Adhyaya 17
Brahma KhandaDharmaranya MahatmyaAdhyaya 17

Adhyaya 17

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਮਹਾਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤਾ ਦੇਵੀ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ, ਕੁਲਮਾਤਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਮਾਤਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਈ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਵਸੇਬੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਦੇ ਬਹੁਭੁਜ ਰੂਪ, ਘੰਟੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਅੱਖਮਾਲਾ, ਕਮੰਡਲੂ ਆਦਿ ਆਯੁਧ-ਉਪਕਰਣ, ਵਾਹਨ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਰਕਤ ਵਰਣ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਨੂ-ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ, ਦੈਤ੍ਯ-ਵਿਨਾਸ਼ਕਤਾ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸਰਸਵਤੀ-ਰੂਪ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੂਜਾ-ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ—ਫੁੱਲ, ਸੁਗੰਧ (ਕਪੂਰ, ਅਗਰੂ, ਚੰਦਨ), ਦੀਪ-ਧੂਪ ਅਤੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ (ਅਨਾਜ, ਮਿਠਿਆਈਆਂ, ਪਾਇਸ, ਮੋਦਕ) ਅਰਪਣ ਕਰਨੇ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯਥਾਵਿਧਿ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਲ ਵਜੋਂ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ, ਵਿਘਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ, ਵਿਆਹ-ਉਪਨਯਨ-ਸੀਮੰਤ ਆਦਿ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਵਿਦਿਆ, ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉੱਤਮ ਪਰਲੋਕ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

व्यास उवाच । दक्षिणे स्थापिता राजञ्छांता देवी महाबला । सा विविधाम्बरधरा वनमालाविभूषिता

ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ! ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਦੇਵੀ ਸ਼ਾਂਤਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਵਨ-ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਸੀ।

Verse 2

तामसी सा महाराज मधुकैटभनाशिनी । विष्णुना तत्र वै न्यस्ता शिवपत्नी नृपोत्तम

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਉਹ ਤਾਮਸੀ ਹੈ, ਮਧੁ ਅਤੇ ਕੈਟਭ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ! ਉਸੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ—ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।

Verse 3

सा चैवाष्टभुजा रम्या मेघश्यामा मनोरमा । कृष्णांबरधरा देवी व्याघ्रवाहनसंस्थिता

ਉਹ ਦੇਵੀ ਅਤਿ ਰਮਣੀਯ, ਅੱਠ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੇਘ ਵਰਗੀ ਸ਼ਿਆਮ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਹੈ। ਕਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ, ਉਹ ਵਿਆਘ੍ਰ ਨੂੰ ਵਾਹਨ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਸੀਨ ਹੈ।

Verse 4

द्वीपिचर्मपरीधाना दिव्याभरणभूषिता । घंटात्रिशूलाक्षमालाकमंडलुधरा शुभा

ਉਹ ਦਵੀਪਿ-ਚਰਮ ਦਾ ਪਰਿਧਾਨ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ। ਸ਼ੁਭਾ ਦੇਵੀ ਘੰਟੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਅਕ੍ਸ਼ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਕਮੰਡਲੁ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 5

अलंकृतभुजा देवी सर्वदेवनमस्कृता । धनं धान्यं सुतान्भोगान्स्वभक्तेभ्यः प्रयच्छति

ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇਵ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਧਨ, ਧਾਨ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ।

Verse 6

पूजयेत्कमलै र्दिव्यैः कर्पूरागरुचंदनैः । तदुद्देशेन तत्रैव पूजयेद्द्विजसत्तमान्

ਦਿਵ੍ਯ ਕਮਲਾਂ, ਕਪੂਰ, ਅਗਰੂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ (ਦੇਵੀ ਦੀ) ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਓਥੇ ਹੀ ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੇ।

Verse 7

कुमारीर्भोजयेदन्नैर्विविधैर्भक्तिभावतः । धूपैर्दीपैः फलैः रम्यैः पूजयेच्च सुरादिभिः

ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਕੁਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅੰਨ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ; ਅਤੇ ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਸੁਹਣੇ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰਾ ਆਦਿ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 8

