Adhyaya 18

Verse 1

रुद्र उवाच । शृणु स्कन्द महाप्राज्ञ ह्यद्भुतं यत्कृतं मया । धर्मारण्ये महादुष्टो दैत्यः कर्णाटकाभिधः

ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸਕੰਦ, ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ! ਸੁਣੋ—ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਦਭੁਤ ਕਰਤੱਬ। ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਟ ਦੈਤ ਸੀ।

Verse 2

निभृतं हि समागत्य दंपत्योर्विघ्नमाचरत् । तं दृष्ट्वा तद्भयाल्लोकः प्रदुद्राव निरन्तरम्

ਚੁਪਚਾਪ ਆ ਕੇ ਉਹ ਦੰਪਤੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਭੱਜ ਪਏ।

Verse 3

त्यक्त्वा स्थानं गताः सर्वे वणिजो वाडवादयः । मातंगीरूपमास्थाय श्रीमात्रा त्वनया सुत

ਆਪਣਾ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਵਣਜਾਰੇ ਆਦਿ ਚਲੇ ਗਏ। ਤਦ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ ਨੇ ਮਾਤੰਗੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਸ ਉਪਾਏ ਨਾਲ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ।

Verse 4

हतः कर्णाटको नाम राक्षसो द्विजघातकः । तदा सर्वेऽपि वै विप्रा हृष्टास्ते तेन कर्मणा

ਕਰਨਾਟਕ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਖਸ਼, ਜੋ ਦਵਿਜਾਂ ਦਾ ਘਾਤਕ ਸੀ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਤਦ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਕਰਤੱਬ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 5

स्तुवंति पूजयंति स्म वणिजो भक्तितत्पराः । वर्षेवर्षे प्रकुर्वंति श्रीमातापूजनं शुभम्

ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਵਣਜਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਸਾਲ ਦਰ ਸਾਲ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 6

शुभकार्येषु सर्वेषु प्रथमं पूजयेत्तु ताम् । न स विघ्नं प्रपश्येत तदाप्रभृति पुत्रक

ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਵਿਘਨ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇਗਾ।

Verse 7

युधिष्ठिर उवाच । कोऽसौ दुष्टो महादैत्यः कस्मिन्वंशे समुद्भवः । किं किं तेन कृतं तात सर्वंं कथय सुव्रत

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ‘ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯ? ਉਹ ਕਿਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ? ਹੇ ਤਾਤ, ਉਸ ਨੇ ਕੀ-ਕੀ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ? ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਓ।’

Verse 8

व्यास उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि कर्णाटकविचेष्टितम् । देवानां दानवानां यो दुःसहो वीर्यदर्पितः

ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਹੁਣ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ—ਉਹ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਫੂਲ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਬਣ ਗਿਆ।’

Verse 9

दुष्टकर्मा दुराचारो महाराष्ट्रो महाभुजः । जित्वा च सकलांल्लोकांस्त्रैलोक्ये च गतागतः

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਮਹਾਬਾਹੁ, ਦੁਸ਼ਟ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ-ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 10

यत्र देवाश्च ऋषयस्तत्र गत्वा महासुरः । छद्मना वा बलेनैव विघ्नं प्रकुरुते नृप

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਮਹਾਸੁਰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਛਲ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਲ ਨਾਲ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ।

Verse 11

न वेदाध्ययनं लोके भवेत्तस्य भयेन च । कुर्वते वाडवा देवा न च संध्याद्युपासनम्

ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਦਿਨਹੀਨ ਹੋ ਕੇ ਸੰਧਿਆ ਆਦਿ ਉਪਾਸਨਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।

Verse 12

न क्रतुर्वर्तते तत्र न चैव सुरपूजनम् । देशेदेशे च सर्वत्र ग्रामेग्रामे पुरेपुरे

ਉੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਵੈਦਿਕ ਕ੍ਰਤੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ। ਦੇਸੋਂ-ਦੇਸ, ਹਰ ਥਾਂ—ਪਿੰਡੋਂ ਪਿੰਡ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਸ਼ਹਿਰ—ਇਹੀ ਉਪੇਖਾ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ।

Verse 13

तीर्थेतीर्थे च सर्वत्र विघ्नं प्रकुरुतेऽसुरः । परंतु शक्यते नैव धर्मारण्ये प्रवेशितुम्

ਹਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਅਸੁਰ ਵਿਘਨ ਰਚਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਉਸ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।

Verse 14

भयाच्छक्त्याश्च श्रीमातुर्दानवो विक्लवस्तदा । केनोपायेन तत्रैव गम्यते त्विति चिंतयन्

ਤਦ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਭਯ ਨਾਲ ਦਾਨਵ ਕੰਬਦਾ ਤੇ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: “ਕਿਹੜੇ ਉਪਾਯ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਹੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?”

Verse 15

विघ्नं करिष्ये हि कथं ब्राह्मणानां महात्मनाम् । वेदाध्ययनकर्तॄणां यज्ञे कर्माधितिष्ठताम्

“ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਤਮਾਂ ਲਈ ਵਿਘਨ ਕਰ ਸਕਾਂ—ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹਨ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਧਰਮਕ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ?”

