Adhyaya 3

Verse 1

ऋषय ऊचुः । चतुर्विंशतितीर्थानि यान्युक्तानि त्वया मुने । तेषां प्रधानतीर्थानां सेतौ पापविनाशने

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੁਸੀਂ ਚੌਵੀ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੇਤੁ ਉੱਤੇ ਪਾਪਨਾਸਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੀਰਥਾਂ ਬਾਰੇ (ਹੋਰ ਦੱਸੋ)।

Verse 2

आदिमस्य तु तीर्थस्य चक्रतीर्थमिति प्रथा । कथं समागता सूत वदास्माकं हि पृच्छताम्

ਪਹਿਲੇ ਤੀਰਥ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਮ ‘ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ’ ਹੈ। ਹੇ ਸੂਤ, ਇਹ ਨਾਮ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆ? ਅਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।

Verse 3

श्रीसूत उवाच । चतुर्विंशतितीर्थानां प्रधानानां द्विजोत्तमाः । यदुक्तमादिमं तीर्थं सर्वलोकेषु विश्रुतम्

ਸ਼੍ਰੀ ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਚੌਵੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾ ਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 4

स्मरणात्तस्य तीर्थस्य गर्भवासो न विद्यते । विलयं यांति पापानि लक्षजन्मकृतान्यपि

ਉਸ ਤੀਰਥ ਦਾ ਕੇਵਲ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਫਿਰ ਗਰਭਵਾਸ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਲੱਖ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪ ਵੀ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 5

तस्मिंस्तीर्थे सकृत्स्नाना त्स्मरणात्कीर्तनादपि । लोके ततोधिकं तीर्थं तत्तुल्यं वा द्विजोत्तमाः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ—ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਉਸ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਜਾਂ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭੀ—ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਨਾ ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ।

Verse 6

न विद्यते मुनिश्रेष्ठाः सत्यमुक्तमिदं मया । गंगा सरस्वती रेवा पंपा गोदावरी नदी

ਹੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਠੋ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਕਿਹਾ ਸੱਚ ਹੈ: ਗੰਗਾ, ਸਰਸਵਤੀ, ਰੇਵਾ (ਨਰਮਦਾ), ਪੰਪਾ ਅਤੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਭੀ (ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ)।

Verse 7

कालिंदी चैव कावेरी नर्मदा मणिकर्णिका । अन्यानि यानि तीर्थानि नद्यः पुण्या महीतले

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਲਿੰਦੀ (ਯਮੁਨਾ), ਕਾਵੇਰੀ, ਨਰਮਦਾ, ਮਣਿਕਰਣਿਕਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪੁੰਨ ਨਦੀਆਂ ਹਨ—(ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ)।

Verse 8

अस्य तीर्थस्य विप्रेंद्राः कोट्यंशेनापि नो समाः । धर्मतीर्थमिति प्राहुस्तत्तीर्थं हि पुराविदः

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰੋ, ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਇਸ ਦੇ ਕੋਟਿ-ਅੰਸ਼ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਭੀ ਨਹੀਂ। ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ‘ਧਰਮ-ਤੀਰਥ’ ਆਖਦੇ ਹਨ।

Verse 9

यथा समागता तस्य चक्रतीर्थमिति प्रथा । तदिदानीं प्रवक्ष्यामि शृणुध्वं मुनिपुंगवाः

ਉਹ ਕਿਵੇਂ ‘ਚਕ੍ਰ-ਤੀਰਥ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ—ਇਹ ਮੈਂ ਹੁਣ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮੁਨਿਪੁੰਗਵੋ।

Verse 10

सेतुमूलं हि तत्प्रोक्तं तद्दर्भशयनं मतम् । तत्रैव चक्रतीर्थं तु महापातकमर्द्दनम्

ਉਹ ਸਥਾਨ ‘ਸੇਤੁ ਦਾ ਮੂਲ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦਰਭਾ-ਘਾਹ ਦੀ ਸ਼ਯਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਓਥੇ ਹੀ ਚਕ੍ਰ-ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 11

पुरा हि गालवोनाम मुनिर्विष्णुपरायणः । दक्षिणांभोनिधेस्तीरे हालास्यादविदूरतः

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਗਾਲਵ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਪਰਾਇਣ ਸੀ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਹਾਲਾਸ੍ਯਾ ਤੋਂ ਅਤਿ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਵੱਸਦਾ ਸੀ।

Verse 12

फुल्लग्रामसमीपे च तथा क्षीरसरोंतिके । धर्म पुष्करिणीतीरे सोऽतप्यत महत्तपः

ਫੁੱਲਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਖ਼ੀਰ-ਸਰਸ ਨਾਮਕ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੋਲ, ਧਰਮ-ਪੁਸ਼ਕਰਿਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 13

युगानामयुतं ब्रह्म गृणन्विप्राः सनातनम् । दयायुक्तो निराहारः सत्यवान्विजितेंद्रियः

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ! ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਸਨਾਤਨ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕੀਤਾ—ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਨਿਰਾਹਾਰ, ਸਤ੍ਯਵਾਨ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ।