मांसैस्तु विविधैर्दिव्यैरथवा धान्यपिष्टजैः । अन्यैश्च विविधैर्धान्यैः पायसैर्वटकैस्तथा

ਵਿਭਿੰਨ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਸਾਂ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਧਾਨ ਦੇ ਆਟੇ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕਰੇ; ਹੋਰ ਨਾਨਾ ਧਾਨਿਆਂ ਨਾਲ, ਪਾਇਸ (ਖੀਰ) ਅਤੇ ਵਟਕਾ (ਪਕੌੜੇ) ਨਾਲ ਵੀ।

Verse 9

ओदनैः कृशरापूपैः पूजयेत्सुसमाहितः । स्तुतिपाठेन तत्रैव शक्तिस्तोत्रैर्मनोहरैः

ਸੁਸਮਾਹਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਓਦਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਰਾ ਅਤੇ ਪੂਪ (ਕੇਕ) ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਸਤੁਤੀ-ਪਾਠ, ਮਨੋਹਰ ਸ਼ਕਤੀ-ਸਤੋਤਰਾਂ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ।

Verse 10

रिपवस्तस्य नश्यंति सर्वत्र विजयी भवेत् । रणे राजकुले द्यूते लभते जयमंगलम्

ਉਸ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਜੇਤੂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਰਣ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਜੂਏ ਦੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਜਯ-ਮੰਗਲ, ਸ਼ੁਭ ਵਿਜੈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 11

सौम्या शांता महाराज स्थापिता कुलमातृका । श्रीमाता सा प्रसिद्धा च माहात्म्यं शृणु भूपते

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਉਹ ਸੁਕੋਮਲ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਲ ਦੀ ਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ‘ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਹੇ ਭੂਪਤੇ, ਉਸ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਸੁਣੋ।

Verse 12

कुलमाता महाशक्तिस्तत्रास्ते नृपसत्तम । कुमारी ब्रह्मपुत्री सा रक्षार्थं विधिना कृता

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉੱਥੇ ਕੁਲਮਾਤਾ—ਮਹਾਸ਼ਕਤੀ—ਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੁਮਾਰੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪੁਤ੍ਰੀ; ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 13

स्थानमाता च सा देवी श्रीमाता साभिधानतः । त्रिरूपा सा द्विजातीनां निर्मिता रक्षणाय च

ਉਹੀ ਦੇਵੀ ਸਥਾਨਮਾਤਾ ਵੀ ਹੈ; ਨਾਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ‘ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ’ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਤ੍ਰਿਰੂਪਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੀ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 14

कमण्डलुधरा देवी घण्टाभरणभूषिता । अक्षमालायुता राजञ्छुभा सा शुभरूपिणी

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਦੇਵੀ ਕਮੰਡਲੁ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਘੰਟੀਆਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਖਮਾਲਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਸ਼ੁਭ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 15

कुमारी चादिमाता च स्थानत्राणकरापि च । दैत्यघ्नी कामदा चैव महामोहविनाशिनी

ਉਹ ਕੁਮਾਰੀ ਹੈ, ਆਦਿਮਾਤਾ ਹੈ; ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਖਵਾਲੀ ਹੈ। ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਧਰਮਸੰਗਤ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਮੋਹ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 16

भक्तिगम्या च सा देवी कुमारी ब्रह्मणः सुता । रक्तांबरधरा साधुरक्तचंदनचर्चिता

ਉਹ ਦੇਵੀ ਕੁਮਾਰੀ ਭਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪੁਤਰੀ ਹੈ। ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਣ ਕਰਦੀ, ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲੇਪਿਤ ਹੈ।

Verse 17

रक्तमाल्या दशभुजा पंचवक्त्रा सुरेश्वरी । चंद्रावतंसिका माता सुरा सुरनमस्कृता

ਲਾਲ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਦਸ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਪੰਜ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲੀ—ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਅਧੀਸ਼ਵਰੀ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਅਲੰਕਾਰ ਬਣਾਈ ਮਾਤਾ, ਦੇਵ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਦੋਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰਿਤ ਹੈ।