Verse 16

वेदाध्ययनजं शब्दं श्रुत्वा दूरात्स दानवः । विव्यथे स यथा राजन्वज्राहत इव द्विपः

ਦੂਰੋਂ ਵੇਦਾਧਿਐਨ ਤੋਂ ਉਠਦਾ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਦਾਨਵ ਕੰਬ ਉਠਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਹਾਥੀ ਤੜਪਦਾ ਹੈ।

Verse 17

निःश्वासान्मुमुचे रोषाद्दंतैर्दंतांश्च घर्षयन् । दशमानो निजावोष्ठौ पेषयंश्च करावुभौ

ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਹ ਭਾਰੀ ਨਿਃਸ਼ਵਾਸ ਛੱਡਦਾ, ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਦੰਦ ਘਿਸਦਾ; ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੋਠ ਕੱਟਦਾ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਮੁੱਠੀਆਂ ਭਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕੁਚਲਦਾ ਸੀ।

Verse 18

उन्मत्तवद्विचरत इतश्चेतश्च मारिष । सन्निपातस्य दोषेण यथा भवति मानवः

ਹੇ ਮਾਰਿਸ, ਉਹ ਪਾਗਲ ਵਾਂਗ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 19

तथैव दानवो घोरो धर्मारण्यसमीपगः । भ्रमते दहते चैव दूरादेव भयान्वितः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਦਾਨਵ ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਭਟਕਦਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਲਗਾਂਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ; ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਡਰ ਫੈਲਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 20

विवाहकाले विप्राणां रूपं कृत्वा द्विजन्मनः । तत्रागत्य दुराधर्षो नीत्वा दांपत्यमुत्तमम्

ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਦ੍ਵਿਜ ਜਿਹਾ ਆਚਰਨ ਬਣਾਕੇ; ਉੱਥੇ ਆਉਂਦਾ, ਅਜਿੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦੰਪਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

Verse 21

उत्पपात महीपृष्ठाद्गगने सोऽसुराधमः । स्वयं च रमते पापो द्वेषाज्जातिस्वभावतः

ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਿੱਠ ਤੋਂ ਉੱਛਲ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਪੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਤੂਤ ਵਿੱਚ ਰਮਿਆ—ਦ੍ਵੈਸ਼ ਕਰਕੇ, ਜਨਮਜਾਤ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ।

Verse 22

एवं च बहुशः सोऽथ धर्मारण्याच्च दंपती । गृहीत्वा कुरुते पापं देवानामपि दुःसहम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਤੋਂ ਵੀ ਦੰਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਅਤੇ ਐਸਾ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭੀ ਅਸਹਿ ਸੀ।

Verse 23

विघ्नं करोति दुष्टोऽसौ दंपत्योः सततं भुवि । महाघोरतरं कर्म कुर्वंस्तस्मिन्पुरे वरे

ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੰਪਤੀਆਂ ਲਈ ਸਦਾ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 24

तत्रोद्विग्ना द्विजाः सर्वे पलायंते दिशो दश । गताः सर्वे भूमिदेवा स्त्यक्त्वा स्थानं मनोरमम्

ਉੱਥੇ ਸਭ ਦ੍ਵਿਜ ਬਹੁਤ ਵਿਹਲ ਹੋ ਕੇ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ; ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਸਮਾਨ ਸਭ ਜਣੇ ਉਹ ਮਨੋਹਰ ਸਥਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 25

यत्रयत्र महत्तीर्थं तत्रतत्र गता द्विजाः । उद्वसं तत्पुरं जातं तस्मिन्काले नृपोत्तम

ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਉੱਥੇ ਦ੍ਵਿਜ ਚਲੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ, ਉਹ ਨਗਰ ਉਜਾੜ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 26

न वेदाध्ययनं तत्र न च यज्ञः प्रवर्तते । मनुजास्तत्र तिष्ठंति न कर्णाटभयार्दिताः

ਉੱਥੇ ਨਾ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਯਜ੍ਞ ਚਲਦਾ ਸੀ; ਲੋਕ ਉੱਥੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਕರ್ಣਾਟਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਹੁਣ ਪੀੜਤ ਨਹੀਂ ਸਨ।

Verse 27

द्विजाः सर्वे ततो राजन्वणिजश्च महायशाः । एकत्र मिलिताः सर्वे वक्तुं मंत्रं यथोचितम्

ਤਦੋਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਭੇ ਦਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਅਤੇ ਮਹਾਯਸ਼ੀ ਵਣਿਜ ਇਕ ਥਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਯਥੋਚਿਤ ਮੰਤ੍ਰਣਾ ਕਰਕੇ ਉਚਿਤ ਸਲਾਹ ਬੋਲਣ।

Verse 28

कर्णाटस्य वधोपायं मंत्रयंति द्विजर्षभाः । विचार्यमाणे तैर्दैवाद्वाग्जाता चाशरीरिणी

ਦਵਿਜ-ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਰਿਸ਼ੀ ਕਰਨਾਟ ਦੇ ਵਧ ਦੇ ਉਪਾਯ ਬਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਣਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਜਦ ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਦੈਵ-ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਇਕ ਅਸ਼ਰੀਰੀ ਵਾਣੀ ਉੱਠੀ ਤੇ ਬੋਲੀ।

Verse 29

आराधयत श्रीमातां सर्वदुःखापहारिणीम् । सर्वदैत्यक्षयकरीं सर्वोपद्रवनाशनीम्

“ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਜੋ ਸਭ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਹਰ ਉਪਦ੍ਰਵ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।”

Verse 30

तच्छ्रुत्वा वाडवाः सर्वे हर्षव्याकुललोचनाः । श्रीमातां तु समागत्य गृहीत्वा बलिमुत्तमम्

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਵਾਡਵ ਹर्ष ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋਏ, ਅੱਖਾਂ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਬਲੀ-ਭੇਟਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆਂ।

