Adhyaya 7

Verse 1

व्यास उवाच । संप्राप्य धर्मवाप्यां च यः कुर्यात्पितृतर्पणम् । तृप्तिं प्रयांति पितरो यावदिंद्राश्चतुर्दश

ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਕੋਈ ਧਰਮਵਾਪੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਚੌਦਾਂ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਤਿਅੰਤ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 2

पितरश्चात्र पूज्याश्च स्वर्गता ये च पूर्वजाः । पिंडांश्च निर्वपेत्तेषां प्राप्येमां मुक्तिदायिकाम्

ਇੱਥੇ ਪਿਤ੍ਰ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ—ਉਹ ਪੂਰਵਜ ਜੋ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਇਸ ਮੁਕਤੀ-ਦਾਇਕ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਿਧੀ-ਪੂਰਵਕ ਪਿੰਡ ਅਰਪਣ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 3

त्रेतायां पंच दिवसैर्द्वापरे त्रिदिनेन तु । एकचित्तेन यो विप्राः पिंडं दद्यात्कलौ युगे

ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਨਾਲ, ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਨਾਲ; ਪਰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜੋ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਫਲ ਸ਼ੀਘ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 4

लोलुपा मानवा लोके संप्राप्ते तु कलौ युगे । परदाररता लोकाः स्त्रियोऽतिचपलाः पुनः

ਜਦੋਂ ਕਲਿਯੁਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਲੋਭੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪੁਰਖ ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵੱਲ ਰੁਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਫਿਰ ਅਤਿ ਚੰਚਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 5

परद्रोहरताः सर्वे नरनारीनपुंसकाः । परनिन्दापरा नित्यं परच्छिद्रोपदर्शकाः

ਸਾਰੇ—ਨਰ, ਨਾਰੀ ਅਤੇ ਨਪੁੰਸਕ—ਪਰਦ੍ਰੋਹ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਦਾ ਪਰ-ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਉਘਾੜਦੇ ਹਨ।

Verse 6

परोद्वेगकरा नूनं कलहा मित्रभेदिनः । सर्वे ते शुद्धतां यांति काजेशाः स्वयमब्रुवन्

ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਝਗੜਾਲੂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਸਭ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪ ਕਿਹਾ।

Verse 7

एतदुक्तं महाभाग धर्मारण्यस्य वर्णनम् । फलं चैवात्र सर्वं हि यदुक्तं शूलपाणिना

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਦਾ ਇਹ ਵਰਣਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫਲ ਉਹੀ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਉਚਾਰੇ ਹਨ।

Verse 8

वाङ्मनः कायशुद्धाश्च परदारपराङ्मुखाः । अद्रोहाश्च समाः क्रुद्धा मातापितृपरायणाः

ਉਹ ਬਾਣੀ, ਮਨ ਅਤੇ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ/ਪਰਾਏ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਮੁਖ ਮੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਦ੍ਰੋਹ ਰਹਿਤ, ਸਮਭਾਵੀ—even ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਵੀ—ਅਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਭਗਤ ਬਣਦੇ ਹਨ।

Verse 9

अलौल्या लोभरहिता दानधर्मपरायणाः । आस्तिकाश्चैव धर्मज्ञाः स्वामिभक्तिरताश्च ये

ਜੋ ਚੰਚਲਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਲੋਭ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹਨ; ਜੋ ਆਸਤਿਕ, ਧਰਮ-ਜਾਣੂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ-ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹਨ—ਇੱਥੇ ਉਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹਨ।

Verse 10

पतिव्रता तु या नारी पतिशुश्रूषणे रता । अहिंसका आतिथेयाः स्वधर्मनिरताः सदा

ਜੋ ਨਾਰੀ ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਅਹਿੰਸਕ, ਅਤਿਥੀ-ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਸਵਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 11

शौनक उवाच । शृणु सूत महाभाग सर्वधर्मविदांवर । गृहस्थानां सदाचारः श्रुतश्च त्वन्मुखान्मया

ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੂਤ, ਮਹਾਭਾਗ! ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਦਾ ਸਦਾਚਾਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੀ ਮੁਖ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।

Verse 12

एकं मनेप्सितं मेद्य तत्कथयस्व सूतज । पतिव्रतानां सर्वासां लक्षणं कीदृशं वद

ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੈ—ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਸੂਤ-ਪੁੱਤਰ। ਸਭ ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਵਰਣਨ ਕਰ।

Verse 13

सूत उवाच । पतिव्रता गृहे यस्य सफलं तस्य जीवनम् । यस्यांगच्छायया तुल्या यत्कथा पुण्यकारिणी

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਅੰਗ-ਛਾਇਆ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਛਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਪੁੰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 14

पतिव्रतास्त्वरुंधत्या सावित्र्याप्यनसूयया । शांडिल्या चैव सत्या च लक्ष्म्या च शतरूपया

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਧਰਮ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਅਰੁੰਧਤੀ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਅਨਸੂਯਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆ, ਸਤਿਆ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਵਿੱਚ ਵੀ।