Verse 14

आत्मवत्सर्वभूतानि पश्यन्विषयनिःस्पृहः । सर्वभूतहितो दांतः सर्वद्वंद्वविवर्जितः

ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਤਮਾ ਵਾਂਗ ਵੇਖਦਾ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ—ਸਾਰੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਰਤ, ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਹਰ ਦ੍ਵੰਦ ਤੋਂ ਅਸਪਰਸ਼।

Verse 15

वर्षाणि कतिचित्सोऽयं जीर्णपर्णाशनोऽभवत । किंचित्कालं जलाहारो वायुभक्षः कियत्समाः

ਕਈ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਹ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਹਾਰ ਬਣਾਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ; ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੇਵਲ ਜਲ-ਆਹਾਰ ਤੇ ਟਿਕਿਆ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਵਾਯੁ-ਭੋਜੀ ਵਾਂਗ, ਮਾਨੋ ਹਵਾ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਅਹਾਰ ਸੀ।

Verse 16

एवं पंचसहस्राणि वर्षाणि स महामुनिः । अतप्यत तपो घोरं देवैरपि सुदुष्करम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਹਾਮੁਨੀ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਤਪ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭੀ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਹੈ।

Verse 17

ततः पंचसहस्राणि वर्षाणि मुनिपुंगवः । निराहारो निरालोको निरुच्छ्वासो निरास्पदः

ਫਿਰ ਹੋਰ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਹ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨਿਰਾਹਾਰ, ਨਿਰਾਲੋਕ (ਸੰਸਾਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ), ਨਿਰੁੱਛਵਾਸ (ਸ਼ਵਾਸ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ) ਅਤੇ ਨਿਰਾਸਪਦ (ਬਿਨਾ ਆਸਰਾ) ਰਹਿਆ।

Verse 18

वर्षास्वासारसहनं हेमंतेषु जलेशयः । ग्रीष्मे पंचाग्निमध्यस्थो विष्णुध्यानपरायणः

ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਸਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ; ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਜਲ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਲੇਟਿਆ; ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਅਗਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠਿਆ—ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ।

Verse 19

जपन्नष्टाक्षरं मंत्रं ध्यायन्हृदि जनार्दनम् । तताप सुमहातेजा गालवो मुनिपुंगवः

ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰਦਾ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਗਾਲਵ—ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ—ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿਆ।

Verse 20

एवं त्वयुतव वर्षाणि स समतीतानि वै मुनेः । अथ तत्तपसा तुष्टो भगवान्कमलापतिः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਨੀ ਦੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਸ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕਮਲਾ-ਪਤੀ ਭਗਵਾਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਏ।

Verse 21

प्रत्यक्षतामगात्तस्य शंखचक्रगदाधरः । विकचांबुजपत्राक्षः सूर्यकोटिसमप्रभः

ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋ ਗਿਆ—ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਖਿੱਲੇ ਕਮਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ; ਕਰੋੜਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਸਮਾਨ ਤੇਜਸਵੀ।

Verse 22

विनतानंदनारूढश्छत्रचामरशोभितः । हारकेयूरमुकुटकटकादिविभूषितः

ਵਿਨਤਾ-ਨੰਦਨ (ਗਰੁੜ) ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ, ਛਤਰ ਅਤੇ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ; ਹਾਰ, ਕੇਯੂਰ, ਮੁਕੁਟ, ਕਟਕ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ।

Verse 23

विष्वक्सेनसुनंदादिकिंकरैः परिवारितः । वीणावेणुमृदंगादिवादकैर्नारदादिभिः

ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ, ਸੁਨੰਦ ਆਦਿ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਵਾਦਕਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਵੀਣਾ, ਵੇਣੂ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਆਦਿ ਵਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 24

उपगीयमानविजयः पीतांबरविराजितः । लक्ष्मीविराजितोरस्को नीलमेघसमच्छविः

ਉਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਗਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਪੀਤਾਂਬਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਵਕਸ਼ਸਥਲ ਦਿਪਤ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਛਵੀ ਨੀਲੇ ਮੇਘ ਵਰਗੀ ਸੀ।

Verse 25

धुनानः पद्ममेकेन पाणिना मधुसूदनः । सनकादिमहायोगिसेवितः पार्श्वयोर्द्वयोः

ਮਧੁਸੂਦਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕਮਲ ਨੂੰ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਖੜਾ ਸੀ; ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਸਨਕ ਆਦਿ ਮਹਾਂਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਪਵਿੱਤਰ ਸੇਤੂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮੰਗਲਮਈ ਹਾਜ਼ਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 26

मंदस्मितेन सकलं मोहयन्भुवनत्रयम् । स्वभासा भासयन्सर्वान्दिशो दश च भूसुराः

ਮੰਦ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ; ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਦਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਭੂਸੁਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।

Verse 27

कंठलग्रेन मणिना कौस्तुभेन च शोभितः । सुवर्णवेत्रहस्तैश्च सौविदल्लैरनेकशः

ਗਲ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ; ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਸੇਵਕ ਸੁਵਰਨ ਦੇ ਡੰਡੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰੇ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਖੜੇ ਸਨ।

