Adhyaya 23

Verse 1

व्यास उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि ब्रह्मणा यत्कृतं पुरा । तत्सर्वं कथयाम्यद्य शृणुष्वैकाग्रमानसः

ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਅੱਜ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣੋ।

Verse 2

देवानां दानवानां च वैराद्युद्धं बभूव ह । तस्मिन्युद्धे महादुष्टे देवाः संक्लिष्टमानसाः

ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਕਾਰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਏ।

Verse 3

बभूवुस्तत्र सोद्वेगा ब्रह्माणं शरणं ययुः

ਉੱਥੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਏ।

Verse 4

देवा ऊचुः । ब्रह्मन्केन प्रकारेण दैत्यानां वधमेव च । करोम्यद्य उपायं हि कथ्यतां शीघ्रमेव मे

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ! ਅਸੀਂ ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਵਧ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਉਹ ਉਪਾਅ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮੈਂ ਅੱਜ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ ਸਕਾਂ।

Verse 5

ब्रह्मोवाच । मया हि शंकरेणैव विष्णुना हि तथा पुरा । यमस्य तपसा तुष्टैर्धर्मारण्यं विनिर्मितम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ, ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਸਮੇਤ, ਯਮ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ‘ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ’ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਵਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 6

तत्र यद्दीयते दानं यज्ञं वा तप उत्तमम् । तत्सर्वं कोटिगुणितं भवेदिति न संशयः

ਉੱਥੇ ਜੋ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਯਜ੍ਞ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਉੱਤਮ ਤਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਕੋਟਿ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 7

पापं वा यदि वा पुण्यं सर्वं कोटि गुणं भवेत् । तस्माद्दैत्यैर्न धर्षितं कदाचिदपि भोः सुराः

ਉੱਥੇ ਪਾਪ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁੰਨ—ਸਭ ਕੁਝ ਕੋਟਿ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

Verse 8

श्रुत्वा तु ब्रह्मणो वाक्यं देवाः सर्वे सविस्मयाः । ब्रह्माणं त्वग्रतः कृत्वा धर्मार ण्यमुपाययुः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਵੱਲ ਚਲ ਪਏ।

Verse 9

सत्रं तत्र समारभ्य सहस्राब्दमनुत्तमम् । वृत्वाऽचार्यं चांगिरसं मार्कंण्डेयं तथैव च

ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਸਤ੍ਰ-ਯਜ੍ਞ ਆਰੰਭਿਆ ਅਤੇ ਆਚਾਰ੍ਯ ਵਜੋਂ ਆਂਗਿਰਸ ਅਤੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ।

Verse 10

अत्रिं च कश्यपं चैव होता कृत्वा महामतिः । जमदग्निं गौतमं च अध्वर्युत्वं न्यवेदयन्

ਮਹਾਮਤੀਆਂ ਨੇ ਅਤ੍ਰਿ ਅਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਹੋਤਾ-ਪੁਰੋਹਿਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਜਮਦਗਨੀ ਤੇ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਅਧਵਰ੍ਯੁ ਦੇ ਪਦ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 11

भरद्वाजं वसिष्ठं तु प्रत्यध्वर्युत्वमादिशन् । नारदं चैव वाल्मीकिं नोदना याकरोत्तदा

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਅਤੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤ੍ਯਧਵਰ੍ਯੁ ਦੇ ਪਦ ਲਈ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਾਰਦ ਤੇ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੂੰ ਨੋਦਨਾ—ਯਜ੍ਞ-ਪ੍ਰੇਰਕ ਗਾਇਕਾਂ—ਦਾ ਕਰਤੱਬ ਸੌਂਪਿਆ।

Verse 12

ब्रह्मासने च ब्रह्माणं स्थापयामासुरादरात् । क्रोशचतुष्कमात्रां च वेदिं कृत्वा सुरैस्ततः

ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ; ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਚਾਰ ਕ੍ਰੋਸ਼ ਪਰਿਮਾਣ ਦੀ ਵੇਦੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।