Verse 15

मेनया च सुनीत्या च संज्ञया स्वाहया समाः । पतिव्रतानां धर्मा हि मुनिना च प्रकीर्तिताः

ਉਹ ਮੇਨਾ, ਸੁਨੀਤੀ, ਸੰਜ্ঞਾ ਅਤੇ ਸ੍ਵਾਹਾ ਵਰਗੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਮুনি ਨੇ ਪ੍ਰਕੀਰਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।

Verse 16

भुंक्ते भुक्ते स्वामिनि च तिष्ठ ति त्वनुतिष्ठति । विनिद्रिते या निद्राति प्रथमं परिबुध्यति

ਜਦੋਂ ਸੁਆਮੀ ਭੋਜਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਭੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੁੱਤੇ, ਉਹ ਸੁੱਤੀ ਹੈ—ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਗਦੀ ਹੈ।

Verse 17

अनलंकृतमात्मानं देशांते भर्तरि स्थिते । कार्यार्थं प्रोषिते क्वापि सर्व्वमंड नवर्जिता

ਜਦੋਂ ਭਰਤਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਕਾਰਜ-ਧਰਮ ਲਈ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਲੰਕਾਰ ਰਹਿਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸਿੰਗਾਰ ਤੇ ਠਾਠ-ਬਾਠ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 18

भर्तुर्नाम न गृह्णाति ह्यायुषोऽस्य हि वृद्धये । पुरुषांतरनामापि न गृह्णति कदाचन

ਉਹ ਭਰਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਆਯੁ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਖ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਉਚਾਰਦੀ।

Verse 19

आकृष्टापि च नाक्रोशेत्ताडितापि प्रसीदति । इदं कुरु कृतं स्वामिन्मन्यतामिति वक्ति च

ਜੇ ਖਿੱਚ ਕੇ ਵੀ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਚੀਖੇ ਨਾ; ਜੇ ਮਾਰੀ ਵੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹੇ। ਉਹ ਕਹੇ: “ਸੁਆਮੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਗਿਆ—ਉਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਸੇ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਮੰਨੋ।”

Verse 20

आहूता गृहकार्याणि त्यक्त्वा गच्छति सत्वरम् । किमर्थं व्याहृता नाथ स प्रसादो विधीयताम्

ਜਦੋਂ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਆ ਜਾਵੇ। ਅਤੇ ਪੁੱਛੇ: “ਨਾਥ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਸੱਦਿਆ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਆਗਿਆ ਦਿਓ—ਉਪਦੇਸ਼ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।”

Verse 21

न चिरं तिष्ठति द्वारि न द्वारमुपसेवते । अदातव्यं स्वयं किंचित्कर्हिचिन्न ददात्यपि

ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਲੰਮਾ ਨਹੀਂ ਖੜ੍ਹਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਦਹਲੀਜ਼ ਕੋਲ ਵਿਹਲੀ ਬੈਠਦੀ। ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੀ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਦੇਣਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ।

Verse 22

पूजोपकरणं सर्वम नुक्ता साधयेत्स्वयम् । नियमोदकबर्हींषि यत्र पुष्पाक्षतादिकम्

ਪੂਜਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਹੇ ਆਪ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕਰੇ—ਨਿਯਮ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਲ, ਬਰ੍ਹਿਸ (ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਹ), ਅਤੇ ਫੁੱਲ, ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ ਆਦਿ।

Verse 23

प्रतीक्षमाणा च वरं यथाकालोचितं हि यत् । तदुपस्थापयेत्सर्वमनुद्वि ग्नातिहृष्टवत्

ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਯੋਗ ਹੋਵੇ ਉਹ ਸਭ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ। ਇਹ ਸਭ ਬਿਨਾ ਘਬਰਾਹਟ ਦੇ, ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਅਤਿ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ—ਮਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖ ਕੇ ਕਰੇ।

Verse 24

सेवते भर्त्तुरुच्छिष्टमिष्टमन्नं फलादिकम् । दूरतो वर्ज्जयेदेषा समाजोत्सवदर्शनम्

ਉਹ ਪਤੀ ਦੇ ਉੱਛਿਸ਼ਟ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਿਯ ਅੰਨ, ਫਲ ਆਦਿਕ ਭੋਗੇ; ਅਤੇ ਲੋਕ-ਸਮਾਜ ਦੇ ਮੇਲੇ, ਉਤਸਵਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੀ ਰਹੇ।

Verse 25

न गच्छेत्तीर्थयात्रादिविवाहप्रेक्षणा दिषु । सुखसुप्तं सुखासीनं रममाणं यदृच्छया

ਉਹ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਨਾਹ ਹੀ ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਜਾਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਰੋਹ ਵੇਖਣ ਜਾਵੇ। ਪਤੀ ਜੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਤੀ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲ ਕਰਕੇ ਨਾ ਚਲੇ।

Verse 26

अंतरायेऽपि कार्येषु पतिं नोत्थापयेत्क्वचित् । स्त्रीधर्मिणी त्रिरात्रं तु स्वमुखं नैव दर्शयेत्

ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਕਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਜਗਾਏ। ਅਤੇ ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਧਰਮ ਦੀ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਮੁਖ ਨਾ ਵਿਖਾਵੇ।

Verse 27

स्ववाक्यं श्रावयेन्नापि यावत्स्नात्वा न शुध्यति । सुस्नाता भर्तृवदनमीक्षेतान्यस्य न क्वचित् । अथवा मनसि ध्यात्वा पतिं भानुं विलोकयेत्

ਜਦ ਤੱਕ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਬੋਲ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲੇ। ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮੁਖ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਤੱਕੇ। ਜਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ।

Verse 28

हरिद्रां कुकुमं चैव सिंदूरं कज्जलं तथा । कूर्पासकं च तांबूलं मांगल्याभरणं शुभम्

ਹਲਦੀ, ਕੇਸਰ, ਸਿੰਦੂਰ ਅਤੇ ਕੱਜਲ; ਨਾਲ ਹੀ ਕਪਾਹ (ਸਫ਼ਾਈ/ਸਿੰਗਾਰ ਲਈ) ਅਤੇ ਤੰਬੂਲ; ਅਤੇ ਸੁਹਾਗ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਗਲ-ਆਭੂਸ਼ਣ—ਇਹ ਸਭ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 29

केशसंस्कारकं चैव करकर्णादिभूषणम् । भर्तुरायुष्यमिच्छंती दूरयेन्न पतिव्रता

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨਾਰੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਤੇ ਦੀ ਲੰਮੀ ਆਯੁ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤਿ ਕੇਸ਼-ਸਿੰਗਾਰ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ, ਕੰਨਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇ।

Verse 30

भर्तृविद्वेषिणीं नारीं नैषा संभाषते क्वचित् । नैकाकिनी क्वचिद्भूयान्न नग्ना स्नाति च क्वचित्

ਉਹ ਉਸ ਨਾਰੀ ਨਾਲ ਕਦੇ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਤੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਕਿਤੇ ਵੀ ਇਕੱਲੀ ਨਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨੰਗੀ ਹੋ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾ ਕਰੇ।

Verse 31

नोलूखले न मुशले न वर्द्धन्यां दृषद्यपि । न यंत्रके न देहल्यां सती चोपविशेत्क्वचित्

ਸਤੀ ਨਾਰੀ ਕਦੇ ਵੀ ਓਖਲੀ, ਮੁਸਲ, ਛਾਜ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪਿਸਾਣ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਨਾ ਬੈਠੇ; ਨਾ ਹੀ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਦੇਹਲੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ।

Verse 32

विना व्यवायसमयात्प्रागल्भ्यं न क्वचिच्चरेत । यत्रयत्र रुचिर्भर्तुस्तत्र प्रेमवती सदा

ਸੰਭੋਗ ਦੇ ਯੋਗ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਤੇ ਵੀ ਧਿੱਠਾਈ ਨਾਲ ਵਰਤਾਵ ਨਾ ਕਰੇ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਭਰਤੇ ਦੀ ਰੁਚੀ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਸਦਾ ਪ੍ਰੇਮਭਰੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹੇ।

Verse 33

इदमेव व्रतं स्त्रीणामयमेव परो वृषः । इयमेव च पूजा च भर्तुर्वाक्यं न लंघयेत्

ਇਹੀ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਹੈ, ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਹੈ; ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਹੈ—ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਤੇ ਦੇ ਬਚਨ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਨਾ ਕਰੇ।

Verse 34

क्लीबं वा दुरवस्थं वा व्याधितं वृद्धमेव वा । सुस्थिरं दुःस्थिरं वापि पतिमेकं न लंघयेत्

ਭਾਵੇਂ ਪਤੀ ਨਪੁੰਸਕ ਹੋਵੇ, ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਰੋਗੀ ਜਾਂ ਬੁੱਢਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਵੇ—ਸੁਥਿਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਸੁਥਿਰ—ਇਕੋ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨ ਤਿਆਗੇ, ਨ ਉਸ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰੇ।

Verse 35

सर्पिर्लव णहिंग्वादिक्षयेऽपि व पति व्रता । पतिं नास्तीति न ब्रूयादायसीषु न भोजयेत्

ਘੀ, ਲੂਣ, ਹੀੰਗ ਆਦਿ ਭਾਵੇਂ ਮੁੱਕ ਵੀ ਜਾਣ, ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀ ਇਹ ਨਾ ਆਖੇ ਕਿ ‘ਪਤੀ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ’; ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਨਾ ਪਰੋਸੇ।

Verse 36

तीर्थस्नानार्थिनी चैव पतिपादोदकं पिबेत् । शंकरादपि वा विष्णोः पतिरेवाधि कः स्त्रियः

ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਤੀਰਥ-ਸਨਾਨ ਦਾ ਪੁੰਨ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਪਤੀ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋਏ ਜਲ ਨੂੰ ਪੀਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਤਰੀ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਸ਼ੰਕਰ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਧਿਕ ਮਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 37