Verse 28

अनन्यदुर्लभाचिंत्यगीयमाननिजाद्भुतः । सुभक्तसुलभो देवो लक्ष्मीकांतो हरिः स्वयम्

ਉਹੀ ਹਰਿ, ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ ਦੇਵ, ਆਪਣੀ ਅਦਭੁਤ ਸਵਰੂਪਤਾ ਵਿੱਚ ਅਚਿੰਤ ਹੈ, ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਉਪਾਏ ਨਾਲ ਦੁਰਲਭ ਹੈ; ਪਰ ਸੁਭਕਤਾਂ ਲਈ ਸੌਖੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 29

सन्न्यधत्त पुरस्तस्य गालवस्य महामुनेः । आविर्भूतं तदा दृष्ट्वा श्रीवत्सांकितवक्षसम्

ਤਦ ਉਹ ਮਹਾਮੁਨੀ ਗਾਲਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦੇਖ ਕੇ—ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ—ਮੁਨੀ ਨੇ ਭਯ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

Verse 30

पीतांबरधरं देवं तुष्टिं प्राप महामुनिः । भक्त्या परमया युक्तस्तुष्टाव जगदीश्वरम्

ਪੀਤਾਂਬਰ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੂੰ ਪਰਮ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ; ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਜਗਦੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 31

गालव उवाच । नमो देवादिदेवाय शंखचक्रगदाभृते । नमो नित्याय शुद्धाय सच्चिदानंदरूपिणे

ਗਾਲਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਆਦਿ-ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਿਤ੍ਯ, ਸ਼ੁੱਧ, ਸਤ੍-ਚਿਤ੍-ਆਨੰਦ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 32

नमो भक्तार्ति हंत्रे ते हव्यकव्यस्वरूपिणे । नमस्त्रिमूर्तये तुभ्यं सृष्टिस्थित्यंतकारिणे

ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹਵ੍ਯ ਅਤੇ ਕਵ੍ਯ—ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਅਰਪਣ—ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ-ਸਰੂਪ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸਥਿਤੀ-ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 33

नमः परेशाय नमो विभूम्ने नमोस्तु लक्ष्मीपतये विधात्रे । नमोस्तु सूर्येंदुविलोचनाय नमो विरिंच्याद्यभिवंदिताय

ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਵਿਭੂਮਾਨ ਮਹਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ, ਵਿਧਾਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇਤਰ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਪ੍ਰਧਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਭਿਵੰਦਿਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 34

यो नामजात्यादिविकल्पहीनः समस्तदोषैरपि वर्जितो यः । स्रमस्तसंसारभयापहारिणे तस्मै नमो दैत्यविनाशनाय

ਜੋ ਨਾਮ, ਜਾਤਿ ਆਦਿ ਸਭ ਵਿਕਲਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਸਤ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉੱਠਦੇ ਸਭ ਭਯ ਨੂੰ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਦੈਤ੍ਯ-ਵਿਨਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 35

वेदांतवेद्याय रमेश्वराय वैकुण्ठवासाय विधातृपित्रे । नमोनमः सत्यजनार्तिहारिणे नारायणायामितविक्रमाय

ਵੇਦਾਂਤ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਰਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੈਕੁੰਠ-ਨਿਵਾਸੀ, ਵਿਧਾਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ—ਸੱਚੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਹਰਣ ਵਾਲੇ, ਅਮਿਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 36

नमस्तुभ्यं भग वते वासुदेवाय शार्ङ्गिणे । भूयोभूयो नमस्तुभ्यं शेषपर्यंकशायिने

ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਸ਼ੇਸ਼-ਪਰਯੰਕ ਉੱਤੇ ਸ਼ਯਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 37

इति स्तुत्वा हरिं विप्रास्तूष्णीमास्ते स गालवः । श्रुत्वा स्तुतिं श्रुति सुखां हरिस्तस्यमहात्मनः

ਇਉਂ ਹਰੀ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗਾਲਵ ਚੁੱਪ ਹੋ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਸ্তুਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਮੁਨੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ।

Verse 38

अवाप परमं तोषं शंखचक्रगदाधरः । अथालिंग्य मुनिं शौरिश्चतुर्भिर्बाहुभिस्तदा

ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਦ ਸ਼ੌਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਰਾਂ ਭੁਜਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਆਲਿੰਗਨ ਕੀਤਾ।

Verse 39

बभाषे प्रीतिसं युक्तो वरो वै व्रियतामिति । तुष्टोऽस्मि तपसा तेऽद्य स्तोत्रेणापि च गालव

ਪ੍ਰੀਤਿ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲੇ: “ਵਰ ਮੰਗੋ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ।” “ਹੇ ਗਾਲਵ, ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸਤੋਤਰ ਨਾਲ ਵੀ।”

Verse 40

नमस्कारेण च प्रीतो वरदोऽहं तवागतः । गालव उवाच । नारायण रमानाथ पीतांबर जगन्मय

ਤੇਰੇ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਵਰਦਾਤਾ ਬਣ ਕੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਗਾਲਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਰਮਾ-ਨਾਥ, ਪੀਤਾਂਬਰਧਾਰੀ, ਜਗਤ-ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ…