Verse 31

मधु क्षीरं दधि घृतं शर्करा पञ्चधारया । धूपं दीपं तथा चैव चंदनं कुसुमानि च

ਉਹ ਮਧੁ, ਖੀਰ, ਦਧੀ, ਘ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕਰ—ਪੰਜ ਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ—ਅਤੇ ਧੂਪ, ਦੀਪ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਕੁਸੁਮ ਵੀ ਲਿਆਏ।

Verse 32

फलानि विविधान्येव गृहीत्वा वाडवा नृप । धान्यं तु विविधं राजन्भक्तापूपा घृताचिताः

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਵਾਡਵਾਂ ਨੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਫਲ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਅਨਾਜ ਵੀ ਲਿਆਏ। ਫਿਰ ਘੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪਕਿਆ ਭਾਤ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਆਪੂਪ (ਪੂੜੀਆਂ/ਕੇਕ) ਭੇਟ ਲਈ ਲਿਆਏ।

Verse 33

कुल्माषा वटकाश्चैव पायसं घृतमिश्रितम् । सोहालिका दीपिकाश्च सार्द्राश्च वटकास्तथा

ਉਹ ਕੁਲਮਾਸ਼ (ਉਬਲੇ ਦਾਲਾਂ), ਵਟਕ (ਤਲੇ ਹੋਏ ਕੇਕ), ਅਤੇ ਘੀ ਮਿਲਿਆ ਮਿੱਠਾ ਪਾਇਸਮ ਵੀ ਲਿਆਏ; ਨਾਲ ਹੀ ਸੋਹਾਲਿਕਾ, ਦੀਪਿਕਾ ਅਤੇ ਨਮੀਦਾਰ ਵਟਕ ਵੀ।

Verse 34

राजिकाभिश्च संलिप्ता नवच्छिद्रसमन्विताः । चंद्रबिंबप्रतीकाशा मण्डकास्तत्र कल्पिताः

ਉੱਥੇ ਮੰਡਕ (ਕੇਕ) ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ—ਰਾਜਿਕਾ (ਸਰੋਂ) ਨਾਲ ਲਿਪੇ ਹੋਏ, ਨਵੇਂ ਛੇਦਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਬਿੰਬ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ।

Verse 35

पञ्चामृतेन स्नपनं कृत्वा गन्धोदकेन च । धूपैर्दीपैश्च नैवेद्यैस्तोषयामासुरीश्वरीम्

ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਜਲ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਧੂਪ, ਦੀਪ ਅਤੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਈਸ਼ਵਰੀ—ਸਰਵਸੁਆਮੀਣੀ—ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 36

नीराजनैः सकपूरैः पुष्पैर्दीपैः सुचंदनैः । श्रीमाता तोषिता राजन्सर्वोपद्रवनाशनी

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਕਪੂਰ ਸਮੇਤ ਨੀਰਾਜਨ (ਆਰਤੀ), ਪੁਸ਼ਪ, ਦੀਪ ਅਤੇ ਸੁਚੰਦਨ ਨਾਲ—ਸਭ ਉਪਦ੍ਰਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ।

Verse 37

श्रीमाता च जगन्माता ब्राह्मी सौम्या वरप्रदा । रूपत्रयं समास्थाय पालयेत्सा जगत्त्रयम्

ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ ਹੈ, ਜਗਤ-ਮਾਤਾ ਹੈ—ਬ੍ਰਾਹਮੀ, ਕੋਮਲ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ। ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 38

त्रयीरूपेण धर्मात्मन्रक्षते सत्यमंदिरम् । जितेद्रिया जितात्मानो मिलितास्ते द्विजोत्तमाः

ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਤ੍ਰਯੀ-ਰੂਪ (ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਤ੍ਯ-ਮੰਦਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜ ਇਕੱਠੇ ਖੜੇ ਸਨ।

Verse 39

तैः सर्वेरर्चिता माता चंदनाद्येन तोषिता । स्तुतिमारेभिरे तत्र वाङ्मनःकायकर्मभिः । एकचित्तेन भावेन ब्रह्मपुत्र्याः पुरः स्थिताः

ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ; ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਵਾਣੀ, ਮਨ ਅਤੇ ਕਾਇਆ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ-ਗਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪੁਤ੍ਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਰਹੇ।

Verse 40

विप्रा ऊचुः । नमस्ते ब्रह्मपुत्र्यास्तु नमस्ते ब्रह्मचारिणि । नमस्ते जगतां मातर्नमस्ते सर्वगे सदा

ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪੁਤ੍ਰੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰিণੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਜਗਤਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਸਦਾ ਸਰਵਵਿਆਪੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 41

क्षुन्निद्रा त्वं तृषा त्वं च क्रोधतंद्रादयस्तथा । त्वं शांतिस्त्वं रतिश्चैव त्वं जया विजया तथा

ਤੂੰ ਭੁੱਖ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਨੀਂਦ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੀ ਹੈਂ; ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ, ਆਲਸ ਆਦਿ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਰਤੀ (ਆਨੰਦ) ਹੈਂ; ਤੂੰ ਜਯ ਹੈਂ ਅਤੇ ਵਿਜਯ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

Verse 42

ब्रह्मविष्णुमहेशाद्यैस्त्वं प्रपन्ना सुरेश्वरि । सावित्री श्रीरुमा चैव त्वं च माता व्यवस्थिता

ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਅਧੀਸ਼ਵਰੀ! ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਮਹੇਸ਼ ਆਦਿ ਸਭ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਸ਼੍ਰੀ, ਉਮਾ—ਅਤੇ ਆਪ ਹੀ ਜਗਤ-ਮਾਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈਂ।

Verse 43

ब्रह्मविष्णु सुरेशानास्त्वदाधारे व्यवस्थिताः । नमस्तुभ्यं जगन्मातर्धृतिपुष्टिस्वरूपिणि

ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਸ਼ ਤੇਰੇ ਹੀ ਆਸਰੇ ਟਿਕੇ ਹਨ। ਹੇ ਜਗਤ-ਮਾਤਾ, ਧ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ-ਸਰੂਪਣੀ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 44

रतिः क्रोधा महामाया छाया ज्योतिःस्वरूपिणि । सृष्टि स्थित्यंतकृद्देवि कार्यकारणदा सदा

ਤੂੰ ਰਤੀ ਵੀ ਹੈਂ, ਕ੍ਰੋਧ ਵੀ; ਤੂੰ ਮਹਾਮਾਇਆ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਛਾਇਆ ਹੈਂ ਅਤੇ ਜੋਤਿ-ਸਰੂਪਣੀ ਵੀ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਸਦਾ ਕਾਰਣ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਦੋਵੇਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈਂ।

Verse 45

धरा तेजस्तथा वायुः सलिलाकाशमेव च । नमस्तेऽस्तु महाविद्ये महाज्ञानमयेऽनघे

ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਹੈਂ, ਅੱਗ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਵਾਯੂ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਜਲ ਹੈਂ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੀ। ਹੇ ਮਹਾਵਿਦਿਆ, ਹੇ ਮਹਾਜ਼ਿਆਨ-ਮਈ ਨਿਰਦੋਸ਼ੀ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ।

Verse 46

ह्रींकारी देवरूपा त्वं क्लींकारी त्वं महाद्युते । आदिमध्यावसाना त्वं त्राहि चास्मान्महाभयात्

ਤੂੰ ਹ੍ਰੀਂਕਾਰ-ਰੂਪਾ, ਦੇਵ-ਸਰੂਪਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਕਲੀੰਕਾਰ, ਹੇ ਮਹਾਦਿਉਤੀ! ਤੂੰ ਆਦਿ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਅੰਤ ਹੈਂ—ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਮਹਾਭਯ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈ।

Verse 47

महापापो हि दुष्टात्मा दैत्योऽयं बाधतेऽधुना । त्राणरूपा त्वमेका च अस्माकं कुलदेवता

ਇਹ ਮਹਾਪਾਪੀ, ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਦੈਤ ਹੁਣੇ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਪੀੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਹੀ ਇਕੱਲੀ ਸਾਡੀ ਤ੍ਰਾਣ-ਰੂਪ ਸ਼ਰਨ ਹੈਂ, ਸਾਡੀ ਕੁਲਦੇਵੀ।

Verse 48

त्राहित्राहि महादेवि रक्षरक्ष महेश्वरि । हनहन दानवं दुष्टं द्विजातीनां विघ्नकारकम्

ਬਚਾਓ, ਬਚਾਓ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ! ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ! ਮਾਰੋ, ਮਾਰੋ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਜੋ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 49

एवं स्तुता तदा देवी महामाया द्विजन्मभिः । कर्णाटस्य वधार्थाय द्विजातीनां हिताय च । प्रत्यक्षा साऽभवत्तत्र वरं ब्रूहीत्युवाच ह

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਵਿਜ ਜਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਮਹਾਮਾਇਆ ਦੇਵੀ—ਕਰ੍ਣਾਟ ਦੇ ਵਧ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ—ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬੋਲੀ, “ਵਰ ਮੰਗੋ।”

Verse 50

श्रीमातोवाच । केन वै त्रासिता विप्राः केन वोद्वेजिताः पुनः । तस्याहं कुपिता विप्रा नयिष्ये यमसादनम्

ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ! ਕਿਸ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਸਦਨ ਨੂੰ ਭੇਜਾਂਗੀ।”

Verse 51

क्षीणायुषं नरं वित्त येन यूयं निपीडिताः । ददामि वो द्विजातिभ्यो यथेष्टं वक्तुमर्हथ

ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਯੁ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੀੜਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣੋ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ—ਜੋ ਚਾਹੋ ਨਿਸ਼ੰਕ ਬੋਲੋ।

Verse 52

भक्त्या हि भवतां विप्राः करिष्ये नात्र संशयः

ਤੁਹਾਡੀ ਭਕਤੀ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਰਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 53

द्विजा ऊचुः । कर्णाटाख्यो महारौद्रो दानवो मदगर्वितः । विघ्नं प्रकुरुते नित्यं सत्यमंदिरवासिनाम्

ਦ੍ਵਿਜ ਬੋਲੇ: ‘ਕਰਣਾਟ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਦਾਨਵ—ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਮਦ-ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਫੂਲਿਆ ਹੋਇਆ—ਸੱਤਿਆ-ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਦਾ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।’

Verse 54

ब्राह्मणान्सत्यशीलांश्च वेदाध्ययनतत्परान् । द्वेषाद्द्वेष्टि द्वेषणस्तान्नित्यमेव महामते । वेदविद्वेषणो दुष्टो घातयैनं महाद्युते

ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ, ਵੈਰ-ਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਘ੍ਰਿਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਤ੍ਯ-ਸ਼ੀਲ ਹਨ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹਨ; ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ, ਉਹ ਨਿੱਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਨੂੰ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤੇ ਦੇਵੀ, ਵੇਦ-ਦ੍ਵੈਸ਼ੀ ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਮਰਵਾ ਦਿਓ।

Verse 55

व्यास उवाच । तथेत्युक्त्वा तु सा देवी प्रहस्य कुलदेवता । वधोपायं विचिंत्यास्य भक्तानां रक्षणाय वै

ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ “ਤਥਾਸਤੁ”, ਉਹ ਦੇਵੀ—ਕੁਲਦੇਵਤਾ—ਮੁਸਕਰਾਈ ਅਤੇ ਭਕਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਉਪਾਯ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ।’