व्रतोपवामनियमं पतिमुल्लंघ्य या चरेत् । आयुष्यं हरते भर्तुर्मृता निरयमृच्छति

ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਪਤੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਵਰਤ, ਉਪਵਾਸ ਜਾਂ ਨਿਯਮ ਕਰੇ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਰਤੇ ਦੀ ਆਯੁ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 38

उक्ता प्रत्युत्तरं दद्यान्नारी या क्रोधत त्परा । सरमा जायते ग्रामे शृगाली निर्जने वने

ਜੋ ਨਾਰੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ ‘ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਲਟ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤੀ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਆਲ ਬਣਦੀ ਹੈ।

Verse 39

स्त्रीणां हि परमश्चैको नियमः समुदाहृतः । अभ्यर्च्य चरणौ भतुर्भो क्तव्यं कृतनिश्चया

ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਪਰਮ ਨਿਯਮ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੈ: ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਪਤੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਭੋਜਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੇ।

Verse 40

उच्चासनं न सेवेत न व्रजेत्परवेश्मसु । तत्र पारुष्यवाक्यानि ब्रूयान्नैव कदाचन

ਉੱਚਾ ਆਸਨ ਨਾ ਸੇਵੇ, ਪਰਾਏ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਨਾ ਬੋਲੇ।

Verse 41

गुरूणां सन्निधौ वापि नोच्चैर्ब्रु यान्नवाहयेत्

ਗੁਰੂਆਂ ਜਾਂ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਨਾ ਬੋਲੇ, ਨਾਹ ਹੀ ਅਣਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Verse 42

या भर्तारं परित्यज्य रहश्चरति दुर्मतिः । उलूकी जायते क्रूरा वृक्षकोटरशायिनी

ਜੋ ਦੁਸ਼ਬੁੱਧੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੀ ਹੈ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕ੍ਰੂਰ ਮਾਦਾ ਉੱਲੂ ਬਣ ਕੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਖੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌਂਦੀ ਹੈ।

Verse 43

ताडिता ताडयेच्चेत्तं सा व्याघ्री वृषदंशिका । कटाक्षयति याऽन्यं वै केकराक्षी तु सा भवेत्

ਜੇ ਮਾਰੀ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮਾਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਦੰਸਣ ਵਾਲੀ ਵਿਆਘ੍ਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਲ ਤਿਰਛੀ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰੇ, ਉਹ ਟੇਢੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।

Verse 44

या भर्तारं परित्यज्य मिष्टमश्नाति केवलम् । ग्रामे सा सूकरी भूयाद्वल्गुली वाथ विङ्भुजा

ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕੇਵਲ ਮਿੱਠੇ-ਸੁਆਦਲੇ ਭੋਜਨ ਹੀ ਖਾਂਦੀ ਰਹੇ, ਉਹ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਸੂਅਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ—ਜਾਂ ਗੋਹ, ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਠਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਜੀਵ।

Verse 45

हुन्त्वंकृत्याप्रियं ब्रूते मूका सा जायते खलु । या सपत्नीं सदैर्ष्येत दुर्भगा सा पुनःपुनः । दृष्टिं विलुप्य भर्तुर्या कंचिदन्यं समीक्षते

ਜੋ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਕੇ ਅਪ੍ਰਿਯ ਬਚਨ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਗੂੰਗੀ ਜਨਮਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਸੌਤਣ ਨਾਲ ਸਦਾ ਈਰਖਾ ਕਰਦੀ ਰਹੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਦੁਭਾਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਪਤੀ ਤੋਂ ਨਜ਼ਰ ਹਟਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਖ ਵੱਲ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਤੱਕੇ, ਉਹ ਹਾਨੀ ਤੇ ਦਾਗ ਸਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 46

काणा च विमुखा वापि कुरूपापि च जायते । बाह्यादायांतमालोक्य त्वरिता च जलासनैः । तांबूलैर्व्यजनैश्चैव पादसंवाहनादिभिः

ਉਹ ਕਾਣੀ, ਜਾਂ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਵਿਮੁਖ, ਜਾਂ ਕੁਰੂਪ ਵੀ ਜਨਮਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਤੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਜਲ ਅਤੇ ਆਸਨ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਦੌੜੇ; ਤੰਬੂਲ, ਪੱਖਾ ਅਤੇ ਪੈਰ ਦਬਾਉਣ ਆਦਿ ਸੇਵਾ ਵੀ ਕਰੇ।

Verse 47

तथैव चारुवचनैः स्वेदसंनोदनैः परैः । या प्रियं प्रीणयेत्प्रीता त्रिलोकी प्रीणिता तया । मितं ददाति हि पिता मितं भ्राता सुतं सुतः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ—ਜਿਵੇਂ ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਪਸੀਨਾ ਦੂਰ ਕਰਨਾ—ਜੋ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਤਾ ਮਿਣ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਰਾ ਮਿਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਮਿਣ ਕੇ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 48

अमितस्य हि दातारं भर्तारं का न पूजयेत् । भर्ता देवो गुरुर्भर्ता धर्मतीर्थव्रतानि च । तस्मात्सर्वं परित्यज्य पतिमेकं समर्चयेत्