Verse 13

द्विजाः सर्वे समाहूता यज्ञस्यार्थे हि जापकाः । ऋग्यजुःसामाथर्वान्वै वेदानुद्गिरयंति ये

ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਸਭ ਦ੍ਵਿਜ ਜਪਕਾਂ ਵਜੋਂ ਬੁਲਾਏ ਗਏ—ਜੋ ਰਿਗ, ਯਜੁ, ਸਾਮ ਅਤੇ ਅਥਰਵ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਉੱਚਾਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 14

गणनाथं शंभुसुतं कार्त्तिकेयं तथैव च । इन्द्रं वज्रधरं चैव जयंतं चन्द्रसूनुकम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਣਨਾਥ—ਸ਼ੰਭੂ-ਸੁਤ—ਅਤੇ ਕਾਰ্তਿਕੇਯ ਨੂੰ ਭੀ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ, ਤੇ ਚੰਦਰ-ਸੂਨੁ ਜਯੰਤ ਨੂੰ ਵੀ।

Verse 15

चत्वारो द्वारपालाश्च देवाः शूरा विनिर्मिताः । ततो राक्षोघ्नमंत्रेण हूयते हव्यवाहनः

ਚਾਰ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦ੍ਵਾਰਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਖਸ਼-ਨਾਸਕ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀਆਂ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ।

Verse 16

तिलांश्च यवमिश्रांश्च मध्वाज्येन च मिश्रितान् । जुहुवुस्ते तदा देवा वेदमंत्रैर्नरेश्वर

ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ! ਤਦ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ ਤਿਲ ਅਤੇ ਜੌ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਮਧੁ ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਰਲਾਕੇ, ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਕੀਤਾ।

Verse 17

आघारावाज्यभागौ च हुत्वा चैव ततः परम् । द्राक्षेक्षुपूगनारिंग जंबीरं बीजपूरकम्

ਆਘਾਰ ਅਤੇ ਘੀ ਦੇ ਨਿਯਤ ਭਾਗ ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਗੂਰ, ਗੰਨੇ, ਸੁਪਾਰੀ, ਨਾਰੰਗੀ, ਜੰਬੀਰ ਅਤੇ ਅਨਾਰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ।

Verse 18

उत्तरतो नालिकेरं दाडिमं च यथाक्रमम् । मध्वाज्यं पयसा युक्तं कृशरशर्करायुतम्

ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਯਥਾਕ੍ਰਮ ਨਾਰੀਅਲ ਅਤੇ ਅਨਾਰ ਰੱਖੇ/ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਮਧੁ-ਘੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੱਕਰ ਮਿਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਰ ਭੇਟ ਕੀਤੀ।

Verse 19

तंडुलैः शतपत्रैश्च यज्ञे वाचं नियम्य च । विचिंत्य च महाभागाः कृत्वा यज्ञं सदक्षिणम्

ਚਾਵਲ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਸੌ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਧਰਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਭਾਗਾਂ ਨੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਸਮੇਤ ਯਜ੍ਞ ਸੰਪੰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 20

उत्तमं च शुभं स्तोमं कृत्वा हर्षमुपाययुः । अवारितान्नमददन्दीनांधकृपणेष्वपि

ਉੱਤਮ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸਤੁਤੀ-ਸਤੋਮ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਹರ್ಷ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਬਿਨਾ ਅੰਨ ਦਾਨ ਕੀਤਾ—ਗਰੀਬਾਂ, ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਕੰਜੂਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ।

Verse 21

ब्राह्मणेभ्यो विशेषेण दत्तमन्नं यथेप्सितम् । पायसं शर्करायुक्तं साज्यशाकसमन्वितम्

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨਚਾਹਾ ਅੰਨ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਚੀਨੀ ਮਿਲੀ ਖੀਰ, ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪਰੋਸੀ ਗਈ।