Verse 18

साक्षात्सरस्वतीरूपा रक्षार्थं विधिना कृता । ओंकारा सा महापुण्या काजेशेन विनिर्मिता

ਉਹ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ, ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਉਹ ਓੰਕਾਰ-ਸਰੂਪ, ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਮਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਜੇਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਟ ਕੀਤਾ।

Verse 19

ऋषिभिः सिद्धयक्षा दिसुरपन्नगमानवैः । प्रणम्यांघ्रियुगा तेभ्यो ददाति मनसेप्सितम्

ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਯਕਸ਼, ਦੇਵ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ—ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ-ਯੁਗਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨ-ਇੱਛਿਤ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 20

पालयन्ती च संस्थानं द्विजातीनां हिताय वै । यथौरसान्सुतान्माता पालयन्तीह सद्गुणैः

ਉਹ ਦਵਿਜਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮਾਤਾ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਦਗੁਣਾਂ ਤੇ ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਪਾਲਦੀ ਹੈ।

Verse 21

अथ पालयती देवी श्रीमाता कुलदेवता । उपद्रवाणि सर्वाणि नाशयेत्सततं स्तुता

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ—ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ, ਕੁਲਦੇਵਤਾ—ਜਿਸ ਦੀ ਨਿੱਤ ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਪਦ੍ਰਵ ਤੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 22

सर्वविघ्नोपशमनी श्रीमाता स्मरणेन हि । विवाहे चोपवीते च सीमंते शुभकर्मणि

ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਮਰਨ ਹੀ ਸਭ ਵਿਘਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਵਿਆਹ, ਉਪਵੀਤ (ਜਨੇਊ) ਅਤੇ ਸੀਮੰਤ ਸੰਸਕਾਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ।

Verse 23

सर्वेषु भक्तकार्येषु श्रीमाता पूज्यते सदा । यथा लंबोदरं देवं पूज यित्वा समारभेत्

ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਹਰ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ ਦੀ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਲੰਬੋਦਰ ਦੇਵ (ਗਣੇਸ਼) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਕੋਈ ਕੰਮ ਆਰੰਭ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 24

कार्यं शुभं सर्वमपि श्रीमातरं तथा नृप । यत्किंचिद्भोजनं त्वत्र ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹਰ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਜੋ ਭੋਜਨ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 25

अथवा विनिवेद्यं च क्रियते यत्परस्परम् । अनिवेद्य च तां राजन्कुर्वाणो विघ्नमेष्यति

ਅਥਵਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੋ ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਪਸੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰਕੇ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬਿਨਾ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤੇ ਕਰੇ, ਉਹ ਅਵਸ਼੍ਯ ਵਿਘਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 26

तस्मात्तस्यै निवेद्याथ ततः कर्म समारभेत् । तद्वरेणाखिलं कर्म अविघ्नेन हि सिद्धति । हेमंते शिशिरे प्राप्ते पूजयेद्धर्मपुत्रिकाम्

ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਕਰਮ ਆਰੰਭ ਕਰੇ। ਉਸ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਹਰ ਕੰਮ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਬਿਨਾ ਵਿਘਨ ਦੇ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇਮੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸਿਰ ਰੁੱਤ ਆਉਣ ਤੇ ਧਰਮਪੁਤ੍ਰਿਕਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 27

हेमपत्रे समालिख्य राजते वाथ कारयेत् । पादुकां चोत्तमां राजञ्छ्रीमातायै निवेदयेत्

ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਲਿਖ ਕੇ—ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾ ਕੇ—ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਪਾਦੁਕਾ (ਚਰਨ-ਪਾਦੁਕੇ) ਦੀ ਜੋੜੀ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰੇ।

Verse 28

स्नात्वा चैव शुचिर्भूत्वा तिलामलकमिश्रितैः । वासोभिः सुमनोभिश्च दुकूलैः सुमनोहरैः

ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਆਂਵਲੇ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਮਨੋਹਰ ਦੁਕੂਲਾਂ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ (ਪੂਜਾ ਕਰੇ)।