ਅਸੀਮ ਪਾਲਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਦਾ ਕੌਣ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾ ਕਰੇ? ਪਤੀ ਦੇਵ ਸਮਾਨ ਹੈ; ਪਤੀ ਗੁਰੂ ਸਮਾਨ ਹੈ; ਅਤੇ ਪਤੀ ਹੀ ਧਰਮ, ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਵਰਤ-ਵ੍ਰਤ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਕੇ ਇਕ ਪਤੀ ਦੀ ਹੀ ਪਰਮ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 49

जीवहीनो यथा देही क्षणादशुचितां व्रजेत् । भर्तृहीना तथा योषित्सुस्नाताप्य शुचिः सदा

ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ-ਹੀਣ ਦੇਹੀ ਖਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਤੀ-ਹੀਣ ਇਸਤ੍ਰੀ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨਾਨ ਕੀਤਿਆਂ ਵੀ, ਇਸ ਧਰਮ-ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸਦਾ ਅਸ਼ੁਚਿ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 50

अमंगलेभ्यः सर्वेभ्यो विधवा स्यादमंगला । विधवादर्शनात्सिद्धिः क्वापि जातु न जायते

ਸਭ ਅਮੰਗਲ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਧਵਾ ਨੂੰ ਅਮੰਗਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਵਿਧਵਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕਦੇ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ—ਇਉਂ ਇਹ ਪਾਠ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 51

विहाय मातरं चैकां सर्वा मंगलवर्जिताः । तदाशिषमपि प्राज्ञस्त्यजेदाशीविषोपमाम्

ਮਾਤਾ ਇਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਸਭ ਨੂੰ ਮੰਗਲ-ਰਹਿਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ—ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੈਲੇ ਸੱਪ ਸਮਾਨ ਜਾਣ ਕੇ।

Verse 52

कन्याविवाहसमये वाचयेयुरिति द्विजाः । भर्तुः सहचरी भूयाज्जीवतो ऽजीवतोपि वा

ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਵਿਵਾਹ ਸਮੇਂ ਦ੍ਵਿਜ ਉਸ ਤੋਂ ਇਹ ਵਚਨ ਪੜ੍ਹਵਾਉਣ: ‘ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸਹਚਰੀ ਬਣਾਂ—ਉਹ ਜੀਵਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਜੀਵਤ ਵੀ।’

Verse 53

अनुव्रजन्ती भर्तारं गृहात्पितृवनं मुदा । पदेपदेश्वमेधस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम्

ਜੋ ਪਤਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਘਰੋਂ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਵਨ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਇਉਂ ਗ੍ਰੰਥ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 54

व्यालग्राही यथा व्यालं बलादुद्धरते बिलात् । एवमुत्क्रम्य दूतेभ्यः पतिं स्वर्गं व्रजेत्सती

ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਫੜਨ ਵਾਲਾ ਬਲ ਨਾਲ ਸੱਪ ਨੂੰ ਬਿਲ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਤੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਉਠ ਕੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 55

यमदूताः पलायंते तामालोक्य पतिव्रताम् । तपनस्तप्यते नूनं दहनोपि च दह्यते

ਉਸ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਯਮਦੂਤ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸੂਰਜ ਤਪਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਸੜਦੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।

Verse 56

कंपंते सर्वतेजांसि दृष्ट्वा पातिव्रतं महः । यावत्स्वलोमसंख्यास्ति तावत्कोट्ययुतानि च

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਭ ਤੇਜਸਵੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਕੰਬ ਉਠਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿੰਨੇ ਰੋਮ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਹਨ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਕਰੋੜਾਂ ਤੇ ਅਯੁਤਾਂ ਪੁੰਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 57

भर्त्रा स्वर्गसुखं भुंक्ते रममाणा पतिव्रता । धन्या सा जननी लोके धन्योऽसौ जनकः पुनः

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਆਪਣੇ ਭਰਤੇ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗਦੀ ਹੈ, ਆਨੰਦਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਧੰਨ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਅਤੇ ਧੰਨ ਹੈ ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ।

Verse 58

धन्यः स च पतिः श्रीमान्येषां गेहे पतिव्रता । पितृवंश्या मातृवंश्याः पतिवंश्यास्त्रयस्त्रयः । पतिव्रतायाः पुण्येन स्वर्गसौख्यानि भुंजते

ਧੰਨ ਹੈ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਪਤੀ ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਪਿਤਾ-ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ, ਮਾਤਾ-ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ, ਅਤੇ ਪਤੀ-ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ—ਉਸ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 59

शीलभंगेन दुर्वृत्ताः पातयंति कुलत्रयम् । पितुर्मातुस्तथा पत्युरिहारमुत्र च दुःखिताः

ਸ਼ੀਲ-ਧਰਮ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਕੁਕਰਮੀ ਲੋਕ ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀ ਕੁਲ-ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਡਿਗਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ; ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਤੀ ਲਈ ਇੱਥੇ ਵੀ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।

Verse 60

पतिव्रतायाश्चरणो यत्रयत्र स्पृशेद्भुवम् । सा तीर्थभूमिर्म्मान्येति नात्र भारोऽस्ति पावनः

ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਚਰਨ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਥਾਂ ਤੀਰਥ-ਭੂਮੀ ਵਜੋਂ ਮਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਉਸ ਦੀ ਪਾਵਨ ਸ਼ਕਤੀ ਅਟੱਲ ਤੇ ਸੱਚੀ ਹੈ।

Verse 61

बिभ्यत्पतिव्रतास्पर्शं कुरुते भानुमानपि । सोमो गन्धर्व एवापि स्वपावित्र्याय नान्यथा

ਤੇਜਸਵੀ ਸੂਰਜ ਵੀ ਡਰ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਵੀ ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ।

Verse 62

आपः पतिव्रतास्पर्शमभिलष्यंति सर्वदा । गायत्र्याघविनाशो नो पातिव्रत्येन साऽघनुत्

ਜਲ ਸਦਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤ-ਧਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਉਸ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 63

गृहेगृहे न किं नार्य्यो रूपलावण्यगर्विताः । परं विश्वेशभक्त्यैव लभ्यते स्त्री पति व्रता

ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਤੇ ਲਾਵਣਯ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਰ ਸੱਚੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਕੇਵਲ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ (ਜਗਤਪਤੀ) ਦੀ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 64

भार्या मूलं गृहस्थस्य भार्या मूलं सुखस्य च । भार्या धर्मफलायैव भार्या संतानवृद्धये

ਪਤਨੀ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮੂਲ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਖ ਦੀ ਵੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਧਰਮ-ਫਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਵਾਧੀ ਲਈ ਭੀ।

Verse 65

परलोकस्त्वयं लोको जीयते भार्यया द्वयम् । देवपित्रतिथीनां च तृप्तिः स्याद्भार्यया गृहे । गृहस्थः स तु विज्ञेयो गृहे यस्य पतिव्रता

ਇਹ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ—ਦੋਵੇਂ ਪਤਨੀ ਦੇ ਆਸਰੇ ਜੀਵਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਅਤਿਥੀਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪਤਨੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਪਤਨੀ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ।

Verse 66

यथा गंगावगाहेन शरीरं पावनं भवेत् । तथा पतिव्रतां दृष्ट्वा सदनं पावनं भवेत्

ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਅਵਗਾਹਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ਰੀਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਘਰ-ਦੁਆਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 67

पर्यंकशायिनी नारी विधवा पातयेत्पतिम् । तस्माद्भूशयनं कार्य्यं पतिसौख्यसमीहया

ਉੱਚੇ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤੀ ਨਾਰੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਵਿੱਚ ਡਿਗਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਪਤੀ ਦੇ ਸੁਖ-ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਯਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 68

नैवांगोद्वर्त्तनं कार्य्यं स्त्रिया विधवया क्वचित् । गन्धद्रव्यस्य संभोगो नैव कार्य्यस्तया क्वचित्

ਵਿਧਵਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਉਬਟਨ ਜਾਂ ਮਾਲਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਸੁਗੰਧੀਆਂ, ਇਤਰ ਆਦਿ ਸੁਗੰਧ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਦਾ ਭੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 69

तर्प्पणं प्रत्यहं कार्यं भर्तुः कुशतिलोदकैः । तत्पितुस्तत्पितुश्चापि नामगोत्रादिपूर्वकम्

ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕੁਸ਼ਾ ਅਤੇ ਤਿਲ ਮਿਲੇ ਜਲ ਨਾਲ ਪਤੀ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਲਈ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਗੋਤ੍ਰ ਆਦਿ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਕੇ।

Verse 70

विष्णोः संपूजनं कार्यं पतिबुद्ध्या न चान्यथा । पतिमेव सदा ध्यायेद्विष्णुरूपधरं हरिम्

ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸੰਪੂਜਾ ਪਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਸਦਾ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਰਿ ਵਜੋਂ ਧਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 71

यद्यदिष्टतमं लोके यद्यत्पत्युः समीहितम् । तत्तद्गुणवते देयं पतिप्रीणनकाम्यया

ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਪਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਉਹੀ ਵਸਤੂਆਂ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।

Verse 72

वैशाखे कार्त्तिके मासे विशेषनियमांश्चरेत् । स्नानं दानं तीर्थयात्रां पुराणश्रवणं मुहुः

ਵੈਸ਼ਾਖ ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਯਮ ਧਾਰਣ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ—ਵਾਰੰਵਾਰ ਤੀਰਥ-ਸਨਾਨ, ਦਾਨ, ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਸ਼੍ਰਵਣ ਕਰਨਾ।

Verse 73

वैशाखे जलकुम्भाश्च कार्त्तिके घृतदीपिकाः । माघे धान्यतिलोत्सर्गः स्वर्गलोके विशिष्यते

ਵੈਸ਼ਾਖ ਵਿੱਚ ਜਲ-ਕੁੰਭਾਂ ਦਾ ਦਾਨ, ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਘੀ ਦੇ ਦੀਵੇ, ਅਤੇ ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਤੇ ਤਿਲ ਦਾ ਉਤਸਰਗ—ਇਹ ਸਭ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 74