Verse 56

ततः कोपपरा जाता श्रीमाता नृपसत्तम । कोपेन भृकुटीं कृत्वा रक्तनेत्रांतलोचनाम्

ਤਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ; ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੌਂਹਾਂ ਚੜ੍ਹਾ ਲਈਆਂ, ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕੋਨਿਆਂ ਤੱਕ ਲਾਲੀ ਛਾ ਗਈ।

Verse 57

कोपेन महताऽविष्टा वसंती पावकं यथा । महाज्वाला मुखान्नेत्रान्नासाकर्णाच्च भारत

ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਆਵਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭੜਕੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦਹਕ ਉਠੀ। ਹੇ ਭਾਰਤ! ਉਸ ਦੇ ਮੁਖ, ਨੇਤਰ, ਨਾਸਿਕਾ ਅਤੇ ਕਰਨਾਂ ਤੋਂ ਮਹਾ-ਜਵਾਲਾਵਾਂ ਫੁੱਟ ਪਈਆਂ।

Verse 58

तत्तेजसा समुद्भूता मातंगी कामरूपिणी । काली करा लवदना दुर्दर्शवदनोज्ज्वला

ਉਸ ਤੇਜ ਤੋਂ ਕਾਮਰੂਪিণੀ ਮਾਤੰਗੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ—ਕਾਲੀ ਵਰਣ ਦੀ, ਭਿਆਨਕ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ, ਡਰਾਉਣੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਅਦਰਸ਼ਨੀਯ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਜਗਮਗਾਉਂਦੀ।

Verse 59

रक्तमाल्यांबरधरा मदाघूर्णितलोचना । न्यग्रोधस्य समीपे सा श्रीमाता संश्रिता तदा

ਲਾਲ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਲਾਲ ਅੰਬਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਮਦ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ ਤਦ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧ (ਬਰਗਦ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਸਨ ਲੈ ਬੈਠੀ।

Verse 60

अष्टादशभुजा सा तु शुभा माता सुशोभना । धनुर्बाणधरा देवी खड्गखेटकधारिणी

ਉਹ ਸ਼ੁਭ, ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਮਾਤਾ ਅਠਾਰਾਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਦੇਵੀ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਖਡਗ ਤੇ ਖੇਟਕ (ਢਾਲ) ਵੀ ਧਾਰਦੀ ਸੀ।

Verse 61

कुठारं क्षुरिकां बिभ्रत्त्रिशूलं पानपात्रकम् । गदां सर्पं च परिघं पिनाकं चैव पाशकम्

ਉਹ ਕੁਠਾਰ ਅਤੇ ਛੁਰਿਕਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਪਾਨਪਾਤ੍ਰ ਧਾਰਦੀ ਸੀ; ਗਦਾ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਪਰਿਘ (ਲੋਹੀ ਡੰਡਾ); ਅਤੇ ਪਿਨਾਕ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਪਾਸ਼ (ਫੰਦਾ) ਵੀ।

Verse 62

अक्षमालाधरा राजन्मद्यकुंभानुधारिणी । शक्तिं च मुशलं चोग्रं कर्तरीं खर्परं तथा

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਹ ਅੱਖਮਾਲਾ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮਦਿਰਾ-ਕੁੰਭ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਾਰੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਭਿਆਨਕ ਮੁਸਲ, ਕੈਂਚੀਆਂ ਅਤੇ ਖੱਪਰ (ਖੋਪੜੀ-ਪਾਤ੍ਰ) ਵੀ ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 63

कंटकाढ्यां च बदरीं बिभ्रती तु महानना । तत्राभवन्महायुद्धं तुमुलं लोमहर्षणम्

ਉਹ ਮਹਾਨਨਾ ਦੇਵੀ ਕੰਟਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਬਦਰੀ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਧਾਰ ਕੇ ਉੱਥੇ ਮਹਾਯੁੱਧ ਉਠਾ ਬੈਠੀ—ਘੋਰ ਕੋਲਾਹਲ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਚ ਉਪਜਾਉਣ ਵਾਲਾ।

Verse 64

मातंग्याः सह कर्णाटदानवेन नृपोत्तम

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ! ਮਾਤੰਗੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕರ್ಣਾਟ ਦਾਨਵ ਨਾਲ (ਉੱਥੇ) ਘਮਸਾਨ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।

Verse 65

युधिष्ठिर उवाच । कथं युद्धं समभवत्कथं चैवापवर्तत । जितं केनैव धर्मज्ञ तन्ममाचक्ष्व मारिष

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਯੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੀ ਠਹਿਰ ਗਿਆ? ਜਿੱਤ ਕਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ? ਹੇ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਹੇ ਮਾਰਿਸ (ਪੂਜਨੀਯ), ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਦੱਸੋ।

Verse 66

व्यास उवाच । एकदा शृणु राजेंद्र यज्जातं दैत्यसंगरे । तत्सर्वं कथयाम्याशु यथावृत्तं हि तत्पुरा

ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ! ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੁਣੋ ਕਿ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕਹਿ ਦਿਆਂਗਾ—ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ।

Verse 67

प्रणष्टयोषा ये विप्रा वणिजश्चैव भारत । चैत्रमासे तु संप्राप्ते धर्मारण्ये नृपोत्तम

ਹੇ ਭਾਰਤ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਵਣਜਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿਛੁੜ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਚੈਤਰ ਮਾਸ ਆਉਣ ਤੇ ਉਹ ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ।