Verse 29

लेपयेच्चंदनैः शुभ्रैः कुकुमैः सिंदुरासकैः । कर्पूरागुरुकस्तूरीमिश्रितैः कर्द्दमैस्तथा

ਚਿੱਟੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਲੇਪ, ਕੇਸਰ ਅਤੇ ਲਾਲ ਸਿੰਦੂਰ ਨਾਲ (ਦੇਵੀ ਨੂੰ) ਲੇਪੇ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਪੂਰ, ਅਗਰੂ ਅਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਮਿਲੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪਾਂ ਨਾਲ ਵੀ।

Verse 30

कर्णिकारैश्च कह्लारैः करवीरैः सितारुणैः । चंपकैः केतकीभिश्च जपा कुसुमकैस्तथा

ਕਰਨਿਕਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ, ਕਹਲਾਰ ਕਮਲਾਂ, ਸਫੈਦ ਤੇ ਲਾਲ ਕਰਵੀਰ, ਚੰਪਾ, ਕੇਤਕੀ ਅਤੇ ਜਪਾ (ਗੁੜਹਲ) ਦੇ ਪੁਸ਼ਪਾਂ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੱਧਾ-ਸਹਿਤ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 31

यक्षकर्द्दमकैश्चैव विल्वपत्रैरखंडितैः । पालाशजातिपुष्पैश्च वटकैर्माषसंभवैः । पूपभक्तादिदालीभिस्तोषयेच्छाकसंचयैः

ਯਕਸ਼-ਕਰਦਮ (ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ) ਨਾਲ, ਅਖੰਡ ਬਿਲਵ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਪਲਾਸ਼ ਅਤੇ ਜਾਤੀ (ਚੰਬੇਲੀ) ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਮਾਸ਼ (ਉੜਦ) ਤੋਂ ਬਣੇ ਵਟਕ/ਵਡੇ ਨਾਲ—ਪੂਪ, ਭਾਤ ਆਦਿ ਭੋਜਨਾਂ ਸਮੇਤ—ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚੁਰ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇ।

Verse 32

धूपदीपादिपूर्वं तु पूजयेज्जगदंबिकाम् । तद्धियैव कुमारीर्वै विप्रानपि च भोजयेत् । पायसैर्घृतयुक्तैश्च शर्करामिश्रितैर्नृप

ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਧੂਪ, ਦੀਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਜਗਦੰਬਿਕਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਉਸੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕੁਆਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ—ਘੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕਰ ਮਿਲੀ ਖੀਰ ਨਾਲ।

Verse 33

पक्वान्नैर्मोदकाद्यैश्च तर्पयेद्भक्तिभावतः । तर्प्यमाणे द्विजैकस्मिन्सहस्रफलमश्नुते

ਪੱਕੇ ਅੰਨ, ਮੋਦਕ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇ। ਜਦੋਂ ਇਕ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 34

दैत्यानां घातकं स्तोत्रं वाचयेच्च पुनः पुनः । एकाग्रमानसो भूत्वा श्रीमातरं स्तुवीय यः

ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪਾਠ ਕਰੇ। ਜੋ ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤਾ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ…

Verse 35

तस्य तुष्टा वरं दद्यात्स्नापिता पूजिता स्तुता । अनिष्टानि च सर्वाणि नाशयेद्धर्मपुत्रिका

ਜਦ ਉਹ ਸਨਾਨ ਕਰਾਈ, ਪੂਜੀ ਅਤੇ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਧਰਮ-ਪੁਤ੍ਰੀ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਅਸ਼ੁਭਤਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 36

अपुत्रो लभते पुत्रान्नि र्धनो धनवान्भवेत् । राज्यार्थी लभते राज्यं विद्यार्थी लभते च ताम्

ਨਿਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਿਰਧਨ ਧਨਵਾਨ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਉਹ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 37

श्रियोर्थी लभते लक्ष्मीं भार्यार्थी लभते च ताम् । प्रसादाच्च सरस्वत्या लभते नात्र संशयः

ਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਤਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਇਹ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 38

अन्ते च परमं स्थानं यत्सुरैरपि दुर्लभम् । प्राप्नोति पुरुषो नित्यं सरस्वत्याः प्रसादतः

ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।