प्रपा कार्या च वैशाखे देवे देया गलंतिका । उशीरं व्यजनं छत्रं सूक्ष्मवासांसि चंदनम्

ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਪਾ (ਜਨ-ਹਿਤ ਪਾਣੀ ਦੀ ਛਾਂਵਲੀ ਥਾਂ) ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਸੇਵਾ ਲਈ ਗਲੰਤਿਕਾ (ਪਾਣੀ ਛਾਣਣ ਵਾਲਾ ਛਾਣਣੀ) ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੁਗੰਧਿਤ ਉਸ਼ੀਰ, ਪੱਖੇ, ਛਤਰੀਆਂ, ਸੁੱਖਮ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 75

सकर्पूरं च तांबूलं पुष्पदानं तथैव च । जलपात्राण्यनेकानि तथा पुष्पगृहाणि च

ਕਪੂਰ ਮਿਲਿਆ ਤੰਬੂਲ ਵੀ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਨੇਕਾਂ ਜਲ-ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਫੁੱਲ-ਗ੍ਰਿਹ (ਫੁੱਲ ਅਰਪਣ ਲਈ ਥਾਂ/ਸਟੈਂਡ) ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 76

पानानि च विचित्राणि द्राक्षारंभाफलानि च । देयानि द्विजमुख्येभ्यः पतिर्मे प्रीयतामिति

ਵਿਚਿਤ੍ਰ ਪਾਨੀਆਂ (ਠੰਡੇ ਪੇਯ) ਅਤੇ ਦ੍ਰਾਖਾਂ, ਕੇਲੇ ਤੇ ਫਲ ਵੀ ਉੱਤਮ ਦਵਿਜਾਂ (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ) ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ—“ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ।”

Verse 77

ऊर्ज्जे यवान्नमश्नीयादेकान्नमथवा पुनः । वृन्ताकं सूरणं चैव शूकशिंबीं च वर्जयेत्

ਊਰਜਾ (ਕਾਰਤਿਕ) ਵਿੱਚ ਜੌਂ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੈਂਗਣ, ਸੂਰਣ (ਹਾਥੀ-ਪੈਰ ਕੰਦ) ਅਤੇ ਫਲੀ ਵਾਲੀਆਂ ਦਾਲਾਂ/ਸ਼ਿੰਬੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 78

कार्त्तिके वर्जयेत्तैलं कांस्यं चापि विवर्जयेत् । कार्त्तिके मौननियमे चारुघण्टां प्रदापयेत्

ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਂਸ੍ਯ (ਘੰਟੀ-ਧਾਤ/ਪੀਤਲ) ਦੇ ਬਰਤਨ ਵੀ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਮੌਨ-ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਘੰਟੀ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 79

पत्रभोजी कांस्यपात्रं घृतपूर्णं प्रयच्छति । भूमिशय्याव्रते देया शय्या श्लक्ष्णा सतूलिका

ਜੋ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਥਾਲੀ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਘਿਉ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਭੂਮਿ-ਸ਼ਯਿਆ ਦੇ ਵਰਤ ਲਈ ਰੂਈ ਵਾਲੀ ਮ੍ਰਿਦੁ ਤੇ ਸਮਤਲ ਸੇਜ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 80

फलत्यागे फलं देयं रसत्यागे च तद्रसः । धान्यत्यागे च तद्धान्यमथवा शालयः स्मृताः । धेनुं दद्यात्प्रयत्ने न सालंकारा सकांचनाम्

ਫਲ-ਤਿਆਗ ਵਿੱਚ ਫਲ ਦਾਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਰਸ-ਤਿਆਗ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਰਸ। ਅਨਾਜ-ਤਿਆਗ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਅਨਾਜ—ਜਾਂ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨਾਜ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਵੀ। ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯਤਨ ਨਾਲ, ਸਿੰਗਾਰਿਤ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਸਮੇਤ ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 82

इत्यादिविधवानां च नियमाः संप्रकीर्तिताः । तेषां फलमिदं राजन्नान्येषां च कदाचन

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਸੇ ਜਿਹੇ ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ—ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਇਹ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ।

Verse 83

धर्मवापीं समासाद्य दानं दद्याद्विचक्षणः । कोटिधा वर्द्धते नित्यं ब्रह्मणो वचनं यथा

ਧਰਮਵਾਪੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੂਏਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵਿਵੇਕੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਾਨ ਨਿੱਤ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਵੱਧਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।

Verse 85

धर्मक्षेत्रे तु संप्राप्य श्राद्धं कुर्यादतंद्रितः । तस्य संवत्सरं यावत्तृप्ताः स्युः पितरो धुवम्

ਧਰਮਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੂਰੇ ਇੱਕ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 86

ये चान्ये पूर्वजाः स्वर्गे ये चान्ये नरकौकसः । ये च तिर्यक्त्वमापन्ना ये च भूतादिसंस्थिताः

ਅਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਪੂਰਵਜ ਜੋ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਤਿਰਯਕ-ਜਨਮ (ਪਸ਼ੂ-ਯੋਨੀ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਭੂਤ ਆਦਿ ਯੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ—

