Adhyaya 27

Verse 1

सूत उवाच । तत्र तस्य समीपस्थं मार्कंडेनोपलक्षितम् । तीर्थं गोवत्ससंज्ञं तु सर्वत्र भुवि संश्रुतम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ‘ਗੋਵਤਸ-ਤੀਰਥ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਖਿਆਤ ਹੈ।

Verse 2

तत्रावतीर्य गोवत्सस्वरूपेणांबिकापतिः । स्वयंभूलिंगरूपेण संस्थितो जगतां पतिः

ਉੱਥੇ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਗੋਵਤਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਸਵਯੰਭੂ ਲਿੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 3

आसीद्बलाहकोनाम रुद्रभक्तो महाबलः । आखेटकसमायुक्तो नृपः परपुरंजयः

ਉੱਥੇ ਬਲਾਹਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ—ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਭਗਤ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ—ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਗਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 4

मृगयूथे स्थितं दृष्ट्वा गोवत्सं तत्पदातिना । उक्तो राजा मया दृष्टं कौतुकं नृपसत्तम

ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਗੋ-ਵੱਛਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ— “ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ-ਸੱਤਮ, ਮੈਂ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਕੌਤੁਕ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।”

Verse 5

गोवत्सो मृगयूथस्य दृष्टो मध्यस्थितो मया । तेषामेवानुरक्तोऽसौ जनन्या रहितस्तथा

“ਮੈਂ ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਮੱਧ ਵਿਚ ਗੋ-ਵੱਛਾ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਲਗਾਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਾਂਝਾ ਹੈ।”

Verse 6

द्रष्टुं तु कौतुकं राजा तं पदातिं पुरः स्थितम् । उवाच दर्शयस्वेति गोवत्सं च समाविशत्

ਕੌਤੁਕ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ— “ਦਿਖਾ,” ਅਤੇ ਉਹ ਗੋ-ਵੱਛੇ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 7

गत्वाटवीं तदा राज्ञो दर्शितः स पदातिना । पदातिभिर्मृगानीकं दुद्राव त्रासितं यदा

ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਹ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਨੇੜੇ ਆਏ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿਰਨਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਦੌੜ ਕੇ ਭੱਜ ਗਿਆ।

Verse 8

पीलुगुल्मं प्रति गतं गोवत्सः प्रस्थितस्तदा । राजा तद्धरणाकांक्षो प्राविशद्गुल्ममादरात्

ਤਦ ਗੋ-ਵੱਛਾ ਪੀਲੂ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਝਾੜੀ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਰਾਜਾ ਉਸਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਤਸਾਹੀ ਹੋ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਸ ਝਾੜੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।

Verse 9

तत्र स्थितं स गोवत्समपश्यन्नृपतिः स्वयम् । यावद्गृह्णाति तं तावल्लिंगं जातं समुज्वलम्

ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸ ਗੋਵੱਛ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪ ਵੇਖਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਫੜਨ ਲੱਗਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਮਕਦਾ ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 10

तं दृष्ट्वा विस्मितो राजा किमेतदित्यचिंतयत् । यावच्चिंतयते ह्येवं देहं त्यक्त्वा दिवं गतः

ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, “ਇਹ ਕੀ ਹੈ?” ਇਉਂ ਹੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਿਆਂ-ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 11

अत्रांतरे गगनतले समंततः श्रूयते सुरजयकारगर्जितम् । पपात पुष्पवृष्टिरंबराद्राजा गतः शिवभुवनं च तत्क्षणात्

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਕਾਸ਼ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਜੈ-ਜੈਕਾਰ ਗੱਜਦੀ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਅੰਬਰ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਛਿਨ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

Verse 12

तावत्पश्यति तन्नाभ्यं गोवत्सं बालकं स्थितम् । नूनमेष महादेवो वत्सरूपी महेश्वरः

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਥਾਂ ਇੱਕ ਗੋਵੱਛ ਨੂੰ—ਬਾਲਕ ਵਰਗਾ—ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖਿਆ। ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਹ ਮਹਾਦੇਵ ਹੀ ਹੈ, ਵੱਛ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ।

Verse 13

तमानेतुं समुद्युक्तो राजा तमुज्जहार च । तदा तद्देव लिंगं तु नोत्तिष्ठति कथंचन । तदा देवाः सहानेन प्रार्थयामासुरीश्वरम्

ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਲਿੰਗ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਉੱਠਿਆ ਨਹੀਂ। ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਈਸ਼ਵਰ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 14

देवा ऊचुः । भगवन्सर्वदेवेश स्थातव्यं भवता विभो । शुक्लेन लिंगरूपेण सर्वलोकहितैषिणा