Verse 68

गौरीमुद्वाहयामासुर्विप्रास्ते संशितव्रताः । स्वस्थानं सुशुभं ज्ञात्वा तीर्थराजं तथोत्तमम्

ਉਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਗੌਰੀ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪਰਮ ਮੰਗਲਮਯ—ਉੱਤਮ ਤੀਰਥਰਾਜ—ਜਾਣਿਆ।

Verse 69

विवाहं तत्र कुर्वंतो मिलितास्ते द्विजोत्तमाः । कोटिकन्याकुलं तत्र एकत्रासीन्महोत्सवे । धर्मारण्ये महाप्राज्ञ सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

ਉਥੇ ਵਿਵਾਹ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਦੇ ਉਸ ਮਹੋਤਸਵ ਵਿੱਚ ਇਕ ਥਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸੀ। ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ! ਮੈਂ ਸੱਚ, ਸੱਚ ਹੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 70

चतुर्थ्यामपररात्रेऽभ्यंतरतोऽग्निमादधुः । आसनं ब्रह्मणे दत्त्वा अग्निं कृत्वा प्रदक्षिणम्

ਚਤੁਰਥੀ ਦੀ ਅਪਰਰਾਤ ਵਿੱਚ, ਅੰਦਰਲੇ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਸਨ ਦੇ ਕੇ, ਅਗਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਕੀਤੀ।

Verse 71

स्थालीपाकं च कृत्वाथ कृत्वा वेदीः शुभास्तदा । चतुर्हस्ताः सकलशा नागपाश समन्विताः

ਫਿਰ ਸਥਾਲੀਪਾਕ ਹਵਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਵੇਦੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹੱਥ ਮਾਪ ਦੀਆਂ, ਸੁਚੱਜੀਆਂ, ਅਤੇ ‘ਨਾਗਪਾਸ਼’ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਬਣਾਇਆ।

Verse 72

वेदमंत्रेण शुभ्रेण मंत्रयंते ततो द्विजाः । चरतां दंपतीनां हि परिवेश्य यथोचितम्

ਤਦਨੰਤ੍ਰ ਦਵਿਜਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁੱਧ ਵੇਦ-ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜਪ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਦੰਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਯਥੋਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭੋਗ/ਅਰਪਣ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਪਰੋਸਿਆ।

Verse 73

ब्रह्मणा सहितास्तत्र वाडवा स्ते सुहर्षिताः । कुर्वते वेदनिर्घोषं तारस्वरनिनादितम्

ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਵਾਡਵਾਂ ਨੇ ਉੱਚੇ ਤਾਰ-ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਦ-ਨਾਦ ਉਚਾਰਿਆ।

Verse 74

तेन शब्देन महता कृत्स्नमापूरितं नभः । तं श्रुत्वा दानवो घोरो वेदध्वनिं द्विजे रितम्

ਉਸ ਮਹਾਨ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਆਕਾਸ਼ ਭਰ ਗਿਆ। ਦਵਿਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਚਾਰਿਆ ਉਹ ਵੇਦ-ਧਵਨੀ ਸੁਣ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਦਾਨਵ ਉਤੇਜਿਤ ਹੋ ਉਠਿਆ।

Verse 75

उत्पपातासनात्तूर्णं ससैन्यो गतचेतनः । धावतः सर्वभृत्यास्तं ये चान्ये तानुवाच सः

ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਤੋਂ ਉੱਛਲ ਪਿਆ, ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ, ਮਨ ਵਿਹਲ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 76

श्रूयतां कुत्र शब्दोऽयं वाडवानां समुत्थितः । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दैतेयाः सत्वरं ययुः

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸੁਣੋ—ਵਾਡਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉੱਠਿਆ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ?” ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਧਾਵਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 77

विभ्रांतचेतसः सर्वे इतश्चेतश्च धाविताः । धर्मारण्ये गताः केचित्तत्र दृष्टा द्विजा तयः

ਸਭ ਦੇ ਚਿੱਤ ਭਟਕ ਗਏ; ਉਹ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਦੌੜੇ। ਕਈ ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਨ ਵਿੱਚ ਗਏ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਿੱਖ ਪਏ।

Verse 78

उद्गिरंतो हि निगमान्विवाहसमये नृप । सर्वं निवेदयामासुः कर्णाटाय दुरात्मने

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਵੇਦਿਕ ਨਿਗਮਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਕਰ্ণਾਟ ਨੂੰ ਜਾ ਦੱਸਿਆ।

Verse 79

तच्छ्रुत्वा रक्तताम्राक्षो द्विजद्विट् कोपपू रितः । अभ्यधावन्महाभाग यत्र ते दंपती नृप

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਦ੍ਵੈਸ਼ੀ, ਲਾਲ-ਤਾਮ੍ਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ—ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ—ਉੱਥੇ ਦੌੜਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੰਪਤੀ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ।

Verse 80

खमाश्रित्य तदा दैत्यमायां कुर्वन्स राक्षसः । अहरद्दंपती राजन्सर्वालंकारसंयुतान्

ਤਦ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਦੈਤ ਮਾਇਆ ਰਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਭ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਦੰਪਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਲੈ ਗਿਆ।

Verse 81

ततस्ते वाडवाः सर्वे संगता भुवनेश्वरीम् । बुंबारवं प्रकुर्वाणास्त्राहित्राहीति चोचिरे

ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਉੱਚਾ ਕੋਲਾਹਲ ਮਚਾਉਂਦੀਆਂ, “ਬਚਾਓ, ਬਚਾਓ!” ਕਹਿ ਕੇ ਪੁਕਾਰਣ ਲੱਗੀਆਂ।

