Adhyaya 26

Verse 1

व्यास उवाच । मार्कंडेयोद्धाटितं वै स्वर्गद्वारमपावृतम् । तत्र ये देहसंत्यागं कुर्वंति फलकांक्षया

ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਜੋ ਸਵਰਗ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅਣਰੋਕਿਆ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਖੜਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜੋ ਲੋਕ ਫਲ ਦੀ ਆਕਾਂਖਾ ਨਾਲ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਕਰਦੇ ਹਨ—

Verse 2

लभंते तत्फलं ह्यंते विष्णोः सायुज्यमाप्नुयुः । अतः किं बहुनोक्तेन द्वारवत्यां सदा नरैः

ਉਹ ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਉਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨਾਲ ਸਾਯੁਜ੍ਯ (ਏਕਤਾ) ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਦਵਾਰਾਵਤੀ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ— (ਇਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ)।

Verse 3

देहत्यागः प्रकर्तव्यो विष्णोर्लोकजिगीषया । अनाशके जले वाग्नौ ये च संति नरोत्तमाः । सर्वपापविनिर्मुक्ता यांति विष्णोः पुरीं सदा

ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜੋ ਨਰੋਤਮ ਹਨ—ਚਾਹੇ ਅਣਮੁੱਕਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ—ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 4

अन्योपि व्याधिरहितो गच्छेदनशनं तु यः । सर्वपाप विनिर्मुक्तो याति विष्णोः पुरीं नरः

ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਭੀ, ਜੋ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਕਲੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

शतवर्षसहस्राणां वसेदंते दिवि द्विजः । ब्राह्मणेभ्यः परं नास्ति पवित्रं पावनं भुवि

ਦੁਇਜ ਮਨੁੱਖ ਦਸਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।

Verse 6

उपवासै स्तथा तुल्यं तपः कर्म्म न विद्यते । नास्ति वेदात्परं शास्त्रं नास्ति मातृसमो गुरु

ਉਪਵਾਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਤਪ-ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਵੇਦ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ।

Verse 7

न धर्मात्परमस्तीह तपो नानशनात्परम् । स्नात्वा यः कुरुते ऽत्रापि श्राद्धं पिंडोदकक्रियाम्

ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਤਪ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ—ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਜਲ-ਕ੍ਰਿਆ ਅਰਪੇ—ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 8

तृप्यंति पितरस्तस्य यावद्ब्रह्मदिवानिशम् । तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा केशवं यस्तु पूजयेत्

ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਜਿਤਨੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਉਹੀ ਅਟੱਲ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 9

स मुक्तपातकैः सर्वेर्विष्णुलोकमवाप्नुयात् । तीर्थानामुत्तमं तीर्थं यत्र संनिहितो हरिः

ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰਿ ਆਪ ਸਨਿੱਧ ਹੈ।

Verse 10

हरते सकलं पापं तस्मिंस्तीर्थे स्थितस्य सः । मुक्तिदं मोक्षकामानां धनदं च धनार्थिनाम् । आयुर्दं सुखद चैव सर्वकामफलप्रदम्

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਉਹ (ਹਰਿ) ਸਾਰਾ ਪਾਪ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਖ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ, ਧਨ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ, ਆਯੁ ਅਤੇ ਸੁਖ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ—ਅਤੇ ਸਭ ਧਰਮੀ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।

Verse 11

किमन्येनात्र तीर्थेन यत्र देवो जनार्द्दनः । स्वयं वसति नित्यं हि सर्वेषामनुकम्पया

ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ ਜਨਾਰਦਨ ਆਪ ਹੀ ਸਦਾ ਲਈ ਸਭ ਉੱਤੇ ਕਰੁਣਾ ਕਰਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ?

Verse 12

तत्र यद्दीयते किचिद्दानं श्रद्धासमन्वितम् । अक्षयं तद्भवेत्सर्वमिह लोके परत्र च

ਉੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਾਨ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਖ਼ਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ।

Verse 13

यज्ञैर्दानैस्तपो भिश्च यत्फलं प्राप्यते बुधैः । तदत्र स्नानमात्रेण शूद्रैरपि सुसेवकैः

ਯਜਨਾਂ, ਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਫਲ ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਨਾਲ—ਸੇਵਾ-ਭਾਵ ਵਾਲੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ—ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 14

तत्र श्राद्धं च यः कुर्यादेकादश्यामुपोषितः । स पितॄनुद्धरे त्सर्वान्नरकेभ्यो न संशयः

ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖ ਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਭ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 15

अक्षय्यां तृप्तिमाप्नोति परमात्मा जनार्द्दनः । दीयतेऽत्र यदुद्दिश्य तदक्षय्यमुदाहृतम्

ਇੱਥੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਜਨਾਰਦਨ ਅਖੰਡ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਲਈ ‘ਅਕਸ਼ਯ’—ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ—ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।