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਗਵਨ, ਸਰਵਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼, ਹੇ ਵਿਭੋ! ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ੁਕਲ ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਥਿਰ ਰਹੋ।”

Verse 15

श्रीमहादेव उवाच । स्थास्याम्यहं सदैवात्र लिंगरूपेण देवताः । यस्माद्भाद्रपदे मासि कृष्णपक्षे कुहू दिने

ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵਤਾਓ, ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇੱਥੇ ਸਦਾ ਲਈ ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਾਂਗਾ—ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਮਾਸ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕੁਹੂ ਦੇ ਦਿਨ…”

Verse 16

तथा तद्दिवसे तत्र स्नानं कृत्वा विधानतः । लिंगं ये पूजयिष्यंति न तेषां विद्यते भयम्

ਉਸੇ ਦਿਨ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਭਯ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।

Verse 17

ऋते च पिंडदानेन पूर्वजाः शाश्वतीः समाः । रौरवे नरके घोरे कुंभीपाके च ये गताः

ਫਿਰ, ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਪੂਰਵਜ ਅਨੰਤ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਟਿਕੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਰੌਰਵ ਆਦਿ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕਾਂ ਅਤੇ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਣ।

Verse 18

अनेकनरकस्थाश्च तिर्यग्योनिगताश्च ये । सकृत्पिंडप्रदानेन स्यात्ते षामक्षया गतिः

ਜੋ ਅਨੇਕ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਤਿਰਯਕ ਯੋਨੀਆਂ (ਪਸ਼ੂ ਜਨਮਾਂ) ਵਿੱਚ ਪਏ ਹਨ—ਇੱਕ ਵਾਰ ਪਿੰਡ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਖੰਡ, ਅਕਸ਼ਯ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 19

ततो बलाहको राजा सर्वदेवसमन्वितः । स्थापयामास तल्लिंगं सर्वदेवसमीपतः

ਤਦੋਂ ਰਾਜਾ ਬਲਾਹਕ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮੇਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇਵਗਣਾਂ ਦੀ ਸਾਕਸ਼ੀ ਤੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 20

चकार बहुदानानि लोकानां हितकाम्यया । यावदर्चयते ह्येवं रुद्रोऽपि स्वयमागतः

ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਕੀਤੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਰੁਦ੍ਰ ਆਪ ਹੀ ਸਵੈੰ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 21

रुद्र उवाच । अस्यां रात्रौ तु मनुजाः श्रद्धाभक्तिसमन्विताः । येर्चयिष्यंति देवेशं तेषां पुण्यमनंतकम्

ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਸ ਰਾਤ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਅਨੰਤ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 22

जागरं ये करिष्यंति गीतशास्त्रपुरःसरम् । उद्धरिष्यंति ते मर्त्याः कुलमेकोत्तरं शतम्

ਜੋ ਮਰਤਯ ਗੀਤ-ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਪਾਠ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਜਾਗਰਣ ਕਰਨਗੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੀ ਇਕ ਸੌ ਇਕ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰਨਗੇ।

Verse 23

तावद्गर्ज्जंति तीर्थानि नैमिषं पुष्करं गया । प्रयागं च प्रभासं च द्वारका मथुराऽर्बुदः

ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੀਰਥ ਧਾਮ ਗੂੰਜ ਉਠੇ—ਨੈਮਿਸ਼, ਪੁਸ਼ਕਰ, ਗਯਾ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਪ੍ਰਭਾਸ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁਆਰਕਾ, ਮਥੁਰਾ ਤੇ ਅਰਬੁਦ।

Verse 24

यावन्न दृश्यते लिंगं गोवत्सं परमाद्भुतम् । यदा हि कुरुते भावं गोवत्सगमनं प्रति

ਜਦ ਤੱਕ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ‘ਗੋਵਤਸ’ ਨਾਮਕ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਹੋਏ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਨਾ ਸੀ; ਪਰ ਜਦ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗੋਵਤਸ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਾਗੀ, ਤਦ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਾਕਟ੍ਯ ਨਿਕਟ ਆ ਗਿਆ।

Verse 25

स्ववंशजास्तदा सर्वे नृत्यंति हर्षिता ध्रुवम्

ਤਦ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਲੋਕ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਹर्ष ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 26

सूत उवाच । यच्चान्यदद्भुतं तत्र वृत्तांतं शृणु त द्विजा । येन वै श्रुतमात्रेण सर्वपापक्षयो भवेत्

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਉਥੇ ਵਾਪਰੀ ਹੋਰ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਸੁਣੋ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 27

यदा वै स्थापितं लिंगं सर्वदेवैः पुरातनम् । विष्णोः प्रतिष्ठानगुणात्सर्वेषां च दिवौक साम्

ਜਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ—ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ—ਤਦ ਉਹ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮੰਗਲਮਯ ਫਲ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 28

अणुमात्रप्रमाणेन प्रत्यहं समवर्द्धत । ततस्ते मनुजा देवा भीतास्तं शरणं ययुः

ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਣੂ ਮਾਤ੍ਰ ਮਾਪ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਗਿਆ। ਤਦ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਦੋਵੇਂ ਡਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 29

देवा ऊचुः । वृद्धिं संहर देवेश लोका नां स्वस्ति तद्भवेत् । एवमुक्ते ततो लिंगाद्वागुवाचाशरीरिणी

ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਵਧਦੀ ਫੂਲਣ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰ ਲੈ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ।” ਇਉਂ ਕਹਿਣ ਉਪਰੰਤ ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਇਕ ਅਸ਼ਰੀਰੀ ਵਾਣੀ ਨਿਕਲੀ।

Verse 30

शिववाण्युवाच । हे लोका मा भयं वोऽस्तु उपायः श्रूयतामयम् । कश्चिच्चंडालमानीय मत्पुरः स्थाप्यतां धुवम्

ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਵਾਣੀ ਬੋਲੀ: “ਹੇ ਲੋਕੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਭੈ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਉਪਾਯ ਸੁਣੋ: ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਚੰਡਾਲ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਖੜਾ ਕਰੋ।”

Verse 31

चंडालांश्च समानीय दधुर्देवस्य ते पुरः । तथापि तस्य वृद्धिस्तु नैव निर्वर्तते पुनः

ਚੰਡਾਲਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਵ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ; ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਵਧੋਤਰੀ-ਫੂਲਣ ਮੁੜ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾਂ ਠਹਿਰੀ।

Verse 32

वागुवाच । कर्म्मणा यस्तु चंडालः सोऽग्रे मे स्थाप्यतां जनाः । तच्छ्रुत्वा महदाश्चर्यं मतिं चकुर्विलोचने

ਵਾਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਲੋਕੋ, ਜੋ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਚੰਡਾਲ ਹੈ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖੋ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 33

मार्गमाणास्तदा ते तु ग्रामाणि च पुराणि च । कञ्चित्कर्मरतं पापं ददृशुर्ब्राह्मणब्रुवम्

ਉਹ ਤਦ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜਦੇ ਫਿਰੇ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਕੁਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਹਿੰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ।

Verse 34

वृषभान्भारसंयुक्तान्मध्याह्नेवाहयत्तु सः । क्षुत्तृट्श्रमपरीतांश्च दुर्बलान्क्रूरमानसः

ਨਿਰਦਈ ਮਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਵੀ ਭਾਰ ਲਦੇ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਹੰਕਦਾ ਰਿਹਾ; ਭੁੱਖ, ਤ੍ਰਿਹ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜੀਵ।

Verse 35

अस्नात्वापि पर्युषितं भक्षयंतीह वै द्विजाः । तं समादाय देवेशं जग्मुर्यत्र जगद्गुरुः

ਨ੍ਹਾਏ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਉਹ ਬਾਸੀ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਸੀ; ਤਦ ਦਵਿਜਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ, ਜਿੱਥੇ ਜਗਦਗੁਰੂ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਸਨ, ਲੈ ਗਏ।

Verse 36

देवालयाग्रभूमौ तं स्थापयासुरादृताः । भस्मी बभूव सहसा गोवत्साग्रे निरूपितः

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਾਲੇ ਦੇ ਅੱਗੇਲੇ ਪ੍ਰਾਂਗਣ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ; ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਹ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗੋਵਤਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 37

चंडालस्थल इत्येष प्रसिद्धोसौऽभवत्क्षितौ । तत्र स्थितैर्न चाद्यापि प्रासादो दश्यते हि सः

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਥਾਂ ‘ਚੰਡਾਲਸਥਲ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅੱਜ ਤੱਕ ਵੀ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਸਾਦ-ਸਮਾਨ ਮੰਦਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।

Verse 38

तदाप्रभृति तल्लिंगं साम्यभावमुपागतम् । धौतपाप्मा गतस्तीर्थं द्विजो लिंगनिरीक्षिणात्

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਲਿੰਗ ਸਮਤਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਦਵਿਜ, ਪਾਪ ਧੋ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

Verse 39

प्रत्यहं पूजयामास गोवत्सं गत किल्बिषः । विशेषात्कृष्णपक्षस्य चतुर्द्दश्यां समागतः

ਪਾਪੋਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗੋਵਤਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇਹ ਵਰਤ-ਪੂਜਾ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 40

एतत्तदद्भुतं तस्य देवस्य च त्रिशूलिनः । शृणुयाद्यो नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते

ਇਹ ਉਸ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਮਹਿਮਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 41

भूत उवाच । गोवत्समिति विख्यातं नराणां पुण्यदं परम् । अनेकजन्मपापघ्नं मार्कंडेयेन भाषितम्

ਭੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਇਹ “ਗੋਵਤਸ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਪਰਮ ਪੁੰਨਦਾਤਾ, ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਜਿਵੇਂ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ ਹੈ।’

Verse 42

तत्र तीर्थे सकृत्स्नानं रुद्रलोकप्रदं नृणाम् । पापदेहविशुद्धयर्थं पापेनोपहतात्मनाम्

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪਾਪ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਅਤੇ ਅੰਤਰਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਹੈ।

Verse 43

कूपे तर्पणतश्चैव श्राद्धतश्चैव तृप्तता । भाद्रपदे विशे षेण पक्षस्यांते भवेत्कलौ

ਕੂਏਂ ਉੱਤੇ ਤਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਪੱਖ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 44

एकविंशतिवारांस्तु गयायां तर्पणे कृते । पितॄणां परमा तृप्तिः सकृद्वै गंगकूपके

ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਇਕੀ ਵਾਰ ਤਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪਰਮ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਤਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਗੰਗਾਕੂਪਕ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇਕ ਵਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 45

तस्मिन्गोवत्ससामीप्ये तिष्ठते गंगकूपकः । तस्मिंस्तिलोदकेनापि सद्गतिं यांति तर्पिताः

ਉਸ ਗੋਵਤਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਗੰਗਾਕੂਪਕ ਸਥਿਤ ਹੈ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਿਲ-ਜਲ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਤਰਪਣ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਪਿਤਰ ਸਦਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 46

पितरो नरकाद्वापि सुपुण्येन सुमेधसा । गोप्रदानं प्रशंसंति तस्मिंस्तीर्थे मुनीश्वराः

ਨਰਕ ਤੋਂ ਵੀ, ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਸੁਮੇਧਾਵਾਨ ਦੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਗੋ-ਦਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਉਸ ਦਾਨ ਨੂੰ ਸਰਾਹਦੇ ਹਨ।

Verse 47

विप्राय स्वर्णदानं तु रुद्रलोके नयेन्नरम् । सरस्वतीशिवक्षेत्रे गंगा च गंगकूपके

ਵਿਪ੍ਰ ਨੂੰ ਸਵਰਨ-ਦਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਸਵਤੀ–ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ—ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਗੰਗਾਕੂਪਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੰਗਾ ਦੀ ਪਾਵਨ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੈ।

Verse 48

एकस्थमेतत्त्रितयं स्वर्गापवर्गकारणम् । सेवितं चर्षिभिः सिद्धैस्तीर्थं सर्वत्र विश्रुतम्

ਇਹ ਤ੍ਰਿਪੁਟੀ ਇਕ ਹੀ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਅਪਵਰਗ (ਮੋਖਸ਼) ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 49

पीलुयुग्मं स्थितं तत्र तत्तीर्थं मुनिसेवितम् । स्नानात्स्वर्गप्रदं चैव पानात्पापविशुद्धिदम्

ਉੱਥੇ ਪੀਲੂ ਦੇ ਦੋ ਰੁੱਖ ਖੜੇ ਹਨ; ਉਹ ਤੀਰਥ ਮੁਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਤੇ ਪੂਜਿਤ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਵਰਗ-ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 50

कीर्त्तनात्पुण्यजननं सेवनान्मुक्तिदं परम् । तद्वै पश्यंति ये भक्त्या ब्रह्महा यदि मातृहा

ਇਸ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਉਪਜਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਪਰਮ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਭਾਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਜਾਂ ਮਾਤਾ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ—ਉਹ ਵੀ ਉੱਧਾਰ ਪਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 51

बालघाती च गोघ्नश्च ये च स्त्रीशूद्रघातकाः । गरदाश्चाग्निदाश्चैव गुरुद्रोहरताश्च ये

ਬਾਲ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਗੋ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਵਿਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਹ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ (ਇੱਥੇ) ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 52

तपस्विनिन्दकाश्चैव कूटसाक्ष्यं करोति यः । वक्ता च परदोषस्य परस्य गुणलोपकः

ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ, ਜੋ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਾਏ ਦੋਸ਼ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਦੂਜੇ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਓਹਲੇ ਪਾ ਕੇ ਘਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ (ਇਸ ਵਚਨਬੱਧ) ਮੁਕਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਏ ਹਨ।

Verse 53

सर्वपापमयोऽप्यत्र मुच्यते लिंगदर्शनात्

ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਸਰਬ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਕੇਵਲ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।