Verse 22

मंडका वटकाः पूपास्तथा वै वेष्टिकाः शुभाः । सहस्रमोदकाश्चापि फेणिका घुर्घुरादयः

ਮੰਡਕ, ਵਟਕ, ਪੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਵੇਸ਼ਟਿਕਾ ਵੀ ਸਨ; ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੋਦਕ ਵੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਫੇਣਿਕਾ, ਘੁਰਘੁਰਾ ਆਦਿ ਹੋਰ ਮਿਠਾਈਆਂ।

Verse 23

ओदनश्च तथा दाली आढकीसंभवा शुभा । तथा वै मुद्गदाली च पर्पटा वटिका तथा

ਓਦਨ (ਪੱਕਾ ਚੌਲ) ਵੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਢਕੀ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਦਾਲਾਂ ਵੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੰਗ ਦੀ ਦਾਲ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨ, ਅਤੇ ਪਰਪਟਾ ਤੇ ਵਟਿਕਾ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵੀ ਸਨ।

Verse 24

प्रलेह्यानि विचित्राणि युक्तास्त्र्यूषणसंचयैः । कुल्माषा वेल्लकाश्चैव कोमला वालकाः शुभाः

ਤਿੰਨ ਤਿੱਖੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਿਲੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਟਣਯੋਗ ਮਿਠਾਈਆਂ ਸਨ। ਨਾਲ ਹੀ ਕੁਲਮਾਸ਼, ਵੇੱਲਕ ਅਤੇ ਨਰਮ, ਸ਼ੁਭ ਵਾਲਕਾ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵੀ ਸਨ।

Verse 25

कर्कटिकाश्चार्द्रयुता मरिचेन समन्विताः । एवंविधानि चान्नानि शाकानि विविधानि च

ਉੱਥੇ ਕರ್ಕਟਿਕਾ ਨਾਮਕ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵੀ ਸਨ, ਨਮੀ ਨਾਲ ਸੁਸਜਜਿਤ, ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਿਤ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਨ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਗ ਤੇ ਭਾਜੀਆਂ ਵੀ ਸਨ।

Verse 26

भोजयित्वा द्विजान्सर्वान्धर्मारण्य निवासिनः । अष्टादशसहस्राणि सपुत्रांश्च तदा नृप

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ! ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਾਰੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ—ਅਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ—

Verse 27

प्रतिदिनं तदा देवा भोजयंति स्म वाडवान् । एवं वर्षसहस्रं वै कृत्वा यज्ञं तदामराः

ਤਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਹਰ ਦਿਨ ਵਾਡਵਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਮਰਾਂ ਨੇ ਉਹ ਯਜ੍ਞ ਪੂਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਕੀਤਾ।

Verse 28

कृत्वा दैत्यवधं राजन्निर्भयत्वमवाप्नुयुः । स्वर्गं जग्मुस्ते सहसा देवाः सर्वे मरुद्गणाः

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਨਿਰਭਯਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵ, ਮਰੁਦਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 29

तथैवाप्सरसः सर्वा ब्रह्मवि ष्णुमहेश्वराः । कैलासशिखरं रम्यं वैकुंठं विष्णुवल्लभम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵੀ—ਰਮਣੀਯ ਕੈਲਾਸ-ਸ਼ਿਖਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਪ੍ਰਿਯ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਗਏ।

Verse 30

ब्रह्मलोकं महापुण्यं प्राप्य सर्वे दिवौकसः । परं हर्षमुपाजग्मुः प्राप्य नंदनमुत्तम्

ਮਹਾ-ਪੁਣ੍ਯਮਈ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਦੇਵ-ਨਿਵਾਸੀ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ, ਉੱਤਮ ਨੰਦਨ ਵਨ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ।