Verse 82

तच्छ्रुत्वा विश्वजननी मातंगी भुवनेश्वरी । सिंहनादं प्रकुर्वाणा त्रिशूलवरधारिणी

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਜਨਨੀ ਮਾਤੰਗੀ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਨੇ ਸਿੰਘਨਾਦ ਕੀਤਾ; ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ ਵਰਦਾਤਰੀ ਬਣੀ।

Verse 83

ततः प्रववृते युद्धं देवीकर्णाटयोस्तथा । ऋषीणां पश्यतां तत्र वणिजां च द्विजन्मनाम्

ਤਦੋਂ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਗਿਆ; ਉੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਣਜਾਰੇ ਅਤੇ ਦਵਿਜ (ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ) ਵੀ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 84

पश्यतामभवयुद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् । अस्त्रैश्चिच्छेद मातगी मदविह्वलितं रिपुम्

ਦੇਖਦਿਆਂ-ਦੇਖਦਿਆਂ ਯੁੱਧ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਾਤੰਗੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਅਹੰਕਾਰ-ਮੱਤੇ ਡੋਲਦੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ।

Verse 85

सोऽपि दैत्यस्ततस्तस्या बाणेनैकेन वक्षसि । असावपि त्रिशूलेन घातितः कश्मलं गतः

ਫਿਰ ਉਸ ਦੈਤ ਨੇ ਇਕ ਹੀ ਬਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਉਹ ਆਪ ਦੇਵੀ ਦੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਭੈ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 86

मुष्टिभिश्चैव तां देवीं सोऽपि ताडयतेऽसुरः । सोऽपि देव्या ततः शीघ्रं नागपाशेन यंत्रितः

ਉਹ ਅਸੁਰ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਪਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਗਪਾਸ਼ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 87

ततस्तेनैव दैत्येन गरुडास्त्रं समादधे । तया नारायणास्त्रं तु संदधे शरपातनम्

ਤਦ ਉਸੇ ਦੈਤ ਨੇ ਗਰੁੜਾਸਤਰ ਚਲਾਇਆ; ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣਾਸਤਰ ਜੋੜ ਕੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਛੱਡੀ।

Verse 88

एवमन्योन्यमाकृष्य युध्यमानौ जयेच्छया । ततः परिघमादाय आयसं दैत्यपुंगवः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੱਤ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹੋਏ ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਫਿਰ ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਲੋਹੇ ਦਾ ਪਰਿਘ (ਗਦਾ) ਚੁੱਕ ਲਿਆ।

Verse 89

मातंगीं प्रति संकुद्धो जघान परवीरहा । देवी क्रुद्धा मुष्टिपातैश्चूर्णयामास दानवम्

ਮਾਤੰਗੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਪਰ-ਵੀਰਹਾ ਨੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁੱਠਾਂ ਦੇ ਘਾਟਾਂ ਨਾਲ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 90

तेन मुष्टिप्रहारेण मूर्च्छितो निपपात ह । ततस्तु सहसोत्थाय शक्तिं धृत्वा करे मुदा

ਉਸ ਮੁੱਠੀ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਉਹ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਫਿਰ ਅਚਾਨਕ ਉੱਠ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ (ਭਾਲਾ) ਧਾਰ ਲਿਆ।

Verse 91

शतघ्नीं पातयामास तस्या उपरि दानवः । शक्तिं चिच्छेद सा देवी मातंगी च शुभानना

ਦਾਨਵ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਤਘਨੀ ਸੁੱਟੀ; ਪਰ ਸ਼ੁਭ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਮਾਤੰਗੀ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ (ਭਾਲੇ) ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 92

जहासोच्चैस्तु सा सुभ्रः शतघ्नीं वज्रसन्निभा । एव मन्योन्यशस्त्रौघैरर्दयंतौ परस्परम्

ਤਦ ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਦੇਵੀ—ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਤਘਨੀ ਵਜ੍ਰ ਸਮਾਨ ਸੀ—ਉੱਚੀ ਹਾਸੀ ਹੱਸ ਪਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਝੜ ਲਾ ਕੇ ਪਰਸਪਰ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦੇ ਰਹੇ।

Verse 93

ततस्त्रिशूलेन हतो हृदये निपपात ह । मूर्छां विहाय दैत्योऽसौ मायां कृत्वा च राक्षसीम्

ਫਿਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਜ ਕੇ ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਸ ਦੈਤ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸੀ-ਸਰੂਪ ਮਾਇਆ ਰਚ ਲਈ।

Verse 94

पश्यतां तत्र तेषां तु अदृश्योऽभून्महासुरः । पपौ पानं ततो देवी जहासारुणलोचना

ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਮਹਾ ਅਸੁਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਅਰੁਣ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੱਸ ਪਈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪਾਨ ਪੀ ਲਿਆ।

Verse 95

सर्वत्रगं तं सा देवी त्रैलोक्ये सचराचरे

ਉਹ ਦੇਵੀ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ—ਚਰ ਅਚਰ ਸਮੇਤ—ਹਰ ਥਾਂ ਗਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਲੱਗੀ।

Verse 96

क्व पास्यस्तीति ब्रूते सा ब्रूहि त्वं सांप्रतं हि मे । कर्णाटक महादुष्ट एहि शीघ्रं हि युध्यताम्

ਉਹ ਬੋਲੀ, “ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜੇਂਗਾ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ—ਹੁਣੇ ਦੱਸ! ਹੇ ਕਰਨਾਟਕਾ, ਮਹਾ ਦੁਸ਼ਟ, ਆ—ਝੱਟ ਆ, ਯੁੱਧ ਕਰੀਏ!”