Verse 41

जनार्दन जगद्धामन्गोविंद नरकांतक । त्वद्दर्शनात्कृतार्थोऽस्मि सर्वस्मादधिकस्तथा

ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਧਾਮ; ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਨਰਕ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ! ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਮ ਤ੍ਰਿਪਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 42

त्वां न पश्यंत्यधर्मिष्ठा यतस्त्वं धर्मपालकः । यन्न वेत्ति भवो ब्रह्मा यन्न वेत्ति त्रयी तथा

ਅਧਰਮੀ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਵ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਤ੍ਰੈਵੈਦਿਕ ਵੇਦ—ਉਹ ਤੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।

Verse 43

तं वेद्मि परमात्मानं किमस्मा दधिकं वरम् । योगिनो यं न पश्यन्ति यं न पश्यंति कर्मठाः

ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ—ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੋਗੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਕਰਮਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।

Verse 44

तं पश्यामि परात्मानं किमस्मादधिकं वरम् । एतेन च कृतार्थोऽस्मि जनार्दन जगत्पते

ਮੈਂ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ।

Verse 45

यन्नामस्मृतिमात्रेण महापातकिनोऽपिच । मुक्तिं प्रयांति मुनयस्तं पश्यामि जनार्दनम्

ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਕੇਵਲ ਸਿਮਰਨ-ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ ਹੋਏ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਿਹਾਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 46

त्वत्पादपद्मयुगले निश्चला भक्तिरस्तुमे । हरिरुवाच । मयि भक्तिर्दृढा तेऽस्तु निष्कामा गालवाधुना

“ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਯੁਗਲ ਉੱਤੇ ਮੇਰੀ ਭਕਤੀ ਅਡੋਲ ਰਹੇ।” ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੁਣ, ਹੇ ਗਾਲਵ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਭਕਤੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋਵੇ—ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਅਤੇ ਅਟੱਲ।”

Verse 47

शृणु चाप्यपरं वाक्यमुच्यमानं मया मुने । मदर्थं कर्म कुर्वाणो मद्ध्यानो मत्परायणः

“ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਵੀ ਸੁਣ: ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ…”

Verse 48

एतत्प्रारब्धदेहांते मत्स्वरूपमवाप्स्यसि । अस्मिन्नेवाश्रमे वासं कुरुष्व मुनिपुंगव

“ਇਸ ਪ੍ਰਾਰਬਧ ਦੇਹ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੀ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮੁਨਿਪੁੰਗਵ, ਇਸੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰ।”

Verse 49

धर्मपुष्करिणी चेयं पुण्या पापविनाशिनी । अस्यास्तीरे तपः कुर्वंस्तपःसिद्धिमवाप्नुयात्

“ਇਹ ਧਰਮਪੁਸ਼ਕਰিণੀ ਹੈ—ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪਾਪ-ਨਾਸ਼ਕ। ਇਸ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।”

Verse 50

धर्मः पुरा समागत्य दक्षिणस्योदधेस्तटे । तपस्तेपे महादेवं चिंतयन्मनसा तदा

ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਟ ਤੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 51

स्नानार्थमेकं तीर्थं च चक्रे धर्मो महामुने । धर्मपुष्करिणी तेन प्रसिद्धा तत्कृता यतः

ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੇ, ਸਨਾਨ ਲਈ ਧਰਮ ਨੇ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਕਰਕੇ ਉਹ ‘ਧਰਮਪੁਸ਼ਕਰিণੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

Verse 52

त्वया यथा तपस्तप्तमिदानीं मुनिसत्तम । तथा तप्तं तपस्तेन धर्मेण हरसेविना

ਹੇ ਮੁਨਿਸੱਤਮ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਹੁਣ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਥੇ ਹਰ-ਸੇਵੀ ਧਰਮ ਨੇ ਵੀ ਤਪ ਤਪਿਆ ਸੀ।

Verse 53

तपसा तस्य तुष्टः सञ्छूलपाणिर्महेश्वरः । प्रादुरासीस्त्वया दीप्त्या दिशोदशविभासयन्

ਉਸ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਦਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ।

Verse 54

अथाश्रममनुप्राप्तं महादेवं कृपानिधिम् । धर्मः परमसन्तुष्टस्तुष्टाव परमेश्वरम्

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਕਰੁਣਾ-ਨਿਧਾਨ ਮਹਾਦੇਵ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਧਾਰੇ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 55

धर्म उवाच । प्रणमामि जगन्नाथमीशानं प्रणवात्मकम् । समस्तदेवतारूपमादिमध्यांतवर्जितम्

ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਜਗਤਨਾਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਈਸ਼ਾਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਣਵ ‘ਓਂ’ ਹੈ; ਜੋ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਆਦਿ, ਮੱਧ ਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।

Verse 56

ऊर्ध्वरेतं विरूपाक्षं विश्वरूपं नमाम्य हम् । समस्तजगदाधारमनन्तमजमव्ययम्

ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸ ਦੀ ਵੀਰਯ-ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਧਨੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਹੈ—ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ; ਅਨੰਤ, ਅਜਨਮਾ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ।