Verse 31

स्वेस्वे स्थाने स्थिरीभूत्वा तस्थुः सर्वे हि निर्भयाः

ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨਿਰਭੈ ਰਹੇ।

Verse 32

ततः कालेन महता कृताख्ययुगपर्यये । लोहासुरो मदोन्मत्तो ब्रह्मवेषधरः सदा

ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਕ੍ਰਿਤ ਨਾਮਕ ਯੁਗ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮੱਤ ਲੋਹਾਸੁਰ ਸਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਵੇਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ।

Verse 33

आगत्य सर्वान्विप्रांश्च धर्षयेद्धर्मवित्तमान् । शूद्रांश्च वणिजश्चैव दंडघातेन ताडयेत्

ਉੱਥੇ ਆ ਕੇ ਉਹ ਧਰਮ-ਵਿਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ; ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਤੇ ਵਣਜਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡੰਡੇ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦਾ।

Verse 34

विध्वंसयेच्च यज्ञादीन्होमद्रव्याणि भक्षयेत् । वेदिका दीर्घिका दृष्ट्वा कश्मलेन प्रदूषयेत्

ਉਹ ਯਜ੍ਞ ਆਦਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਧਵੰਸ ਕਰਦਾ, ਹੋਮ ਲਈ ਨਿਯਤ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦਾ; ਅਤੇ ਵੇਦੀਆਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮਲਿਨਤਾ ਨਾਲ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਦਾ।

Verse 35

मूत्रोत्सर्गपुरीषेण दूषयेत्पुण्यभूमिकाः । गहनेन तथा राजन्स्त्रियो दूषयते हि सः

ਮੂਤਰ ਤੇ ਪਾਖਾਨਾ ਕਰ ਕੇ (ਅਣਉਚਿਤ ਥਾਂ) ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਗੁਪਤ ਅਨੀਤ ਸੰਗ ਨਾਲ ਪੁਰਖ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਲਾਜ ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਭੀ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 36

ततस्ते वाडवाः सर्वे लोहासुरभयातुराः । प्रनष्टाः सपरीवारा गतास्ते वै दिशो दश

ਤਦੋਂ ਲੋਹਾ-ਅਸੁਰ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਆਤੁਰ ਹੋਏ ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਅਚਾਨਕ ਲੁਕ ਗਏ ਅਤੇ ਦਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 37

वणिजस्ते भयोद्विग्ना विप्राननुययुर्नृप । महाभयेन संभीता दूरं गत्वा विमृश्य च

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਉਹ ਵਪਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਲਏ; ਮਹਾਂਭਯ ਨਾਲ ਸੰਤ੍ਰਸਤ ਹੋ ਕੇ ਦੂਰ ਤੱਕ ਗਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 38

सह शूद्रैद्विजैः सर्व एकीभूत्वा गतास्तदा । मुक्तारण्यं पुण्यतमं निर्जनं हि ययुश्च ते

ਤਦੋਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਦਵਿਜਾਂ ਸਮੇਤ ਸਭੇ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ; ਅਤੇ ਉਹ ਮੁਕਤਾਰਣ੍ਯ—ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਨਿਰਜਨ—ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਏ।

Verse 39

निवासं कारयामासुर्नातिदूरे नरेश्वर । वजिङ्नाम्ना हि तद्ग्रामं वासयामासुरेव ते

ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਿਵਾਸ ਬਣਵਾਏ; ਅਤੇ ਉਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ‘ਵਜਿਙ’ ਨਾਮ ਦੇ ਕੇ ਉਥੇ ਵਸਾਇਆ।

Verse 40

लोहासुरभयाद्राजन्विप्र नाम्ना विनिर्मितम् । शंभुना वणिजा यस्मात्तस्मात्तन्नामधारणम्

ਲੋਹਾਸੁਰ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਨਗਰ ‘ਵਿਪ੍ਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਵਣਿਕ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਨਾਮਧਾਰੀ ਹੋਇਆ।

Verse 41

शंभुग्राममिति ख्यातं लोके विख्यातिमागतम् । अथ केचिद्भयान्नष्टा वणिजः प्रथमं तदा

ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ੰਭੁ-ਗ੍ਰਾਮ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਖਿਆਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਵਣਿਕ—ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ—ਵਿਖਰ ਕੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਏ।