Verse 87

तान्सर्वान्धर्मकूपे वै श्राद्धं कुर्याद्यथाविधि । अत्र प्रकिरणं यत्तु मनुष्यैः क्रियते भुवि । तेन ते तृप्तिमायांति ये पिशाचत्वमागताः

ਉਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਲਈ ਧਰਮਕੂਪ ਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਭੇਟਾਂ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਸਾਚ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਜੀਵ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 88

येषां तु स्नानवस्त्रोत्थं भूमौ पतति पुत्रक । तेन ये तरुतां प्राप्तास्तेषां तृप्तिः प्रजायते

ਪਰ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨਾਨ-ਵਸਤ੍ਰ ਤੋਂ ਟਪਕੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਸ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਪੂਰਵਜ ਜੋ ਵ੍ਰਿਕਸ਼-ਭਾਵ (ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 89

या वै यवानां कणिकाः पतंति धरणीतले । ताभिराप्यायनं तेषां ये तु देवत्वमागताः

ਅਤੇ ਜੌ ਦੇ ਜੋ ਵੀ ਦਾਣੇ ਧਰਤੀ-ਤਲ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਪੂਰਵਜ ਜੋ ਦੇਵਤਾ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਪੋਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 90

उद्धृतेष्यथ पिंडेषु यावान्नकणिका भुवि । ताभिराप्यायनं तेषां ये च पातालमागताः

ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਪਿੰਡ ਉਠਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਜੋ ਵੀ ਸੁੱਖਮ ਕਣ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਪੂਰਵਜ ਜੋ ਪਾਤਾਲ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਪੋਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 91

ये वा वर्णाश्रमाचारक्रियालोपा ह्यसंस्कृताः । विपन्नास्ते भवंत्यत्र संमार्जनजलाशिनः

ਜੋ ਵਰਣ-ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਨਿਯਤ ਆਚਾਰ ਤੇ ਕਰਮ-ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਇੱਥੇ ਝਾੜੂ-ਸਫਾਈ ਦੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਜੀਊਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 92

भुक्त्वा वाचमनं यच्च जलं पतति भूतले । ब्राह्मणानां तथैवान्ये तेन तृप्तिं प्रयांति वै

ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਚਮਨ ਦਾ ਜੋ ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਸੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 93

एवं यो यजमानश्च यच्च तेषां द्विजन्मनाम् । क्वचिज्जलान्नविक्षेपः शुचिरस्पृष्ट एव च

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਜਮਾਨ ਅਤੇ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ ਜਨ ਜੋ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਤੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਅੰਨ ਦਾ ਬੇਧਿਆਨ ਵਿਖੇਰ ਨਾ ਕਰਨ; ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁੱਧ ਰਹੇ, ਅਸਪਰਸ਼ ਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਰਹੇ।

Verse 94

ये चान्ये नरके जातास्तत्र योन्यंतरं गताः । प्रयांत्याप्यायनं वत्स सम्यक्छ्राद्धक्रियावताम्

ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੋਰ-ਹੋਰ ਯੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਏ ਹਨ, ਹੇ ਵਤਸ, ਧਰਮਪੂਰਵਕ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਮ੍ਯਕ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ-ਕ੍ਰਿਆ ਨਾਲ ਉਹ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 95

अन्यायोपार्जितैर्द्रव्यैः श्राद्धं यत्क्रियते नरैः । तृप्यंति तेन चण्डालपुल्कसादिषु योनिषु

ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਅਨਿਆਇ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਅਰਪਣ ਨਾਲ ਚੰਡਾਲ, ਪੁਲਕਸ ਆਦਿ ਯੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 96

एवमाप्यायिता वत्स तेन चानेक । बांधवाः श्राद्धं कर्तुमशक्तिश्चेच्छाकैरपि हि जायते

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵਤਸ, ਇਸ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਬਾਂਧਵ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਅਸਮਰਥ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਭੀ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ।

Verse 97

तस्माच्छ्राद्धं नरो भक्त्या शाकैरपि यथाविधि । कुरुते कुर्वतः श्राद्धं कुलं क्वचिन्न सीदति

ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਦੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕੁਲ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 98

पापं यदि कृतं सर्वं पापं च वर्द्धते ध्रुवम् । कुर्वाणो नरके घोरे पच्यते नात्र संशयः

ਜੇ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਪ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੜਦਾ-ਤਪਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 99

यथा पुण्यं तथा पापं कृतं कर्म शुभाशुभम् । तत्सर्वं वर्द्धते नूनं धर्मारण्ये नृपोत्तम

ਜਿਵੇਂ ਪੁੰਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪਾਪ—ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ—ਉਹ ਸਭ ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ।

Verse 100

कामिकं कामदं देवं योगिनां मुक्तिदायकम् । सिद्धानां सिद्धिदं प्रोक्तं धर्मारण्यं तु सर्वदा

ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਸਦਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ: ਕਾਮਨਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕਾਮਨਾ-ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ; ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ; ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।