Verse 57

यमामनन्ति योगीन्द्रास्तं वन्दे पुष्टिवर्धनम् । नमो लोकाधिनाथाय वंचते परिवंचते

ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੋਗੀੰਦਰ ਅਨੰਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਪੂਰਨਤਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਨਾਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਛਲੀਆ ਅਤੇ ਮਹਾਛਲੀਆ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।

Verse 58

नमोऽस्तु नीलकण्ठाय पशूनां पतये नमः । नमः कल्मषनाशाय नमो मीढुष्टमाय च

ਨੀਲਕੰਠ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਪਸ਼ੂਪਤੀ—ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ; ਅਤੇ ਮੀਢੁਸ਼ਟਮ—ਅਤਿ ਕਿਰਪਾਲੂ ਵਰਦਾਨ-ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 59

नमो रुद्राय देवाय कद्रुद्राय प्रचेतसे । नमः पिनाकहस्ताय शूलहस्ताय ते नमः

ਰੁਦ੍ਰ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਕਠੋਰ ਰੁਦ੍ਰ, ਸਰਵਜ੍ਞ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਪਿਨਾਕ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ; ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 60

नमश्चैतन्यरूपाय पुष्टीनां पतये नमः । नमः पंचास्यदेवाय क्षेत्राणां पतये नमः

ਨਮਸਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ ਹੈ; ਪੁਸ਼ਟੀਆਂ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਪੰਜ-ਮੁਖੀ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਧਾਮਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 61

इति स्तुतो महादेवः शंकरोलोकशंकरः । धर्मस्य परमां तुष्टिमापन्नस्तमुवाच वै

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਸ਼ੰਕਰ—ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਗਲਕਾਰੀ—ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 62

महेश्वर उवाच । प्रीतोस्म्यनेन स्तोत्रेण तव धर्म महामते । वरं मत्तो वृणीष्व त्वं मा विलंबं कुरुष्व वै

ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਧਰਮ, ਮਹਾਮਤੇ! ਤੇਰੇ ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰ।

Verse 63

ईश्वरेणैवमुक्तस्तु धर्मो देवमथाब्रवीत् । वाहनं ते भविष्यामि सदाहं पार्वतीपते

ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਧਰਮ ਨੇ ਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਾਰਵਤੀਪਤੇ! ਮੈਂ ਸਦਾ ਲਈ ਤੇਰਾ ਵਾਹਨ ਬਣਾਂਗਾ।

Verse 64

अयमेव वरो मह्यं दातव्यस्त्रिपुरांतक । तवोद्वहनमात्रेण कृतार्थोऽहं भवामि भोः

ਹੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ! ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹੀ ਵਰ ਦਿਓ। ਕੇਵਲ ਤੈਨੂੰ ਵਾਹਨ ਵਜੋਂ ਢੋਣ ਨਾਲ ਹੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 65

इत्थं धर्मेण कथितो देवो धर्ममथाब्रवीत् । ईश्वर उवाच । वाहनं भव मे धर्म सर्वदा लोकपूजितः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਕਹਿਣ ਉਪਰੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਧਰਮ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਵਾਹਨ ਬਣ, ਸਦਾ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇਂ।”

Verse 66

मम चोद्वहने शक्तिरमोघा ते भविष्यति । त्वत्सेविनां सदा भक्तिर्मयि स्यान्नात्र संशयः

“ਮੈਨੂੰ ਢੋਣ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਚੂਕ ਰਹੇਗੀ; ਅਤੇ ਜੋ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਦਾ ਭਕਤੀ ਉਪਜੇਗੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”

Verse 67

इत्युक्ते शंकरेणाथ धर्मोपि वृषरूपधृक् । उवाह परमेशानं तदाप्रभृति गालव

ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਉਪਰੰਤ, ਧਰਮ ਵੀ—ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ—ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਰਮੇਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਵਾਹਨ ਬਣ ਕੇ ਢੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਹੇ ਗਾਲਵ।

Verse 68

महादेवस्तमारुह्य धर्मं वै वृषरूपिणम् । शोभमानो भृशं धर्ममुवाच परमामृतम्

ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਰੂਪੀ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ, ਅਤਿ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਦਿਆਂ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਰਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 69

ईश्वर उवाच । त्वया कृतं हि यत्तीर्थं दक्षिणस्योदधेस्तटे । धर्मपुष्करिणीत्येषा लोके ख्याता भविष्यति

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਜੋ ਤੀਰਥ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ‘ਧਰਮਪੁਸ਼ਕਰিণੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 71

अनंतफलदा ज्ञेया नात्र कार्या विचारणा । इति दत्त्वा वरं तस्मै धर्मतीर्थाय शंकरः

ਇਸ ਨੂੰ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਜਾਣੋ—ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ-ਵਿਮਰਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ-ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 72

आरुह्य वृषभं धर्मं कैलासं पर्वतं ययौ । धर्मपुष्करिणीतीरे गालव त्वमतोधुना

ਧਰਮ ਰੂਪ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। “ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ, ਹੇ ਗਾਲਵ, ਧਰਮਪੁਸ਼ਕਰিণੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ (ਟਿਕੇ ਰਹੋ)…”

Verse 73

शरीरपातपर्यंतं तपः कुर्वन्समाहितः । वस त्वं मुनि शार्दूल पश्चान्मामाप्स्यसे ध्रुवम्