Verse 42

ते नातिदूरे गत्वा वै मंडलं चक्रुरुत्तमम् । विप्रागमनकांक्षास्ते तत्र वासमकल्पयन्

ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਾ ਜਾ ਕੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਮੰਡਲ (ਡੇਰਾ) ਬਣਾਇਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਓਥੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਠਹਿਰਾਇਆ।

Verse 43

मंडलेति च नाम्ना वै ग्रामं कृत्वा न्यवीवसन् । विप्रसार्थपरिभ्रष्टाः केचित्तु वणिजस्तदा

‘ਮੰਡਲ’ ਨਾਮ ਰੱਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਓਥੇ ਵੱਸ ਗਏ। ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਵਣਿਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਕਾਰਵਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜ ਕੇ ਅਲੱਗ ਰਹਿ ਗਏ।

Verse 44

अन्यमार्गे गता ये वै लोहासुरभयार्दिताः । धर्मारण्यान्नाति दूरे गत्वा चिंतामुपाययुः

ਜੋ ਹੋਰ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਗਏ ਸਨ, ਲੋਹਾਸੁਰ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਹ ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਾ ਜਾ ਕੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।

Verse 45

कस्मिन्मार्गे वयं प्राप्ताः कस्मिन्प्राप्ता द्विजातयः । इति चिंतां परं प्राप्ता वासं तत्र त्वकारयन्

“ਅਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਾਂ? ਕਿਹੜੇ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਾਂ?”—ਇਉਂ ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਨਿਵਾਸ ਬਣਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਥਾਂ ਟਿਕੇ ਰਹੇ।

Verse 46

अन्यमार्गे गता यस्मात्तस्मात्तन्नामसंभवम् । ग्रामं निवासयामासुरडालंजमिति क्षितौ

ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹੋਰ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਗਏ ਸਨ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਨਾਮ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ “ਅਡਾਲੰਜ” ਨਾਮ ਦਾ ਪਿੰਡ ਵਸਾਇਆ।

Verse 47

यस्मिन्ग्रामे निवासी यो यत्संज्ञश्च वणिग्भवेत् । तस्य ग्रामस्य तन्नाम ह्यभवत्पृथिवीपते

ਹੇ ਧਰਤੀਪਤੀ! ਜਿਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵਪਾਰੀ ਵੱਸਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਉਹ ਪਿੰਡ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।

Verse 48

वणिजश्च तथा विप्रा मोहं प्राप्ता भयार्दिताः । तस्मान्मोहेतिसंज्ञास्ते राजन्सर्वे निरब्रुवन्

ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ “ਮੋਹ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ।

Verse 49

एवं प्रनषणं नष्टास्ते गताश्च दिशो दिश । धर्मारण्ये न तिष्ठंति वाडवा वणिजोऽपि वा

ਇਉਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਟਕ ਕੇ ਅਤੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਨਾ ਘੋੜਾ-ਵਪਾਰੀ ਰਹੇ, ਨਾ ਹੀ ਵਪਾਰੀ ਜਨ ਟਿਕੇ।

Verse 50

उद्वसं हि तदा जातं धर्मारण्यं च दुर्लभम् । भूषणं सर्वतीर्थानां कृतं लोहासुरेण तत्

ਤਦੋਂ ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਉਜੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਵੀ ਦੁਸ਼ਕਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਭੂਸ਼ਣ ਸਮਾਨ ਉਹ ਸਥਾਨ ਲੋਹਾਸੁਰ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 51

नष्टद्विजं नष्टतीर्थं स्थानं कृत्वा हि दानवः । परां मुदमवाप्यैव जगाम स्वालयं ततः

ਦਾਨਵ ਨੇ ਉਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਐਸਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਦਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ) ਲੁਪਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਪਰਮ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।