਸੇ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼੍ਰੀ ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਈ ਹੈ।

Verse 50

माहात्म्यं चक्र तीर्थस्य कथितं च मलापहम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते मानवो भुवि

ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਮਲ-ਅਪਹਾਰੀ ਹੈ, ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 51

ऋषय ऊचुः । व्यासशिष्य महाप्राज्ञ सूत पौराणिकोत्तम । आरभ्य दर्भशयनमादेवीपत्तनावधि

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸੂਤ! ਵਿਆਸ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ, ਮਹਾ-ਪ੍ਰਾਜ্ঞ, ਪੁਰਾਣ-ਵਕਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉੱਤਮ—ਦਰਭਸ਼ਯਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੇਵੀਪੱਤਨ ਤੱਕ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਆਰੰਭ ਕਰ ਕੇ ਸੁਣਾਓ।”

Verse 52

बहुव्यायामसंयुक्तं चक्रतीर्थमनुत्तमम् । ययौ विच्छिन्नतां मध्ये कथं कथय सांप्रतम्

“ਮਹਾਨ ਪਰਿਸ਼੍ਰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ, ਅਨੁੱਤਮ ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਆਪਣੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਟੁੱਟ-ਵਿੱਛੁੜ ਗਿਆ? ਇਹ ਗੱਲ ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਕਥਨ ਕਰੋ।”

Verse 53

एनं मनसि तिष्ठन्तं संशयं छेत्तुमर्हसि । श्रीसूत उवाच । पुरा हि पर्वताः सर्वे जातपक्षा मनोजवाः

“ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਜੋ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਕੱਟ ਦਿਓ।” ਸ਼੍ਰੀ ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ ਪੱਖ ਲਾ ਕੇ ਮਨ ਦੀ ਗਤੀ ਵਰਗੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਸਨ।”

Verse 54

पर्यंतपर्वतै सार्द्धं चेरुराकाशमार्गगाः । नगरेषु च राष्ट्रेषु ग्रामेषु च वनेषु च

ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੇ ਰਹੇ—ਨਗਰਾਂ ਉੱਤੇ, ਰਾਜਾਂ ਉੱਤੇ, ਪਿੰਡਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਵਨਾਂ ਵਿਚ ਵੀ।

Verse 55

आप्लुत्याप्लुत्य तिष्ठंति पर्वताः सर्वतो भुवि । आक्रम्याक्रम्य तिष्ठंति यत्रयत्र महीधराः

ਛਾਲਾਂ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਪਹਾੜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ; ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਧਰਾਧਰ ਦਬਾਉਂਦੇ-ਦਬਾਉਂਦੇ ਟਿਕਦੇ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦੇ।

Verse 56

तत्रतत्र नरा गावस्तथान्ये प्राणिसंचयाः । मरणं सहसा प्रापुः पीड्यमाना महीधरैः

ਉੱਥੇ ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖ, ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ—ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਤੇ ਪੀੜਾ ਨਾਲ—ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

Verse 57

ब्राह्मणादिषु वर्णेषु नष्टेषु समनन्तरम् । यज्ञाद्यभावात्सहसा देवता व्यसनं ययुः

ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ ਵਰਣ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ—ਯਜ्ञ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਭਾਵ ਕਾਰਨ—ਦੇਵਤਾ ਅਚਾਨਕ ਵਿਪੱਤੀ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।

Verse 58

तत इन्द्रो महाक्रुद्धो वज्रमादाय वेगवान् । चिच्छेद सहसा पक्षान्पर्वतानां तरस्विनाम्

ਤਦ ਇੰਦਰ ਮਹਾ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ; ਵੇਗ ਨਾਲ ਵਜ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ।

Verse 59

छिद्यमानच्छदाः सर्वे वासवेन महीधराः । अनन्यशरणा भूत्वा समुद्रं प्राविशन्भयात्

ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਵੱਲੋਂ ਜਦੋਂ ਸਭ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਕੱਟੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ—ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਾ ਪਾ ਕੇ—ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।

Verse 60

अचलेषु च सर्वेषु पतत्सु लवणार्णवे । निपेतुरर्णवभ्रांत्या चक्रतीर्थेपि केचन

ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਅਚਲ ਲਵਣਾਰਣਵ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਕੁਝ—ਸਮੁੰਦਰ ਸਮਝ ਕੇ ਭੁੱਲਵਸ਼—ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾ ਡਿੱਗੇ।

Verse 61

पतितैः पर्वतैस्तैस्तु मध्यतः पूरितोदरम् । चक्रतीर्थं महापुण्यं मध्ये विच्छेदमाययौ

ਉਹ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਪਹਾੜਾਂ ਕਰਕੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਖੋਹ ਭਰ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾ-ਪੁਣ੍ਯ ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇਕ ਚੀਰ ਪੈ ਗਿਆ।

Verse 62

यदृच्छया महाशैलाः पार्श्वयोस्तत्र नापतन् । अतो वै दर्भशयने तथा देवीपुरेऽपि च

ਸੌਭਾਗੇ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮਹਾ-ਚਟਾਨਾਂ ਨਾ ਡਿੱਗੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਦਰਭਸ਼ਯਨ ਵਿੱਚ—ਅਤੇ ਦੇਵੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਭੀ—ਇਹ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 63

विच्छिन्नमध्यं तद्द्वेधा विभक्तमिव दृश्यते । मध्यतः पतितैः शैलैश्चक्रतीर्थं स्थलीकृतम्

ਉਸ ਦਾ ਮੱਧ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਡਿੱਗੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ ਨਾਲ ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਠੋਸ ਧਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 64

श्रीसूत उवाच । युष्माकमेवं कथितं मुनीन्द्रा यन्मध्यतस्तीर्थमिदं स्थली कृतम् । यथा महीध्राः सहसा बिडौजसा विच्छिन्नपक्षा इह पेतुरुन्नताः

ਸ਼੍ਰੀ ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੀ-ਇੰਦਰੋ! ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਤੀਰਥ ਬਾਰੇ ਇਉਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮੱਧ ਭਾਗ ਧਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ—ਕਿਵੇਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਇਕਾਏ ਹੀ ਇੱਥੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।