ਦੇਹ ਪਤਨ ਤੱਕ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਰਹਿ। ਇੱਥੇ ਵੱਸ, ਹੇ ਮੁਨੀ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ; ਫਿਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।

Verse 74

यदा ते जायते भीतिस्तदा तां नाशयाम्यहम् । ममायुधेन चक्रेण प्रेरितेन मया क्षणात्

ਜਦੋਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਭੈ ਉੱਠੇ, ਤਦ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ—ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ—ਮੇਰੇ ਚੱਕਰ ਆਯੁਧ ਨਾਲ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 75

इत्युक्त्वा भगवान्विष्णुस्तत्रैवांतरधीयत । श्रीसूत उवाच । तस्मिन्नंतर्हिते विष्णौ गालवो मुनिपुंगवः

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਓਥੇ ਹੀ ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਸ਼੍ਰੀ ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਲੁਕ ਗਏ, ਤਦ ਗਾਲਵ—ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—…

Verse 76

धर्मपुष्करिणीतीरे विष्णुध्यानपरायणः । त्रिकालमर्चयन्विष्णुं शालग्रामे विमुक्तिदे

ਧਰਮਪੁਸ਼ਕਰিণੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ-ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਸੰਧਿਆ-ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ-ਰੂਪ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 77

उवास मतिमान्धीरो विरक्तो विजितेंद्रियः । कदाचिन्माघमासे तु शुक्लपक्षे हरेर्दिने

ਉਹ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਤੇ ਧੀਰਜਵਾਨ ਉੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ—ਵਿਰਕਤ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ। ਅਤੇ ਇਕ ਵਾਰ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਹਰੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਨੂੰ,

Verse 78

उपोष्य जागरं कृत्वा रात्रौ विष्णुमपूजयत् । स्नात्वा परेद्युर्द्वादश्यां धर्मपुष्करिणीजले

ਉਪਵਾਸ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਰਣ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ—ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ—ਧਰਮਪੁਸ਼ਕਰিণੀ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 79

संध्यावन्दनपूर्वाणि नित्यकर्माणि चाकरोत् । ततः पूजां विधातुं स हरेः समुपचक्रमे

ਉਸ ਨੇ ਸੰਧਿਆ-ਵੰਦਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਨਿੱਤ ਦੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਕਦਮ ਵਧਾਇਆ।

Verse 80

तुलस्यादीनि पुष्पाणि समाहृत्य च गालवः । विधाय पूजां कृष्णस्य स्तोत्रमेतदुदैरयत्

ਤੁਲਸੀ ਆਦਿ ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਕੇ, ਗਾਲਵ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਸਤੁਤੀ-ਸਤੋਤਰ ਉਚਾਰਿਆ।

Verse 81

गालव उवाच । सहस्रशिरसं विष्णुं मत्स्यरूपधरं हरिम् । नमस्यामि हृषीकेशं कूर्मवाराहरूपिणम्

ਗਾਲਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ, ਮੱਛ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਰਿ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕੂರ್ಮ ਅਤੇ ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 82

नारसिंहं वामनाख्यं जाम दग्न्यं च राघवम् । बलभद्रं च कृष्णं च कल्किं विष्णुं नमाम्यहम्

ਮੈਂ ਨਰਸਿੰਹ, ਵਾਮਨ, ਜਾਮਦਗ્ન੍ਯ (ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ) ਅਤੇ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਰੂਪ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਬਲਭਦ੍ਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਕਲਕੀ ਨੂੰ ਵੀ—ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 83

वासुदेवमनाधारं प्रणतार्तिविनाशनम् । आधारं सर्वभूतानां प्रणमामि जनार्दनम्

ਮੈਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਆਧਾਰ ਦਾ ਮੁਹਤਾਜ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸ਼ਰਨਾਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ।

Verse 84

सर्वज्ञं सर्वकर्तारं सच्चिदानंदविग्रहम् । अप्रतर्क्यमनिर्देश्यं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम्

ਮੈਂ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਸਰਵਜ੍ਞ, ਸਭ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਤ-ਚਿਤ-ਆਨੰਦ ਹੈ; ਜੋ ਤਰਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਵਰਣਨ ਤੋਂ ਅਤੀਤ ਹੈ।

Verse 85

एवं स्तुवन्महा योगी गालवो मुनिपुंगवः । धर्मपुष्करिणीतीरे तस्थौ ध्यानपरायणः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦਾ ਮਹਾ ਯੋਗੀ, ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਗਾਲਵ, ਧਰਮਪੁਸ਼ਕਰিণੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ।

Verse 86

एतस्मिन्नंतरे कश्चिद्राक्षसो गालवं मुनिम् । आययौ भक्षितुं घोरः क्षुधया पीडितो भृशम्

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ, ਮੁਨੀ ਗਾਲਵ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 87

गालवं तरसा सोऽयं राक्षसो जगृहे तदा । गृहीतस्तरसा तेन गालवो नैऋतेन सः

ਤਦ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗਾਲਵ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੈ਋ਤ ਦੈਤ ਨੇ ਗਾਲਵ ਨੂੰ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜਕੜ ਲਿਆ।

Verse 88

प्रचुक्रोश दयां भोधिमापन्नानां परायणम् । नारायणं चक्रपाणिं रक्षरक्षेति वै मुहुः

ਉਹ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਦੁਖੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪੁਕਾਰਿਆ: “ਰੱਖੋ, ਰੱਖੋ!”