Verse 97

ततोऽभवन्महायुद्धं दारुणं च भयानकम् । पपौ देवी तु मैरेयं वधार्थं सुमहाबला

ਫਿਰ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਮੈਰੇਯ (ਸ਼ਰਾਬ) ਪੀਤੀ।

Verse 98

मातंगी च ततः क्रुद्धा वक्त्रे चिक्षेप दानवम् । ततोऽपि दानवो रौद्रो नासारंध्रेण निर्गतः

ਫਿਰ ਮਾਤੰਗੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਦਾਨਵ ਨੱਕ ਦੇ ਰਸਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ।

Verse 99

युध्यते स पुनर्दैत्यः कर्णाटो मदपूरितः । ततो देवी प्रकुपिता मातंगी मदपूरिता

ਉਹ ਦੈਤ ਕਰਨਾਟ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਧੁੱਤ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਲੜਨ ਲੱਗਾ। ਤਦ ਦੇਵੀ ਮਾਤੰਗੀ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।

Verse 100

दशनैर्मथयित्वा च चर्वयित्वा पुनःपुनः । शवास्थि मे दसा युक्तं मज्जामांसादिपूरितम्

ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਰਗੜ ਕੇ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚਬਾ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਲਾਸ਼ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵਾਂਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਮਿੱਝ ਅਤੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।

Verse 110

पित्रा मे स्थापिता दैत्य रक्षार्थं हि द्विजन्मनाम् । केवलं श्यामलांगी सा सर्वलोकहितावहा

ਹੇ ਦੈਤ! ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ) ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 120

जगुर्गन्धर्वपतयो ननृतुश्चाप्सरोगणाः । ततोत्सवं प्रकुर्वन्तो गीतं नृत्यं शुभप्रदम्

ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਨੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੱਚੇ। ਫਿਰ ਉਤਸਵ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਭਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਗਾਨ ਤੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕੀਤਾ।

Verse 130

देव्युवाच । स्वस्थाः संतु द्विजाः सर्वे न च पीडा भविष्यति । मयि स्थितायां दुर्धर्षा दैत्या येऽन्ये च राक्षसाः

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਸਾਰੇ ਦਵਿਜ ਸੁਖੀ-ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ; ਕੋਈ ਪੀੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹਾਂ, ਅਜੈ ਦੈਤ੍ਯ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਖਸ਼ ਪ੍ਰਬਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ।’

Verse 131

शाकिनीभूतप्रेताश्च जंभाद्याश्च ग्रहास्तथा । शाकिन्यादिग्रहाश्चैव सर्पा व्याघ्रादयस्तथा

‘ਸ਼ਾਕਿਨੀਆਂ, ਭੂਤ ਤੇ ਪ੍ਰੇਤ, ਅਤੇ ਜੰਭ ਆਦਿ ਗ੍ਰਹ-ਆਤਮਾਵਾਂ; ਸ਼ਾਕਿਨੀ-ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹ ਵੀ; ਅਤੇ ਸੱਪ, ਬਾਘ ਆਦਿ ਜਿਹੇ ਸਭ ਖਤਰੇ—ਇੱਥੇ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।’

Verse 140

खट्वांगं बदरीं चैव अंकुशं च मनोरमम् । अष्टादशायुधैरेभिः संयुता भुवनेश्वरी

ਖਟਵਾਂਗ ਦੰਡ, ਬਦਰੀ ਗਦਾ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਅੰਕੁਸ਼ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਉਹਨਾਂ ਅਠਾਰਾਂ ਆਯੁਧਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸਜਜਿਤ ਸੀ।

Verse 150

बल्लाकरं वरं यूपा क्षिप्तकुल्माषकं तथा । सोहालिका भिन्नवटा लाप्सिका पद्मचूर्णकम्

‘ਬੱਲਾਕਰ, ਵਰ, ਯੂਪਾ, ਅਤੇ ਖਿਪਤਕੁਲਮਾਸ਼ਕ; ਸੋਹਾਲਿਕਾ, ਭਿੰਨਵਟਾ, ਲਾਪਸਿਕਾ, ਅਤੇ ਪਦਮਚੂਰਣਕ—ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਅਵਸਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਭੋਗ/ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।’

Verse 160

मदीयवचनं श्रुत्वा तथा कुरुत वै विधिम् । विवाहकाले संप्राप्ते दंपत्योः सौख्यहेतवे

ਮੇਰਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰੋ। ਜਦ ਵਿਆਹ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਵੇ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੇ ਸੁਖ ਤੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਇਹ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰੋ।

Verse 170

तिल तैलेन वा कुर्यात्पुरुषो नियतव्रतः । एकाशनं हि कुरुते यक्ष्मप्रीत्यै निरंतरम्

ਨਿਯਤ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਤਿਲ ਜਾਂ ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰੇ। ਯਕਸ਼ਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਉਹ ਨਿਰੰਤਰ ਇਕਾਹਾਰ—ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਭੋਜਨ—ਦਾ ਨਿਯਮ ਰੱਖੇ।

Verse 179

तेषां कुले कदा चित्तु अरिष्टं नैव जायते । अपुत्रो लभते पुत्रान्धनहीनस्तु संपदः । आयुरारोग्यमैश्वर्यं श्रीमातुश्च प्रसादतः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਅਰਿਸ਼ਟ—ਅਪਸ਼ਕੁਨ—ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਨਿਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਧਨਹੀਨ ਨੂੰ ਸੰਪਦਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਆਯੁ, ਆਰੋਗ੍ਯ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰ੍ਯ, ਸਭ ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।