Verse 89

परेश परमानंद शरणागतपालक । त्राहि मां करुणासिंधो रक्षोवशे मुपागतम्

ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਪਰਮਾਨੰਦ, ਸ਼ਰਨ ਆਏਆਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ! ਹੇ ਕਰੁਣਾ-ਸਿੰਧੂ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ—ਮੈਂ ਰਾਖਸ਼ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।

Verse 90

लक्ष्मीकांत हरे विष्णो वैकुंठ गरुडध्वज । मां रक्ष रक्षसाक्रांतं ग्राहाक्रांतं गजं यथा

ਹੇ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ, ਹਰੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ; ਹੇ ਵੈਕੁੰਠਨਾਥ, ਗਰੁੜਧਵਜ! ਮੈਨੂੰ ਰੱਖੋ—ਰਾਖਸ਼ ਨੇ ਜਕੜਿਆ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਮਗਰਮੱਛ ਨੇ ਫੜੇ ਗਜ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਸੀ।

Verse 91

दामोदर जगन्नाथ हिरण्यासुर मर्द्दन । प्रह्रादमिव मां रक्ष राक्षसेनातिपीडितम्

ਹੇ ਦਾਮੋਦਰ, ਜਗਤਨਾਥ, ਹਿਰਣਿਆਸੁਰ ਦੇ ਮਰਦਨ! ਰਾਖਸ਼ਸ ਦੇ ਅਤਿ ਪੀੜਨ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

Verse 92

इत्येवं स्तुवतस्तस्य गालवस्य द्विजोत्तमाः । स्वभक्तस्य भयं ज्ञात्वा चक्रपाणिवृषा कपिः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਲਵ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋਤਮੋ, ਚਕ੍ਰਪਾਣੀ—ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਸਦਾ ਸੱਚਾ ਹੈ—ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਦਾ ਭੈ ਜਾਣ ਕੇ ਤਤਪਰ ਹੋਇਆ।

Verse 93

स्वचक्रं प्रेषयामास भक्तरक्षणकारणात् । प्रेरितं विष्णुचक्रं तद्विष्णुना प्रभविष्णुना

ਭਗਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚੱਕਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਚੱਕਰ, ਸਰਬ-ਸਮਰਥ ਪ੍ਰਭੁ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 94

आजगामाथ वेगेन धर्मपुष्करिणी तटम् । अनंतादित्यसंकाशमनंताग्निसमप्रभम्

ਫਿਰ ਉਹ ਬੜੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਧਰਮਪੁਸ਼ਕਰিণੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ—ਅਨੰਤ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਅਨੰਤ ਅੱਗਾਂ ਵਾਂਗ ਦਹਕਦਾ।

Verse 95

महाज्वालं महानादं महासुरविमर्दनम् । दृष्ट्वा सुदर्शनं विष्णो राक्षसोऽथ प्रदुद्रुवे

ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ—ਮਹਾਂ ਜਵਾਲਾ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਂ ਨਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਿਆ।

Verse 96

द्रवमाणस्य तस्याशु राक्षसस्य सुदर्शनम् । शिरश्चकर्त सहसा ज्वालामालादुरासदम्

ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਖ਼ਸ਼ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜਿਆ, ਤਦ ਅਗਨਿਮਾਲਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਅਪਹੁੰਚ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।

Verse 97

ततस्तु गालवो दृष्ट्वा राक्षसं पतितं भुवि । मुदा परमया युक्तस्तुष्टाव च सुदर्शनम्

ਫਿਰ ਗਾਲਵ ਨੇ ਰਾਖ਼ਸ਼ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 98

गालव उवाच । विष्णुचक्रं नमस्तेस्तु विश्वरक्षणदीक्षित । नारायणकरांभोजभूषणाय नमोऽस्तु ते

ਗਾਲਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਚੱਕਰ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਜਗਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦীক্ষਿਤ! ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਕਮਲ-ਹੱਥ ਦਾ ਭੂਸ਼ਣ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 99

युद्धेष्वसुरसंहारकुशलाय महारव । सुदर्शन नमस्तुभ्यं भक्तानामार्तिनाशिने

ਹੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਮਹਾਨ ਗੱਜ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।

Verse 100

रक्ष मां भयसंविग्नं सर्वस्मादपि कल्मषात् । स्वामिन्सुदर्शन विभो धर्मर्तीर्थे सदा भवान्

ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹਰ ਪਾਪ-ਮਲਿਨਤਾ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈ। ਹੇ ਸੁਆਮੀ ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਹੇ ਵਿਭੂ—ਤੂੰ ਧਰਮਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਰਹੀਂ।

Verse 101

संनिधेहि हिताय त्वं जगतो मुक्तिकांक्षिणः । गालवेनैवमुक्तं तद्विष्णुचक्रं मुनीश्वराः । तं प्राह गालवमुनिं प्रीणयन्निव सौहृदात्

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰੋ। ਗਾਲਵ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਾਲਵ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 102

सुदर्शन उवाच । गालवैतन्महापुण्यं धर्मतोर्थमनुत्तमम्

ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਗਾਲਵ, ਇਹ ਧਰਮ-ਤੀਰਥ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 103

अस्मिन्वसामि सततं लोकानां हितकाम्यया । त्वत्पीडां परिचिंत्याह राक्षसेन दुरात्मना

ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੁਆਰਾ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਸ਼ਟ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ...

Verse 104

प्रेरितो विष्णुना विप्र त्वरया समुपागतः । त्वत्पीडकोथ निहतो मयायं राक्षसाधमः

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਤੇਰਾ ਪੀੜਕ ਇਹ ਨੀਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 105

मोचितस्त्वं भयादस्मात्त्वं हि भक्तो हरेः सदा । पुष्करिण्यामहं त्वस्यां धर्मस्य मुनिपुंगव

ਤੂੰ ਇਸ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸਦਾ ਹਰੀ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈਂ। ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 106

सततं लोकरक्षार्थं संनिधानं करोमि वै । अस्यां मत्संनिधानात्ते तथान्येषामपि द्विज

ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮੈਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਇੱਥੇ ਸਦਾ ਆਪਣਾ ਸੰਨਿਧਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਸ ਥਾਂ ਮੇਰੇ ਸੰਨਿਧਾਨ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਕਲਿਆਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 107

इतः परं न पीडा स्याद्भूतराक्षससंभवा । धर्मपुष्करिणी ह्येषा सर्वपापविनाशिनी

ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਭੂਤਾਂ ਜਾਂ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਕੋਈ ਪੀੜਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਧਰਮਪੁਸ਼ਕਰিণੀ ਹੈ—ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ।

Verse 108

देवीपट्टणपर्यंता कृता धर्मेण वै पुरा । अत्र सर्वत्र वत्स्यामि सर्वदा मुनिपुंगव

ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨੇ ਦੇਵੀਪੱਟਣ ਤੱਕ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸਦਾ ਵੱਸਾਂਗਾ।

Verse 109

अस्या मत्संनिधा नात्स्याच्चक्रतीर्थमिति प्रथा । स्नानं येऽत्र प्रकुर्वंति चक्रतीर्थे विमुक्तिदे

ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਸੰਨਿਧਾਨ ਕਰਕੇ ਹੀ ‘ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ’ ਨਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਜੋ ਇੱਥੇ—ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਵਿੱਚ—ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 110

तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च वंशजाः सर्व एव हि । विधूतपापा यास्यंति तद्विष्णोः परमं पदम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੰਸ਼ਜ—ਸਭ ਦੇ ਪਾਪ ਝੜ ਕੇ—ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਉਸ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 111

पितॄनुद्दिश्य पिंडानां दातारो येऽत्र गालव । स्वर्गं प्रयांति ते सर्वे पितरश्चापि तर्प्पिताः

ਹੇ ਗਾਲਵ! ਜੋ ਇੱਥੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਭੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 112

इत्युक्त्वा विष्णुचक्रं तद्गालवस्यापि पश्यतः । अन्येषामपि विप्राणां पश्यतां सहसा द्विजाः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਉਹ ਚੱਕਰ—ਗਾਲਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਵੀ—ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ! ਅਚਾਨਕ…

Verse 113

धर्मापुष्कारिणीं तां तु प्राविशत्पापनाशिनीम् । श्रीसूत उवाच । धर्मतीर्थस्य विप्रंद्राश्चक्रतीर्थमिति प्रथा

ਉਹ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ ਧਰਮਪੁਸ਼ਕਰিণੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਸ਼੍ਰੀ ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਧਰਮਤੀਰਥ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ‘ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 114

प्राप्ता यथा तत्कथितं युष्माकं हि मया मुदा । चक्रतीर्थसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਾ ਕਦੇ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਾ ਕਦੇ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 116

अत्र स्नाता नरा विप्रा मोक्षभाजो न संशयः । कीर्तयेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । चक्र तीर्थाभिषेकस्य प्राप्नोति फलमुत्तमम् । इह लोके सुखं प्राप्य परत्रापिसुखं लभेत्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ! ਜੋ ਨਰ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੇ ਜਾਂ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦਾ ਉੱਤਮ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਪਾ ਕੇ, ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭੀ ਸੁਖ ਲਭਦਾ ਹੈ।

Verse 117

यो धर्मतीर्थं च तथैव गालवं कुर्वाणगत्युग्रसमाधियो गम् । सुदर्शनं राक्षसनाशनं च स्मरेत्सकृद्वा न स पापभाग्जनः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮਤੀਰਥ ਨੂੰ, ਤਥਾ ਗਾਲਵ ਮੁਨੀ ਨੂੰ—ਜਿਸ ਦੀ ਯੋਗ-ਸਮਾਧੀ ਤੀਖੀ ਤੇ ਨਿਯਮਬੱਧ ਹੈ—ਅਤੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚਕ੍ਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਸਿਮਰ ਲਏ, ਉਹ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।